Bókmenntaritgerðir (ABF103G)

Fjallað verður um ýmsar gerðir bókmennta- og kvikmyndaritgerða (allt frá fræðilegum ritgerðum til ritdóma, ádeilugreina og pistla). Nemendur hljóta þjálfun í hinum ýmsu þáttum ritgerðasmíðar: afmörkun viðfangsefnis, hugmyndaúrvinnslu, byggingu, röksemdafærslu, tilvísunum, heimildanotkun og frágangi. Kannað verður hvers konar orðræða liggur til grundvallar mismunandi ritgerðum, hver hinn innbyggði lesandi er og hvers konar almennri eða fræðilegri umræðu ritgerðin tengist. Nemendur eru hvattir til að taka námskeiðið á fyrsta námsári.

Kvikmyndarýni (KVI101G)

Hér er um að ræða grunnfag námsgreinarinnar kvikmyndafræði þar sem kynnt eru til sögunnar lykilhugtök og aðferðir í túlkun kvikmynda. Farið verður ítarlega í frásagnaruppbyggingu og sviðsmynd kvikmynda, sem og kvikmyndatöku, klippingu, hljóðvinnslu og tónlist. Ræddar verða ólíkar gerðir kvikmynda og sýnd dæmi um heimilda- og tilraunamyndir auk hefðbundinna leikinna kvikmynda. Í framhaldi munu nemendur kynnast fræðilegri kvikmyndarýni þar sem lögð er áhersla á kvikmyndagreinar, -höfunda og -stjörnur. Á kvikmyndasýningunum verða dregin fram þau sérkenni sem einkenna lesefni hverrar viku enda er námskeiðið að stórum hlut hugsað sem inngangur og æfing í kvikmyndarýni.

„Treystu engum“: Um samsæriskenningar í dægurmenningu 20. aldarinnar (ABF335G)

Samsæriskenningar, allt frá hversdagslegum til mun hættulegri, hafa sífellt meiri og ógnvænlegri áhrif á nútímasamfélag. Gagnrýnin á samsæriskenningar er vel þekkt – en hvað ef við hugsum nútíma samsæriskenningar minna sem afurð „falsfrétta“ eða „fjölmiðlaneyslu“ sem „brjálaðir“ og/eða „fáfróðir“ einstaklingar neyta, og meira sem sérstakt frásagnarform í dægurmenningu? Nútíma samsæriskenningar eiga rætur sínar að rekja til 19. aldar og þróuðust samhliða uppgangi bókmenntagreina á 19. og snemma á 20. öld. Þær byrja svo að taka á sig skýrari mynd á síðari áratugum 20. aldar og halda áfram að þróast allt til dagsins í dag, ýktar af ört breytilegu fjölmiðlaumhverfi okkar og viðvarandi samfélagskreppum.  Í þessu námskeiði munum við greina ýmsar skáldsögur, kvikmyndir og sjónvarpsþætti sem taka samsæriskenninguna fyrir og spyrja hvers vegna og hvernig samsæri kemur fram sem form til að skilja heiminn á ákveðnum sögulegum tímum. Athygli verður beint að muninum (og samræminu) á bókmenntaformi og kvikmyndamáli, sem og að aðskildum tímabilum samsæriskenninga í kvikmyndum og bókmenntum (spennumyndir frá New Hollywood eftir Watergate-hneykslið, spjallborð á netinu á níunda og tíunda áratugnum, stafræn UFO-menning o.s.frv.).

Komið og sjáið (KVI112G)

Titillinn á sögufrægri og harmrænni stríðsmynd Elem Klimov Komið og sjáið (1985) felur í sér það sem á yfirborðinu virðist vera saklaust boð en sem reynist, þegar á hólminn er komið, vera eitthvað allt annað. Myndin lýsir grimmilegu hernámi Þjóðverja á Hvítarússlandi í seinni heimsstyrjöldinni og unlingspilturinn sem er aðalpersóna myndarinnar verður vitni að óbærilegum grimmdarverkum. Vægðarleysi og raunsæislegur þungi myndarinnar, og boðið sem felst í titlinum, er innblástur þessa námskeiðs. Sjónum verður beint að kvikmyndum sem virkja áhorfið og færa handan ánægju og í átt að því að bera vitni og neyða þannig áhorfendur til að velta fyrir sér sögulegu samhengi ímyndanna og það hvernig kvikmyndir endurframleiða veruleikann. Teórískar áherslur námskeiðsins fela í sér hugmyndir um kvikmyndina sem metafórískt auga og verður þannig vöngum velt yfir siðferðilegum spurningum sem geta vaknað við áhorf. Meðal kvikmynda sem skoðaðar verða í námskeiðinu eru The Act of Killing, The Zone of Interest, Five Broken Cameras og Four Daughters.

Heimur Lars von Trier (KVI324G)

Snemma á lýsti Lars von Trier því yfir að kvikmynd ætti að vera eins og steinvala í skóm áhorfenda. Þetta hefur orðið að nokkurs konar einkennisorðum leikstjórans, sem hefur á ferli sínum sífellt leitað nýrra leiða við að ögra áhorfendum, hvort sem er með efnistökum, stíl eða umdeildum ummælum. Trier olli straumhvörfum í danskri kvikmyndagerð á 9. áratugnum og átti hann eftir að umbylta dönskum kvikmyndaiðnaði til frambúðar. Eftir því sem frægðarsól Trier reis á 10. áratugnum varð hann þekktur sem „enfant terrible“ kvikmyndanna og átti eftir að hafa umtalsverð áhrif á alþjóðlega kvikmyndagerð næstu áratugi.

Í námskeiðinu verður ferill Trier kannaður frá ýmsum hliðum og í víðu samhengi, m.a. með hliðsjón af áhrifum evrópskrar menningar, formlegra tilrauna með kvikmyndamiðilinn og hugvitsamlegrar notkun stafrænnar tækni. Skoðuð verða valin verk Triers, sem og samverkamanna, áhrifavalda og fylgisveina, með það að markmiði að varpa ljósi á þróun ferils Trier og stöðu hans innan alþjóðlegrar kvikmyndagerðar.

Jane Austen í samtímanum (ABF322G)

Í námskeiðinu verður rýnt í menningarfræðilega höfundarvirkni Austen og hinn svokallaði Austen-iðnaður í samtímanum kynntur fyrir nemendum. Sérstaklega verður skoðað hvernig skáldsögur Austen eru endurritaðar innan þriggja bókmenntagreina, sem löngum hafa verið tengdar konum, þ.e. í ástarsögum, skvísusögum og sjálfshjálparritum – og svo hvernig gríðarlegar vinsældir greinanna þriggja hafa endurmótað höfundarvirkni skáldkonunnar og ímynd hennar. Einnig verða til umræðu kvikmyndir og sjónvarpsþáttaraðir byggðar á verkum skáldkonunnar og lífi hennar. Leitast verður við að svara spurningum sem hverfast um stöðu kvenna í póstfemínískri neyslumenningu, varpað ljósi á Darcy-æði samtímans auk þess að skoða hlutverk Jane Austen innan frásagnanna sem lífsgúru, leiðbeinanda og kennslukonu.

Japanskar kvikmyndir (JAP107G)

Fjallað er um japanskar kvikmyndir frá upphafi til dagsins í dag með aðaláherslu á „klassíska tímabilið“ 1950-70 og leikstjóra á borð við Kurosawa, Ozu, Mizoguchi og fleiri. Fjallað verður um bakgrunn þekktra kvikmynda og efni þeirra greint til sjá hvernig japönsk menning, saga og þjóðfélag endurspeglast í þeim.

Skoðaðar verða valdar myndir eftir fyrrnefndra leikstjóra og einnig nýrri verk.

Kennt er á ensku.

Lýðræðisþróun, iðnbylting, nýlendukapphlaup - Heimssaga III (SAG272G)

Í námskeiðinu er fjallað um sögu tímabilsins frá 1815 og fram í fyrri heimsstyrjöld. Meginumfjöllunarefnið er lýðræðisþróun 19. aldar. Þrír þræðir verða dregnir í gegnum þá frásögn: 1) Fjallað verður um hugmyndir um kvenréttindi og kvennahreyfingar 19. aldar í samhengi við almenna þróun kosningaréttar, afnám þrælahalds og velferðarmál. 2) Sú umfjöllun er svo tengd við þjóðernishugmyndir og mótun þjóðríkja á tímabilinu og þá um leið hver uppfylli skilyrðin um þegn/borgara. 3) Þriðji þráðurinn tengist hinum tveimur – nýlendukapphlaup Evrópuríkja, Bandaríkjanna og Japans og áhrif þess á samfélög í Afríku og Asíu.  

Stiklur um sænskt samfélag (SÆN105G)

Þetta námskeið býður upp á yfirlit yfir lykilatburði og áhrifamikla einstaklinga í sænsku samfélagi og sýnir hvernig þeir hafa mótað menningarlega og stjórnmálalega sjálfsmynd sænsku þjóðarinnar. Námskeiðið veitir innsýn í sænska siðferði og lífshætti, allt frá angurværu aðdráttarafli leikkonunnar Gretu Garbo til hinnar dýrmætu fika hefðar og djúpstæðra áhrifa morðsins á forsætisráðherranum Olof Palme árið 1986.

Kvikmyndasaga (KVI201G)

Yfirlit yfir sögu kvikmyndalistarinnar frá upphafi hennar undir lok 19. aldar til okkar daga. Áhrifaríkustu stefnur hvers tíma verða skoðaðar og lykilmyndir sýndar. Nemendur kynnast sovéska myndfléttuskólanum (montage), franska impressjónismanum, þýska expressjónismanum, stúdíókerfinu bandaríska, ítalska nýraunsæinu, japanska mínímalismanum, frönsku nýbylgjunni, þýska nýbíóinu, suður-ameríska byltingabíóinu og Hong Kong-hasarmyndinni svo eitthvað sé nefnt, og reynt verður að bera þessar ólíku stefnur saman. Lögð verður áhersla á að skoða fagurfræðilega þróun kvikmyndarinnar sem og samtímaleg áhrif á útlit og inntak hennar. Námsmat byggist á tveimur prófum.

Kvikmyndakenningar (KVI401G)

Námskeiðið er hugsað sem ítarlegt sögulegt yfirlit yfir helstu kenningar kvikmyndafræðinnar allt frá upphafi til dagsins í dag. Lesnar verða kenningar frumherja á borð við Sergei Eisenstein, Rudolf Arnheim, Siegfried Kracauer og André Bazin. Tekin verða fyrir margvísleg og róttæk umskipti í nálgun kvikmynda á seinni hluta tuttugustu aldar, líkt og formgerðargreining, marxísk efnistúlkun, sálgreining og femínismi. Loks verða áhrif menningarfræðinnar rædd með áherslu á kynþætti og skoðuð staða kvikmyndarinnar á tímum hnattvæðingar. Kvikmyndir námskeiðsins munu endurspegla margbreytileika lesefnisins enda er þeim ætlað að draga fram sérstöðu ólíkra kenninga.

Póstmódernismi í kvikmyndum (KVI247G)

Í námskeiðinu verður grennslast fyrir um það hvernig merkingarfræði kvikmyndamiðilsins samtvinnaðist hugmyndum um nútímann, nútímavæðingu og módernisma, en jafnframt verður gaumgæft hvernig kvikmyndin reyndist einn miðlægasti vígvöllur póstmódernískra hugmynda á síðari hluta tuttugustu aldarinnar. Hlutur kvikmyndarinnar í samfélagi sjónarspilsins verður skoðaður og verður í því sambandi gætt að vandræðagangi sannleikshugtaksins á póstmódernískum tímum, hlutverki nostalgíunnar í menningarneyslu, tilkomu veruleikalíkisins og ógninni sem stafar að frumleikahugtakinu á tímum textatengsla og endurmiðlunar. Meðal kvikmyndaverka sem kennd verða eru Videodrome (Cronenberg, 1982), Blue Velvet (Lynch, 1986), The Matrix (Wachowskis, 1999) og American Psycho (Harron, 2000). Meðal fræðimanna sem lesnir verða í námskeiðinu eru Jean Baudrillard, Jean-François Lyotard og Mark Fisher.

Költmyndir, aðdáendamenning og greinaflækjur (KVI417G)

Í hinu óendanlega hyldýpi smekksins er hægt að týna sér í hinu furðulega, vonda, vanskapaða og óþægilega. Allar sérþarfir áhorfendahópa má uppfylla og áhugasvið einskorðast í auknum mæli við afkima kvikmyndanna sem aðeins útvaldir þekkja til. Að sama skapi verða til hópar áhorfenda í kringum stærstu markaðsfyrirbæri kvikmyndaiðnaðarins þar sem afar tryggir aðdáendur mynda samfélög sem helga sig textanum. Það er á þessum mörkum texta og viðtöku sem greina má merkingarfræðilegar útlínur hugtaksins ,,költ.” Um þennan afkima kvikmyndafræðinnar er lítil eining meðal fræðimanna, sem þó keppast við að skilja og skilgreina költ. Á meðan sumir telja merkingu þess útþynnta með of almennri notkun og markaðsvæðingu fyrirbærisins eru aðrir sem leitast við að skilgreina merkingu hugtaksins á máta sem hægt er nýta í fræðilega umræðu. Í námskeiðinu verður hugtakið költ rannsakað, farið verður yfir sögu költsins, jaðarsmekks og jaðarmynda og þróun til dagsins í dag. Aðaláherslan verður þó á textalega (vondleiki, viðbjóður, textatengsl, nýbreytni, smekkleysi, greinavirkni og erfið fagurfræði) og viðtökufræðilega (aðdáun, trúarleg vegsömun, samfélag, virkni og uppreisn) nálgun á költi þar sem greinar er varða allar hliðar költs verða lesnar í samhengi við kvikmyndasýningar. Nemendur fá að sjá allt frá sóðalegustu stykkjum úr rotþró kvikmyndasögunnar til stærstu og fínpússuðustu aðdáendafyrirbæra kvikmyndanna.

Heimspeki og kvikmyndir (HSP410G)

Á námskeiðinu munum við bæði skoða heimspekilegar spurningar um bíómyndir (Hvað er bíómynd? Eru til hlutlægir mælikvarðar á ágæti bíómynda?) og einnig skoða heimspekilegar spurningar sem velt er upp í bíómyndum (Hvað er raunverulegt? Hvað er hjónaband?).

Námskeiðið er kennt á ensku.

Ítalskar kvikmyndir (ÍTA403G)

Í námskeiðinu Ítalskar kvikmyndir er nemendum veitt innsýn í sögu kvikmyndagerðar á ítalíu á tuttugustu öld. Raktir verða helstu þættir sem hafa haft áhrif á ítalska kvikmyndagerð og reynt að greina hvað það er sem helst einkennir ítalskar kvikmyndir. Einnig verður farið í nokkur grunnatriði í kvikmyndagreiningu til að auðvelda nemendum rannsóknir sínar. Kennsla er byggð á fyrirlestrum kennara og umræðum í tíma. Ætlast er til þess að nemendur taki virkan þátt í umræðum.

Alþjóðleg nútímalistasaga frá 1850-1960 (LIS243G)

Fjallað verður um þróun myndlistar frá umbrotatímum módernismans á síðustu áratugum 19. aldar, í gegnum helstu framúrstefnuhreyfingar eða -isma 20.aldar fram til ársins 1960. Gerð verður grein fyrir helstu stefnum módernískrar myndlistar, forsendum þeirra, sérkennum og mikilvægi fyrir síðari tíma. Fjallað verður um tengsl listar við pólitík, heimspeki og þjóðfélagsþróun og hugað að róttæku endurmati á fegurðarhugtakinu í listum á 20. öld. Hvernig skila breyttar hugmyndir um tíma og rými sér í listinni? Hvernig raska ofangreindar listastefnur venjubundinni skynjun manna á umhverfinu og raunveruleikanum. Hvað er "innri veruleiki"? Þarf myndlist að vera sýnileg? Hver er munur á myndmáli og tungumáli og annars konar táknmáli? Reynt verður að fella alþjóðlegar sýningar sem hingað koma að námskeiðinu og verða þær sóttar heim í tengslum við það.

Valdastjórnmál, hugmyndabarátta og andspyrna á 20. öld: Heimssaga IV (SAG269G)

Á námskeiðinu verður fjallað um alþjóðasögu á 20. öld með áherslu á þær breytingar sem orðið hafa á alþjóðakerfinu og –stjórnmálum. Í fyrsta lagi verður sjónum beint að nýrri ríkjaskipan í Evrópu eftir fyrri heimsstyrjöld og áhrifum nýrra stjórnmálastefna eins og kommúnisma og nasisma/fasisma. Í annan stað verður gerð grein fyrir aðdraganda og þróun síðari heimsstyrjaldar og afleiðingum hennar, einkum afnám nýlendustefnunnar og þjóðernisbaráttu í Afríku og Asíu. Í þriðja lagi verður fjallað um birtingarmyndir þess valdakerfis sem lá kalda stríðinu til grundvallar og forræðisstöðu Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Loks verður vikið breyttri heimsskipan og nýjum valdahlutföllum í samtímanum, þar sem rætt verður um uppgang Kína og samkeppni við Bandaríkin.    

BA-ritgerð í kvikmyndafræði (KVI241L)

BA-ritgerð er einkum ætlað að þjálfa nemendur í að rannsaka valið viðfangsefni innan sinnar fræðigreinar og gera grein fyrir rannsókn sinni í vönduðum fræðilegum texta. Nemendur skrifa BA-ritgerð um rannsóknarefni að eigin vali í samráði við leiðbeinanda sinn. Umsjónarmaður aðstoðar nemendur við val á leiðbeinanda ef þörf krefur. Nemendur eru hvattir til að funda með leiðbeinanda og leggja fyrstu drög að rannsóknarverkefni áður en BA-ritgerðarmisserið hefst. Lokaritgerð er ætlað að sýna hæfni nemenda til að vinna sjálfstætt og fræðilega, setja fram efni rökrétt og skipulega, vinna úr heimildum, svo og til að nota fræðileg hjálpargögn (t.d. handbækur, orðabækur eða sambærilegar vefsíður).
Nemendur eru hvattir til að notfæra sér þjónustu Ritvers Háskóla Íslands https://ritver.hi.is/is sem býður aðstoð við fræðileg skrif. Í Ritveri geta nemendur pantað viðtalsfund og fengið góð ráð um hvers kyns úrlausnarefni sem tengjast fræðilegum ritgerðum, skýrslum og öðrum skriflegum verkefnum.
Nemendum er bent á að kynna sér viðmið HÍ um notkun gervigreindar https://gervigreind.hi.is/

Sjá nánar um reglur um BA-ritgerðir á Hugvísindasviði:
https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3544

„Treystu engum“: Um samsæriskenningar í dægurmenningu 20. aldarinnar (ABF335G)

Samsæriskenningar, allt frá hversdagslegum til mun hættulegri, hafa sífellt meiri og ógnvænlegri áhrif á nútímasamfélag. Gagnrýnin á samsæriskenningar er vel þekkt – en hvað ef við hugsum nútíma samsæriskenningar minna sem afurð „falsfrétta“ eða „fjölmiðlaneyslu“ sem „brjálaðir“ og/eða „fáfróðir“ einstaklingar neyta, og meira sem sérstakt frásagnarform í dægurmenningu? Nútíma samsæriskenningar eiga rætur sínar að rekja til 19. aldar og þróuðust samhliða uppgangi bókmenntagreina á 19. og snemma á 20. öld. Þær byrja svo að taka á sig skýrari mynd á síðari áratugum 20. aldar og halda áfram að þróast allt til dagsins í dag, ýktar af ört breytilegu fjölmiðlaumhverfi okkar og viðvarandi samfélagskreppum.  Í þessu námskeiði munum við greina ýmsar skáldsögur, kvikmyndir og sjónvarpsþætti sem taka samsæriskenninguna fyrir og spyrja hvers vegna og hvernig samsæri kemur fram sem form til að skilja heiminn á ákveðnum sögulegum tímum. Athygli verður beint að muninum (og samræminu) á bókmenntaformi og kvikmyndamáli, sem og að aðskildum tímabilum samsæriskenninga í kvikmyndum og bókmenntum (spennumyndir frá New Hollywood eftir Watergate-hneykslið, spjallborð á netinu á níunda og tíunda áratugnum, stafræn UFO-menning o.s.frv.).

Komið og sjáið (KVI112G)

Titillinn á sögufrægri og harmrænni stríðsmynd Elem Klimov Komið og sjáið (1985) felur í sér það sem á yfirborðinu virðist vera saklaust boð en sem reynist, þegar á hólminn er komið, vera eitthvað allt annað. Myndin lýsir grimmilegu hernámi Þjóðverja á Hvítarússlandi í seinni heimsstyrjöldinni og unlingspilturinn sem er aðalpersóna myndarinnar verður vitni að óbærilegum grimmdarverkum. Vægðarleysi og raunsæislegur þungi myndarinnar, og boðið sem felst í titlinum, er innblástur þessa námskeiðs. Sjónum verður beint að kvikmyndum sem virkja áhorfið og færa handan ánægju og í átt að því að bera vitni og neyða þannig áhorfendur til að velta fyrir sér sögulegu samhengi ímyndanna og það hvernig kvikmyndir endurframleiða veruleikann. Teórískar áherslur námskeiðsins fela í sér hugmyndir um kvikmyndina sem metafórískt auga og verður þannig vöngum velt yfir siðferðilegum spurningum sem geta vaknað við áhorf. Meðal kvikmynda sem skoðaðar verða í námskeiðinu eru The Act of Killing, The Zone of Interest, Five Broken Cameras og Four Daughters.

Heimur Lars von Trier (KVI324G)

Snemma á lýsti Lars von Trier því yfir að kvikmynd ætti að vera eins og steinvala í skóm áhorfenda. Þetta hefur orðið að nokkurs konar einkennisorðum leikstjórans, sem hefur á ferli sínum sífellt leitað nýrra leiða við að ögra áhorfendum, hvort sem er með efnistökum, stíl eða umdeildum ummælum. Trier olli straumhvörfum í danskri kvikmyndagerð á 9. áratugnum og átti hann eftir að umbylta dönskum kvikmyndaiðnaði til frambúðar. Eftir því sem frægðarsól Trier reis á 10. áratugnum varð hann þekktur sem „enfant terrible“ kvikmyndanna og átti eftir að hafa umtalsverð áhrif á alþjóðlega kvikmyndagerð næstu áratugi.

Í námskeiðinu verður ferill Trier kannaður frá ýmsum hliðum og í víðu samhengi, m.a. með hliðsjón af áhrifum evrópskrar menningar, formlegra tilrauna með kvikmyndamiðilinn og hugvitsamlegrar notkun stafrænnar tækni. Skoðuð verða valin verk Triers, sem og samverkamanna, áhrifavalda og fylgisveina, með það að markmiði að varpa ljósi á þróun ferils Trier og stöðu hans innan alþjóðlegrar kvikmyndagerðar.

Jane Austen í samtímanum (ABF322G)

Í námskeiðinu verður rýnt í menningarfræðilega höfundarvirkni Austen og hinn svokallaði Austen-iðnaður í samtímanum kynntur fyrir nemendum. Sérstaklega verður skoðað hvernig skáldsögur Austen eru endurritaðar innan þriggja bókmenntagreina, sem löngum hafa verið tengdar konum, þ.e. í ástarsögum, skvísusögum og sjálfshjálparritum – og svo hvernig gríðarlegar vinsældir greinanna þriggja hafa endurmótað höfundarvirkni skáldkonunnar og ímynd hennar. Einnig verða til umræðu kvikmyndir og sjónvarpsþáttaraðir byggðar á verkum skáldkonunnar og lífi hennar. Leitast verður við að svara spurningum sem hverfast um stöðu kvenna í póstfemínískri neyslumenningu, varpað ljósi á Darcy-æði samtímans auk þess að skoða hlutverk Jane Austen innan frásagnanna sem lífsgúru, leiðbeinanda og kennslukonu.

Japanskar kvikmyndir (JAP107G)

Fjallað er um japanskar kvikmyndir frá upphafi til dagsins í dag með aðaláherslu á „klassíska tímabilið“ 1950-70 og leikstjóra á borð við Kurosawa, Ozu, Mizoguchi og fleiri. Fjallað verður um bakgrunn þekktra kvikmynda og efni þeirra greint til sjá hvernig japönsk menning, saga og þjóðfélag endurspeglast í þeim.

Skoðaðar verða valdar myndir eftir fyrrnefndra leikstjóra og einnig nýrri verk.

Kennt er á ensku.

Lýðræðisþróun, iðnbylting, nýlendukapphlaup - Heimssaga III (SAG272G)

Í námskeiðinu er fjallað um sögu tímabilsins frá 1815 og fram í fyrri heimsstyrjöld. Meginumfjöllunarefnið er lýðræðisþróun 19. aldar. Þrír þræðir verða dregnir í gegnum þá frásögn: 1) Fjallað verður um hugmyndir um kvenréttindi og kvennahreyfingar 19. aldar í samhengi við almenna þróun kosningaréttar, afnám þrælahalds og velferðarmál. 2) Sú umfjöllun er svo tengd við þjóðernishugmyndir og mótun þjóðríkja á tímabilinu og þá um leið hver uppfylli skilyrðin um þegn/borgara. 3) Þriðji þráðurinn tengist hinum tveimur – nýlendukapphlaup Evrópuríkja, Bandaríkjanna og Japans og áhrif þess á samfélög í Afríku og Asíu.  

Stiklur um sænskt samfélag (SÆN105G)

Þetta námskeið býður upp á yfirlit yfir lykilatburði og áhrifamikla einstaklinga í sænsku samfélagi og sýnir hvernig þeir hafa mótað menningarlega og stjórnmálalega sjálfsmynd sænsku þjóðarinnar. Námskeiðið veitir innsýn í sænska siðferði og lífshætti, allt frá angurværu aðdráttarafli leikkonunnar Gretu Garbo til hinnar dýrmætu fika hefðar og djúpstæðra áhrifa morðsins á forsætisráðherranum Olof Palme árið 1986.

BA-ritgerð í kvikmyndafræði (KVI241L)

BA-ritgerð er einkum ætlað að þjálfa nemendur í að rannsaka valið viðfangsefni innan sinnar fræðigreinar og gera grein fyrir rannsókn sinni í vönduðum fræðilegum texta. Nemendur skrifa BA-ritgerð um rannsóknarefni að eigin vali í samráði við leiðbeinanda sinn. Umsjónarmaður aðstoðar nemendur við val á leiðbeinanda ef þörf krefur. Nemendur eru hvattir til að funda með leiðbeinanda og leggja fyrstu drög að rannsóknarverkefni áður en BA-ritgerðarmisserið hefst. Lokaritgerð er ætlað að sýna hæfni nemenda til að vinna sjálfstætt og fræðilega, setja fram efni rökrétt og skipulega, vinna úr heimildum, svo og til að nota fræðileg hjálpargögn (t.d. handbækur, orðabækur eða sambærilegar vefsíður).
Nemendur eru hvattir til að notfæra sér þjónustu Ritvers Háskóla Íslands https://ritver.hi.is/is sem býður aðstoð við fræðileg skrif. Í Ritveri geta nemendur pantað viðtalsfund og fengið góð ráð um hvers kyns úrlausnarefni sem tengjast fræðilegum ritgerðum, skýrslum og öðrum skriflegum verkefnum.
Nemendum er bent á að kynna sér viðmið HÍ um notkun gervigreindar https://gervigreind.hi.is/

Sjá nánar um reglur um BA-ritgerðir á Hugvísindasviði:
https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3544

Menningarheimar (TÁK204G)

Þverfaglegt inngangsnámskeið þar sem efnt er til samræðu milli fræðasviða námsbrautarinnar, þ.e. bókmenntafræði, kvikmyndafræði, kynjafræði, listfræði, málvísinda, menningarfræði, táknmálsfræði og þýðingafræði. Birtu verður brugðið á alþjóðlegar hræringar í hugvísindum á liðnum áratugum en jafnframt rýnt í tengsl fræða og heimsmyndar. Fjallað verður um táknfræði tungumálsins og m.a. spurt hvort það geti talist grundvöllur annarra táknkerfa. Spurst verður fyrir um tengsl og "sambúð" mismunandi tungumála og málheima. Er hægt að þýða á milli allra mál- og menningarheima? Hvað geta aðstæður heyrnarlausra sagt okkur um tengsl málheima? Hvað er fjölmenning? Hvernig tengjast talað mál, lesmál og sjónmenning í samfélaginu? Í hverju felst menningarlæsi? Hugað verður að bókmenntum, myndlist, kvikmyndum og öðru myndefni í þjóðlegu og alþjóðlegu samhengi og kannað hvernig þessi táknkerfi vinna með mörkin milli kynja, kynþátta, stétta, menningarhópa, þjóða og heimshluta. Lesið verður ýmiskonar fræðilegt efni og skáldverk, könnuð myndverk og kvikmyndir, en viðfangsefnin verða einnig sótt í fjölmiðla og það sem er á seyði í samtímanum. Námsmat felst í fjórum verkefnum á misserinu og skriflegu lokaprófi.

Póstmódernismi í kvikmyndum (KVI247G)

Í námskeiðinu verður grennslast fyrir um það hvernig merkingarfræði kvikmyndamiðilsins samtvinnaðist hugmyndum um nútímann, nútímavæðingu og módernisma, en jafnframt verður gaumgæft hvernig kvikmyndin reyndist einn miðlægasti vígvöllur póstmódernískra hugmynda á síðari hluta tuttugustu aldarinnar. Hlutur kvikmyndarinnar í samfélagi sjónarspilsins verður skoðaður og verður í því sambandi gætt að vandræðagangi sannleikshugtaksins á póstmódernískum tímum, hlutverki nostalgíunnar í menningarneyslu, tilkomu veruleikalíkisins og ógninni sem stafar að frumleikahugtakinu á tímum textatengsla og endurmiðlunar. Meðal kvikmyndaverka sem kennd verða eru Videodrome (Cronenberg, 1982), Blue Velvet (Lynch, 1986), The Matrix (Wachowskis, 1999) og American Psycho (Harron, 2000). Meðal fræðimanna sem lesnir verða í námskeiðinu eru Jean Baudrillard, Jean-François Lyotard og Mark Fisher.

Költmyndir, aðdáendamenning og greinaflækjur (KVI417G)

Í hinu óendanlega hyldýpi smekksins er hægt að týna sér í hinu furðulega, vonda, vanskapaða og óþægilega. Allar sérþarfir áhorfendahópa má uppfylla og áhugasvið einskorðast í auknum mæli við afkima kvikmyndanna sem aðeins útvaldir þekkja til. Að sama skapi verða til hópar áhorfenda í kringum stærstu markaðsfyrirbæri kvikmyndaiðnaðarins þar sem afar tryggir aðdáendur mynda samfélög sem helga sig textanum. Það er á þessum mörkum texta og viðtöku sem greina má merkingarfræðilegar útlínur hugtaksins ,,költ.” Um þennan afkima kvikmyndafræðinnar er lítil eining meðal fræðimanna, sem þó keppast við að skilja og skilgreina költ. Á meðan sumir telja merkingu þess útþynnta með of almennri notkun og markaðsvæðingu fyrirbærisins eru aðrir sem leitast við að skilgreina merkingu hugtaksins á máta sem hægt er nýta í fræðilega umræðu. Í námskeiðinu verður hugtakið költ rannsakað, farið verður yfir sögu költsins, jaðarsmekks og jaðarmynda og þróun til dagsins í dag. Aðaláherslan verður þó á textalega (vondleiki, viðbjóður, textatengsl, nýbreytni, smekkleysi, greinavirkni og erfið fagurfræði) og viðtökufræðilega (aðdáun, trúarleg vegsömun, samfélag, virkni og uppreisn) nálgun á költi þar sem greinar er varða allar hliðar költs verða lesnar í samhengi við kvikmyndasýningar. Nemendur fá að sjá allt frá sóðalegustu stykkjum úr rotþró kvikmyndasögunnar til stærstu og fínpússuðustu aðdáendafyrirbæra kvikmyndanna.

Heimspeki og kvikmyndir (HSP410G)

Á námskeiðinu munum við bæði skoða heimspekilegar spurningar um bíómyndir (Hvað er bíómynd? Eru til hlutlægir mælikvarðar á ágæti bíómynda?) og einnig skoða heimspekilegar spurningar sem velt er upp í bíómyndum (Hvað er raunverulegt? Hvað er hjónaband?).

Námskeiðið er kennt á ensku.

Ítalskar kvikmyndir (ÍTA403G)

Í námskeiðinu Ítalskar kvikmyndir er nemendum veitt innsýn í sögu kvikmyndagerðar á ítalíu á tuttugustu öld. Raktir verða helstu þættir sem hafa haft áhrif á ítalska kvikmyndagerð og reynt að greina hvað það er sem helst einkennir ítalskar kvikmyndir. Einnig verður farið í nokkur grunnatriði í kvikmyndagreiningu til að auðvelda nemendum rannsóknir sínar. Kennsla er byggð á fyrirlestrum kennara og umræðum í tíma. Ætlast er til þess að nemendur taki virkan þátt í umræðum.

Alþjóðleg nútímalistasaga frá 1850-1960 (LIS243G)

Fjallað verður um þróun myndlistar frá umbrotatímum módernismans á síðustu áratugum 19. aldar, í gegnum helstu framúrstefnuhreyfingar eða -isma 20.aldar fram til ársins 1960. Gerð verður grein fyrir helstu stefnum módernískrar myndlistar, forsendum þeirra, sérkennum og mikilvægi fyrir síðari tíma. Fjallað verður um tengsl listar við pólitík, heimspeki og þjóðfélagsþróun og hugað að róttæku endurmati á fegurðarhugtakinu í listum á 20. öld. Hvernig skila breyttar hugmyndir um tíma og rými sér í listinni? Hvernig raska ofangreindar listastefnur venjubundinni skynjun manna á umhverfinu og raunveruleikanum. Hvað er "innri veruleiki"? Þarf myndlist að vera sýnileg? Hver er munur á myndmáli og tungumáli og annars konar táknmáli? Reynt verður að fella alþjóðlegar sýningar sem hingað koma að námskeiðinu og verða þær sóttar heim í tengslum við það.

Valdastjórnmál, hugmyndabarátta og andspyrna á 20. öld: Heimssaga IV (SAG269G)

Á námskeiðinu verður fjallað um alþjóðasögu á 20. öld með áherslu á þær breytingar sem orðið hafa á alþjóðakerfinu og –stjórnmálum. Í fyrsta lagi verður sjónum beint að nýrri ríkjaskipan í Evrópu eftir fyrri heimsstyrjöld og áhrifum nýrra stjórnmálastefna eins og kommúnisma og nasisma/fasisma. Í annan stað verður gerð grein fyrir aðdraganda og þróun síðari heimsstyrjaldar og afleiðingum hennar, einkum afnám nýlendustefnunnar og þjóðernisbaráttu í Afríku og Asíu. Í þriðja lagi verður fjallað um birtingarmyndir þess valdakerfis sem lá kalda stríðinu til grundvallar og forræðisstöðu Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Loks verður vikið breyttri heimsskipan og nýjum valdahlutföllum í samtímanum, þar sem rætt verður um uppgang Kína og samkeppni við Bandaríkin.    

David Cronenberg’s Adaptations (ENS456M)

World renowned Canadian director David Cronenberg is commonly recognized as a cinematic pioneer of the body horror genre. However, much of Cronenberg’s work branches off from the horror genre, applying his auteurist imagery of body horror to other genres and stories. Cronenberg’s career, which began in the 1970s and continues to grow today, presents a large number of filmic adaptations of novels, short stories, and the lives of real life and historical figures.

In this course, we will examine four different films by Cronenberg, adapted from four different sources, to study the varying capacities of adaptation and adaptation theory, as well as auteur theory, in the attempt to understand how Cronenberg retells established narratives, which include his signature themes of body horror.