Skip to main content

Hagnýt sálfræði

Hagnýt sálfræði

Heilbrigðisvísindasvið

Hagnýt sálfræði

MS gráða – 120 einingar

Meistaranám í hagnýtri sálfræði er nátengt atvinnulífinu og er boðið upp á starfsnám sem tengist viðfangsefni hvers kjörsviðs fyrir sig.

MS próf í hagnýtri sálfræði veitir sterkan grunn undir doktorsnám.

Skipulag náms

X

Samfélag og heilsa (SÁL146F)

Í námskeiðinu er farið í saumana á ólíkum kenningum félagslegrar sálfræði og mögulegri hagnýtingu þeirra á sviðum samfélags, umhverfis- og heilbrigðismála. Til dæmis verður fjallað um samfélagslega mikilvæg málefni svo sem félagslega stöðu, mismunun og fordóma, ójöfnuð, fjölmenningu, öldrun, áföll, loftslagsbreytingar og margt fleira. Nemendur munu öðlast innsýn í það hvernig hagnýta má niðurstöður sálfræðirannsókna í stefnumörkun og forvörnum.

X

Líkön fyrir undirliggjandi breytur I (SÁL138F)

Fjallað verður um undirliggjandi breytur í sálfræðilegum mælingum og helstu til að vinna með þær. Í fyrri hluta námskeiðsins verður unnið með staðfestandi þáttagreiningalíkön, forsendur þeirra, úrvinnsluaðferðir, túlkun niðurstaðna og leiðir til að vinna með gögn af ólíku tagi. Í síðari hluta verður unnið með svarferlalíkön, helstu líkönum fyrir tvíkosta gögn gerð skil og algengustu líkön fyrir fjölkostagögn kynnt. Áhersla er lögð á hagnýta þjálfun í að greina gögn með þessum líkönum með vikulegum verkefnum auk þess sem fjallað verðu um fræðilegan grunn líkana.

X

Gerð sjálfsmatskvarða (SÁL139F)

Í þessu námskeiði er fjallað um gerð sjálfsmatskvarða. Kynntar verða fræðilegar undirstöður slíkra mælinga eins og klassíska raungildiskenningu (classical true score theory). Megináherslan verður á hagnýta þjálfun í gerð slíkra mælitækja, álitamál sem rannsakendur standa gjarnan frammi fyrir við gerð þeirra og lausnir á þeim ræddar.

X

Lýðheilsa: Vísindi, stjórnmál, forvarnir (LÝÐ101F)

Í námskeiðinu er farið yfir skilgreiningar, sögu, markmið, gildissvið, siðfræði og aðferðir lýðheilsuvísinda svo og íslensk- og alþjóðleg lög og sáttmála sem tengjast lýðheilsu. Nokkur áhersla er lögð á lýðheilsu og heilbrigðisvísa í alþjóðlegu samhengi en einnig á íslenska heilbrigðiskerfið, stjórnun og fjármögnun þess svo og samanburð við heilbrigðiskerfi annara þjóða. Ennfremur er farið yfir söfnun heilbrigðisupplýsinga á Íslandi sem á alþjóðavísu og nýtingu þeirra til rannsókna og stefnumótunar í heilbrigðismálum. Einnig er lögð áhersla á þau svið lýðheilsu sem eru á döfinni hverju sinni.

X

Inngangur að umhverfis- og auðlindafræði (UAU102F)

Hin öra fjölgun mannkynsins og umsvifin sem henni fylgja hafa á undanförnum áratugum haft gríðarleg og sívaxandi áhrif á náttúruauðlindir og umhverfi. Til þess að skilja þessi áhrif og og geta valið réttu leiðirnar til að takast á við þau, þarf að beita þverfræðilegum aðferðum, þar sem gripið er jöfnum höndum til náttúrufræði, félagsfræði, hagfræði,verkfræði og fleiri greina. Áður en nemendur læra um þverfræðilegar aðferðir til að nálgast aðsteðjandi vanda, þurfa þeir að átta sig á því í hverju vandinn er fólginn en það er einmitt markmið þessa námskeiðs. Fjallað verður um umhverfi og auðlindir almennt með áherslu á gildi þeirra fyrir mannkynið og helstu orsakir umhverfisvandamála og þýðingu þeirra bæði í íslensku og alþjóðlegu samhengi. Einkum verður farið yfir eftirtalda efnisflokka: Fólksfjölgun, tækni og hagvöxt. Líffræðilega fjölbreytni og útrýmingu tegunda. Jarðveg og jarðvegseyðingu. Landbúnað og umhverfisáhrif. Mengun og heilsu . Loftmengun, vatnsmengun og jarðvegsmengun. Helstu mengunarvalda í andrúmslofti og áhrif þeirra. Eyðingu ósonlagsins og loftslagsbreytingar. Sorp og spilliefni. Ferskvatnsauðlindir. Auðlindir sjávar. Auðlindir skóga og votlendis. Orkuauðlindir. Orkunýtingu og umhverfisáhrif.

X

Líkön fyrir undirliggjandi breytur II (SÁL239F)

Í þessu námskeiði er byggt ofan á þekkingu um mælilíkön sem kennd var á 1. misseri. Í námskeiðinu verður fjallað um einföld og flóknari formgerðarlíkön og aðrar aðferðir sem notaðar eru til þess að kanna sambönd milli undirliggjandi þátta. Nemendur munu öðlast verklega þjálfun í að beita líkönum til að prófa tengsl þátta í þversniðsgögnum, langtímagögnum og margþrepagögnum. Lögð verður rík áherlsa á að nemendur geti túlkað og greint frá niðurstöðum slíkra prófana.

X

Hagnýt félagssálfræði (SÁL240F)

Námskeiðið fjallar um hvernig nýta má kenningar, lögmál, aðferðir og niðurstöður rannsókna félagssálfræðinnar til að skilja og leysa raunveruleg samfélagsvandamál og viðfangsefni. Fjallað verður um heilsu- og fræðsluherferðir (social marketing), umhverfissálfræði, þvermenningarlega sálfræði (cross-cultural), hóphegðun, fordóma, ranghugmyndir og hugsanavillur um hagrænar stærðir, auglýsingar og neysluhegðun, fjármál og ályktunarvillur, svo dæmi séu tekin. Tilgangur námskeiðsins er ekki að kenna nemendum allt á þessum sviðum, heldur kynna þá fyrir ákveðnu sjónarhorni á samfélagsleg vandamál og hvernig er hægt að beita sálfræðilegri og vísindalegri þekkingu á þau. Lögð verður áhersla á sjálfstæð vinnubrögð nemenda og ýtt undir færni þeirra til að nýta þekkingu á félagssálfræði við þrautalausnir. Námsmat er fólgið í verkefnum þar sem praktísk vandamál eru tekin fyrir og leyst með kenningum og rannsóknarniðurstöðum félagssálfræði.

X

Ótti, samsæriskenningar og vantraust í stjórnmálum (STJ461G)

Þvert á það sem ætla mætti af stjórnmálaumræðu samtímans hafa ótti, samsæriskenningar og vantraust einkennt stjórnmál frá ómunatíð. Í námskeiðinu könnum við þessi fyrirbæri út frá þverfaglegu sjónarhorni stjórnmálasálfræði með stuðningi frá öðrum tengdum greinum. Í upphafi verður fjallað um traust í garð stjórnmála, stjórnmálamanna og meðborgara sem mikilvægt en vandmeðfarið hugtak innan stjórnmála. Við veltum fyrir okkur fylgifiskum vantrausts svo sem pólun samfélagshópa og stjórnmálaþátttöu. Því næst læra nemendur um sálfræði ótta og þekkt áhrif hans á skoðanir fólks. Sálfræði samsæriskenninga, orsakir þeirra og afleiðingar fyrir stjórnmálahegðun og -viðhorf verða einnig til umfjöllunar.

X

Heilbrigði og velferð - heilsueflandi samfélag (HHE404M)

Inntak og meginviðfangsefni
Megininntak námskeiðsins grundvallast af auknu vægi sem heilsa og vellíðan hefur fengið í öllu skólastarfi. í fyrsta lagi með innleiðingu á grunnstoðinni Heilbrigði og velferð eins og hún er kynnt í Aðalnámskrá og ritröð um grunnþætti menntunar. Í öðru lagi með heilsueflandi verkefnum Embættis landlæknis, sem beinast bæði að skólum og samfélaginu öllu. í þriðja lagi með Heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna sem beinast að samfélaginu öllu.

Á fyrstu síðu í hefti um grunnstoðina Heilbrigði og velferð segir: „Heilbrigði byggir á andlegri, líkamlegri og félagslegri líðan. Það ræðst af flóknu samspili einstaklings við umhverfi sitt og félagslegum kringumstæðum. Allt skólastarf þarf að efla heilbrigði og stuðla markvisst að velferð og vellíðan óháð efnahag og aðstæðum enda verja börn og ungmenni stórum hluta dagsins í skóla. Helstu áhersluþættir heilbrigðis eru jákvæð og raunsönn sjálfsmynd, hreyfing, næring, hvíld, andleg vellíðan, góð samskipti, öryggi, hreinlæti, kynheilbrigði og skilningur á eigin tilfinningum og annarra. Allir þurfa að fá tækifæri til að njóta styrkleika sinna og byggja upp trausta sjálfsmynd sem er undirstaða þess að geta tekið upplýstar og ábyrgar ákvarðanir í tengslum við eigið heilbrigði. Veita þarf fræðslu um gildi hreyfingar, efla hreyfifærni og skapa öruggt umhverfi sem hvetur alla til að hreyfa sig. Í skólaumhverfinu þarf að stuðla að heilsusamlegu fæðuvali með fræðslu og góðu framboði á fjölbreyttum mat.” 

Um Heilsueflandi samfélag segir í texta á vef Embættis landlæknis: „Samfélag sem leggur áherslu á að heilsa og líðan allra íbúa sé höfð í fyrirrúmi í allri stefnumótun og á öllum sviðum er Heilsueflandi samfélag.“ Einnig segir „Í heilsueflandi samfélagi er stöðug áhersla lögð á að bæta bæði hið manngerða og félagslega umhverfi íbúa, draga úr ójöfnuði, og draga úr tíðni og afleiðingum langvinnra sjúkdóma með margvíslegu forvarnar- og heilsueflingarstarfi.“ 

Vinnulag
Námskeiðið er kennt bæði sem staðnám og fjarnám þar sem fyrirlestrar eru teknir upp á settir inn á fjarnámsvef. Á námskeiðinu fá nemendur námsefni miðlað á vef, taka heimapróf á Canvas úr lesefni og vinna fræðileg verkefni. Í innlotum eru aðrir fyrirlestrar og vinnustofur. Skyldumæting er í staðlotur.

Til að standast námskeið þarf lágmarkseinkunnina 5,0 í sérhverju verkefni og prófi.

X

Heilbrigðis- og lífssiðfræði (HSP823M)

Fjallað verður um nokkur helstu álitamál á sviði lífsiðfræði á síðustu árum, einkum í tengslum við þróun á sviði erfðavísinda, og erfðarannsókna og hugsanleg áhrif þeirra á heilbrigðisþjónustu og heilbrigðisstefnu.

Námskeiðið verður kennt samþjappað frá 2.–25. mars. Fyrirlestrar eru á þriðjudögum og fimmtudögum 15–17:20. 

Í lok námskeiðsins verður haldin málstofa með framsögum nemenda og verður tilhögun hennar ákveðin í samráði við nemendur. 

X

Heilsuhegðun og fæðuval – áhrifaþættir og mótun (ÍÞH036M)

Viðfangsefni námskeiðsins er heilsuhegðun í víðum skilningi. Fjallað verður um heilsuhegðun mismunandi aldurshópa og samband líffræðilegra þátta, heilsuhegðunar og félagslegra aðstæðna. Farið verður yfir hvernig hegðun einstaklinga, bjargráð og streita hafa áhrif á heilsufar. Hegðun í tengslum við fæðuval og neysluvenjur er sérstaklega skoðuð. Þá verður horft til þess hvernig má móta heilsusamlegar lífsvenjur frá æsku, svo sem hafa áhrif á fæðuval og vinna á matvendni. Samfélagsáhrif og þáttur fjölmiðla eru einnig könnuð. Námsefnið byggir á fræðbókum og vísindagreinum frá mismunandi áttum og ólíkum sviðum sem spanna viðfangsefnið og nálgast það á ólíkan hátt.
Námskeiðið er ætlað nemendum á efri stigum grunnnáms og á meistarastigi og er opið öllum.

X

Faraldsfræði hreyfingar (ÍÞH211F)

Markmið: Að nemendur

  • dýpki þekkingu sína á samspili lífshátta og heilbrigðis og skoði rannsóknir á því sviði
  • öðlist aukna þekkingu á ýmsum lífsstílssjúkdómum og á áhrifum hreyfingar og þjálfunar á þessa sjúkdóma, bæði sem fyrirbyggjandi og sem meðferðarúrræði

Viðfangsefni: Þróun heilbrigðisvandamála á liðinni öld og framtíðarhorfur. Kynning á rannsóknaraðferðum heilsu- og faraldursfræði. Námskeiðið tekur á heilsutengdum þáttum æfinga, hreyfingar og líkamshreysti. Farið er í hvernig hreyfing og líffræðilegt gangvirki eykur heilbrigði og minnkar áhættu á ýmsum lífsstílssjúkdómum. Rannsóknir og athuganir á samspili lífshátta og sjúkdóma s.s. hjartasjúkdóma, heilablóðfalla, háþrýstings, hárrar blóðfitu, offitu, sykursýki II, beinþynningu, krabbameina, þunglyndis og kvíða verða skoðaðar. Fjallað verður um áhrif hreyfingar á ónæmiskerfið sem og áhættu hreyfingar. Heilsuefling og iðkunarelja í nútíma samfélagi verða teknar sérstaklega fyrir þá m.t.t. hegðunarlegra og umhverfislegra ákvarðanavalda hreyfingar. Kynning á ýmsum aðferðum til að mæla hreyfingu.

X

Náttúruvá og samfélag (LAN215F)

Í námskeiðinu er fjallað ítarlega um þann vanda sem náttúruvá af ýmsu tagi skapar samfélögum af mismunandi gerð og við ólíkar aðstæður. Framlag landfræði og félagsvísinda til þekkingar á náttúruvá og tengslum hennar við samfélagið er rakið. Farið er yfir helstu fræðileg hugtök og kenningar til að varpa ljósi á viðbrögð fólks og aðlögun þess að náttúruvá. Áhættuhugtakið er skoðað sérstaklega og gerð grein fyrir rannsóknum á skynjun einstaklinga og hópa á áhættu tengdri náttúruvá. Einnig er skoðað hvernig unnt er að leggja hlutlægt mat á áhættu og draga úr áhrifum atburða, staðbundið eða á stærri svæðum. Almannavarnahringrásin er kynnt og fjallað um hlutverk og ábyrgð hinna ýmsu viðbragðsaðila. Dæmi eru tekin af tilteknum atburðum í ríkari og fátækari hlutum heimsins. Nemendur kynna sér og safna gögnum um tiltekna atburði ítarlega, greina þau og rökræða viðbrögð og afleiðingar. Íslenskar rannsóknir landfræðinga og annarra á þessu sviði verða skoðaðar sérstaklega. Einnig fara nemendur í kynnisheimsóknir til íslenskra aðila og stofnana sem sinna almannavörnum og viðbragði við náttúruhamförum.

X

Inngangur að eigindlegum rannsóknaraðferðum (MVS212F)

Fjallað verður um ólíkar rannsóknarstefnur og tengsl þeirra við uppbyggingu og útfærslu rannsókna. Einnig um siðfræði vísinda með áherslu á hagnýt atriði og um gæðahugtök, s.s. réttmæti, trúverðugleika og ólíka sýn á þessi hugtök. Í námskeiðinu beinist athyglin að eigindlegum aðferðum. Kynnt verða algeng rannsóknarsnið eigindlegra rannsókna, aðferðir við öflun gagna og greiningu þeirra, og fjallað um ritun og framsetningu niðurstaðna. Nemar fá nokkra þjálfun í að beita algengum aðferðum rannsókna m.a. vettvangsathugunum, viðtölum og heimildaathugunum. Þá vinna nemar með öflun, skráningu, flokkun, greiningu og túlkun gagna, og með framsetningu þeirra og gera heildstæða rannsóknaræfingu.

Fyrirlestrar, umræður og verkefni. Skyldumæting er í staðlotum.

X

Tölfræði (SÁL233M)

Fjallað er m.a. um dreifigreiningarlíkanið, mat á áhrifum, ólíkar kóðanir, samanburði og afköst.

X

Rannsóknareiningar (SÁL241F)

Rannsóknareiningar

X

Eigindleg aðferðafræði (STJ203F)

Námskeiðið er hagnýtt ætlað nemendum í meistaranámi í Stjórnmálafræðideild sem hyggjast vinna eigindlega rannsókn í meistaraverkefni sínu. Í námskeiðinu öðlast nemendur grunnfærni í framkvæmd eigindlegra rannsókna, sérstaklega eigindlegra viðtala. Einnig er fjallað um söfnun fyrirliggjandi eigindlegra gagna. Í námskeiðinu er gerð grein fyrir ólíkum leiðum við greiningu eigindlegra gagna, þ.m.t. innihalds- og orðræðugreiningu, og öðlast nemendur færni í greiningu gagna samkvæmt þeim. Í námskeiðinu vinna nemendur verkefni sem tengjas tlokaverkefnum þeirra við Stjórnmálafræðideild eftir því sem því verður viðkomið.

X

Stjórnkerfi umhverfis- og auðlindamála (UAU201F)

Námskeiðinu er skipt í þrjá hluta: Ábyrgð ríkisvalds, almennings og fyrirtækja í umhverfis og auðlindastjórnun. (1) Ábyrgð ríkisvaldsins. Inngangur að íslenska stjórnkerfinu, uppbygging, ákvarðanataka á landsvísu og hjá sveitarfélögum. Samband ýmsustu stjórnstiga, ríkisvaldið, þingið, ráðuneyti, stofnanir. Grænvæðing íslenskra stjórnmála. Alþjóðlegar stofnanir svo sem Sameinuðu Þjóðirnar. Alheimsbankinn. (2) Ábyrgð almennings. Samband þjóðfélaga og náttúruauðlinda og umhverfis, Skoðanir og þátttaka almennings í ákvarðanatöku. Fráls félagasamtök og hlutverk þeirra, bæði innlend og erlend. (3) Ábyrgð einkageirans. Þrískipt markmið (umhverfi, þjóðfélagssamhygð og hagnaður). Þjóðfélagsleg og umhverfisleg ábyrgð. Strategísk umhverfistjórn. Grænt bókhald. Umhverfiskostnaður. Umhverfismerki. Stuðlar svo sem ISO 14000. Sjálfbærar fjárfestingar.

X

Sjálfbær framtíð (UAU207M)

Markmið námskeiðsins er að þjálfa gagnrýna hugsun nemenda  og leiðtogahæfileika með sjálfbæra framtíð að markmiði. Námskeiðið mun kenna praktískar aðferðir sem minnka munu vistfótspor (e. ecological footprint), einstaklinga/fyrirtækja/stofnana/samfélags. Áhersla verður lögð á þverfræðileika og vísindalegan ramma sjálfbærni - byggðan á aðferðafræði "systems thinking". Nemendur munu læra að nýta vísindi í víðum skilningi til að styðja við regulgerðir (e. Policy), kynnast þeim eiginleikum og aðferðum sem þarf til að leiða breytingar þjóðfélaga í átt til sjálfbærni auk þeirra þátta sem nauðsynlegir eru þegar sjálfbær samfélög eru skipulögð.

Við lok námskeiðsins munu nemendur hafa öðlast hæfileika til að leiða breytingar samfélags í átt til sjálfbærrar framtíðar. Nemendur munu ma. annars geta leitt vinnustofur sem miða að sjálfbærni. Námsmat mun fara byggt á frammistöðu í vinnustofum, kynningum og hópverkefnum. 

Lotunámskeið, kennt yfir fjórar helgar. Dagsetningar á vormisseri 2023 eru: 20.-21. janúar, 10.-11. febrúar, 3.-4. mars og 24.-25. mars. 

X

Stefnumiðuð samfélagsábyrgð fyrirtækja (UAU247F)

Í þessu 13 vikna námskeiði er gert ráð fyrir virkri þátttöku nemenda. Námskeiðið tekur mið af þeirri hugmynd að þótt stjórnvöld og óhagnaðardrifin félög skipti sköpum fyrir nútímasamfélag eru það fyrirtæki sem leggja grunn að þeirri verðmætasköpun sem velferð samfélagsins byggist á. Samhliða verðmætasköpuninni hafa fyrirtækin áhrif á samfélagið sem samanstendur af fjölmörgum hagaðilum sem og náttúrulegu umhverfi. Á móti kemur að það er samfélagið sem mótar leikreglur sem fyrirtæki starfa eftir sem og þær væntingar sem fyrirtæki taka mið af í þeirra ytra og innra umhverfi. Þar á meðal má nefna Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun, t.d. markmið 8, 9, 12, 13, og 17, Parísarsamkomulagið, grundvallarviðmið Global Compact sáttmála Sameinuðu þjóðanna um samfélagslega ábyrgð, Global Reporting Initiative og fleira. Þessi samverkun fyrirtækja, samfélags (í víðasta skilningi þess orðs) og náttúrulegs umhverfis er viðfangsefni samfélagsábyrgðar fyrirtækja.

Burtséð frá persónulegum skoðunum fólks á samspili viðskipta og samfélags þá eru hagnaðardrifin fyrirtæki mikilvæg. Í þessu námskeiði er leitast við að kanna víddir slíks samspils frá sjónarhóli mismunandi hagaðila. Það er gert á gagnvirkan hátt, með því að skoða og greina málefni sem tengjast samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja, með hermileikjum (simulation) og með tilviksrannsóknum (hópverkefni).

Námskeiðinu er skipt upp í fimm megin hluta. Í fyrsta hluta er skoðað hvað samfélagsleg ábyrgð fyrirtækja merkir, hverjir eru drifkraftar samfélagsábyrgðar og réttindi og skyldur fyrirtækja. Í öðrum hluta er sjónum beint að sjónarhorni hagaðila og í þriðja hluta er fjallað um efnahagslega þætti. Í fjórða hlutanum er fjallað um stefnumarkandi þátt samfélagsábyrgðar og í fimmta hluta sjónarmið sjálfbærrar þróunar.

X

Umhverfisskipulag (UMV201M)

Markmið: Nemendur fá yfirsýn yfir umhverfismál í heiminum með áherslu á helstu umhverfisáhrif vegna uppbyggingar þjóðfélaga og nýtingar á auðlindum. Nemendur læra að meta og bera saman mismunandi byggðamynstur og skipulagsmarkmið með tilliti til umhverfisáhrifa þeirra.
Efnisatriði: Námskeiðið gefur nemendum yfirsýn á umhverfisvandamál bæði í nærumhverfi og í heiminum. Áherslan er á greiningu og mat á áhrifum mismunandi landnotkunar á umhverfið. Dæmi um slíkar greiningar eru rannsökuð og leitað að mögulegum skipulagslausnum. Núverandi skipulagsstefna er skoðuð og metin með tilliti til verndunar umhverfisins.
Kennsla: Fyrirlestrar og hópvinna. Fyrirlestrar verða um helstu þemu sem verður nánar fjallað um í hópverkefnum. Í fyrirlestrum verður mikið af dæmum úr fræðilegum rannsóknum kynnt. Nemendur munu einnig taka þátt í fyrirlestrum með umræðum og litlum hópverkefnum.

X

Áhrifavaldar heilbrigðis, forvarnir og heilsuefling (LÝÐ104F)

Stærstu áhættuþættir ótímabærra dauðsfalla svo sem hár blóðþrýstingur, tóbaksnotkun, yfirþyngd og hreyfingarleysi valda um 22 milljónum dauðsfalla árlega á heimsvísu. Bæta mætti allt að 5 árum við meðalaldur jarðarbúa með því að draga hóflega úr algengi átta algengstu áhættuþáttanna. Markmið námskeiðsins er að undirbúa nemendur fyrir þetta viðfangsefni og skiptast áherslur í nokkra meginþætti:

1. Áhrifavaldar heilbrigðis: Hvaða þættir hafa mest áhrif á heilsu og heilbrigði?

2. Aðferðafræði:

a) Hvernig skipuleggjum við forvarnar- og heilsueflingarverkefni?

b) Hvar er hagkvæmast að byrja? Hagfræðileg greining á inngripum.

c) Hvernig höfum við jákvæð áhrif á atferli einstaklinga? Líkön í atferlisfræði, áhugahvetjandi samtöl, atferlishagfræði, samskiptafræði og félagsleg markaðsfærsla.

d) Hvernig höfum við áhrif á ,,kerfið”? Hagsmunagæsla (lobbyismi), bréfaskrif til þingmanna, umfjöllun í fjölmiðlum.

3. Nánari umfjöllun um helstu viðfangsefni: háþrýsingur, sykursýki, hjarta- og æðasjúkdomar, næring og mataræði, ofþyngd og offita, hreyfing, tóbaksvarnir, krabbamein, áfengi og vímuefni, slysavarnir, umhverfi og atvinna, geðrækt og sjálfsvígsforvarnir, kynheilbrigði og sjálfsmynd, sértækar lausnir fyrir börn og unglinga.

Framsetning: Fyrirlestrar umsjónarkennara og valinna gestafyrirlesara sem eru meðal fremstu sérfræðinga þjóðarinnar á sínu sviði. Lagt verður upp úr umræðum, virkni og þátttöku nemenda í tímum. Einnig vinna nemendur hópverkefni þar sem þeir kynna sér til hlítar valinn áhættuþátt og gefa tillögur að úrbótum.

X

(Ó)jöfnuður og velferð á Norðurlöndum (FÉL102F)

Norræna velferðarmódelið er oft séð sem fyrirmynd annarra velferðarríkja, þar sem hvergi í heiminum hefur verið náð betri árangi í að jafna kjör þegna. Ísland tilheyrir hinu norræna módeli, en er ólíkt á ýmsan hátt, t.d. hefur stuðningur við hinn almenna borgara verið minni og almennt minna eytt í velferðarmál. Samt sem áður hefur mikill árangur náðst á sviði jöfnuðar, Ísland mælist iðulega sem það land þar sem jafnrétti kynjanna er hvað mest og þar sem ýmsir stuðlar sem mæla ójöfnuð eru lægstir.

 Í þessu námskeiði verður farið yfir helstu kenningar félagsfræðinnar um ójöfnuð og velferðarkerfið, og sérstaða Íslands skoðuð bæði í samanburði við hin Norðurlöndin, sem og velferðarríki í öðrum þróuðum iðnríkjum. Sjónum verður beint bæði að skipulagningu velferðarríkisins, hvernig fræðimenn hafa flokkað velferðarríki, og afleiðingum velferðarkerfisins til dæmis fyrir heilsu, ójöfnuð, og tækifæri einstaklinga í samfélaginu.

X

Spurningalistakannanir (FÉL089F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að hanna og framkvæma spurningalistakannanir. Rætt verður um helstu úrtaksaðferðir og tegundir spurningalistakannanna (símakönnun, netkönnun o.s.frv.). Fjallað verður um helstu atriði í spurningalistagerð; einkanlega um orðalag og samhengi mælitækja (spurninga). Enn fremur verður fjallað um grundvallaratriði í mælingafræði og aðferðir til þess að meta áreiðanleika og réttmæti mælitækja. Í þessu samhengi verður farið yfir notkun þáttagreiningu (factor analysis) og atriðagreiningu (item analysis). Áhersla er lögð á að nemendur fái verklega reynslu af framkvæmd og úrvinnslu kannanna.

Að jafnaði er þetta námskeið kennt annað hvert ár.

X

Afbrot og frávikshegðun (FÉL0A1F)

Námskeiðið beinir sjónum að íslenskum unglingum og íslenskri unglingamenningu. Farið verður yfir ýmsa þætti í lífi ungs fólks, s.s: afbrot og frávikshegðun; heilsu, íþróttir og aðra tómstundaiðkun.

Farið verður í helstu kenningar á þessum sviðum og sérstök áhersla verður lögð á umfjöllun um viðamiklar rannsóknir sem gerðar hafa verið á högum og líðan íslenskra ungmenna á undanförnum árum. Þessar rannsóknir verðar settar í samhengi við smæð hins íslenska samfélagsins samanborið við önnur lönd.

Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir og fái jafnframt innsýn í það hvernig rannsóknir geta mótað stefnumótun í málefnum ungs fólks.

X

Kenningar og sjónarhorn í fötlunarfræði (FFR102F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist þekkingu á þróun hugmynda og kenninga um fötlun og fái innsýn í fræðilega umfjöllun og rannsóknir á því sviði. Lögð er áhersla á þróun fötlunarfræða sem þverfræðilegrar og gagnrýnnar fræðigreinar með náin tengsl við réttindabaráttu fatlaðs fólks. Fjallað verður um margbreytileg félagsleg og menningarleg sjónarhorn og kenningar fræðigreinarinnar. Sérstök áhersla verður á þá hugmyndafræði sem legið hefur til grundvallar stefnumótunar og þjónustu við fatlað fólk undanfarna áratugi, þ.e.; 1) hugmyndafræði um “eðlilegt líf” normaliseringu, 2) hugmyndafræði um “sjálfstætt líf” independent living og 3) mannréttindasjónarmið. Jafnframt verður fjallað um tengsl hugmyndafræðinnar við daglegt líf fatlaðs fólks. 

X

Lífshlaupið, sjálf og samfélag (FFR302M)

Aðstæður og reynsla fatlaðs fólks er miðlæg í umfjöllun námskeiðsins, þar sem áhersla er á lífshlaupið og þau meginsvið sem snerta daglegt líf, svo sem fjölskyldulíf, menntun, atvinnu og búsetu. Rýnt verður í íslenskar og erlendar rannsóknir um líf og aðstæður fatlaðs fólk og þau fjölmörgu öfl sem móta sjálfsmynd og sjálfsskilning fatlaðra barna, ungmenna og fullorðins fólks. Fræðileg umfjöllun námskeiðsins er tengd við lagasetningar, stefnumótun, þjónustu, velferðarkerfi og félagslegar aðstæður fatlaðs fólks. 

X

Eigindlegar rannsóknaraðferðir I (FOM102F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur kynnist fjölbreytileika og fræðilegum forsendum eigindlegrar rannsóknahefðar í félagsvísindum og öðlist reynslu í að beita eigindlegum aðferðum. Um hagnýtt námskeið er að ræða þar sem hver nemandi vinnur sjálfstætt rannsóknarverkefni sem felst í því að hanna og undirbúa rannsókn, afla gagna, greina þau og skrifa um helstu niðurstöður undir handleiðslu kennara. Í námskeiðinu verður farið ítarlega í undirbúning rannsókna, gerð rannsóknaráætlunar, gagnaöflun, greiningu og skrif.

X

Áfengis- og vímuefnamál I: Stefnumótun, þverfagleg nálgun og skilgreiningar (FRG119F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist þekkingu á félagslegum, sálfræðilegum og læknisfræðilegum þáttum áfengis- og vímuefnaneyslu og þróun vímuefnaröskunar. Fjallað verður um skimun og greiningarlíkön, einkenni vímuefnaröskunar og samanburður verður gerður á samfélagslegum og menningarlegum þáttum áfengis og vímuefnaneyslu. Gerð verður grein fyrir hlutverki stefnumótunar og löggjafar um mismunandi meðferðarúrræði og forvarnir í þverfaglegu samstarfi og hvernig áfengis- og vímuefnaröskun getur þróast á mismunandi hátt hjá ólíkum hópum.

Námskeiðið verður kennt í staðlotum. Skyldumæting er í lotur.

X

Kostnaðar- og nytjagreining (HAG101F)

Tilgangur kostnaðar-nytjagreiningar er að auðvelda töku ákvarðana sem snerta marga þjóðfélagsþegna með beinum eða óbeinum hætti. Markmið námskeiðsins í kostnaðar-nytjagreiningu er að kynna nemendum fræðilega undirstöður aðferðarinnar jafnt sem hagnýtingu hennar. Umfjöllunarefnin eru m.a.: Rekstrarhagfræðilegur grundvöllur kostnaðar-nytjagreiningar, mat á neytendaábata, framleiðendaábata og samfélagslegum ábata. Þjóðhagsleg og rekstrarhagfræðileg áhrif framkvæmda. Afvöxtun, ávöxtun og opinberir reiknivextir. Áhrif óvissu á mat á þjóðhagslegum áhrifum og verðmæti upplýsinga. Tilvistarvirði (existence value). Skilyrt verðmætamat. Verðmat á tíma, mannslífum, hávaða.

X

Almenn kynjafræði (KYN101F)

Í námskeiðinu er fjallað um helstu viðfangsefni kynjafræða í ljósi margbreytileika nútímasamfélaga. Kynjafræðilegu sjónarhorni er beitt til að gefa yfirlit yfir stöðu og aðstæður ólíkra hópa í samfélaginu. Fjallað er um upphaf og þróun kvennabaráttu og kynjafræða. Kynnt verða helstu hugtök kynjafræða svo sem kyn, kyngervi, eðlishyggja og mótunarhyggja. Skoðað er hvernig kyn er ávallt samtvinnað öðrum samfélagslegum áhrifabreytum.

X

Þróunarsamvinna: Stefnur og stofnanir (MAN018F)

Fjallað verður um ágreining um þróunarsamvinnu. Þá verða kynntar mismunandi leiðir til þróunaraðstoðar, styrk þeirra og veikleika. Til umfjöllunar verða fjölþjóðastofnanir, tvíhliða stofnanir, frjáls félagasamtök, nýir þróunaraðilar og viðskipti. Nálganir sem ræddar verða eru m.a. verkefnanálgun, geiranálgun, árangursmiðuð stjórnun, þátttökunálgun og  samþætting. Einnig verður fjallað um auðlindir og umhverfismál. Loks verður rætt um þróunarsamvinnu í óstöðugum ríkjum og neyðraðstoð.

X

Hnattræn heilsa (MAN0A3F)

Í námskeiðinu verður farið yfir helstu forgangsverkefni á fræðasviði hnattrænnar heilsu (e. global health). Fjallað verður um mismunandi sjúkdómsbyrði landa, ójöfnuð og helstu félags- og efnahagslegu áhrifaþætti á líf og heilsu fólks í hnattvæddum heimi. Sérstök áhersla verður á heilsu mæðra, nýbura, barna og ungs fólks með áherslu á milli- og lágtekjulönd og uppbyggingu heilbrigðiskerfa til að veita góða og tímanlega þjónustu. Áskoranir í næringu þjóða og geðheilbrigði verður skoðað í hnattrænu ljósi og forvarnir og samfélagsleg þýðing sýkinga eins og malaríu, berkla, HIV/AIDS, kóler, Ebólu og COVID-19. Þá verður fjallað um áhrif umhverfis, ofbeldis, menningar, neyðarástands og starf alþjóðlegra stofnana og þróunarsamvinnu, nýju Heimsmarkmiðin og siðfræðileg álitamál.

Vinsamlega athugið að ef þörf krefur vegna þátttöku erlendra nemenda þá verður námskeiðið kennt á ensku.

X

R forritun (MAS102M)

Í námskeiðinu munu nemendur framkvæma hefðbundnar tölfræðiaðferðir á raunverulegum gagnasöfnum. Áhersla verður lögð á fjölbreytu aðhvarfsgreiningu (e. multiple linear regression). Nemendur beita fáguðum aðferðum við myndræna framsetningu sem og sjálfvirka skýrslugerð. Námsmat verður í formi raunhæfra verkefnia þar sem nemendur framkvæma ofangreind atriði á raunverulegum gagnasöfnum með það fyrir augum að svara rannsóknarspurningum.

X

R fyrir byrjendur (MAS103M)

Námskeiðið fjallar um tölfræðiúrvinnslu í forritinu R. Gert er ráð fyrir að nemendur hafi grunnþekkingu í tölfræði og munu nemendur læra að beita þeim tölfræðiaðferðum sem þeir þekkja í R. Farið verður í innlestur gagna, myndræna framsetningu, lýsandi tölfræði og hvernig algengustu tilgátupróf (t-próf, kí-kvaðratpróf o.s.frv) eru framkvæmd í R. Að auki verður nemendum kennt að nota knitr pakkann til að vinna skýrslur.

Námskeiðið er kennt á fimm vikum í þrjár kennslustundir á viku. Kennari heldur fyrirlestra og nemendur vinna verkefni.

X

Faraldsfræði næringar (NÆR701F)

Markmið námskeiðsins er að auka skilning nemenda á helstu rannsóknaraðferðum í faraldsfræði næringar og að efla skilning nemenda á notkun erfðafræði innan þessa sviðs.

Námskeiðið mun í byrjun fjalla um grunnatriði faraldsfræðinnar og svo verður farið ítarlega í rannsóknaraðferðir innan faraldsfræði næringar.  Þar á eftir verða kynnt sérstök viðfangsefni innan þessa sviðs.  Í lokin verður fjallað um notkun erfðafræði í faraldsfræði næringar (nutrigenomics).

X

Mannauðsstjórnun ríkis og sveitarfélaga (OSS102F)

Fjallað er um mannauðsstjórnun hjá hinu opinbera. Farið er yfir lög og reglur sem gilda um réttarsamband opinberra starfsmanna við vinnuveitendur, samskipti á vinnumarkaði og uppbyggingu launakerfis opinberra starfsmanna. Rætt er um helstu tæki og tól við mannauðsstjórnun svo sem mannauðskerfi, aðferðir við val á starfsmönnum, notkun starfs- og árangursmats, starfsmannasamtöl og mótun og eftirfylgni með starfsmannastefnum. Fjallað verður um sálfræðilega samninginn, ýmis vandamál sem upp geta komið á vinnustað og vinnuvernd og öryggismál.

X

Opinber stjórnsýsla (OSS111F)

Á þessu kynningar- og inngangsnámskeiði fá nemendur heildaryfirsýn yfir skipulag og þróun opinberrar stjórnsýslu. Fjallað er um megineinkenni opinberrar stjórnsýslu á Íslandi, þar á meðal grundvöll hennar og helstu mótunarþætti. Í námskeiðinu er farið yfir grundvallarhugtök stjórnsýslufræðanna. Kynntar eru helstu kenningar um skipulagsheildir, valddreifingu og ákvörðunartöku í opinberri stjórnsýslu og lýst þróun stjórnsýslufræðinnar sem fræðigreinar. Athyglinni er sérstaklega beint að tengslum milli opinberrar stjórnsýslu og stjórnmála og áhrifum þeirra tengsla á uppbyggingu, starfshætti og stefnumótun. Áhersla er lögð á greiningu og skilning á því hvað skilur að einkarekstur annars vegar og opinberan rekstur og þjónustu hins vegar.

Athugið að námskeiðið er aðeins kennt með fjarnámssniði. 

2x40 mínútna fyrirlestrar sendir út á netinu og 1x40 mínútna fyrirspurnar- og umræðutími á netinu (Zoom-fundir) á viku.

X

Starfsþjálfun (SÁL0BGF)

Nemendur ljúka starfsþjálfun á einum eða fleiri vinnustöðum undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara og eftir því hvað hentar þeirra kjörsviði. Gert er ráð fyrir að um takmarkað magn námsplássa sé að ræða.

Nemendur munu æfast í að beita sannreyndum aðferðum sálfræðinnar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna.  Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni. Umsjónarmaður umstarfsnáms frá HÍ mun heimsækja nema á vettvangi, halda fundi með nemendum og veita nemendum ráðgjöf eftir þörf.

X

Starfsþjálfun (SÁL0BHF)

Nemendur ljúka starfsþjálfun á einum eða fleiri vinnustöðum undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara og eftir því hvað hentar þeirra kjörsviði. Gert er ráð fyrir að um takmarkað magn námsplássa sé að ræða.

Nemendur munu æfast í að beita sannreyndum aðferðum sálfræðinnar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna.  Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni. Umsjónarmaður umstarfsnáms frá HÍ mun heimsækja nema á vettvangi, halda fundi með nemendum og veita nemendum ráðgjöf eftir þörf.

X

MS-ritgerð í hagnýtri sálfræði; samfélag og umhverfi (SÁL444L)

MS-ritgerð í hagnýtri sálfræði; samfélag og umhverfi

X

Sjálfbær þróun, stefnumótun umhverfismála og stjórnun náttúruauðlinda (UAU101F)

Ýmsum aðferðum má beita til að hafa áhrif á lífsstíl fólks og hegðun til að draga úr óæskilegum áhrifum á umhverfið og stuðla að sjálfbærri þróun. Þetta námskeið fjallar um umhverfis og auðlindastjórnun sem hefur að markmiði sjálfbæra þróun. Námskeiðinu er skipt í þrjá hluta. Í þeim fyrsta er fjallað um sjálfbæra þróun og hugtakið skilgreint frá ýmsum sjónarhornum. Sérstaklega er rætt hvort hagvöxtur samrýmist sjálfbærri þróun, hvernig megi samræma hin mörgu markmið sem felast í sjálfbærri þróun, umhverfisvísar og framkvæmd markmiða sjálfbærrar þróunnar. Í öðrum hluta verður fjallað um aðferðir sem notaðar eru við ákvarðanatöku í umhverfis og auðlindastjórnun svo sem ákvarðanagreiningu, og kostnaðar-og ábatagreiningu sem og mat á virði nátturuauðs. Í síðasta hluta námskeiðsins verða ýmis stjórntæki sem notuð eru til umhverfis- og auðlindastjórnunar kynnt og krufin til mergjar í alþjóðlegu samhengi, bæði hvað varðar hugmyndafræðilegan grunn þeirra og þær aðferðir sem þau byggja á. Þau dæmi sem tekin eru breytast ár frá ári og byggja á áhuga þeirra nemenda sem taka námskeiðið hvert ár, svo sem kvótakerfi, skilagjöld, mengunarskattar og fjölmarkmiða stjórnun.

X

Hnattrænar loftslagsbreytingar (UAU107M)

Loftslagsbreytingar eru hnattrænt vandamál og eitt af mest krefjandi umhverfisvandamálum líðandi stundar og verður áfram í nánustu framtíð. Síðan 1992 hafa verið margir fundir og samkomulög á vegum Sameinuðu þjóðanna.

Í námskeiðinu verður farið yfir loftslagsbreytingar frá nokkrum sjónarhornum. Byrjað á að fara yfir helstu gögn og vísindi er tengjast loftslagsbreytingum og líkönum af framtíðar breytingum. Síðan verður fjallað um áhrif og varnarleysi (e. vulnerability) og viðleitni til að draga úr áhrifum og aðlagast loftslagsbreytingum. Einnig er fjallað um málefni eins og loftslags-flóttamenn, mismunandi áhrif eftir kyni og samningaviðræður.

Einkunnargjöf byggir á skriflegu verkefni, þátttöku í tímum og kynningum, auk stuttrar könnunar. Nemendur sem taka þetta námskeið hafa almennt mjög mismunandi bakgrunn og þú munt hafa tækifæri til að læra um loftslagsbreytingar frá mismunandi sjónarhornum.

X

Fjölmenningarsamfélag og skóli: Hugmyndafræði og rannsóknir (KME120F)

Fjallað verður um rannsóknir á sviði fjölmenningarfræða á Íslandi og í öðrum löndum, fjölmenningu í sögulegu og alþjóðlegu samhengi, búferlaflutninga, stöðu minnihlutahópa og stöðu flóttafólks. Einnig verður fjallað um viðhorf og fordóma, svo og aðgerðir stjórnvalda, mannréttindi, jafnrétti og lýðræði. Þá verður rætt um uppeldi í fjölmenningarlegu samfélagi og rannsóknir á stöðu barna og unglinga sem málfarslegra, menningarlegra og trúarlegra minnihlutahópa. Verkefni eru vettvangstengd og nemendur kynnast eigindlegum rannsóknaraðferðum við söfnun gagna á vettvangi og úrvinnslu þeirra.

Vinnulag:
Fyrirlestrar, samræða, mat og beiting fræða á tiltekin viðfangsefni, samstarf í hópum. 

X

Öldrunarfræði: Stefnumótun og þjónusta (ÖLD102F)

Markmið námskeiðsins er að kynna öldrunarfræði sem þverfaglega fræðigrein með aðaláherslu á félagslega öldrunarfræði. Hugmyndafræði fræðigreinarinnar, helstu rannsóknir og rannsóknaraðferðir verða kynntar. Fjallað verður um félagslega, sálræna og líffræðilega öldrun og áhrif þess að eldast á einstaklinga og umhverfi þeirra. Kynntar verða helstu kenningar öldrunarfræðinnar og fjallað um áhrif þeirra á stefnumótun í öldrunarþjónustu. Áhersla verður lögð á að dýpka þekkingu þátttakenda um málefni aldraðra með það að markmiði að gera þá hæfari til að vinna með öðrum starfsstéttum að velferðarmálum aldraðra.

Lotukennsla. Námskeiðið verður kennt í staðlotum15-17.september og 11-12 nóvember.

X

MS-ritgerð í hagnýtri sálfræði; samfélag og umhverfi (SÁL444L)

MS-ritgerð í hagnýtri sálfræði; samfélag og umhverfi

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá
X

Greining og mat (SÁL102F)

Í námskeiðinu er kennt um rannsóknarsnið og aðferðir til að athuga og greina sálfræðilegan vanda og til að meta áhrif og árangur af sálfræðilegri íhlutun á kerfisbundinn hátt.

X

Sálmeinafræði fullorðinna (SÁL135F)

Þessu námskeiði er ætlað að kynna framhaldsnemum í afbrigðassálfræði greiningu sálmeina fullorðinna og hugmyndir um orsakir þeirra og helstu skýringarlíkön (kenningar). Farið verður yfir flokkunarkerfi sálmeina og eðli þeirra. Megináhersla verður lögð á greiningarferlið, DSM greiningarkerfið, kosti þess og galla, og hvernig megi skilja afbrigðilega hegðun út frá hinum ýmsu sálfræðilegu módelum, og hvernig hin ýmsu módel stýra því hvernig við metum hegðun. Nemendur fá þjálfun í að greina afbriðgilega hegðun, átta sig á samslætti milli flokka og mikilvægi mismunagreininga og setja fram niðurstöður úr sálfræðilegu mati í samræmi við fagleg viðmið sem gilda um störf sálfræðinga. Námsefnið er kennt í fyrirlestrum, í umræðum og í styttri tímaverkefnum og viðameiri skilaverkefnum.

X

Sálmeinafræði barna og unglinga (SÁL136F)

Fjallað verður um almenna sálmeinafræði barna og unglinga: flokkunarkerfi, mælitæki, greiningar og mismunagreiningu. Einnig fjallað um orsakir, eðli og þróun sálmeina barna út frá námskenningum, hugrænum kenningum, þroskasálfræði og lífeðlisfræði.

X

Sálfræðileg próf: Fullorðnir (SÁL105F)

Ítarleg umfjöllun um notkun sálfræðilegra próf í greiningu á geðröskunum og mati á greind. Nemendur eru þjálfaðir í fyrirlögn, úrvinnslu og túlkun staðlaðra prófa fyrir fullorðna. Nemendur eru þjálfaðir í ritun skilagreina um niðurstöður sálfræðilegra prófa.

X

Sálfræðileg próf: Börn og unglingar (SÁL107F)

Ítarleg umfjöllun um notkun sálfræðilegra próf í greiningu á frávikum í þroska, hegðun og líðan barna og unglinga. Nemendur eru þjálfaðir í fyrirlögn, úrvinnslu og túlkun staðlaðra prófa. Nemendur eru þjálfaðir í ritun skilagreina um niðurstöður sálfræðilegra prófa.

X

Siðareglur - Siðfræði fags (SÁL232F)

Lög og reglur sem sálfræðingar þurfa að kunna skil á í starfi. Siðareglur sálfræðinga. Samskipti og stjórn á vinnustöðum. Grundvallaratriði í samtalstækni.

X

Klínísk viðtöl og geðgreining (SÁL236F)

Kennd eru undirstöðuatriði í klínísku inntökuviðtali og fyrstu greiningu á sálrænum vanda. Nemendur æfa að taka inntökuviðtöl við skjólstæðinga sem undirbúning fyrir samtalsmeðferð í Sálfræðiráðgjöf háskólanema og gera skýrslu um slíkt viðtal.

X

Klínísk taugasálfræði (SÁL202F)

Kemur síðar

X

Greining og meðferð hegðunar- og námsörðugleika (SÁL204F)

Fjallað verður um hegðunar- og námsörðugleika barna og unglinga, eðli þeirra, uppruna, mælitæki og greiningaraðferðir og þá sérstaklega virknimat og virknigreiningu. Síðan verður fjallað um meðferðar- og kennslutækni í þessu tilliti með áherslu á rannsóknir í hagnýtri atferlisgreiningu.

X

Meðferð sálmeina á fullorðinsárum (SÁL228F)

Í námskeiðinu er veitt yfirlit um meðferð við ólíkum sálrænum vanda. Fjallað er um helstu aðferðir í sálrænni meðferð. Nemendur læra að kortleggja vanda og leiða meðferð hverju sinni af kortlagningunni. Nemendur huga einnig að eigin stíl í meðferð og hvernig ákvarðanir í meðferðarstarfi tengast kortlagningu, rannsóknum á árangri meðferðar og siðareglum.

X

Meðferð sálmeina barna og unglinga (SÁL229F)

Fjallað verður um ýmsar meðferðarleiðir í klínískri vinnu með börn og unglinga. Farið verður í meðferð geðraskana, þroskafrávika og sálrænna einkenna fötlunar, sjúkdóma og slysa. Einkum verður fjallað um hugræna atferlismeðferð og skyld meðferðarúrræði en einnig farið ítarlega í viðtalstækni og samstarf við umönnunaraðila. Lögð verður áhersla á gagnreyndar meðferðir og árangursmælingar í meðferð.

X

Hugtakagreining í sálfræði (SÁL232M)

Megináhersla verður lögð á almannasálfræði (commonsense psychology) og hvernig forðast má að beita reynsluprófum á setningar sem tjá fyrirframþekkingu (a priori knowledge). Einnig verður fjallað um greiningu á gervitæknimáli (jargon) í sálfræði á íslensku og ensku; vitsmunakenningar um geðshræringar og hvernig greining á almannasálfræði nýtist í hugrænni atferlismeðferð.

X

Tölfræði (SÁL233M)

Fjallað er m.a. um dreifigreiningarlíkanið, mat á áhrifum, ólíkar kóðanir, samanburði og afköst.

X

Meðferð taugaþroskaraskana í grunnskólum (SÁL235F)

Þessu námskeiði er ætlað að samþætta þekkingu sem nemendur öðlast í tveimur námskeiðum, annarsvegar námskeiðið Meðferð sálmeina barna og hins vegar Greining- og meðferð hegðunar og námsörðugleika sem bæði eru kennd á vorönn á fyrsta ári cand.psych. námsins.

Áherslan í námskeiðinu er á verklega þætti, þ.e. nemendur fá tækifæri til að vinna að lausn verkefna undir handleiðslu tveggja reyndra sálfræðinga. Nokkrir nemendur (3-4) fá úthlutað einstaklingsmáli í einum grunnskóla og þurfa að skilgreina í hverju vandi nemandans er fólginn, mæla umfang vandans, hefja inngrip og meta árangur þess. Til þess þurfa þeir að beita þekkingu sem þeir hafa öðlast á fyrrnefndum námskeiðum. Þeir þurfa að vinna með þeim sem koma að einstaklingsmálinu, til dæmis umsjónarkennara, foreldrum, deildarstjórum sérkennslu og öðrum. Námskeiðinu lýkur með kynningu á verkefninu fyrir hópinn sem tekur námskeiðið.

Námskeiðið mun hefjast á fundi með nemendum þar sem kynnt verður fyrir þeim fyrirkomulagið. Þeir munu fá leiðbeiningar um hvernig skuli standa að vinnslu verkefnisins og hvað þurfi til þess.

X

Þverfræðileg samvinna í heilbrigðisvísindum - heilbrigðisvísindadagur 2 (HVS501M)

Námskeiðið er ætlað nemendum á þriðja námsári eða síðar sem lokið hafa a.m.k. tveimur árum grunnnáms í greinum heilbrigðisvísinda.  Hugmyndafræði þverfræðilegrar samvinnu verður lögð til grundvallar í námskeiðinu þar sem nemendur vinna saman að sameiginlegum markmiðum.  Nemendur munu vinna saman í þverfræðilegum teymum og fá tækifæri til að æfa fagmennsku, teymisvinnu, og efla samskipti. Nemendur í hverjum hóp eru úr nokkrum heilbrigðisvísindagreinum.

Námsmat (staðið/fallið) byggist á mætingarskyldu í fyrirlestra og verkefnavinnu, virkni í verkefnavinnu og prófum sem verða á rafrænu formi í kennslulotunni.
 
Kennslutilhögun:
Námskeiðið verður kennt föstudagana,10. og 24. september.

X

Starfsþjálfun í sálfræðiráðgjöf (SÁL234F)

Við Sálfræðiráðgjöf háskólanema fá nemendur í Klínískri sálfræði þjálfun í því að greina sálrænan vanda og í að veita við honum skammtímameðferð með sálfræðiviðtölum undir faglegri handleiðslu sálfræðinga. Ráðgjöfin býðst háskólanemum og börnum þeirra. Í starfsþjálfuninni æfast sálfræðinemar í því að nota greiningartæki, gera meðferðaráætlanir og beita sannreyndum aðferðum sálfræðinnar til úrlausnar á vandamálum. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.

X

Starfsþjálfun (SÁL318F)

Nemendur ljúka starfsþjálfun á einum eða fleiri vinnustöðum undir handleiðslu sálfræðings. Áhersla verður lögð á einbeitta kynningu og markvissa þjálfun fremur en langa samfellda viðveru. Þá verður fjallað um álitsgerðir sálfræðinga og þær kröfur sem til þeirra eru gerðar.

X

MS-ritgerð í hagnýtri sálfræði; klínísk sálfræði (SÁL442L)

MS-ritgerð í hagnýtri sálfræði; klínísk sálfræði

X

Starfsþjálfun í sálfræðiráðgjöf (SÁL420F)

Við Sálfræðiráðgjöf háskólanema fá nemendur í Klínískri sálfræði þjálfun í því að greina sálrænan vanda og í að veita við honum skammtímameðferð með sálfræðiviðtölum undir faglegri handleiðslu sálfræðinga. Ráðgjöfin býðst háskólanemum og börnum þeirra. Í starfsþjálfuninni æfast sálfræðinemar í því að nota greiningartæki, gera meðferðaráætlanir og beita sannreyndum aðferðum sálfræðinnar til úrlausnar á vandamálum. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.

X

MS-ritgerð í hagnýtri sálfræði; klínísk sálfræði (SÁL442L)

MS-ritgerð í hagnýtri sálfræði; klínísk sálfræði

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá
X

Líkön fyrir undirliggjandi breytur I (SÁL138F)

Fjallað verður um undirliggjandi breytur í sálfræðilegum mælingum og helstu til að vinna með þær. Í fyrri hluta námskeiðsins verður unnið með staðfestandi þáttagreiningalíkön, forsendur þeirra, úrvinnsluaðferðir, túlkun niðurstaðna og leiðir til að vinna með gögn af ólíku tagi. Í síðari hluta verður unnið með svarferlalíkön, helstu líkönum fyrir tvíkosta gögn gerð skil og algengustu líkön fyrir fjölkostagögn kynnt. Áhersla er lögð á hagnýta þjálfun í að greina gögn með þessum líkönum með vikulegum verkefnum auk þess sem fjallað verðu um fræðilegan grunn líkana.

X

Gerð sjálfsmatskvarða (SÁL139F)

Í þessu námskeiði er fjallað um gerð sjálfsmatskvarða. Kynntar verða fræðilegar undirstöður slíkra mælinga eins og klassíska raungildiskenningu (classical true score theory). Megináherslan verður á hagnýta þjálfun í gerð slíkra mælitækja, álitamál sem rannsakendur standa gjarnan frammi fyrir við gerð þeirra og lausnir á þeim ræddar.

X

Málstofa í megindlegri sálfræði I (SÁL142F)

Í námskeiðinu kynna nemendur sér efni á tilteknum sérsviðum megindlegrar sálfræði.  Viðfangsefni geta verið kenningarlegs og tæknilegs eðlis.  Í hverri viku lesa nemendur greinar og ræða efni þeirra í tímum.  Þeir skiptast á að kynna efni greina og stjórna umræðum.  Gert er ráð fyrir að nemendur mæti í alla tíma, taki virkan þátt í umræðum og öflun heimilda. 

Námskeiðið er einungis opið þeim sem eru á kjörsviðinu Megindleg sálfræði.

X

Líkön fyrir undirliggjandi breytur II (SÁL239F)

Í þessu námskeiði er byggt ofan á þekkingu um mælilíkön sem kennd var á 1. misseri. Í námskeiðinu verður fjallað um einföld og flóknari formgerðarlíkön og aðrar aðferðir sem notaðar eru til þess að kanna sambönd milli undirliggjandi þátta. Nemendur munu öðlast verklega þjálfun í að beita líkönum til að prófa tengsl þátta í þversniðsgögnum, langtímagögnum og margþrepagögnum. Lögð verður rík áherlsa á að nemendur geti túlkað og greint frá niðurstöðum slíkra prófana.

X

Málstofa í megindlegri sálfræði II (SÁL242F)

Í námskeiðinu kynna nemendur sér efni á tilteknum sérsviðum megindlegrar sálfræði.  Viðfangsefni geta verið kenningarlegs og tæknilegs eðlis.  Í hverri viku lesa nemendur greinar og ræða efni þeirra í tímum.  Þeir skiptast á að kynna efni greina og stjórna umræðum.  Gert er ráð fyrir að nemendur mæti í alla tíma, taki virkan þátt í umræðum og öflun heimilda. 

Námskeiðið er einungis opið þeim sem eru á kjörsviðinu Megindleg sálfræði.

X

LÍftölfræði III (Lifunargreining) (LÝÐ079F)

Námskeiðið fjallar um tölfræðigreiningu á nýgengi (incidence) og eftirfylgnitíma (survival time) í ferilrannsóknum. Kennd verður notkun Poisson aðhvarfsgreiningarlíkana og aðferða í lifunargreiningu (survival analysis) eins og Kaplan-Meier aðferðarinnar (log-rank), Cox aðhvarfsgreiningar, Poisson aðhvarfsgreiningar og líkana með óstikuðum hættuföllum. Notast verður við tölfræðiforritin R. 

X

Líkindareikningur og tölfræði (MAS201F)

Fjallað er um frumatriði líkinda- og tölfræði á grundvelli einfaldrar stærðfræðigreiningar.


Viðfangsefni:  
Útkomurúm, atburðir, líkindi, jöfn líkindi, óháðir atburðir, skilyrt líkindi, Bayes-regla. Slembistærð, dreififall, þéttleiki, samdreifing, óháðar stærðir, skilyrt dreifing. Væntigildi, miðgildi, dreifni, staðalfrávik, samdreifni, fylgni, lögmál mikils fjölda. Bernoulli-, tvíkosta-, Poisson-, jöfn-, veldis- og normleg stærð. Höfuðmarkgildisreglan. Poisson-ferli. Úrtak, lýsistærð, dreifing meðaltals og dreifing úrtaksdreifni í normlegu úrtaki. Punktmat, sennileikametill, meðalferskekkja, bjagi. Bilmat og tilgátupróf fyrir normleg, tvíkosta- og veldisúrtök. Einföld aðhvarfsgreining. Mátgæði og tengslatöflur.

X

Hagnýt gagnagreining (MAS202M)

Námskeiðið fjallar um tölfræðiúrvinnslu í forritinu R. Gert er ráð fyrir að nemendur hafi grunnþekkingu í tölfræði og tölfræðihugbúnaðnum R. Æskilegt er að nemendur þekki til margbreytu aðhvarfsgreiningar (e. multiple linear regression). Nemendur læra að beita hinum ýmsu tölfræðiaðferðum í R (ss. classification methods, resampling methods, linear model selection og tree-based methods). Námskeiðið er kennt á tólf vikum og verður það á vendikennsluformi þar sem nemendur lesa námsefni og horfa á myndbönd áður en þeir mæta í tíma og fá svo aðstoð með fyrirliggjandi verkefni í tímum.

X

Starfsþjálfun (SÁL0BIF)

Nemendur ljúka starfsþjálfun á einum eða fleiri vinnustöðum undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara og eftir því hvað hentar þeirra kjörsviði. Gert er ráð fyrir að um takmarkað magn námsplássa sé að ræða.

Nemendur munu æfast í að beita sannreyndum aðferðum sálfræðinnar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna.  Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni. Umsjónarmaður umstarfsnáms frá HÍ mun heimsækja nema á vettvangi, halda fundi með nemendum og veita nemendum ráðgjöf eftir þörf.

X

Tölfræði (SÁL233M)

Fjallað er m.a. um dreifigreiningarlíkanið, mat á áhrifum, ólíkar kóðanir, samanburði og afköst.

X

Rannsóknareiningar (SÁL241F)

Rannsóknareiningar

X

Tölvunarfræði 2 (TÖL203G)

Byrjað verður á kynningu á forritunarmálinu C++. Námskeiðið mun nota forritunarmálin C++ og Java. Fjallað er um gagnaskipan, reiknirit og huglæg gagnatög. Meðal gagnaskipana, sem farið er yfir, eru listar, hlaðar, biðraðir, forgangsbiðraðir, tré, tvítré, tvíleitartré og hrúgur auk viðkomandi reiknirita. Kynnt verða ýmis leitar- og röðunarreiknirit. Reiknirit eru greind, hvað þau taka langan tíma í vinnslu og hve mikið minnisrými. Forritunarverkefni, sem nota áðurnefnda gagnaskipan og reiknirit, eru leyst í C++ og Java. Mörg lítil forritunarverkefni verða í námskeiðinu.

X

Líftölfræði II (Klínísk spálíkön) (LÝÐ301F)

Námskeiðið er beint framhald af Líftölfræði I og veitir nemendum praktíska handleiðslu í tölfræðiúrvinnslu í eigin rannsóknarverkefnum. Útreikningar á hlutfallslegri áhættu og leiðréttri hlutfallslegri áhættu. Fylgni og einföld aðhvarfsgreining, margvíð línuleg aðhvarfsgreining og lógistísk aðhvarfsgreining. Námskeiðið byggist á fyrirlestrum og dæmatímum. Í dæmatímunum verður notast við tölfræðiforritið R.

X

Starfsþjálfun (SÁL0BGF)

Nemendur ljúka starfsþjálfun á einum eða fleiri vinnustöðum undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara og eftir því hvað hentar þeirra kjörsviði. Gert er ráð fyrir að um takmarkað magn námsplássa sé að ræða.

Nemendur munu æfast í að beita sannreyndum aðferðum sálfræðinnar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna.  Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni. Umsjónarmaður umstarfsnáms frá HÍ mun heimsækja nema á vettvangi, halda fundi með nemendum og veita nemendum ráðgjöf eftir þörf.

X

Starfsþjálfun (SÁL0BHF)

Nemendur ljúka starfsþjálfun á einum eða fleiri vinnustöðum undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara og eftir því hvað hentar þeirra kjörsviði. Gert er ráð fyrir að um takmarkað magn námsplássa sé að ræða.

Nemendur munu æfast í að beita sannreyndum aðferðum sálfræðinnar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna.  Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni. Umsjónarmaður umstarfsnáms frá HÍ mun heimsækja nema á vettvangi, halda fundi með nemendum og veita nemendum ráðgjöf eftir þörf.

X

MS- ritgerð í hagnýtri sálfræði; megindleg sálfræði (SÁL443L)

MS- ritgerð í hagnýtri sálfræði; megindleg sálfræði

X

Hagnýtt línuleg tölfræðilíkön (STÆ312M)

Í námskeiðinu er fjallað um einfalda og fjölvíða aðhvarfsgreiningu ásamt fervikagreiningu (ANOVA) og samvikagreiningu (ANCOVA). Að auki er farið í tvíkosta aðhvarfsgreiningu (binomial regression) og rætt um hugtök því tengt, svo sem gagnlíkindi (odds) og gagnlíkindahlutfall (odds ratio).
Námskeiðið er framhald af dæmigerðu grunnnámskeiði í tölfræði sem kennd eru á hinum ýmsu sviðum skólans. Farið verður í aðferðir til að meta stika í línulegum líkönum, hvernig smíða má öryggisbil og kanna tilgátur fyrir stikana, hverjar forsendur líkananna eru og hvað hægt sé að gera sé þeim ekki fullnægt. Verkefni eru unnin í tölfræðihugbúnaðinum R.

X

MS- ritgerð í hagnýtri sálfræði; megindleg sálfræði (SÁL443L)

MS- ritgerð í hagnýtri sálfræði; megindleg sálfræði

X

R forritun (MAS102M)

Í námskeiðinu munu nemendur framkvæma hefðbundnar tölfræðiaðferðir á raunverulegum gagnasöfnum. Áhersla verður lögð á fjölbreytu aðhvarfsgreiningu (e. multiple linear regression). Nemendur beita fáguðum aðferðum við myndræna framsetningu sem og sjálfvirka skýrslugerð. Námsmat verður í formi raunhæfra verkefnia þar sem nemendur framkvæma ofangreind atriði á raunverulegum gagnasöfnum með það fyrir augum að svara rannsóknarspurningum.

X

R fyrir byrjendur (MAS103M)

Námskeiðið fjallar um tölfræðiúrvinnslu í forritinu R. Gert er ráð fyrir að nemendur hafi grunnþekkingu í tölfræði og munu nemendur læra að beita þeim tölfræðiaðferðum sem þeir þekkja í R. Farið verður í innlestur gagna, myndræna framsetningu, lýsandi tölfræði og hvernig algengustu tilgátupróf (t-próf, kí-kvaðratpróf o.s.frv) eru framkvæmd í R. Að auki verður nemendum kennt að nota knitr pakkann til að vinna skýrslur.

Námskeiðið er kennt á fimm vikum í þrjár kennslustundir á viku. Kennari heldur fyrirlestra og nemendur vinna verkefni.

X

Slembiþáttalíkön (MAS104M)

Í námskeiðinu er fjallað um fræði og hagnýtingu slembiþáttalíkana, sem og annarra líkana, til greiningar á háðum útkomubreytum.  Í námskeiðinu verður farið yfir aðferðir fyrir útkomur sem teljast samfelldar og normaldreifðar.  Í slíkum kringumstæðum þarf tölfræðilíkanið bæði að lýsa væntigildi útkoma og fylgni á milli þeirra.  Fræðin á bak við eru því umfram hefðbundina línulega aðhvarfsgreiningu. Til slíkrar greiningar þarf sérstakar tölfræðiaðferðir, sem helstu forrit bjóða uppá, eins og R, STATA og SAS.  Aðallega verður stuðst við R en önnur forrit kynnt til samanburðar eftir þörfum. 
Námskeiðið er kennt frá byrjun september til loka nóvember einu sinni í viku.  Stuðst verður við vendikennslu í námskeiðinu.  Námsefnið, bæði fyrirlestrar og lesefni, er allt á netinu (sjá annað lesefni) og ætlast er til að nemendur kynni sér það fyrir tíma og vinni svo í tímum við þær aðferðir sem eru til umfjöllunar á eigin tölvum.

X

Nýleg straumhvörf í sálfræði (SÁL524M)

Í námskeiðinu verður fjallað um þau straumhvörf sem hafa átt sér stað í sálfræðinni sem vísindagrein síðastliðin 10 ár. Farið verður yfir þau helstu álitamál sem komið hafa upp varðandi aðferðafræði og rannsóknarhefðir innan sálfræðinnar. Nemendur verða kynntir fyrir hinni svokölluðu „open science“ hreyfingu, hvaða áhrif hún hefur haft á rannsóknarhætti innan sálfræðinnar og þá gagnrýni sem hún hefur hlotið.

Reynt verður að leitast svara við spurningum eins og:

  • Er literatúrinn uppfullur af röngum niðurstöðum?
  • Hvernig hefur tekist til að endurtaka þekktar rannsóknir sem flestir sálfræðinemar læra um í sínu námi?
  • Hvernig gat virtur sálfræðingur birt niðurstöður sem virtust sýna fram á dulskynjun í einu af stærstu tímaritum sálfræðinnar?
  • Hvernig komst hollenski félagssálfræðingurinn Diederik Stapel upp með það að falsa gögn til fleiri ára og fá þau birt í ritrýndum tímaritum?
  • Segja p-gildi okkur eitthvað?
  • Hvað þýðir það að p-hakka og HARK-a? Megum við ekki bara safna þátttakendum þar til niðurstöður eru marktækar? Og er ekki allt í lagi að greina bara frá marktækum niðurstöðum, því sem að „virkaði“?
  • Hvað eru pre-registrations og registered reports, og er það eitthvað sem rannsakendur í sálfræði ættu að nýta sér?
X

R fyrir sálfræðinema (SÁL525M)

R er öflugt og gjaldfrjálst forritunarmál sem er notað í vísindum og atvinnulífi við úrvinnslu gagna.

Í námskeiðinu fá nemendur kennslu og þjálfun í notkun á forritunarmálinu R við úrvinnslu og tölfræðilegri greiningu gagna. Farið verður yfir þær helstu aðferðir sem nemendur hafa lært í undanförum.

Sérstök áherslu verður lögð á að skoða atriðasafn út frá þrenns konar nálgun. Klassíska raungildis líkaninu, formgerðarlíkönum og svarferlalíkönum.

Áhersla er lögð á að nemendur kynnist tungumálinu R í gegnum verkefni. Nemendur fá tækifæri að spreyta sig á raunverulegum vandamál sem þeir leysa undir handleiðslu kennara. Námsmatið fer fram í verkefnum.

X

Computing and Calculus for Applied Statistics (STÆ012F)

Topics:
Univariate calculus (basic algebra, functions, polynomials, logarithms and exponential function, continuity and limits, differentiation, local extrema, integration).
Linear algebra (vectors, matrices, linear projections with matrices, matrix inverses, determinants).
Programming in R (arithmetic, functions, organizing R code).
Multivariate calculus (Jacobian, Hessian, double integrals).

The approach will be to address each mathematics topic using a mix of (a) basic theory (in the form of concepts rather than proofs), (b) computer programming using R to visualize the theory and (c) examples exclusively from statistics.  Formal lectures are not planned, but students will be able to seek assistance with their weekly assignments.

The material covered each week is a combination of theory, statistical examples and visualization using R. 

Students will take notes and typeset them (using restructured text), with the content ending up as a part of the textbook at the end of the semester. Participation is therefore mandatory. 

The material is available on open web-pages at http://tutor-web.net/math/612 but will be updated as students add material to the pages.

X

Tölvunarfræði 1 (TÖL101G)

Einingar til BS-prófs gilda aðeins fyrir annaðhvort TÖL101G Tölvunarfræði 1 eða TÖL105G Tölvunarfræði 1a.

Forritunarmálið Java verður notað til að kynnast grundvallaratriðum í tölvuforritun. Æfingar í forritasmíð verða á dagskrá allt misserið. Áhersla verður lögð á skipulegar og rökstuddar aðferðir við smíði forrita og góða innri skjölun. Helstu hugtök tengd tölvum og forritun. Klasar, hlutir og aðferðir. Stýrisetningar. Strengir og fylki, aðgerðir og innbyggð föll. Inntaks- og úttaksaðgerðir. Erfðir. Hugtök varðandi hönnun og byggingu kerfa og vinnubrögð við forritun. Ítrun og endurkvæmni. Röðun og leit.

X

Tölvunarfræði 1a (TÖL105G)

Einingar til BS-prófs gilda aðeins fyrir annaðhvort TÖL101G Tölvunarfræði 1 eða TÖL105G Tölvunarfræði 1a.

Forritun í Python (sniðið að verkfræðilegum og raunvísindalegum útreikningum): Helstu skipanir og setningar (útreikningur, stýri-setningar, innlestur og útskrift), skilgreining og inning falla, gagnatög (tölur, fylki, strengir, rökgildi, færslur), aðgerðir og innbyggð föll, vigur- og fylkjareikningur, skráavinnsla, tölfræðileg úrvinnsla, myndvinnsla. Hlutbundin forritun: klasar, hlutir, smiðir og aðferðir. Hugtök tengd hönnun og smíði tölvukerfa: Forritunarumhverfi, vinnubrögð við forritun, gerð falla- og undirforritasafna og tilheyrandi skjölun, villuleit og prófun forrita.

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá
X

Þróun máls og læsis (SÁL137F)

Meginmarkmið námskeiðsins er að veita nemendum trausta fræðilega þekkingu á helstu hugtökum og kenningum sem varða lestur og lestrarnám og innsýn í nýjustu rannsóknir á því sviði. Farið verður yfir grundvallarhugtök og kenningar sem varða læsi og forsendur lestrarnáms, lestrarörðugleika og þróun lestrar, auk þess sem fjallað verður um ritun sem óaðskiljanlegan hluta læsis. Fjölþætt tengsl málþroska við læsi verða skoðuð, sem og áhrif tvítyngis á þróun læsis og lestrarnám.Mismunandi matsaðferðir og próf í lestri, lesskilningi og ritun verða skoðuð.

Námsmat: Verkefni (30%) og próf (60%)

Kennslufyrirkomulag: Vikulegir fyrirlestrar og verkefnatímar

X

Líkön fyrir undirliggjandi breytur I (SÁL138F)

Fjallað verður um undirliggjandi breytur í sálfræðilegum mælingum og helstu til að vinna með þær. Í fyrri hluta námskeiðsins verður unnið með staðfestandi þáttagreiningalíkön, forsendur þeirra, úrvinnsluaðferðir, túlkun niðurstaðna og leiðir til að vinna með gögn af ólíku tagi. Í síðari hluta verður unnið með svarferlalíkön, helstu líkönum fyrir tvíkosta gögn gerð skil og algengustu líkön fyrir fjölkostagögn kynnt. Áhersla er lögð á hagnýta þjálfun í að greina gögn með þessum líkönum með vikulegum verkefnum auk þess sem fjallað verðu um fræðilegan grunn líkana.

X

Gerð sjálfsmatskvarða (SÁL139F)

Í þessu námskeiði er fjallað um gerð sjálfsmatskvarða. Kynntar verða fræðilegar undirstöður slíkra mælinga eins og klassíska raungildiskenningu (classical true score theory). Megináherslan verður á hagnýta þjálfun í gerð slíkra mælitækja, álitamál sem rannsakendur standa gjarnan frammi fyrir við gerð þeirra og lausnir á þeim ræddar.

X

Aðferðir í hagnýtri atferlisgreiningu (SÁL141F)

Í námskeiðinu eru kennd grundvallaratriði einliðasniða (N=1) og hvernig hægt er að rannsaka, fylgjast með og svara spurningum um áhrif inngrips á hegðun fólks. Fjallað verður um helstu einstaklingstilraunasniðin og helstu atriði í hönnun, framkvæmd og úrvinnslu rannsókna með einliðasniði, allt frá vali og skilgreiningu á markhegðun til mats á áhrifum inngrips.

X

Greining og meðferð hegðunar- og námsörðugleika (SÁL204F)

Fjallað verður um hegðunar- og námsörðugleika barna og unglinga, eðli þeirra, uppruna, mælitæki og greiningaraðferðir og þá sérstaklega virknimat og virknigreiningu. Síðan verður fjallað um meðferðar- og kennslutækni í þessu tilliti með áherslu á rannsóknir í hagnýtri atferlisgreiningu.

X

Forvarnir og íhlutun í skólastarfi (SÁL238F)

Markmið og innihald námskeiðs: Fjallað verður um heildstæða skólastefnu sem miðar að því að efla námsframmistöðu og jákvæða hegðun allra nemenda. Meðal annars verður fjallað um forvarnir gegn náms-, hegðunar- og tilfinningavanda, skimun, snemmtæka íhlutun og almennt um gagnreyndar aðferðir í skólastarfi. Áhersla verður lögð á svokölluð þrepaskipt stuðningskerfi (Multi-Tiered Systems of Support; MTSS), svo sem viðbrögð við íhlutun (Response to Intervention; RTI) og heildstæðan stuðning við jákvæða hegðun (Positive Behavior Interventions and Supports; PBIS). 

Námsmat: Verkefni og próf

Kennslufyrirkomulag: fyrirlestrar og verkefnatímar

X

Líkön fyrir undirliggjandi breytur II (SÁL239F)

Í þessu námskeiði er byggt ofan á þekkingu um mælilíkön sem kennd var á 1. misseri. Í námskeiðinu verður fjallað um einföld og flóknari formgerðarlíkön og aðrar aðferðir sem notaðar eru til þess að kanna sambönd milli undirliggjandi þátta. Nemendur munu öðlast verklega þjálfun í að beita líkönum til að prófa tengsl þátta í þversniðsgögnum, langtímagögnum og margþrepagögnum. Lögð verður rík áherlsa á að nemendur geti túlkað og greint frá niðurstöðum slíkra prófana.

X

Að ná tökum á lestrarerfiðleikum (SKF207F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist fræðilega þekkingu og færni í að bera kennsl á, greina, meta og bregðast við vanda nemenda við að ná tökum á lestri, stafsetningu, lesskilningi og ritun.

Viðfangsefni: Fjallað er um fræðilega og hagnýta þætti tengda greiningu og skimun á lestrar-, stafsetningar- og lesskilningsörðugleikum með áherslu á málsálfræðilega nálgun, rannsóknir og kenningar. Þátttakendur kynnast helstu aðferðum við að skima fyrir lestrarerfiðleikum við upphaf grunnskólagöngu og beita snemmtækri íhlutun til að koma í veg fyrir fyrirsjáanlegan vanda og (mikla) seinkun í lestrarnámi. Nemar læra að meta áhættuþætti lestrarörðugleika hjá nemendum á yngsta- mið og unglingastigi og æfingu í að túlka niðurstöður og rökstyðja út frá fræðikenningum. Áhersla er lögð á að nemendur  tileinki sér sanneyndar kennsluaðferðir og kennsluskipulag sem gagnast nemendum með væga upp í alvarlega erfiðleika í lestri, vegi og meti kosti og galla kennsluskipulags og æfi sig í að útfæra kennslu fyrir nemendur með ólíkar þarfir. Í framhaldinu beita nemar þekkingu sinni með því að kenna barni með lestrarerfiðleika í 2 vikur hið minnsta. Leikskólakennaranemar vinna út frá áherslum snemmtækrar íhlutunar með það að markmiði að efla undirþætti bernskulæsis í leikskóla með viðeigandi kennsluháttum og kennsluaðferðum. Lögð er áhersla á að þátttakendur læri aðferðir við að miðla upplýsingum til foreldra, samkennara og annarra sérfræðinga með faglegum hætt ásamt ráðgjöf um lestur og lestrarkennslu.  Mikil áhersla er lögð á að nemendur kynni sér kennsluaðferðir, kennsluskipulag og stuðningskerfi sem gagnast í margbreytilegum nemendahópum í skóla án aðgreiningar, sem meðal annars byggist á hugmyndum um einstaklingsmiðað nám.

Vinnulag: Fyrirlestrar með tilheyrandi umræðum æfingaverkefni, hópvinna, einstaklingsvinna, og handleiðsla við gerð kennsluáætlana, framkvæmd kennslu og vinnu með nemendur og nemendahópa.

Verkefni: Þátttakendur skrifa tvö einstaklingsverkefni (skýrslur), sem byggjast á vettvangsvinnu og kennslu með rökstuðningi í fræðikenningar og rannsóknir (80%). Þá verður eitt hópverkefni (20%). Öll verkefnin má vinna út frá mismunandi skólastigum, leikskóla, grunnskóla eða framhaldsskóla.

X

Ofbeldi og vanræksla í fjölskyldum (FRG408G)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist fræðilega þekkingu á fyrirbærunum ofbeldi og vanrækslu í fjölskyldum  Fjallað verður um ofbeldi og vanrækslu í fjölskyldum út frá sögulegu sjónarhorni í félags-og heilbrigðisvísindum og rannsóknir á sviðinu. Fjallað verður um hin ýmsu afbrigði ofbeldis í fjölskyldum, til dæmis ofbeldi gagnvart börnum, systkinaofbeldi og ofbeldi í parsamböndum. Einnig verður farið í ofbeldi gagnvart fötluðum og öldruðum. Farið verður ítarlega yfir skilgreiningar og mismunandi birtingarmyndir þessara fyrirbæra og helstu afleiðingar fyrir þolendur.  Jafnframt verður fjallað um vinnuferli sem tengist löggjöf þessa málaflokks, ásamt helstu úrræðum.  Að loknu námskeiðinu ættu nemendur að geta þekkt tegundir ofbeldis og vanrækslu í fjölskyldum, tilkynningarskylduna og hvernig ferli barnaverndarmála er í grófum dráttum.  Einnig ættu nemendur að þekkja skilgreiningar, birtingarmyndir og helstu kenningar um orsakaþætti misbrests í aðbúnaði barna, ásamt áhættuþáttum.  Að lokum ættu nemendur að þekkja helstu rannsóknaraðferðir sem notaðar eru á sviðinu.

X

Rannsóknareiningar (SÁL241F)

Rannsóknareiningar

X

Hegðun og tilfinningar barna: Áskoranir og úrræði (SKF017F)

Markmiðið með námskeiðinu er að gefa þátttakendum kost á að kynnast völdum þáttum, bæði fræðilegum og hagnýtum, sem auðvelda almennum kennurum og sérkennurum að skilja, meta og bregðast við þörfum nemenda sem eiga við hegðunar- og/eða tilfinningavanda að etja. Fjallað verður um aðferðir við skimun og mat, áhrifaþætti og algengi mismunandi hegðunar- og/eða tilfinningalegra erfiðleika, s.s. mótþróa, þunglyndis og kvíða. Einnig verður fjallað um hegðunar- og/eða tilfinningalega erfiðleika nemenda með athyglisbrest með ofvirkni (ADHD) eða röskun á einhverfurófinu. Sérstök áhersla er á að auka færni þátttakenda í að sníða skólastarf og skólasamfélag betur að þörfum nemenda með hegðunar- og/eða tilfinningalega erfiðleika og veita kennurum og skólastjórnendum ráð um hvernig unnt er að gera slíkt og fjarlægja hindranir sem útiloka og einangra nemendur með slíkan vanda.

Nemendur hafi aflað sér grunnþekkingar á helstu hugtökum og sjónarhornum þroskasálfræði eða félagsvísinda á námsferli sínum áður en þeir sækja námskeiðið.  Reynsla af vinnu með börnum eða ungmennum æskileg.

Helstu efnisþættir

  • Mismunandi skilgreiningar á hegðunar- og tilfinningaörðugleikum - alþjóðleg viðmið og flokkunarkerfi.
  • Hegðunar- og tilfinningaörðugleikar í samfélagslegu samhengi.
  • Helstu kenningar um hegðunar- og tilfinningaörðugleika barna og unglinga (conceptual models).
  • Viðbrögð skólasamfélagsins; nemendasýn og skólastefna - skóli án aðgreiningar, sérdeildir eða sérskólar? Ólík sjónarhorn við að skilgreina vandann.
  • Sértæk úrræði innan skólasamfélagsins og fræðilegur bakgrunnur þeirra.
  • Mismunandi aðferðir við virknimat (functional behavioral assessment) til að ákvarða hvaða þættir ýta undir hegðunar- og/eða tilfinningalega erfiðleika nemenda.
  • Gerð stuðningsáætlunar með margvíslegum aðferðum til að fyrirbyggja erfiða hegðun eða vanlíðan, kenna og styrkja viðeigandi hegðun og bregðast þannig við erfiðri hegðun þannig að dragi úr henni með tímanum og nemendum líði betur.
  • Aðferðir til að auka félagsfærni og sjálfstæð vinnubrögð nemenda með hegðunar- og/eða tilfinningalega erfiðleika.

Vinnulag
Í staðlotum verða fyrirlestrar auk verkefnatíma. Á kennsluvefnum Canvas verða birtar hljóðglærur og kennslubréf, og þar fara fram umræður úr völdum efnisþáttum. Námskeiðið er kennt með fjarnámssniði en mætingarskylda er í staðlotur. Námsmat er að mestu leyti fólgið í hópverkefnum. 

X

Nám og kennsla: Að mæta sérþörfum (KME103F)

Meginviðfangsefni námskeiðsins eru kennsluhættir og námsaðstæður sem miða að því að efla árangur fjölbreyttra nemendahópa, huga að styrkleikum þeirra og veikleikum í skóla án aðgreiningar með manngildi, lýðræði og félagslegt réttlæti að leiðarljósi. Fjallað er um algengustu sérþarfir nemenda og sérstök áhersla lögð á árangursríkar (gagnreyndar) leiðir til að mæta margbreytilegum þörfum nemenda og efla þá í námi, meðal annars til að draga úr vanda varðandi lestrarnám, hegðun, líðan, einbeitingu, ofvirkni og einhverfu. Samhliða er rætt um mikilvægi þess að hafa hæfileika og styrkleika nemenda ávallt í forgrunni og aðgreina erfiðleika frá eiginleikum einstaklinga. Einnig er fjallað um fjölmenningarkennslu og kennslu nemenda með annað móðurmál en íslensku. Kynntar eru helstu aðferðir við bekkjarstjórnun og einstaklingsmiðuð úrræði til að bæta hegðun, félagsfærni, líðan og námsárangur fjölbreytts hóps nemenda. Fjallað er um þverfaglegt samstarf, teymisvinnu og samvinnu við foreldra barna með sérþarfir. Umfjöllunarefni námskeiðsins grundvallast á hugmyndafræði skóla án aðgreiningar og rannsóknum á því sem vel hefur gefist við að mæta fjölbreytilegum nemendahópi, með það að markmiði að veita öllum nemendum jafngild tækifæri í námi.

X

Fjöltyngi og læsi (KME116F)

Námskeiðinu er ætlað að efla skilning nemenda á þeim áhrifum sem fjöltyngi getur haft á þróun læsis. Áherslan verður á námslæsi (enska: academic literacy) og þá færni sem liggur til grundvallar. Fjallað verður um hina ýmsu áhrifsþætti í læsisþróun fjöltyngdra barna, svo sem ritkerfi tungumála, málörvun og aldur barna. Öll viðfangsefni námskeiðsins hafa það meginmarkmið að auka færni nemenda í að beita faglegum og árangursríkum kennsluaðferðum með fjöltyngdum börnum, en efling tjáningarfærni í tali og ritun gegnir þar veigamiklu hlutverki. Þá eru nemendur hvattir til að beita gagnrýninni hugsun, að byggja á eigin reynslu og að nýta sér inntak námskeiðsins á sínu sérsviði. Námskeiðinu er enn fremur ætlað að vera stökkpallur fyrir stöðuga þekkingarleit, byggða á nýjum rannsóknum hér á landi og erlendis, sem leiðir til sífelldrar endurskoðunar og framfara í kennsluháttum með fjöltyngdum börnum.

Vinnulag: Kennsla fer fram bæði í tímum og á vef námskeiðsins. Fyrirlestrar eru settir eru á vef námskeiðsins og nemendur taka þátt í umræðum í rauntíma og á vef.

X

Lýðheilsa: Vísindi, stjórnmál, forvarnir (LÝÐ101F)

Í námskeiðinu er farið yfir skilgreiningar, sögu, markmið, gildissvið, siðfræði og aðferðir lýðheilsuvísinda svo og íslensk- og alþjóðleg lög og sáttmála sem tengjast lýðheilsu. Nokkur áhersla er lögð á lýðheilsu og heilbrigðisvísa í alþjóðlegu samhengi en einnig á íslenska heilbrigðiskerfið, stjórnun og fjármögnun þess svo og samanburð við heilbrigðiskerfi annara þjóða. Ennfremur er farið yfir söfnun heilbrigðisupplýsinga á Íslandi sem á alþjóðavísu og nýtingu þeirra til rannsókna og stefnumótunar í heilbrigðismálum. Einnig er lögð áhersla á þau svið lýðheilsu sem eru á döfinni hverju sinni.

X

Áhrifavaldar heilbrigðis, forvarnir og heilsuefling (LÝÐ104F)

Stærstu áhættuþættir ótímabærra dauðsfalla svo sem hár blóðþrýstingur, tóbaksnotkun, yfirþyngd og hreyfingarleysi valda um 22 milljónum dauðsfalla árlega á heimsvísu. Bæta mætti allt að 5 árum við meðalaldur jarðarbúa með því að draga hóflega úr algengi átta algengstu áhættuþáttanna. Markmið námskeiðsins er að undirbúa nemendur fyrir þetta viðfangsefni og skiptast áherslur í nokkra meginþætti:

1. Áhrifavaldar heilbrigðis: Hvaða þættir hafa mest áhrif á heilsu og heilbrigði?

2. Aðferðafræði:

a) Hvernig skipuleggjum við forvarnar- og heilsueflingarverkefni?

b) Hvar er hagkvæmast að byrja? Hagfræðileg greining á inngripum.

c) Hvernig höfum við jákvæð áhrif á atferli einstaklinga? Líkön í atferlisfræði, áhugahvetjandi samtöl, atferlishagfræði, samskiptafræði og félagsleg markaðsfærsla.

d) Hvernig höfum við áhrif á ,,kerfið”? Hagsmunagæsla (lobbyismi), bréfaskrif til þingmanna, umfjöllun í fjölmiðlum.

3. Nánari umfjöllun um helstu viðfangsefni: háþrýsingur, sykursýki, hjarta- og æðasjúkdomar, næring og mataræði, ofþyngd og offita, hreyfing, tóbaksvarnir, krabbamein, áfengi og vímuefni, slysavarnir, umhverfi og atvinna, geðrækt og sjálfsvígsforvarnir, kynheilbrigði og sjálfsmynd, sértækar lausnir fyrir börn og unglinga.

Framsetning: Fyrirlestrar umsjónarkennara og valinna gestafyrirlesara sem eru meðal fremstu sérfræðinga þjóðarinnar á sínu sviði. Lagt verður upp úr umræðum, virkni og þátttöku nemenda í tímum. Einnig vinna nemendur hópverkefni þar sem þeir kynna sér til hlítar valinn áhættuþátt og gefa tillögur að úrbótum.

X

Starfsþjálfun (SÁL0BGF)

Nemendur ljúka starfsþjálfun á einum eða fleiri vinnustöðum undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara og eftir því hvað hentar þeirra kjörsviði. Gert er ráð fyrir að um takmarkað magn námsplássa sé að ræða.

Nemendur munu æfast í að beita sannreyndum aðferðum sálfræðinnar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna.  Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni. Umsjónarmaður umstarfsnáms frá HÍ mun heimsækja nema á vettvangi, halda fundi með nemendum og veita nemendum ráðgjöf eftir þörf.

X

Starfsþjálfun (SÁL0BHF)

Nemendur ljúka starfsþjálfun á einum eða fleiri vinnustöðum undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara og eftir því hvað hentar þeirra kjörsviði. Gert er ráð fyrir að um takmarkað magn námsplássa sé að ræða.

Nemendur munu æfast í að beita sannreyndum aðferðum sálfræðinnar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna.  Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni. Umsjónarmaður umstarfsnáms frá HÍ mun heimsækja nema á vettvangi, halda fundi með nemendum og veita nemendum ráðgjöf eftir þörf.

X

Samfélag og heilsa (SÁL140F)

Í námskeiðinu er farið í saumana á ólíkum kenningum félagslegrar sálfræði og mögulegri hagnýtingu þeirra á sviðum samfélags, umhverfis- og heilbrigðismála. Til dæmis verður fjallað um samfélagslega mikilvæg málefni svo sem félagslega stöðu, mismunun og fordóma, ójöfnuð, fjölmenningu, öldrun, áföll, loftslagsbreytingar og margt fleira. Nemendur munu öðlast innsýn í það hvernig hagnýta má niðurstöður sálfræðirannsókna í stefnumörkun og forvörnum.

X

MS- ritgerð í hagnýtri sálfræði; skólar og þroski (SÁL445L)

MS- ritgerð í hagnýtri sálfræði; skólar og þroski

X

Að mæta sérstökum námsþörfum barna með einhverfu eða önnur þroskafrávik (SKF019F)

Markmið námskeiðsins er að veita fagfólki tæki til að greina, skilja og styðja við nemendur með einhverfu og fjölskyldur þeirra á vettvangi menntunar. Námskeiðið mun fjalla um greiningarviðmið og margvíslegar gagnreyndar aðferðir til að bæta námsárangur. Námskeiðið mun fjalla um margvísleg sjónarhorn og leiðir til að skilja reynslu af einhverfu. Í heildina mun það efla hæfni starfsfólks til að auðvelda þátttöku nemenda sem greindir eru einhverfir í skóla án aðgreiningar.

Kennslufyrirkomulag: Staðbundin lota í lok ágúst. Skyldumæting er í þessa lotu. Yfir önnina er svo unnið jafnt og þétt í Moodle.
Kennslutungumál: Enska. Góð enskukunnátta er nauðsynleg þar sem öll kennsla og allt lesefni námskeiðsins er á ensku. Nemendur eru hvattir til að skila verkefnum á ensku en einnig verður mögulegt að skila verkefnum á íslensku.

X

Málþroskaröskun barna I (TAL111F)

Fjallað um eðli og orsakir málþroskaröskunar á fræðilegan hátt ásamt greiningu þeirra. Námskeiðið skiptist í tvo þætti. Annars vegar er fræðileg umfjöllun um máltöku, tvítyngi seinan málþroska,  og málþroskaröskun og hins vegar er fjallað um mælingar á málþroska. Í fyrri hlutanum kynna nemendur sér nýjustu kenningar og fræðilega umfjöllun um málþroskaröskun eðli hennar og umfang. Í seinni þættinum læra nemendur um greiningar og mikilvægi þeirra, ennfremur að beita og nota stöðluð greiningartæki til að mæla málþroska barna, þekki matstæki sem til eru fyrir íslensku sem og fræðilegan bakgrunn þeirra og hvernig málsýni nýtast við greiningu á málþroska barna. Einnig verður fjallað um greiningar á málþroska tvítyngdra barna.

X

Börn með sérþarfir - Snemmtæk íhlutun (TAL304F)

Fjallað verður um innleiðingu óhefðbundinna tjáskiptaleiða og tjáskiptatækni til notenda með flóknar tjáskiptaþarfir. Farið verður í helstu forsendur sem liggja að baki uppbyggingu málnotkunar í gegnum mismunandi tjáskiptatækni, bæði í tölvu- og pappírslausnum. Farið er yfir matsaðferðir og meðferðarleiðir fyrir mismunandi hópa.

X

MS- ritgerð í hagnýtri sálfræði; skólar og þroski (SÁL445L)

MS- ritgerð í hagnýtri sálfræði; skólar og þroski

X

Ofbeldi og vanræksla í fjölskyldum (FRG408G)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist fræðilega þekkingu á fyrirbærunum ofbeldi og vanrækslu í fjölskyldum  Fjallað verður um ofbeldi og vanrækslu í fjölskyldum út frá sögulegu sjónarhorni í félags-og heilbrigðisvísindum og rannsóknir á sviðinu. Fjallað verður um hin ýmsu afbrigði ofbeldis í fjölskyldum, til dæmis ofbeldi gagnvart börnum, systkinaofbeldi og ofbeldi í parsamböndum. Einnig verður farið í ofbeldi gagnvart fötluðum og öldruðum. Farið verður ítarlega yfir skilgreiningar og mismunandi birtingarmyndir þessara fyrirbæra og helstu afleiðingar fyrir þolendur.  Jafnframt verður fjallað um vinnuferli sem tengist löggjöf þessa málaflokks, ásamt helstu úrræðum.  Að loknu námskeiðinu ættu nemendur að geta þekkt tegundir ofbeldis og vanrækslu í fjölskyldum, tilkynningarskylduna og hvernig ferli barnaverndarmála er í grófum dráttum.  Einnig ættu nemendur að þekkja skilgreiningar, birtingarmyndir og helstu kenningar um orsakaþætti misbrests í aðbúnaði barna, ásamt áhættuþáttum.  Að lokum ættu nemendur að þekkja helstu rannsóknaraðferðir sem notaðar eru á sviðinu.

X

Hegðun og tilfinningar barna: Áskoranir og úrræði (SKF017F)

Markmiðið með námskeiðinu er að gefa þátttakendum kost á að kynnast völdum þáttum, bæði fræðilegum og hagnýtum, sem auðvelda almennum kennurum og sérkennurum að skilja, meta og bregðast við þörfum nemenda sem eiga við hegðunar- og/eða tilfinningavanda að etja. Fjallað verður um aðferðir við skimun og mat, áhrifaþætti og algengi mismunandi hegðunar- og/eða tilfinningalegra erfiðleika, s.s. mótþróa, þunglyndis og kvíða. Einnig verður fjallað um hegðunar- og/eða tilfinningalega erfiðleika nemenda með athyglisbrest með ofvirkni (ADHD) eða röskun á einhverfurófinu. Sérstök áhersla er á að auka færni þátttakenda í að sníða skólastarf og skólasamfélag betur að þörfum nemenda með hegðunar- og/eða tilfinningalega erfiðleika og veita kennurum og skólastjórnendum ráð um hvernig unnt er að gera slíkt og fjarlægja hindranir sem útiloka og einangra nemendur með slíkan vanda.

Nemendur hafi aflað sér grunnþekkingar á helstu hugtökum og sjónarhornum þroskasálfræði eða félagsvísinda á námsferli sínum áður en þeir sækja námskeiðið.  Reynsla af vinnu með börnum eða ungmennum æskileg.

Helstu efnisþættir

  • Mismunandi skilgreiningar á hegðunar- og tilfinningaörðugleikum - alþjóðleg viðmið og flokkunarkerfi.
  • Hegðunar- og tilfinningaörðugleikar í samfélagslegu samhengi.
  • Helstu kenningar um hegðunar- og tilfinningaörðugleika barna og unglinga (conceptual models).
  • Viðbrögð skólasamfélagsins; nemendasýn og skólastefna - skóli án aðgreiningar, sérdeildir eða sérskólar? Ólík sjónarhorn við að skilgreina vandann.
  • Sértæk úrræði innan skólasamfélagsins og fræðilegur bakgrunnur þeirra.
  • Mismunandi aðferðir við virknimat (functional behavioral assessment) til að ákvarða hvaða þættir ýta undir hegðunar- og/eða tilfinningalega erfiðleika nemenda.
  • Gerð stuðningsáætlunar með margvíslegum aðferðum til að fyrirbyggja erfiða hegðun eða vanlíðan, kenna og styrkja viðeigandi hegðun og bregðast þannig við erfiðri hegðun þannig að dragi úr henni með tímanum og nemendum líði betur.
  • Aðferðir til að auka félagsfærni og sjálfstæð vinnubrögð nemenda með hegðunar- og/eða tilfinningalega erfiðleika.

Vinnulag
Í staðlotum verða fyrirlestrar auk verkefnatíma. Á kennsluvefnum Canvas verða birtar hljóðglærur og kennslubréf, og þar fara fram umræður úr völdum efnisþáttum. Námskeiðið er kennt með fjarnámssniði en mætingarskylda er í staðlotur. Námsmat er að mestu leyti fólgið í hópverkefnum. 

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá

Hvað segja nemendur?

Birkir Einar Gunnlaugsson
Unnar Geirdal Arason
Hrafnkatla Agnarsdóttir
framhaldsnemi í sálfræði, kjörsvið Klínísk sálfræði

Námið er mjög krefjandi en ég hef brennandi áhuga á því svo tíminn líður hratt. Við erum fá saman í bekk og urðum fljótt samheldinn hópur. Kennslan er persónuleg og kennararnir duglegir að hvetja mann áfram. Starfsnámið stóð upp úr að mínu mati því þar fær maður loksins að láta reyna á kunnáttu sína og færni.

Birkir Einar Gunnlaugsson
framhaldsnemi í sálfræði, kjörsvið Samfélag og umhverfi

Námið er skemmtilegt og krefjandi. Við erum fá svo það skapast oft skemmtilegar umræður. Við fáum einnig æfingu í að tjá okkur í öruggu umhverfi. Við fáum innsýn í hversu vítt sviðið teygir sig og hvernig við getum haft áhrif á fólk. Frelsið í verkefnavinnunni er því sannarlega til staðar. Þá reynir á gagnrýna en ekki síst skapandi hugsun okkar. Ég tel að slíkt hjálpi manni klárlega þegar maður er kominn á vinnumarkaðinn.

Unnar Geirdal Arason
framhaldsnemi í sálfræði, kjörsvið Megindleg sálfræði

Ég hef áhuga á rannsóknum og þá sérstaklega í sálfræði. Nám í megindlegri sálfræði þjálfar nemendur í aðferðafræði rannsókna. Á sama tíma þjálfar námið upp gagnrýna hugsun, sjálfstæð vinnubrögð og sterka þekkingu á sviði gagnaúrvinnslu. Ég er fullviss um að nám í megindlegri sálfræði hefur gert mig að betri rannsakanda sem mun nýtast mér hvar sem ég enda á vinnumarkaði.

Maren Ósk Elíasdóttir
framhaldsnemi í sálfræði, kjörsvið Skólar og þroski

Námið er bæði hagnýtt og fræðilegt. Sveigjanleiki í námskeiðavali er sanngjarn og getur maður því sniðið námið að sínu áhugasviði innan skóla- og þroskasálfræði. Það sem ég kann best að meta við námið eru þverfræðilegu tengingarnar, það er tenging við þá hópa fagfólks sem maður kemur til með að vinna með á vinnumarkaði. Ég tel að nám í Hagnýtri sálfræði með áherslu á skóla og þroska gagnist þeim sem hafa áhuga á að vinna beint með börnum, foreldrum, fagfólki innan skóla og í öðrum tengdum stofnunum.

Hjálplegt efni

Ertu með fleiri spurningar? Hér finnurðu svör við ýmsum þeirra og upplýsingar um ýmislegt annað sem gott er að hafa í huga þegar þú velur nám.