Skip to main content

Stjórnmálafræði

Stjórnmálafræði

Félagsvísindasvið

Stjórnmálafræði

BA gráða – 180 einingar

Stjórnmálafræði er víðfeðmt fræðasvið sem undirbýr þig fyrir störf þar sem krafist er yfirgripsmikillar þekkingar á íslensku samfélagi og stjórnmálum; gangverki hins opinbera, hvort sem er á Íslandi eða erlendis; og samskiptum ríkja á alþjóðavettvangi.

Námið er einnig í boði sem 120e aðalgrein eða 60e aukagrein.

Skipulag náms

X

Inngangur að stjórnmálafræði: Íslenska stjórnkerfið (STJ101G)

Fjallað er í víðu samhengi um helstu viðfangsefni stjórnmálafræðinnar, eins og vald, lýðræði, ríkið og stjórnmálastefnur. Lögð er sérstök áhersla á að tengja umfjöllun námskeiðsins við íslensk stjórnmál og stjórnmálaþróun. Fjallað er meðal annars um þróun íslenskrar stjórnskipunar, kosningar, stjórnmálaflokka, þingið, framkvæmdarvaldið, opinbera stefnumótun og sveitarstjórnir.

X

Alþjóðastjórnmál: Inngangur (STJ102G)

Námskeiðinu er ætlað að kynna nemendur fyrir ólíkum kenningum og viðfangsefnum alþjóðastjórnmála, einkum út frá breyttri stöðu í alþjóðastjórnmálum eftir Kalda stríðið. Hnattvæðing er notuð sem ein grunnnálgun að viðfangsefninu. Byrjað er á því að fjalla um alþjóðakerfið, ríkið og stöðu þess í kerfinu. Þá er farið í grunnkenningar alþjóðastjórnmála og helstu greinar innan þess, s.s. stjórnmálahagfræði og öryggisfræði. Fjallað er um alþjóðastofnanir á borð við Sameinuðu þjóðirnar og hlutverk þeirra. Síðari hluti námskeiðsins er helgaður viðfangsefnum alþjóðastjórnmála, t.d. umhverfismálum, frjálsum félagasamtökum og mannréttindum.

Í námskeiðinu eru nemendur:
1) kynntir fyrir nokkrum helstu kenningum í alþjóðastjórnmálum, sem veit þeim grunn að skilningi á pólitískum viðburðum í samtímanum
2) þjálfaðir í að greina gagnrýnið hugmyndir og kenningar um hnattvæðingu/alþjóðavæðingu
3) kynntir fyrir samhengi milli viðburða í alþjóðastjórnmálum og kenningum á því sviði

X

Vinnulag í stjórnmálafræði (STJ105G)

Í námskeiðinu fá nemendur fræðslu og hagnýt verkfæri sem stuðla að velgengi og vellíðan í stjórnmálafræðinámi. Námskeiðið hefur það markmið að ýta undir öflugan sjálfsskilning út frá áhuga, færni og hæfni og efla nemendur í að beita vinnubrögðum sem leiða til árangurs í námi.

Í námskeiðinu er farið yfir grundvallaratriði í fræðilegum vinnubrögðum og framsetningu sem nauðsynleg eru hverjum stjórnmálafræðinema. Farið er í heimilda- og upplýsingaleit á bókasöfnum og veraldarvefnum, ásamt frágangi og framsetningu ritgerða. Jafnframt er fjallað um tímastjórnun, markmiðasetningu, skipulag og prófundirbúning. Áherlsa verður lögð á að vinna með styrkleika og gildi nemenda og leggja grunn að árangursríku námi í stjórnmálafræði.

X

Þættir úr íslenskri stjórnmálasögu (STJ106G)

Í námskeiðinu er sjónum beint að aðstæðum og atburðum í íslenskri stjórnmálasögu sem hafa sett mark sitt á íslensk stjórnmál. Fjallað er m.a. um aðdragandann að sambandslögunum 1918, fullveldi, tilkomu flokkakerfisins og átök um breytingar á kjördæmaskipuninni, stofnun lýðveldis 1944, átök um aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu, þorskastríðin, fiskveiðistjórnunarkerfið, átök um inngöngu Íslands í EES og afstöðuna til Evrópusambandsins. Einnig er farið stuttlega yfir þróun íslensks efnahagslífs og myndun og slit ríkisstjórn.

X

Hagræn stjórnmálafræði (STJ109G)

Viðfangsefni námskeiðsins er að kynna fyrir nemendum hagrænar aðferðir í stjórnmálafræði og helstu kenningar fræðasviðsins. Byrjað er á að fjalla um skynsemiskenningar og markaðsmódelið en því næst eru skoðaðar helstu tegundir markaðsbresta og megin stjórntæki í opinberri stefnumótun. Í síðari hluta námskeiðsins er fjallað um pólitísk viðfangsefni og efni tengt opinberri stjórnsýslu, þar á meðal stjórnvaldsbresti, kosningar, samkeppni stjórnmálaflokka og fulltrúalýðræði.

X

Kyn, fjölmenning og margbreytileiki (KYN201G)

Fjallað um helstu viðfangsefni margbreytileika- og kynjafræða í ljósi gagnrýnnar fjölmenningarhyggju og margbreytileika nútímasamfélaga. Áhersla er á hvernig viðfangsefnin tengjast íslenskum veruleika og stjórnmálum.

Skoðað er hvernig félagslegar áhrifabreytur á borð við kyn, kynhneigð, þjóðernisuppruna, trúarskoðanir, fötlun, aldur og stétt eiga þátt í að skapa einstaklingum mismunandi lífsskilyrði og möguleika.

Kynnt verða helstu hugtök kynja- og margbreytileikafræða svo sem kyngervi, eðlishyggja og mótunarhyggja og skoðað hvernig félagslegar áhrifabreytur eru ávallt samtvinnaðar í lífi fólks. Áhersla er á hvernig málefni kyns, fjölmenningar og margbreytileika tengjast íslenskum veruleika og stjórnmálum. 

X

Samanburðarstjórnmál (STJ201G)

Í námskeiðinu er fjallað um stjórnskipun og stjórnmálastarfsemi í nokkrum helstu ríkjum heims. Þeirra á meðal eru Bretland, Frakkland, Bandaríkin, Rússland, Kína og Nígería. Hugtakið ríki og verkefni ríkisvaldsins eru skýrð og farið yfir muninn á lýðræði og einræði. Nemendur munu að námskeiði loknu hafa yfirsýn yfir völd og verkefni þjóðhöfðingja, ríkisstjórna og þinga í þeim ríkjum sem tekin eru fyrir. Þeir munu einnig kunna skil á skipulagi flokkakerfis, einkennum stjórnmálamenningarinnar og helstu klofningsþáttum sem einkenna ríkin sem eru til skoðunar.

X

Political Theory (STJ206G)

Political Theory is an introductory course addressed to first-year undergraduate students and furnishes students with a basic overview of classical as well as contemporary ideas and ideologies within the field of political theory. The course begins with a series of lectures on classical concepts in political theory, such as e.g. power, sovereignty, the state, citizenship. This introductory part is followed by a series of lectures on classical ideologies such as liberalism, conservatism, socialism and nationalism. The concluding part of the course is organized as a series of seminars that address more recent concepts and ideologies, including (but not limited to) feminism, human rights, multiculturalism and ecologism.

X

Gagnalæsi og –framsetning (STJ208G)

Gögn skipta sífellt meira máli í störfum stjórnmálafræðinga, hvort sem er í opinberri stjórnsýslu, í fjölmiðlum og viðskiptum, í félagsstörfum eða í rannsóknum. Að vera læs á gögn og geta miðlað tölulegum upplýsingum skiptir því grundvallarmáli fyrir stjórnmálafræðinga. Í þessu námskeiði öðlast nemendur skilning á gögnum og gagnavinnslu með það fyrir augum að gera þá að öruggum og hæfum notendum gagna. Megináhersla námskeiðsins er á myndræna framsetningu, en nemendur munu kynnast grundvallarviðmiðum sem eiga við um framsetningu gagna og hvernig hægt er að beita þeim viðmiðum á fjölbreyttar tegundir gagna. Í námskeiðinu vinna nemendur með raunhæf gögn tengd stjórnmálafræði og opinberri stjórnsýslu og öðlast verklega færni í því að sækja, vinna með og miðla gögnum með viðurkenndu gagnavinnsluforriti.

X

Evrópusamruni (STJ317G)

Námskeiðið veitir gott yfirlit yfir Evrópusamrunann með áherslu á (a) sögu og kenningar; (b) stjórnkerfi Evrópusambandsins, helstu stofnanir þess og ákvarðanatökuferla; og (c) mikilvægustu stefnumál ESB.

X

Ályktunartölfræði (STJ346G)

Stjórnmálafræðingar safna margvíslegum tölulegum gögnum um einstaklinga, lönd, einkenni stjórnkerfa og margt fleira. Iðulega er það markmið rannsakenda að nota slík gögn til þess að draga almennar ályktanir um hvernig stjórnmál ganga fyrir sig. Til þess þarf að beita ályktunartölfræði, eða tölfræðiprófum. Í þessu inngangsnámskeiði að ályktunartölfræði læra nemendur í fyrstu um grundvallaratriði ályktunartölfræði: Normalkúrfu, úrtaksdreifingu, höfuðsetningu tölfræðinnar, tilgátupróf, höfnunar- og fastheldnimistök. Því næst læra nemendur um tölfræðipróf og hljóta reynslu í að túlka og reikna þau í tölfræðiforriti. Farið verður yfir t-próf fyrir eitt og tvö úrtök, kí-kvaðrat, einhliða og tvíhliða drefigreining milli og innan hópa.

X

Rannsóknaraðferðir í stjórnmálafræði (STJ353G)

Í þessu námskeiði læra nemendur hvernig stjórnmálafræðingar beita kerfisbundinni aðferðafræði til að svara empirískum rannsóknarspurningum. Farið er yfir eðli hinnar vísindalegu aðferðar, ólíkar rannsóknarnálganir á viðfangsefni stjórnmálafræði, leiðir til gagnasöfnunar og helstu rannsóknarsnið sem beitt er til að draga ályktanir af gögnum. Í námskeiðinu er fjallað um fjölbreyttar rannsóknaraðferðir innan stjórnmálafræði, meðal annars framkvæmd tilrauna, tölfræðilegar aðferðir, tilviksrannsóknir, viðtöl, innihaldsgreiningu og greiningu fyrirliggjandi gagna. Í námskeiðinu verður sérstaklega fjallað um greiningu eigindlegra gagna og vinna nemendur verkefni byggt á eiginlegri aðferðafræði. Efnislega verða dæmi tekin af helstu sviðum stjórnmálafræði, þar á meðal úr rannsóknum á sviði alþjóðastjórnmála, stjórnmálastofnana, stjórnmálaatferlis og opinberrar stefnu. Námskeiðið mun gagnast nemendum við að vega og meta vísindalegar rannsóknir í stjórnmálafræði og tengdum greinum, en ekki síður veita nemendum kunnáttu sem gagnast í fjölmörgum störfum stjórnmálafræðinga.

X

Félagsleg stjórnmálafræði (STJ356G)

Viðfangsefni námskeiðsins eru klassískar kenningar í félagsvísindum með áherslu á kenningar Karls Marx (1818-1883), Max Webers (1864-1920) og Emils Durkheim. (1858-1917). Fjallað er um kenningarnar annars vegar í sínu söguleg samhengi og hins vegar með tilliti til áhrifa þeirra á viðfangsefni og aðferðir félagsvísinda eftir þeirra daga. Sérstök áhersla er lögð á hugmyndir þeirra um tilurð og helstu einkenni nútímasamfélags og stjórnmála. Kenningarnar verða bornar saman, ólíkar forsendur þeirra ræddar og gert grein fyrir helstu gagnrýni.

X

Opinber stefnumótun (STJ501G)

Námskeiðið skiptist upp í þrá meginþætti: Í fyrsta lagi, (a) kynningu á fræðilegum bakgrunni stefnumótunar hins opinbera og þeim  aðferðum  sem beitt er innan félagsvísindanna til að útskýra og skapa skilninga á samfélagslegum fyrirbærum , og (b) inngangi að þeim tegundum sjónarmiða (þ.e. skilvirkni, jöfnuði, einstaklingsfrelsi og samfélagslegri samstöðu) sem helst er byggt á og vísað er til þegar tekist er á um markmið  opinberrar stefnumótunar. Í öðru lagi, verður fjallað um nokkur helstu viðfangsefni opinberrar stefnumótunar og á þessu námskeiði hafa eftirtalin viðfangsefni verið valin, þ.e. umhverfis- og loftslagsmál, heilbrigðismál, skattamál og menntamál. Í þriðja lagi verður farið í stefnumótunarferlið og  áherslan lögð á svokallaðar dagskrárkenningum (agenda-setting theories), þ.e. hvernig mál komast á dagskrá ríkisstjórna og hvað skýri það að stundum verða stefnumál hins opinbera að veruleika og stundum ekki, - og hvernig hvatar ýmiskonar og umhverfi ákvarðanatöku hjá hinu opinbera getur haft áhrif á innleiðingu og árangur opinberrar stefnumótunar. 

X

Introduction to Security Studies (STJ439G)

This course provides a comprehensive foundation in security studies. It examines concepts and theories relevant in the field, then considers approaches to, and practices of, security across different levels of analysis: individual, national, international, transnational, global and human.
The focus of security studies centres around questions of what, for whom, and how, is security. Answers to these questions vary according to what level of analysis is adopted, and which security domain is being discussed (eg political, military, economics, social, environmental, etc). The course explores these dimensions thoroughly, and then considers what they contribute to our practical knowledge and experiences of security.

X

Opinber stjórnsýsla (STJ453G)

Námskeiðið er grunnnámskeið í opinberri stjórnsýslu. Markmið námskeiðs er að veita nemendum fræðilega og hagnýta innsýn í opinbera stjórnsýslu og skipulag og starfsemi hins opinbera.  Fjallað er um eftirfarandi

  1. Helstu hugtök í opinberri stjórnsýslu og sérstöðu starfsumhverfis hins opinbera.
  2. Skipulag og stjórntæki ríkis og sveitarfélaga.
  3. Embættis- og starfsmannakerfi hins opinbera og helstu reglur um vinnubrögð þeirra svo sem stjórnsýslu- og upplýsingalög.
  4. Siðferði og spillingu innan hins opinbera.
  5. Jafnréttismál sem viðfangsefni í opinberri stjórnsýslu
  6. Einkenni fjármálastjórnunar ríkis og sveitarfélaga og fjárlagagerð.
  7. Helstu kenningar um stjórnun og forystu skipulagsheilda og umbætur í opinberum rekstri.
X

Spurningakannanir, gagnagreining og ályktanir (STJ455G)

Hefur vantraust á stjórnmálum áhrif á þátttöku fólks í kosningum, og ef svo hefur það sömu áhrif á unga kjósendur og þeirra sem eru eldri? Hvað útskýrir það hvort að fólk staðsetur sig til hægri eða til vinstri í stjórnmálum? Eru kjósendur sem eru í veikri félags- og efnahagslegri stöðu opnari fyrir málflutningi svokallaðra popúlískra flokka? Í þessu námskeiði verður farið yfir hvernig stjórnmálafræðingar prófa orsakakenningar með megindlegum aðferðum. Nemendum verður kennt um spurningagerð og spurningakannanir, aðhvarfsgreiningu og forsendur hennar og greiningu á tilraunum og hálf-tilraunum. Áhersla er á að nemendur beiti tölfræðilegum aðferðum á fyrirliggjandi gögn til þess að svara rannsóknaspurningum um orsakasamhengi og orsakasambönd. Nemendur öðlast skilning á kostum og göllum ólíkra megindlegra rannsóknarsniða, sérstaklega með tilliti til innra og ytra réttmætis. Nemendur þróa rannsóknarverkefni og greina gögn.

X

Hagsmunasamtök og ríkisvald (STJ462G)

Hagsmunasamtök eru mikilvægur hluti af stjórnmálunum enda leitast þau við að hafa áhrif á ríkisvaldið og opinberar ákvarðanir. Hlutverk, völd og baráttuaðferðir skipulagra hagsmunahópa í lýðræðissamfélögum eru umfjöllunarefni námskeiðsins. Þessir þættir ráðast m.a. af stöðu lýðræðis, lýðræðisskipulagi ríkja og verkefnum ríkisvaldsins. Þess vegna er í námskeiðinu fjallað um kenningar um ríkisvald en þær gagnast einnig til greiningar á baráttuaðferðum og skipulagi hagsmunasamtaka og hópa, m.a. kenningar um margræði, kjarnræði og korporatisma. Með dæmum og samanburði frá Íslandi, Evrópu og Bandaríkjunum leita nemendur svara við spurningunni um hverjir ráða, skoða og greina baráttuaðferðir hagsmunasamtaka og fá innsýn inn í hvernig ríkisvaldið vinnur með hagsmunasamtökum í lýðræðisríkjum og setur þeim skorður.

X

Evrópusamruni (STJ317G)

Námskeiðið veitir gott yfirlit yfir Evrópusamrunann með áherslu á (a) sögu og kenningar; (b) stjórnkerfi Evrópusambandsins, helstu stofnanir þess og ákvarðanatökuferla; og (c) mikilvægustu stefnumál ESB.

X

Félagsleg stjórnmálafræði (STJ356G)

Viðfangsefni námskeiðsins eru klassískar kenningar í félagsvísindum með áherslu á kenningar Karls Marx (1818-1883), Max Webers (1864-1920) og Emils Durkheim. (1858-1917). Fjallað er um kenningarnar annars vegar í sínu söguleg samhengi og hins vegar með tilliti til áhrifa þeirra á viðfangsefni og aðferðir félagsvísinda eftir þeirra daga. Sérstök áhersla er lögð á hugmyndir þeirra um tilurð og helstu einkenni nútímasamfélags og stjórnmála. Kenningarnar verða bornar saman, ólíkar forsendur þeirra ræddar og gert grein fyrir helstu gagnrýni.

X

Opinber stefnumótun (STJ501G)

Námskeiðið skiptist upp í þrá meginþætti: Í fyrsta lagi, (a) kynningu á fræðilegum bakgrunni stefnumótunar hins opinbera og þeim  aðferðum  sem beitt er innan félagsvísindanna til að útskýra og skapa skilninga á samfélagslegum fyrirbærum , og (b) inngangi að þeim tegundum sjónarmiða (þ.e. skilvirkni, jöfnuði, einstaklingsfrelsi og samfélagslegri samstöðu) sem helst er byggt á og vísað er til þegar tekist er á um markmið  opinberrar stefnumótunar. Í öðru lagi, verður fjallað um nokkur helstu viðfangsefni opinberrar stefnumótunar og á þessu námskeiði hafa eftirtalin viðfangsefni verið valin, þ.e. umhverfis- og loftslagsmál, heilbrigðismál, skattamál og menntamál. Í þriðja lagi verður farið í stefnumótunarferlið og  áherslan lögð á svokallaðar dagskrárkenningum (agenda-setting theories), þ.e. hvernig mál komast á dagskrá ríkisstjórna og hvað skýri það að stundum verða stefnumál hins opinbera að veruleika og stundum ekki, - og hvernig hvatar ýmiskonar og umhverfi ákvarðanatöku hjá hinu opinbera getur haft áhrif á innleiðingu og árangur opinberrar stefnumótunar. 

X

Friðaruppbygging á 20. og 21. öld (ASK501M)

Meginmarkmið þessa námskeiðs er að veita nemendum stjórn á hagnýtum og fræðilegum tækjum til að greina áskoranir, ógnanir og tækifæri sem felast í uppbyggingu friðar í kjölfar stríðs. Hvað gerist eftir að síðasta skotinu hefur verið hleypt af og þar til viðvarandi friður hefur náðst? Í gegnum greiningu tilvika öðlast nemendur færni í að bera kennsl á og skilja ólíka hagsmunaaðila í friðaruppbyggingu, og þá sem vilja spilla ferlinu. Áhersla er lögð á að skoða inngrip í átök á síðustu 30 árum. Nemendur kynnast því hvers vegna svo flókið hefur reynst að byggja upp viðvarandi frið í kjölfar átaka, þrátt fyrir nýtingu herafla, öfluga innspýtingu fjármagns umbreytingarréttlæti, endurbætur á öryggisgeiranum og þróunarsamvinnu. Meðal þeirra dæma sem koma til umræðu í námskeiðinu eru: Suður Afríka, Írak, Afganistan, Rúanda, Tímor-Leste, Filipseyjar, Srí Lanka, El Salvador, Mósambík, Lýðstjórnarlýðveldið Kongó og Kólumbía.

X

Kenningar í smáríkjafræðum: Tækifæri og áskoranir smáríkja í alþjóðasamfélaginu (STJ301M)

The aim of this course is to study the behavior and role of small states in Europe. The course deals with questions such as: What is a small state? Do small states behave differently from larger ones? And how influential are smaller states in international organizations? The course offers an introduction to the literature on the state, the international system and small-state studies. The main emphasis, however, is on the opportunities and constraints facing small states in Europe, i.e. how they are affected by and have responded to the process of European integration, globalization and other domestic and international challenges. Special attention is devoted to the Nordic states and their reactions to European integration. Another particular focus will be on Iceland's position - as a small state - in the international system: notably,. how Iceland is affected by and responding to the financial end economic crisis, and Iceland's approach to European integration.

X

The Power Potential of Small States in the European Union (STJ303M)

The aim of this course is to study the behavior of small states in the European Union (EU). The course deals with questions such as: How do small states work within the decision-making processes of the EU? Do small states behave differently from the large ones? To what extent are small states able to influence the day-to-day decision making of the Union; and have small states been able to influence new EU treaties? The main emphasis is on the power potential of small states within the EU, i.e. their potential influence within the Union. Their strength and weaknesses in a historical perspective, before and after the big enlargement and the Lisbon Treaty. Special attention will be paid to current affairs, the situation of the EU27 today, and on the utilization of soft power by the smaller states.

X

Vinnustofa fyrir BA-ritgerðir (STJ502G)

Í vinnustofunni er farið yfir algengt vinnulag við ritun BA-ritgerða, mótun rannsóknarspurningar, samskipti við leiðbeinanda, réttindi og skyldur nemenda í ferlinu. Einnig er tæpt á ýmsum öðrum hagnýtum atriðum er varða skrif og frágang lokaverkefna. Nemendur vinna með aðgerðabindingu og mótun rannsóknarspurninga í litlum hópum og ljúka vinnustofunni með því að sækja um leiðbeinanda, hafi þeir ekki gert það fyrir.

Námskeiðið er kennt tvo eftirmiðdaga tvær klst. í senn í 2.-3. viku misseris.

X

Introduction to Security Studies (STJ439G)

This course provides a comprehensive foundation in security studies. It examines concepts and theories relevant in the field, then considers approaches to, and practices of, security across different levels of analysis: individual, national, international, transnational, global and human.
The focus of security studies centres around questions of what, for whom, and how, is security. Answers to these questions vary according to what level of analysis is adopted, and which security domain is being discussed (eg political, military, economics, social, environmental, etc). The course explores these dimensions thoroughly, and then considers what they contribute to our practical knowledge and experiences of security.

X

Opinber stjórnsýsla (STJ453G)

Námskeiðið er grunnnámskeið í opinberri stjórnsýslu. Markmið námskeiðs er að veita nemendum fræðilega og hagnýta innsýn í opinbera stjórnsýslu og skipulag og starfsemi hins opinbera.  Fjallað er um eftirfarandi

  1. Helstu hugtök í opinberri stjórnsýslu og sérstöðu starfsumhverfis hins opinbera.
  2. Skipulag og stjórntæki ríkis og sveitarfélaga.
  3. Embættis- og starfsmannakerfi hins opinbera og helstu reglur um vinnubrögð þeirra svo sem stjórnsýslu- og upplýsingalög.
  4. Siðferði og spillingu innan hins opinbera.
  5. Jafnréttismál sem viðfangsefni í opinberri stjórnsýslu
  6. Einkenni fjármálastjórnunar ríkis og sveitarfélaga og fjárlagagerð.
  7. Helstu kenningar um stjórnun og forystu skipulagsheilda og umbætur í opinberum rekstri.
X

Hagsmunasamtök og ríkisvald (STJ462G)

Hagsmunasamtök eru mikilvægur hluti af stjórnmálunum enda leitast þau við að hafa áhrif á ríkisvaldið og opinberar ákvarðanir. Hlutverk, völd og baráttuaðferðir skipulagra hagsmunahópa í lýðræðissamfélögum eru umfjöllunarefni námskeiðsins. Þessir þættir ráðast m.a. af stöðu lýðræðis, lýðræðisskipulagi ríkja og verkefnum ríkisvaldsins. Þess vegna er í námskeiðinu fjallað um kenningar um ríkisvald en þær gagnast einnig til greiningar á baráttuaðferðum og skipulagi hagsmunasamtaka og hópa, m.a. kenningar um margræði, kjarnræði og korporatisma. Með dæmum og samanburði frá Íslandi, Evrópu og Bandaríkjunum leita nemendur svara við spurningunni um hverjir ráða, skoða og greina baráttuaðferðir hagsmunasamtaka og fá innsýn inn í hvernig ríkisvaldið vinnur með hagsmunasamtökum í lýðræðisríkjum og setur þeim skorður.

X

Fjölmiðlar og menning á tímum hnattvæðingar (BLF204M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur kynnist helstu kenningum og rannsóknum um áhrif hnattvæðingar á flæði fjölmiðlaefnis og menningar. Fjallað er um alþjóðlega- svæðisbundna- og ríkjabundna markaði fyrir fjölmiðlaefni mismunandi fjölmiðla, áhrif hnattvæðingar á „þjóðlegra“ menningu og viðbrögð stjórnvalda við auknu flæði útlends fjölmiðlaefnis og erlendra menningarstrauma. Fjallað er einnig um þau tæknilegu, hagrænu og pólitísku öfl eru að baki auknu flæði fjölmiðlaefnis milli landa. Sjónum verður m.a. beint að tilraunum Evrópusambandsins til að byggja upp innri markað á sviði fjölmiðlunar og fjallað verður um stöðu íslenskrar menningar í kjölfar óhefts flæðis fjölmiðlaefnis þvert á landamæri.

X

Vinnustofa fyrir BA-ritgerðir (STJ601G)

Í vinnustofunni er farið yfir algengt vinnulag við ritun BA-ritgerða, mótun rannsóknarspurningar, samskipti við leiðbeinanda, réttindi og skyldur nemenda í ferlinu. Einnig er tæpt á ýmsum öðrum hagnýtum atriðum er varða skrif og frágang lokaverkefna. Nemendur vinna með aðgerðabindingu og mótun rannsóknarspurninga í litlum hópum og ljúka vinnustofunni með því að sækja um leiðbeinanda, hafi þeir ekki gert það fyrir.

Námskeiðið er kennt tvo eftirmiðdaga tvær klst. í senn í 2.-3. viku misseris.

X

BA-ritgerð í stjórnmálafræði (STJ261L, STJ261L, STJ261L)

BA-ritgerð.

Umsjón: Fastir kennarar Stjórnmálafræðideildar.

X

BA-ritgerð í stjórnmálafræði (STJ261L, STJ261L, STJ261L)

BA-ritgerð.

Umsjón: Fastir kennarar Stjórnmálafræðideildar.

X

BA-ritgerð í stjórnmálafræði (STJ261L, STJ261L, STJ261L)

BA-ritgerð.

Umsjón: Fastir kennarar Stjórnmálafræðideildar.

X

Bandarísk stjórnmál (STJ318G)

Fjallað verður um helstu stofnanir bandaríska stjórnkerfisins (stjórnarskrána, þingið, alríkisvaldið og tengsl þess við fylkin og forsetaembættið), stjórnmálaflokka, hagsmunahópa, almenningsálitið, kosningar og kosningahegðun. Áhersla verður lögð á forsetaembættið (hvernig það hefur þróast frá einum forseta til annars) og hvernig ákveðnir forsetar hafa beitt sér fyrir breytingum á embættinu. Skoðað verður valdssvið forsetans og hvernig hann tengist einstökum stofnunum í stjórnkerfinu. Reynt verður að svara spurningum um raunverulegt vald forsetans og hvernig forsetaembættið komi til með að þróast og breytast í framtíðinni. Á kosningaári verður sérstök áhersla lögð á forsetakosningar og kosningar til þingsins.

X

Sveitarfélög: Stjórnmál nálægðarinnar (STJ343G)

Í námskeiðinu er velt upp eftirfarandi spurningum. Eru stór sveitarfélög alltaf betri en lítil? Hvaða áhrif hafa landsmálin á úrslit í sveitarstjórnarkosningum? Er stjórnsýsla sveitarfélaga nægilega öflug til að sinna auknum verkefnum sveitarfélaga?  Er betra að vera með faglegan en pólitískan bæjarstjóra? Hvaða breytingar eru fyrirsjáanlegar á sveitarstjórnarstiginu á næstu árum?

Markmið námskeiðsins er að kynna nemendur fyrir sveitarstjórnarstiginu. Farið verður yfir skipan sveitarstjórnarmála á Íslandi og tilgang, hlutverk og verkefni íslenska sveitarstjórnarstigsins. Sérstaklega verður litið til þátta eins og stjórnmála, stjórnsýslu, lýðræðis og lagalegra álitaefna hvað varðar stöðu sveitarfélaga í stjórnkerfinu.

Staða íslenskra sveitarfélaga verður jafnframt borin saman við erlend sveitarfélög fyrst og fremst í nágrannalöndunum ásamt því að farið verður yfir ólík sveitarstjórnarkerfi. Þá verður farið yfir helstu strauma og stefnur í fræðilegri umfjöllun um sveitarstjórnarmál.

X

Kynjafræðikenningar (KYN202G)

Kynjafræði er þverfræðileg. Hér verður heimspekilegur og kenningalegur grundvöllur kynjafræða og gagnrýnið inntak þeirra skoðað.

Fjallað er um birtingarform og merkingu kyns (e. sex) og kyngervis (e. gender) í tungumáli og menningu, sögu, samfélagi og vísindum. Sjónarmið fræðanna eru kynnt og tengsl þeirra við aðferðafræði.

Í námskeiðinu er fjallað um heimspekilegan og kenningalegan grundvöll kynjafræða og gagnrýnið og þverfræðilegt inntak þeirra. Fjallað er um birtingarform og merkingu kyns (e. sex) og kyngervis (e. gender) í tungumáli og menningu, sögu, samfélagi og vísindum. Sjónarmið fræðanna eru kynnt og tengsl þeirra við aðferðafræði. Þá eru nemendur þjálfaðir í að beita á sjálfstæðan og gagnrýninn hátt fræðilegum hugtökum og aðferðum.

X

Hinseginlíf og hinseginbarátta (KYN415G)

Barátta hinsegin fólks síðastliða áratugi hefur skilað margvíslegum ávinningi og réttindum. Enn er þó langt í jafnrétti á þessu sviði og samfélagið er í meginatriðum sniðið að hinum gagnkynhneigðu sískynja meginstraumi.

Í námskeiðinu er ljósi varpað á sögu hinsegin fólks, samfélagslega stöðu, reynsluheim, baráttumál og menningu.

Námskeiðið er inngangsnámskeið sem varpar ljósi á sögu hinseginfólks (sam-, tvíkynhneigðra, pansexual, transfólks og fleiri) á Íslandi, reynsluheim þeirra, baráttumál og menningu. Sagan er sett í alþjóðlegt samhengi og gerð er grein fyrir helstu vörðum í mannréttinda¬baráttunni, réttarstöðu og löggjöf. Fjallað er um mikilvæga þætti félagsmótunar¬innar, svo sem sköpun sjálfsmyndar og þróun sýnileika, samband við upprunafjölskyldu og leit að eigin fjölskyldugerð. Rætt er um muninn á samkynhneigðum fræðum og hinsegin fræðum, og kynntar eru kenningar um mótun kynferðis, kyngerva (sex og gender) og kyngervisusla (gender trouble). Vikið er að samræðu hinseginfólks við stofnanir samfélagsins og fjallað um líðan þeirra og lífsgæði. Fjallað er um þátt kynhneigðar í mótun menningar og ýmsar menningargreinar eru teknar sem dæmi um það hvernig veruleiki hinseginfólks birtist í listum og menningu. 

X

Námsferð til Bandaríkjanna (STJ418G)

Markmið námsferðarinnar er að kynnast frá fyrstu hendi helstu stofnunum og gerendum í alþjóðakerfinu. Farið verður í heimsókn í höfuðstöðvar Sameinuðu Þjóðanna og verður starfsemi Íslendinga þar sérstaklega skoðuð auk þess sem Alþjóðabankinn, Hvíta Húsið, sendiráð Íslendinga í Washington og önnur sendiráð og stofnanir verða heimsóttar. Í heimsóknunum verður lögð áhersla á að nemendur kynnist stofnunum frá ólíkum sjónarhornum, þannig gefst þeim kostur á að sjá hvernig alþjóðastofnanir vinna í raun og hvernig ríkja hagsmunir takast á innan þeirra. Þannig gefst nemendum einstakt tækifæri til þess að brúa bilið milli fræða og raunveruleika. Ferðin verður að öllu leyti skipulögð af nemendum og bera þeir allan kostnað af henni. Ferðin er ætluð nemendum á öðru og þriðja ári og ganga þeir fyrir sem komnir eru lengst í námi. Áætlað er að ferðin taki eina viku og verður hún einungis farin með þeim fyrirvara að kennari fáist til fararinnar.

Boðið er upp á námsferð til Bandaríkjanna og Brussel til skiptis. Farið er til Bandaríkjanna þegar ártal endar á oddatölu. 

X

Fólk á flótta: Orsakir, viðbrögð og afleiðingar (STJ447G)

Í námskeiðinu er fjallað um málefni flóttafólks í stjórnmálafræðilegu, sögulegu og kynjafræðilegu samhengi. Fjallað verður um orsakir þess að fólk flýr heimalönd sín, svo sem samfélagslegt hrun, stríðsátök, ofsóknir og slæmt efnahagsástand. Sérstaklega verður litið til flóttafólks í Evrópu frá lokum síðari heimsstyrjaldar. Fjallað er um ábyrgð ríkja gagnvart fólki á flótta í ljósi alþjóðalaga og –reglna. Viðbrögð og geta ríkja Evrópu til að takast á móti flóttafólki eru sérstaklega skoðuð. Í þessu samhengi er fjallað um landamæraeftirlit, þróun þess í Evrópu, Schengen-samstarfið og aðild Íslands að því. Íslensk flóttamannastefna er einnig skoðuð í sögulegu og samfélagslegu ljósi um leið og framtíðarmöguleikum er velt upp. Farið er yfir uppruna hugtaksins „flóttamaður“ og alþjóðalög sem varða stöðu fólks á flótta. Hlutverk ríkja, alþjóðastofnana og frjálsra félagasamtaka eru skoðuð. Fjallað um stærstu hópa flóttamanna í heiminum í dag, t.d. konur í rómönsku Ameríku, Rohingya múslíma í SA-Asíu og íbúa Sýrlands. Ólíkar orsakir eru ræddar og settar í samhengi milli heimshluta.

X

Inngangur að almannatengslum (STJ449G)

Meginmarkmið námskeiðs er að þátttakendur kunni skil á helstu hugmyndum og kenningum um almannatengsl og samskipti, kunni skil á stefnumiðuðum samskiptum og krísustjórnun, geti gert grein fyrir helstu samfélagsmiðlum og nýtingu þeirra, og hannað, þróað og metið samskiptaáætlanir

X

Stjórnmál í fjölmiðlum: Fréttir, samfélagsmiðlar og markaðssetning (STJ458G)

Markmið námskeiðsins er að rannsaka gerendur og ferli í samspili stjórnmála og fjölmiðla. Áhersla er lögð á að skoða hvernig upplýsingar um stjórnmál dreifast í gegnum fjölmiðla og hvernig þessi upplýsingamiðlun hefur áhrif á skilning okkar á stjórnmálum í dag. Námskeiðið blandar saman kenningum og rannsóknum úr fjölmiðlafræði, stjórnmálafræði og blaða- og fréttamennsku. Nemendur læra meðal annars um stafræn stjórnmál og samskipti, samfélagsmiðla, falsfréttir, krísu hefðbundinna stjórnmála og fjölmiðla í lýðræðisríkjum, hvernig fréttir um stjórnmál verða til, pólitíska markaðssetningu og stjórnmálaflokka og stjórnmál sem skemmtiefni. Í samhengi við þessi viðfangsefni fræðast nemendur til að mynda um rannsóknir sem snúa að fjölmiðlaumfjöllun um COVID-19, þjóðaratkvæðagreiðslunni um Brexit, bandarísku þingkonunni Alexandriu Ocasio-Cortez, aðgerðasinnanum Gretu Thunberg, kjöri Donald Trump og nýlegum dæmum frá íslenskum stjórnmálum.  Þar sem efni námskeiðsins tengist málefnum líðandi stundar eru nemendur hvattir til að fylgjast vel með fréttum um stjórnmál í dagblöðum, sjónvarpi, útvarpi og á netinu.  

X

Verkefni í stjórnmálafræði (STJ303G, STJ303G, STJ303G)

Nemendum gefst færi á að vinna verkefni í umsjón fastra kennara við deildina, sem metið er til tveggja eininga.
Nemandi leitar að fyrra bragði til kennara og viðfangsefni og lesefni eru ákveðin í sameiningu.

X

Verkefni í stjórnmálafræði (STJ303G, STJ303G, STJ303G)

Nemendum gefst færi á að vinna verkefni í umsjón fastra kennara við deildina, sem metið er til tveggja eininga.
Nemandi leitar að fyrra bragði til kennara og viðfangsefni og lesefni eru ákveðin í sameiningu.

X

Verkefni í stjórnmálafræði (STJ303G, STJ303G, STJ303G)

Nemendum gefst færi á að vinna verkefni í umsjón fastra kennara við deildina, sem metið er til tveggja eininga.
Nemandi leitar að fyrra bragði til kennara og viðfangsefni og lesefni eru ákveðin í sameiningu.

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum Námsleiðin í Kennsluskrá

Hvað segja nemendur?

Erla María Markúsdóttir
Matthías Ólafsson
Erla María Markúsdóttir
BA í stjórnmálafræði

Áhugi minn á samfélagsmálum, alþjóðamálum og sögu leiddi til þess að ég hóf nám við Stjórnmálafræðideild. Nú þegar ég hef lokið BA-prófi get ég með sanni sagt að það sem stendur upp úr í náminu er hvað það tengist mörgum öðrum áhugaverðum greinum. Ég ákvað að taka fjölmiðlafræði sem aukafag og það kom mér á óvart hve margir valáfangar í stjórnmálafræðinni tengdust fjölmiðlafræðinni. Þegar líða tók á námið fór ég einnig að taka eftir því að ég var oftar en ekki mun fróðari en vinir mínir um málefni líðandi stundar. Þá fannst mér ég vera að græða heilan helling á náminu.

Matthías Ólafsson
BA í stjórnmálafræði

Ólíkt því sem margir telja er staðreyndin sú að Stjórnmálafræðideild HÍ er ekki formleg þjálfunaraðstaða fyrir Alþingi Íslendinga. Óneitanlega er námið frábært fyrir þá sem leitast við að starfa þar en tækifærin og möguleikarnir sem í því felast einskorðast ekki við hina fræknu löggjafarsamkundu.  Það felur í sér fjölbreytni sem mér þótti heillandi þegar ég stóð í því að velja háskólanám. Mig hafði löngum dreymt um að fara í háskóla í framandi löndum að loknu grunnnámi og ekki er ósennilegt að sá draumur rætist, þar sem BA-gráðan opnar möguleika á meistaranámi á félagsvísindasviðum háskóla víðsvegar um heiminn. Vinnubrögðin og þekkingin sem fólk tileinkar sér í stjórnmálafræði skilar þverfaglegum grunni til þess að starfa við hvað svo sem viðkemur samfélagi manna. Fjölbreytnin drýpur af hverju stjórnmálafræðistrái og það er ástæðan fyrir mínu vali.

Hafðu samband

Nemendaþjónusta Félagsvísindasviðs er á
Þjónustutorgi í Gimli
Netfang: nemFVS@hi.is

Sæmundargötu 10, 102 Reykjavík
Opið virka daga frá 9 - 15
Sími: 525 4500

Bóka viðtal við nemendaþjónustu Félagsvísindasviðs

""

Hjálplegt efni

Ertu með fleiri spurningar? Hér finnurðu svör við ýmsum þeirra og upplýsingar um ýmislegt annað sem gott er að hafa í huga þegar þú velur nám.