Skip to main content

Opinber stjórnsýsla, viðbótardiplóma

Opinber stjórnsýsla, viðbótardiplóma

Félagsvísindasvið

Opinber stjórnsýsla

Viðbótardiplóma – 30 einingar

Diplóma í opinberri stjórnsýslu er hagnýt 30 eininga námsleið fyrir þau sem lokið hafa BA- eða BS-námi í einhverri grein.

Nám í opinberri stjórnsýslu greiðir leið og styrkir nemendur í starfi á fjölbreyttum og lifandi starfsvettvangi, jafnt hjá stofnunum ríkis og sveitarfélaga, sem og í starfi hjá félagasamtökum

Skipulag náms

X

Opinber stjórnsýsla (OSS111F)

Á þessu kynningar- og inngangsnámskeiði fá nemendur heildaryfirsýn yfir skipulag og þróun opinberrar stjórnsýslu. Fjallað er um megineinkenni opinberrar stjórnsýslu á Íslandi, þar á meðal grundvöll hennar og helstu mótunarþætti. Í námskeiðinu er farið yfir grundvallarhugtök stjórnsýslufræðanna. Kynntar eru helstu kenningar um skipulagsheildir, valddreifingu og ákvörðunartöku í opinberri stjórnsýslu og lýst þróun stjórnsýslufræðinnar sem fræðigreinar. Athyglinni er sérstaklega beint að tengslum milli opinberrar stjórnsýslu og stjórnmála og áhrifum þeirra tengsla á uppbyggingu, starfshætti og stefnumótun. Áhersla er lögð á greiningu og skilning á því hvað skilur að einkarekstur annars vegar og opinberan rekstur og þjónustu hins vegar.

Athugið að námskeiðið er aðeins kennt með fjarnámssniði. 

2x40 mínútna fyrirlestrar sendir út á netinu og 1x40 mínútna fyrirspurnar- og umræðutími á netinu (Zoom-fundir) á viku.

X

Eftirlitsumhverfið í opinberri starfsemi (OSS122F)

Byrjað verður á því að fara almennt yfir fyrirkomulag eftirlits hjá hinu opinbera, hlutverk Alþingis og  eftirlitsstofnana, svo sem Ríkisendurskoðunar og umboðsmanns Alþingis. Einnig verður rætt um  fyrirkomulagið á sveitarstjórnarstiginu.

Megináherslan verður lögð á eftirlitsumhverfi hjá skipulagsheildum, svo sem opinberum fyrirtækjum, stofnunum, ráðuneytum og sveitarfélögum. Þegar fjallað er um eftirlitsumhverfið hjá skipulagsheild er meðal annars verið að vísa til stjórnskipulags og stjórnarhátta. Í þessu samhengi verður dregið fram mikilvægi góðra stjórnarhátta, sem skapa grundvöll fyrir eftirlitsmenningu stofnana og fyrirtækja.

Eftirlitsumhverfi skipulagsheildar verður skilgreint út frá líkani er kallast „Þriggja þrepa líkan“ (Three lines Model). Líkanið er tæki til þess að útskýra og sýna á myndrænan hátt mismunandi ábyrgðarsvið í vöktun og eftirliti innan skipulagsheildar (internal governance) og samspil á milli þeirra. Hlutverk og ábyrgð stjórnar, stjórnenda, almennra starfsmanna og innri endurskoðunar verður skilgreint í samhengi við uppbyggingu og vöktun innra eftirlits.

Farið verður yfir skilgreiningu á innra eftirliti og hvernig best verði staðið að uppbyggingu þess hjá fyrirtækjum og stofnunum, meðal annars á grundvelli alþjóðlegs eftirlitslíkans er kallast COSO. Í því samhengi verður dregið fram mikilvægi þess hlutverks sem áhættustýring hefur í tengslum við uppbyggingu innra eftirlits innan stofnana og fyrirtækja og þá um leið forgangsröðun eftirlitsaðgerða og umbótaverkefna. Farið verður yfir aðferðafræði við greiningu, mat og vöktun áhættu sem skipulagsheildin (fyrirtæki eða stofnun) stendur frammi fyrir.

Tilgangur öflugs innra eftirlits er að styðja skipulagsheildina við að ná markmiðum sínum, auka skilvirkni og að sama skapi draga úr hættu á mögulegu misferli.

Farið verður yfir hlutverk innri endurskoðunar, hvernig staðið er að áætlunargerð og úttektum. Alþjóðlegir staðlar innri endurskoðunar verða lagðir til grundvallar og þeir yfirfarnir. Farið verður yfir með hvaða hætti úttektir innri endurskoðunar hafa áhrif á umbætur á innra eftirliti, áhættustýringu og stjórnarháttum skipulagsheilda.

Námskeiðið er eingöngu kennt í staðnámi. Gert er ráð fyrir staðlotu á kennslutímabilinu sem nemendur mæta í.

X

Starfsumhverfi og stjórnun sveitarfélaga (OSS119F)

Sveitarfélögin mynda annan meginstofn íslenskrar stjórnsýslu. Markmið námskeiðsins er að nemendur geri sér grein fyrir starfsumhverfi þeirra og fái innsýn í stjórnun og vinnuferla á þessu mikilvæga stjórnsýslustigi. Í námskeiðinu verður gefið yfirlit yfir stjórnskipulega stöðu og hlutverk sveitarfélaga, lagareglur sem lúta að störfum sveitarstjórna og helstu verkefnum sveitarfélaganna. Fjallað verður um kosti þessi að skipta ríkjum í sveitarfélög, með hliðsjón af kenningum um lýðræði, hagkvæmni og valddreifingu. Farið verður yfir hvað felst í hlutverki sveitarfélaga annars vegar sem lýðræðislegra stjórnvalda og hins vegar sem þjónustuveitenda. Stuttlega verður einnig vikið að samskiptum ríkis og sveitarfélaga, þ. á m. að verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga og tekjustofnum sveitarfélaga.

X

Skipulagsmál sveitarfélaga: skipulag, stjórnmál og umhverfi (OSS121F)

Í námskeiðinu er fjallað um skipulagsmál sveitarfélaga í víðum skilningi. Lögð er áhersla á að greina samspil stjórnmála, almennings og hagsmunaaðila og aðkomu þeirra að skipulagsferlinu.Stjórnskipulag skipulagsmála og hlutverk og ábyrgð sveitarfélaga er kynnt ásamt helstu takmörkunum á valdi sveitarfélaga. Kynnt eru og farið yfir helstu hugtök og kenningar skipulagsfræða. Skipulagsferlið og ólík skipulagsstig eru kynnt og farið yfir hvernig mat á umhverfisáhrifum og umhverfismat áætlana snertir skipulagsgerð sveitarfélaga.

X

Stefnumiðuð almannatengsl (OSS120F)

Meginmarkmið námskeiðs er að þátttakendur kunni skil á helstu hugmyndum og kenningum um almannatengsl og samskipti, kunni skil á stefnumiðuðum samskiptum og krísustjórnun, geti gert grein fyrir helstu samfélagsmiðlum og nýtingu þeirra, og hannað, þróað og metið samskiptaáætlanir

X

Rekstrarhagfræði, markaðsbrestir og ríkisafskipti (OSS101F)

Markmið þessa námskeiðs er að nemendur öðlist skilning á grundvallaratriðum rekstrarhagfræði og markaðslíkansins enda eru markaðsbrestir skýrðir á þeim grunni. Áhersla er lögð á að nemendur tileinki sér grunnhugtök hagfræði og geti beitt þeim. Áhrif markaðsbresta á samfélagið eru könnuð og fjallað er um þau afskipti ríkisins sem leiðrétt geta slíka bresti. Þá er einnig vikið að stjórnvaldsbrestum sem er hliðstætt vandamál í opinberum rekstri.

Í námskeiðinu er fjallað um framboð og eftirspurn, teygni, markaði og áhrif stjórnvalda. Fjallað er um stöðu neytenda og áhrif viðskipta á einstaklinga og fyrirtæki við skattlagningu og í alþjóðaviðskiptum. Lýst er velferðartapi, leikjafræði, ytri áhrifum og almannagæðum og farið yfir mismunandi markaðsform og kostnað. Loks er farið yfir tekjudreifingu, neytendaval, ósamhverfar upplýsingar og hagfræði stjórnmála og hegðunar. 

Námskeiðið er kennt í fjarnámi.

X

Mannauðsstjórnun ríkis og sveitarfélaga (OSS102F)

Fjallað er um mannauðsstjórnun hjá hinu opinbera. Farið er yfir lög og reglur sem gilda um réttarsamband opinberra starfsmanna við vinnuveitendur, samskipti á vinnumarkaði og uppbyggingu launakerfis opinberra starfsmanna. Rætt er um helstu tæki og tól við mannauðsstjórnun svo sem mannauðskerfi, aðferðir við val á starfsmönnum, notkun starfs- og árangursmats, starfsmannasamtöl og mótun og eftirfylgni með starfsmannastefnum. Fjallað verður um sálfræðilega samninginn, ýmis vandamál sem upp geta komið á vinnustað og vinnuvernd og öryggismál.

X

Verkefnamat (OSS123F)

Í námskeiðinu fá nemendur fræðilega og hagnýta þekkingu á aðferðum við mat á verkefnum hins opinbera. Stjórnendur innan geirans koma flestir beint eða óbeint að mati á opinberri starfsemi, úttektum sem beinast að því hversu vel starfsemin gengur miðað við tilgang svo sem þann sem tilgreindur er í markmiðsákvæðum laga. Þær geta einnig beinst að afmörkuðum úrlausnarefnum, t.d. skorti á gæðum almannaþjónustu. Þekking og færni í aðferðum verkefnamats nýtist því vel stjórnendum opinberra stofnana. 

Námskeiðið skiptist í þrennt:

  • Í fyrsta hlutanum er farið yfir fræðilegar forsendur verkefnamats, þar á meðal kerfislíkanið.
  • Í öðrum hluta fer fram kynning á helstu aðferðum verkefnamats, þar á meðal þarfagreiningu, feril-, framvindu- og lokamat. Rætt er sérstaklega um kosti og galla rökrammanálgunar. Fjallað er um framsetningu á skýrslum sem byggðar eru á matsvinnunni.
  • Þriðji hlutinn felst í raunhæfu verkefni, verkefnamati nemenda sem lýkur með stuttri skýrslu.
X

Stjórnsýsluréttur fyrir stjórnendur og starfsmenn opinberra stofnana (OSS204F)

Fjallað verður um íslensk stjórnvöld, íslenska stjórnsýslukerfið, reglur sem gilda um samskipti og yfirstjórn innan stjórnsýslukerfisins, um meðferð stjórnsýslumála og upplýsingarétt almennings. Aðalháerslan er á meðferð stjórnsýslumála og þýðingu stjórnsýslulaga nr. 37/1993 í því sambandi. 

X

Stefnumótun stofnana (OSS201F)

Markmið námskeiðsins er að veita nemendum hagnýta þjálfun við gerð stefnumótandi áætlunar (strategic planning). Nemendur vinna slíka áætlun fyrir stofnun sem þeir velja. Byggt er á aðferðafræði John M. Brysons.  Skoðaðar verða mismunandi aðferðir við stöðumat, mótun stefnumiða og gerð stefnuáætlunar.  Fjallað verður um gerð árangursmælikvarða á grundvelli stefnumiða.  Fjallað er um fræðilegan bakgrunn aðferðarinnar.

X

Sveitarfélög og veiting þjónustu í almannaþágu (OSS224F)

Í þessu námskeiði er hlutverk íslenskra sveitarfélaga sem veitanda opinberrar þjónustu skoðað. Í fyrri hluta námskeiðsins er farið yfir helstu kenningar og hugmyndafræði að baki verkefnadreifingu ríkisvaldsins. Einnig er farið yfir hvaða leiðir sveitarfélög fara í því að skipuleggja þjónustu. Lögð er áhersla á að skoða kosti og galla ólíkra leiða til dæmis hvort þjónusta er veitt alfarið að sveitarfélaginu sjálfu, í samstarfi eða útvistuð. Einnig er skoðað hvernig mismunandi þjónusta getur kallað á ólíka aðferðafræði við veitingu hennar. Í seinni hluta námskeiðsins er áherslan á hagnýtingu og farið yfir mismunandi aðferðir til að veita þjónustu sveitarfélaga. Lögð er áhersla á að skoða hvort tveggja þekkt tól og tæki en einnig nýsköpun í þjónustuveitingu og hvað er efst á baugi hverju sinni.  

X

Þáttur félagssálfræði og ákvarðanatökufræða í opinberri stefnumörkun og framkvæmd (OSS225F)

Í þessu námskeiði læra nemendur um valin hugtök og rannsóknir úr félagssálfræði, atferlishagfræði og ákvarðanatökufræðum sem nýta má við gerð, greiningu og framkvæmd stefnumótunar. Bornar verða saman kenningar skynsemishyggju og fjötraðrar skynsemishyggju. Nemendur munu öðlast skining á því hvernig fólk tekur ákvarðanir og leggur mat á áhættu, áhrifum hvata á ákvarðanir og hvernig hafa má áhrif á viðhorf og hegðun. Fjallað verður um millihópasamskipti og samninga. Loks verða tengsl stefnumótunar og hagsældar tekin til umræðu.

X

Fjármál og fjármálastjórnun hins opinbera (OSS210F)

Námskeiðið fjallar um stjórnun og stjórnsýslu opinberra fjármála og snýst í meginatriðum um undirbúning og framkvæmd fjárlaga og fjárhagsáætlana. Ekki er fjallað um skattamál sérstaklega, heldur einungis að því leyti sem þau tengjast ákvörðunum í fjárlaga-, fjárhagsáætlanaferlinu. Námskeiðinu er skipt upp í tvo meginhluta. 

Í fyrri hlutanum er athyglinni beint að fjármálum ríkisins þar sem fjallað verður um gerð fjármálaáætlunar og fjárlagafrumvarps og feril þeirra á vettvangi framkvæmdarvalds og löggjafarvalds. Þá verður fjallað um þær breytingar sem verða með gildistöku nýrra laga um opinber fjármál og helstu atriða áætlanagerðar. Hér verða kynnt helstu hugtök, verkfæri og aðferðir sem notaðar eru hjá ríkinu í þessu ferli. Einnig verður fjallað um framkvæmd fjárlaga, eftirlit og önnur áherslumál í áætlunargerð ríkisins. 

Í síðari hlutanum er fjallað um sveitarfélög á Íslandi, það lagaumhverfi sem þau starfa undir og helstu verkefni þeirra. Farið er yfir hlutverk sveitarstjórna, helstu tekjustofna sveitarfélaga og þá málaflokka sem eru rekstrarlega umfangsmestir. Sérstaklega er fjallað um fjármálastjórnun sveitarfélaga, undirbúning fjárheimilda og málsmeðferð við afgreiðslu þeirra. Síðan er farið yfir eftirfylgni og eftirlit með framkvæmd fjárheimilda. Að lokum er fjallað um formleg samskipti hlutverk ríkisins og sveitarfélaga við framkvæmd stjórnsýslunnar svo og eftirlit ríkisins með starfsemi sveitarfélaganna

X

Forysta og breytingastjórnun í opinberum rekstri - hlutverk stjórnenda (OSS223F)

Að taka forystu fyrir breytingum er í vaxandi mæli þáttur í störfum stjórnenda hins opinbera. Umhverfi og innra starf opinberra stofnana hefur breyst umtalsvert á undanförnum tíu til fimmtán árum og þar með hlutverk þeirra er þar stjórna. Breytingar á verkefnum, auknar kröfur um árangur, hagkvæmni, upptaka nýrra stjórnunaraðferða, bætt tengsl við borgarana og aukin áhrif þeirra á starfsemi hins opinbera og fleira gera nýjar kröfur til starfshátta stjórnenda í opinberum stofnunum. Þeir verða í vaxandi mæli að vera í forystu breytinga innan stofnana, talsmenn gagnvart fjölmiðlum og hagsmunahópum. Þessi krafa nær til æðstu stjórnenda, og að miklu leyti til millistjórnenda. Þessu námskeiði er ætlað að búa nemendur í opinberri stjórnsýslu undir þennan þátt í þeirra framtíðarstörfum, ásamt því að fjalla um leiðir til þess að komast í forystustörf innan stofnana, halda þeim og takast á við átök sem oftast fylgja forystuhlutverki. Nemendur sem hyggja á önnur störf en hjá opinberum aðilum geta einnig haft gagn af þessu námskeiði, þótt aðstæður þar séu aðrar.

X

Skipulag og stjórnun stofnana (OSS202F)

Fjallað er um helstu kenningar um skipulagsheildi (organizational theory) og atferli innan skipulagsheilda (organizational behavior). Áhersla er á skipulag og stjórnun opinberra stofnana og fyrirtækja. Markmið áfangans er að veita nemendum innsýn í fræðilega umfjöllun um viðfangsefnin ásamt hagnýtingu tiltekinna stjórnunaraðferða.

X

Stjórntæki hins opinbera (OSS203F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur fái innsýn í grunnþætti opinbers rekstrar og önnur úrræði sem ríkið getur beitt til að ná markmiðum sínum. Fjallað verður um ýmis stjórntæki ríkisvaldisins, þar á meðal rekstur opinberra stofnana, markaðsvæðingu, fjárhagslega hvata, regluvæðingu og tryggingar/styrki og áhersla lögð á mat og notkun stjórntækjanna við ólíkar aðstæður. Umfjöllunin um hvert stjórntæki er jafnt á fræðilegum grundvelli sem og útlistun á notkun þeirra á Íslandi. Æskilegt er að nemendur hafi tekið námskeiðið Inngangur að rekstrarhagfræði og réttlæting ríkisafskipta.

X

Stefnubreytingar, nýsköpun og tengslanet í opinberri stjórnsýslu: Helstu kenningar (OSS220F)

Á þessu námskeiði fá nemendur að kynnast tvenns konar kenningum í opinberri stefnumótun og fá jafnframt tækifæri til að beita þeim á raunveruleg verkefni hjá hinu opinbera. Í fyrsta lagi munu nemendur fara yfir kenningar sem skýra stefnubreytingar og meiriháttar breytingar í málefnum hins opinbera, þ.e. svokallaðar dagskrárkenningar eða “agenda-setting theories”. Í öðru lagi munu nemendur fara yfir kenningar um tengslanet og stýringu tengslaneta í opinberum stjórnkerfum, þeirri nýsköpun innan opinberrar stjórnsýslu sem nú er að koma fram í kjölfar þeirra breytinga sem orðið hafa fyrir áhrif og tilverknað innleiðingar á hugmyndum sem kenndar eru við nýskipan í ríkisrekstri. Fjallað verður um á hvern hátt þessar kenningar tengjast kenningunni um umboðskeðjuna og lýðræðislega ábyrgð og hinum ýmsu stjórntækjum hins opinbera. Áhersla námskeiðsins er á stefnumótunarferli hins opinbera, (The Public Policy Process), þátttakendum í ferlinu (The Policy Actors) og því samhengi sem stefnumótun og ákvarðanataka í opinberri stjórnsýslu gerist í (The Policy Context) og hvernig lýðræðislegri ábyrgð (Democratic accountability) er háttað og komið fyrir í stefnumótun og framkvæmd hin opinbera. 

Í námskeiðinu verður sérstaklega tekið fyrir ein þekktasta kenning á sviði stefnubreytinga innan stjórnmála- og stjórnsýslufræða samtímans, þ.e. kenning John W. Kingdons (1984;2011) um stefnuglugga (Policy windows) í bókinni hans, “Agendas, Alternatives and Public Policy”. Ennfremur verður farið í nokkra kafla úr bókinni „Agendas and Instability in American Politics“ eftir þá Frank Baumgartners og Bryan D. Jones (1993) til að skilja hvernig röskun á valda- og áhrifajafnvægi (Punctuated Equilibrium) í samfélaginu getur leitt til straumhvarfa í einstaka málum á tilteknum tíma. Þá verður farið yfir valda kafla í nýrri bók um tengslanet í opinberri stjórnsýslu “Governance Networks in Public Administration and Public Policy” og þar munu nemendur öðlast þekkingu og hæfni til að greina þátttakendur í tengslanetum á verkefnasviði hins opinbera, hvað einkennir þá og tengslin milli ólíkra þátttakenda, og áhrif mismunandi tengslaneta á lýðræðislega ábyrgð. Að lokum munu nemendur kynnast og læra að þekkja tvær megintegundir að rökum og röksemdarfærslu sem gjarnan er beitt í opinberri umræðu.

Athugið að fyrir utan eina staðlotu er námskeiðið eingöngu kennt í fjarnámi og fyrirlestrar sendir út á vefnum. 

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá
X

Rekstur og heilbrigðisþjónusta (HJÚ142F)

Markmið námskeiðsins er að veita nemendum innsýn í fræðilega nálgun ýmissa hagrænna þátta sem hafa áhrif á starfsumhverfi í heilbrigðisþjónustu. Þessir þættir eru óumflýjanlegir í öllum rekstri stórum og smáum, hvort sem er opinber rekstur eða einkarekstur.  Í námskeiðinu er farið yfir með hvaða hætti þættirnir birtast og hvernig hægt er að hafa áhrif á þá rekstrinum til góða.  Meðal hugtaka sem farið verður yfir:

  • Framboð, eftirspurn, framleiðsluþættir, teygni
  • Breytilegur-, fastur-, beinn- og óbeinn kostnaður.
  • Áhrif skattheimtu og utanaðkomandi áhrif. Einkagæði og sameiginleg gæði.
  • Viðskipti og hlutfallslegir yfirburðir. Hringrás efnahagslífsins.
  • Framfærslukostnaður, vísitölur og þjóðhagsreikningar.
  • Fjárhagsbókhald, rekstrar- og efnahagsreikningur.
  • Rekstrarbókhald, mismunandi rekstrargreiningar.
X

Opinber stjórnsýsla (OSS111F)

Á þessu kynningar- og inngangsnámskeiði fá nemendur heildaryfirsýn yfir skipulag og þróun opinberrar stjórnsýslu. Fjallað er um megineinkenni opinberrar stjórnsýslu á Íslandi, þar á meðal grundvöll hennar og helstu mótunarþætti. Í námskeiðinu er farið yfir grundvallarhugtök stjórnsýslufræðanna. Kynntar eru helstu kenningar um skipulagsheildir, valddreifingu og ákvörðunartöku í opinberri stjórnsýslu og lýst þróun stjórnsýslufræðinnar sem fræðigreinar. Athyglinni er sérstaklega beint að tengslum milli opinberrar stjórnsýslu og stjórnmála og áhrifum þeirra tengsla á uppbyggingu, starfshætti og stefnumótun. Áhersla er lögð á greiningu og skilning á því hvað skilur að einkarekstur annars vegar og opinberan rekstur og þjónustu hins vegar.

Athugið að námskeiðið er aðeins kennt með fjarnámssniði. 

2x40 mínútna fyrirlestrar sendir út á netinu og 1x40 mínútna fyrirspurnar- og umræðutími á netinu (Zoom-fundir) á viku.

X

Mannauðsstjórnun ríkis og sveitarfélaga (OSS102F)

Fjallað er um mannauðsstjórnun hjá hinu opinbera. Farið er yfir lög og reglur sem gilda um réttarsamband opinberra starfsmanna við vinnuveitendur, samskipti á vinnumarkaði og uppbyggingu launakerfis opinberra starfsmanna. Rætt er um helstu tæki og tól við mannauðsstjórnun svo sem mannauðskerfi, aðferðir við val á starfsmönnum, notkun starfs- og árangursmats, starfsmannasamtöl og mótun og eftirfylgni með starfsmannastefnum. Fjallað verður um sálfræðilega samninginn, ýmis vandamál sem upp geta komið á vinnustað og vinnuvernd og öryggismál.

X

Nýting gagna og upplýsinga í heilbrigðisþjónustu (HJÚ149F)

Í námskeiðinu er lögð áhersla á gagnreynda starfshætti og nýtingu gagna og upplýsinga í klínískri ákvarðanatöku. Leitast er við að taka fyrir hagnýt viðfangsefni heilbrigðisþjónustunnar á Íslandi í nútíð og framtíð og þannig efla fræðilega og hagnýta hæfni nemandans. Unnið er með raunveruleg gögn.

X

Þekkingarstjórnun (VIÐ183F)

Námskeiðið miðar að því að auka þekkingu og skilning nemenda á mikilvægi þekkingarstjórnunar og þekkingarfyrirtækja. Áherslan í námskeiðinu er á þekkingarstjórnun, mismunandi vinnurými og vinnufyrirkomulag. 

Fjallað verður um kenningar og rannsóknir sem snúa að opnum vinnurýmum (verkefnamiðuðum vinnustöðum), kostum þeirra og göllum, þekkingarstjórnun, þekkingarfyrirtækjum og þekkingarstarfsfólki og reynt að greina hvernig hægt er að beita markvissri þekkingarstjórnun í atvinnulífinu. Þá verður fjallað um fjarvinnu og þekkingaröflun og miðlun í tengslum við hana. Farið verður yfir mótun ferla og skipulags til að afla nýrrar þekkingar, skráningu hennar og miðlun innan skipulagsheilda og hvernig nýta má þekkingu til að auka árangur. Þá verður rætt um netöryggi í tengslum við þekkingarstjórnun og áhrif samfélagsmiðla á vinnustaðinn. Nemendur þurfa að vera vel undirbúnir þar sem gert er ráð fyrir miklum umræðum og nemendur vinna raunverkefni.

Athugið að þetta námskeið er kennt annað hvert ár. Það verður næst kennt haustið 2023

X

Verkefnamat (OSS123F)

Í námskeiðinu fá nemendur fræðilega og hagnýta þekkingu á aðferðum við mat á verkefnum hins opinbera. Stjórnendur innan geirans koma flestir beint eða óbeint að mati á opinberri starfsemi, úttektum sem beinast að því hversu vel starfsemin gengur miðað við tilgang svo sem þann sem tilgreindur er í markmiðsákvæðum laga. Þær geta einnig beinst að afmörkuðum úrlausnarefnum, t.d. skorti á gæðum almannaþjónustu. Þekking og færni í aðferðum verkefnamats nýtist því vel stjórnendum opinberra stofnana. 

Námskeiðið skiptist í þrennt:

  • Í fyrsta hlutanum er farið yfir fræðilegar forsendur verkefnamats, þar á meðal kerfislíkanið.
  • Í öðrum hluta fer fram kynning á helstu aðferðum verkefnamats, þar á meðal þarfagreiningu, feril-, framvindu- og lokamat. Rætt er sérstaklega um kosti og galla rökrammanálgunar. Fjallað er um framsetningu á skýrslum sem byggðar eru á matsvinnunni.
  • Þriðji hlutinn felst í raunhæfu verkefni, verkefnamati nemenda sem lýkur með stuttri skýrslu.
X

Vellíðan, starfsumhverfi og forysta (VIÐ175F)

Vellíðan starfsmanna fær æ meiri athylgi og umræða um forvarnir kulnunar í starfi hefur aukist undanfarið. Stjórnendur og leiðtogar leita leiða til að skapa heilbrigt starfsumhverfi sem eflir vellíðan starfsfólks og bætir árangur.

Í þessu námskeiði verður fjallað um nýja þekkingu um árangursríkar leiðir til að skapa heilbrigt starfsumhverfi. Séstaklega verður rýnt í samspil starfsumhverfis, forystu, heilsu og líðan starfsfólks.

Markmiðið er að nemendur kunni skil á áhrifaþáttum heilbrigðis í starfi, þekki helstu kenningar í þessu samhengi, fái innsýn í tengsl starfsumhverfis, forystu og heilbrigðis og þekki nýjar rannsóknir á sviðinu. Sérstaklega verðu rýnt í gagnreynd líkön um heilbrigt starfsumhverfi. Fjallað verður um heilsueflandi forystu og forvarnir kulnunar í starfi.

Nemendur rýna í raunveruleg dæmi og setja fram áætlun um leiðir til að þróa og styrkja heilbrigt starfsumhverfi með áherslu á sameiginlega ábyrgð leiðtoga og starfsfólks.  Nemendur heimsækja fyrirtæki sem hafa náð árangri í þessum efnum og fá innsýn í reynslu stjórnenda í því sambandi.

Námsefni og verkefni snúa að fræðilegri og hagnýtri þekkingu, nemendur rýna í nýjar rannsóknir á sviðinu, greina raunveruleg dæmi og setja fram áætlun um heilbrigt starfsumhverfi miðað við raunverulegar aðstæður.

X

Lýðheilsa: Vísindi, stjórnmál, forvarnir (LÝÐ101F)

Í námskeiðinu er farið yfir skilgreiningar, sögu, markmið, gildissvið, siðfræði og aðferðir lýðheilsuvísinda svo og íslensk- og alþjóðleg lög og sáttmála sem tengjast lýðheilsu. Nokkur áhersla er lögð á lýðheilsu og heilbrigðisvísa í alþjóðlegu samhengi en einnig á íslenska heilbrigðiskerfið, stjórnun og fjármögnun þess svo og samanburð við heilbrigðiskerfi annara þjóða. Ennfremur er farið yfir söfnun heilbrigðisupplýsinga á Íslandi sem á alþjóðavísu og nýtingu þeirra til rannsókna og stefnumótunar í heilbrigðismálum. Einnig er lögð áhersla á þau svið lýðheilsu sem eru á döfinni hverju sinni.

X

Stjórnsýsluréttur fyrir stjórnendur og starfsmenn opinberra stofnana (OSS204F)

Fjallað verður um íslensk stjórnvöld, íslenska stjórnsýslukerfið, reglur sem gilda um samskipti og yfirstjórn innan stjórnsýslukerfisins, um meðferð stjórnsýslumála og upplýsingarétt almennings. Aðalháerslan er á meðferð stjórnsýslumála og þýðingu stjórnsýslulaga nr. 37/1993 í því sambandi. 

X

Forysta og breytingastjórnun í opinberum rekstri - hlutverk stjórnenda (OSS223F)

Að taka forystu fyrir breytingum er í vaxandi mæli þáttur í störfum stjórnenda hins opinbera. Umhverfi og innra starf opinberra stofnana hefur breyst umtalsvert á undanförnum tíu til fimmtán árum og þar með hlutverk þeirra er þar stjórna. Breytingar á verkefnum, auknar kröfur um árangur, hagkvæmni, upptaka nýrra stjórnunaraðferða, bætt tengsl við borgarana og aukin áhrif þeirra á starfsemi hins opinbera og fleira gera nýjar kröfur til starfshátta stjórnenda í opinberum stofnunum. Þeir verða í vaxandi mæli að vera í forystu breytinga innan stofnana, talsmenn gagnvart fjölmiðlum og hagsmunahópum. Þessi krafa nær til æðstu stjórnenda, og að miklu leyti til millistjórnenda. Þessu námskeiði er ætlað að búa nemendur í opinberri stjórnsýslu undir þennan þátt í þeirra framtíðarstörfum, ásamt því að fjalla um leiðir til þess að komast í forystustörf innan stofnana, halda þeim og takast á við átök sem oftast fylgja forystuhlutverki. Nemendur sem hyggja á önnur störf en hjá opinberum aðilum geta einnig haft gagn af þessu námskeiði, þótt aðstæður þar séu aðrar.

X

Stefnubreytingar, nýsköpun og tengslanet í opinberri stjórnsýslu: Helstu kenningar (OSS220F)

Á þessu námskeiði fá nemendur að kynnast tvenns konar kenningum í opinberri stefnumótun og fá jafnframt tækifæri til að beita þeim á raunveruleg verkefni hjá hinu opinbera. Í fyrsta lagi munu nemendur fara yfir kenningar sem skýra stefnubreytingar og meiriháttar breytingar í málefnum hins opinbera, þ.e. svokallaðar dagskrárkenningar eða “agenda-setting theories”. Í öðru lagi munu nemendur fara yfir kenningar um tengslanet og stýringu tengslaneta í opinberum stjórnkerfum, þeirri nýsköpun innan opinberrar stjórnsýslu sem nú er að koma fram í kjölfar þeirra breytinga sem orðið hafa fyrir áhrif og tilverknað innleiðingar á hugmyndum sem kenndar eru við nýskipan í ríkisrekstri. Fjallað verður um á hvern hátt þessar kenningar tengjast kenningunni um umboðskeðjuna og lýðræðislega ábyrgð og hinum ýmsu stjórntækjum hins opinbera. Áhersla námskeiðsins er á stefnumótunarferli hins opinbera, (The Public Policy Process), þátttakendum í ferlinu (The Policy Actors) og því samhengi sem stefnumótun og ákvarðanataka í opinberri stjórnsýslu gerist í (The Policy Context) og hvernig lýðræðislegri ábyrgð (Democratic accountability) er háttað og komið fyrir í stefnumótun og framkvæmd hin opinbera. 

Í námskeiðinu verður sérstaklega tekið fyrir ein þekktasta kenning á sviði stefnubreytinga innan stjórnmála- og stjórnsýslufræða samtímans, þ.e. kenning John W. Kingdons (1984;2011) um stefnuglugga (Policy windows) í bókinni hans, “Agendas, Alternatives and Public Policy”. Ennfremur verður farið í nokkra kafla úr bókinni „Agendas and Instability in American Politics“ eftir þá Frank Baumgartners og Bryan D. Jones (1993) til að skilja hvernig röskun á valda- og áhrifajafnvægi (Punctuated Equilibrium) í samfélaginu getur leitt til straumhvarfa í einstaka málum á tilteknum tíma. Þá verður farið yfir valda kafla í nýrri bók um tengslanet í opinberri stjórnsýslu “Governance Networks in Public Administration and Public Policy” og þar munu nemendur öðlast þekkingu og hæfni til að greina þátttakendur í tengslanetum á verkefnasviði hins opinbera, hvað einkennir þá og tengslin milli ólíkra þátttakenda, og áhrif mismunandi tengslaneta á lýðræðislega ábyrgð. Að lokum munu nemendur kynnast og læra að þekkja tvær megintegundir að rökum og röksemdarfærslu sem gjarnan er beitt í opinberri umræðu.

Athugið að fyrir utan eina staðlotu er námskeiðið eingöngu kennt í fjarnámi og fyrirlestrar sendir út á vefnum. 

X

Skipulag og stjórnun stofnana (OSS202F)

Fjallað er um helstu kenningar um skipulagsheildi (organizational theory) og atferli innan skipulagsheilda (organizational behavior). Áhersla er á skipulag og stjórnun opinberra stofnana og fyrirtækja. Markmið áfangans er að veita nemendum innsýn í fræðilega umfjöllun um viðfangsefnin ásamt hagnýtingu tiltekinna stjórnunaraðferða.

X

Stjórnun í heilbrigðisþjónustu (HJÚ259F)

Markmið námskeiðsins er að nemandi öðlist fræðilega og hagnýta þekkingu á viðfangsefnum stjórnunar og búa þá undir hlutverk stjórnenda í heilbrigðisþjónustu. Áhersla er lögð á hlutverk stjórnenda, mannauðsstjórnun, teymisvinnu, vinnuumhverfi, þjónustu við sjúklinga, gæði og öryggi. Leitast er við að taka fyrir hagnýt viðfangsefni heilbrigðisþjónustunnar á Íslandi og í alþjóðlegu samhengi í nútíð og framtíð og þannig efla fræðilega og hagnýta hæfni nemandans.

X

Forysta í heilbrigðisþjónustu (HJÚ258F)

Á síðustu árum hafa orðið miklar breytingar á starfsumhverfi heilbrigðisstofnana sem gerir auknar kröfur til hjúkrunarfræðinga og annarra heilbrigðisstarfsmanna um færni í leiðtogahlutverkinu, hvort heldur er í klínísku starfi, við stjórnun eða kennslu. Námskeiðinu er ætlað að búa nemendur undir forystuhlutverk í starfi.

Fjallað verður um ýmis hugtök, kenningar og hugmyndafræði forystu almennt. Enn fremur verður fjallað um hlutverk og hegðun leiðtoga og hlutverk leiðtoga í breytingaferlinu. Fjallað verður um forystuhlutverk hjúkrunarfræðinga og annarra heilbrigðisstétta innan heilbrigðisstofnana og í samfélaginu, staðbundið og í alþjóðlegu samhengi, nú og til framtíðar. Lögð er áhersla á hnattræna framtíðarsýn og frumkvöðlahugsun.

Fyrirkomulag
Staðlotur og vefkennsla.

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá

Hvað segja nemendur?

Ingileif Oddsdóttir skólameistari Fjölbrautaskóla Norðurlands vestra á Sauðárkróki.
Anna Björg Jónsdóttir yfirlæknir öldrunarþjónustu Heilsuverndar, meistaranemi í opinberri stjórnsýslu
Guðfinnur Sigurvinsson aðstoðarmaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins
Ingileif Oddsdóttir
Meistaranám í opinberri stjórnsýslu

Árið 2010 lauk ég diplómanámi í opinberri stjórnsýslu. Samhliða náminu var ég í ýmsum stjórnunarstörfum innan skólans sem ég starfa við. Ég fann mjög fljótt hversu vel námið nýttist mér í þessum störfum. Haustið 2011 tók ég við starfi skólameistara og fór fljótlega að huga að því að ljúka meistaranáminu. Það var sennilega fyrst og fremst vegna þess að ég hafði áður fundið hversu styðjandi námið er fyrir fólk í stjórnunarstörfum. Einnig vildi ég auka þekkingu mína á þessu sviði.   

Námið í opinberri stjórnsýslu er að mínu mati mjög fjölbreytt, hagnýtt og ekki síst skemmtilegt. Námið tekur á öllum lykilþáttum opinberrar stjórnsýslu og gerir manni kleift að fá betri yfirsýn.  Fyrirkomulag námsins er líka mjög hentugt fyrir þá sem hafa hug á að taka námið með vinnu og/eða búa á landsbyggðinni. Námið stóðst allar mínar væntingar og hefur styrkt mig í starfi. Ég mæli með náminu fyrir alla sem vinna við stjórnunarstörf eða hafa hug á að auka starfstækifæri sín.   

Anna Björg Jónsdóttir
Meistaranám í opinberri stjórnsýsu

Ég hef starfað sem öldrunarlæknir frá árinu 2013 og í því starfi þá skiptir mjög miklu máli að horfa heildrænt á skjólstæðinginn og hans aðstæður. Að mínu mati þarf maður að skilja samfélagið og kerfið sem við búum og störfum í, til að geta gert það vel.  

Ég byrjaði á að fara í diplómanám í opinberri stjórnsýslu og heillaðist. Það lá því algerlega beint við að  halda áfram í meistaranám í opinberri stjórnsýslu að því loknu. Það hefur verið gagnlegt að vera í þessu námi með vinnu því þá hef ég getað horft á hlutina með öðrum, og stundum gagnrýnni, augum. Ég hef væntingar til þess að meistaranámið í opinberri stjórnsýslu hjálpi mér að hjálpa mínum skjólstæðingum og vonandi get ég lagt mitt af mörkum til að öldrunarþjónustan verði skilvirkari og betri. 
Ég veit að persónulega hef ég lært mikið og ég mæli með þessu námi fyrir alla. 

Guðfinnur Sigurvinsson
Meistaranám í Opinberri stjórnsýslu

Meistaranámið í Opinberri stjórnsýslu við Háskóla Íslands fær mín allra bestu meðmæli. Kennararnir eru framúrskarandi hver á sínu sviði og hitt sem skiptir ekki síður máli er hversu fjölbreyttur og öflugur hópur samnemenda var. Þarna var fólk á öllum aldri og margir með mikla stjórnunarreynslu að baki hjá hinu opinbera. Í hópavinnunni lærði ég margt af samnemendum mínum sem var frábær viðbót við námsefnið og glæddi það lífi. Auk þess stækkaði tengslanetið til muna og margsinnis í störfum mínum hef ég búið að því að geta tekið upp símann og leitað til fólks sem ég var samferða í náminu.  
MPA-námið fannst mér bæði akademískt og praktískt og snerta á öllu því helsta sem máli skiptir til undirbúnings starfsframa eða fræðimennsku á þessu sviði.   

Hafðu samband

Nemendaþjónusta Félagsvísindasviðs er á
Þjónustutorgi í Gimli
s. 525 4500 nemFVS@hi.is

Opið virka daga frá 09:00 - 15:00 
Gimli - Sæmundargötu 10, 102 Reykjavík

Bóka viðtal við nemendaþjónustu Félagsvísindasviðs

Fylgstu með Félagsvísindasviði

 Instagram   Youtube 
 Facebook

Gimli, Háskóli Íslands

Hjálplegt efni

Ertu með fleiri spurningar? Hér finnurðu svör við ýmsum þeirra og upplýsingar um ýmislegt annað sem gott er að hafa í huga þegar þú velur nám.