Landfræði | Háskóli Íslands Skip to main content

Landfræði

Landfræði

Verkfræði- og náttúruvísindasvið

Landfræði

BS gráða – 180 ECTS einingar

Í landfræðinni færðu innsýn í margvíslegar rannsóknir á sviði umhverfismála í sinni víðustu mynd. Landfræðin fjallar bæði um náttúruna og samfélagið, en þó umfram allt um sambúð fólks og náttúru. Í náminu er skoðað hvernig náttúra, samfélagsgerð og menning koma saman í einni heild. Heildarsýn er forsenda þess að hægt sé að taka ábyrgar ákvarðanir um framtíðina.

Skipulag náms

X

Náttúrulandfræði (LAN101G)

Markmið námskeiðsins er að nemendur kunni skil á undirstöðuatriðum er varða líflandfræði og jarðveg, þekki helstu hugtök og aðferðir sem beitt er og verði færir um að greina og túlka íslenskt umhverfi í ljósi þeirra. Farið verður í myndun jarðvegs og eiginleika hans, útbreiðslu jarðvegsgerða, jarðvegsrof og jarðvegsmengun. Fjallað verður um hringrásir efna og orku, útbreiðslu lífríkis og áhrifaþætti, búsvæðabelti, líffræðilega fjölbreytni og verndun lífríkis. Rætt verður sérstaklega um áhrif nýtingar og ástand jarðvegs og gróðurs, orsakir og afleiðingar jarðvegseyðingar og hnignunar gróðurlenda.

Haldnir verða þrír fyrirlestrar á viku þar sem farið verður yfir meginefni námskeiðsins. Tveimur tímum á viku verður varið í verkefnavinnu þar sem nemendur munu vinna í hópum að úrlausn verkefna. Ein hálfs dags ferð er farin út fyrir Reykjavík til að framkvæma gróðurmælingar og safna jarðvegssýnum.

X

Kortagerð og kortahönnun (LAN102G)

Markmið: Að kynna stúdentum fræðigrunn kortagerðar og gerð korta í stafrænu umhverfi. Sameiginleg einkenni landakorta. Staðfræðikort, farkort, þemakort og hlutverk þeirra. Helstu varpanir. Alhæfing gagna tengdum punkti, línu og fleti. Eðlisbundin gögn og magnbundin og táknun þeirra. Hönnun, vinnsla og fjölföldun korta í stafrænu umhverfi. Heimildir og höfundaréttur.

X

Mannvistarlandfræði (LAN104G)

Kynnt verða hugtök og kenningastraumar í samfélagsvísindum, með áherslu á notkun og birtingarform í samtímarannsóknum í mannvistarlandfræði og ferðamálafræði. Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning á notkun hugtaka í vísindalegri umræðu og þjálfun í meðferð þeirra. Má þar telja algeng hugtök eins og staður, rými, hnattrænt, staðbundið, hnattvæðing, sjálfbær þróun, náttúra, landslag, menning, sjálfsmynd, ímynd og samfélag. Kennsluform er blanda fyrirlestra og umræðutíma í smærri hópum, sem tengjast skilaverkefnum nemenda. Próftökuréttur er háður verkefnaskilum og þátttöku í umræðuhópum.

X

Vinnulag í landfræði og ferðamálafræði (LAN105G)

Námskeiðið tekur á ólíkum þáttum vinnulags í háskólanámi og rannsóknum og er ætlað að veita nemendum hagnýtan undirbúning að háskólanámi. Námskeiðið skiptist í nokkra hluta og munu ákveðin verkefni og æfingar tengjast hverjum hluta. Fjallað verður um forsendur og markmið rannsókna og hugmyndafræðilega strauma, heimilda- og tilvísananotkun, tjáningu og framsögn ásamt ritun, stíl og framsetningu. Jafnframt verður stoðkerfi nemenda (s.s. bókasafn og námsráðgjöf) kynnt. Áhersla er lögð á vinnu nemenda með það að markmiði að nemendur tileinki sér árangursrík vinnubrögð í háskólanámi.

Önnur vinnulagsnámskeið geta verið metin jafngild þessu námskeiði

X

Tölfræði (LAN203G)

Í byrjun námskeiðsins eru grunnhugtök tölfræðinnar kynnt til sögunnar, svo sem þýði, úrtak og breyta. Nemendur kynnast hinum ýmsu lýsistærðum og myndrænni framsetningu gagna. Því næst verður farið í grundvallaratriði líkindafræðinnar og helstu líkindadreifingar kynntar.

Síðasti hluti námskeiðsins snýr að ályktunartölfræði þar sem skoðuð verða tilgátupróf og öryggisbil fyrir meðaltöl, dreifni og hlutföll og farið verður í fervikagreiningu og aðhvarfsgreiningu. Nemendur fá þjálfun í að reikna hinar ýmsu lýsistærðir í Excel ásamt því að útbúa gröf. Nemendur læra beitingu allra ofangreindra aðferða í tölfræðihugbúnaðinum SPSS.

X

Veður og loftslag (LAN219G)

Farið verður í grunndvallaratriði hitabúskapar á jörðinni, hvað hefur drifið langvarandi breytingar á hitabúskap hennar og hvernig það hefur birst í formi einstakra loftslagstímabila, nú síðast loftslagi á Nútíma (Holocene). Farið verður í undirstöðuatriði í veðurfræði (t.d. orkubúskapur, loftþrýstingur, vindar, stöðugleiki lofts, loftraki, skýjamyndun, úrkoma) til skilnings á stað- og svæðisbundnum einkennum loftslags (s.s. myndunar loftmassa, hæða og lægða) sem leiða til breytileika í myndun vistkerfa og búsetuskilyrða á jörðinni. Farið verður í hringrásir lofts í veðrahvolfinu og hafstrauma sem drifkrafta hitajöfnunar um jörðina. Hringrásum gróðurhúsalofttegunda verða gerð skil og hvernig maðurinn hefur haft áhrif á þær. Veðurfarslíkön sem varða smærri og stærri ferla í andrúmslofti verða til umfjöllunar í námskeiðinu. Sérstaklega verður farið í veður og loftslag á Íslandi og landfræðilegan breytileika í veðurfari.

Námskeiðið er kennt í formi fyrirlestra, verkefnavinnu, þema- og kaflaprófa og heimsókna á viðeigandi stofnanir þar sem veður og loftslag er til rannsókna og þar sem loftslagsbreytingar (gróðurhúsaáhrif) koma inn í störf rannsóknafólks.

Ekki er haldið lokapróf en allir þættir námskeiðs eru metnir til einkunnar, þema- og kaflapróf (60%), ritgerðir (30%), samantektir um lærdóm af heimsóknum (10%).

X

Umhverfislandfræði: Náttúra, samfélag og sjálfbærni (LAN221G)

Umhverfismál eru eitt mikilvægasta viðfangsefni okkar tíma. Umhverfishugtakið sjálft vísar til snertiflata náttúru og samfélags, sem er kjarnaviðfangsefni landfræðinnar. Samþætting náttúru- og samfélagsvísinda er nauðsynleg við leit að lausnum sem stuðlað geta að aukinni sjálfbærni.

Í þessu námskeiði er gerð grein fyrir ýmsum landfræðilegum sjónarhornum á umhverfismál og nokkur veigamikil hnattræn málefni sem snerta umhverfið krufin til mergjar. Nemendur fá þekkingu á marghliða orsökum og afleiðingum og brjóta heilann um mögulegar lausnir. Fjallað verður sérstaklega um fólksfjölda og fæðuöryggi. Hvert er samhengi fólksfjöldaþróunar, matvælaframleiðslu og ágangs á náttúruauðlindir og umhverfi? Hvernig er staðan og hverjar eru framtíðarhorfur í hinum ýmsu heimshlutum? Hvernig má tryggja fæðuöryggi og sjálfbærni fæðuframleiðslu á næstu áratugum? Áhrif af breyttri landnýtingu og síaukinni neyslu á lífverur og vistkerfi jarðar verða einnig skoðuð. Hvernig bregst lífkerfi jarðar við búsvæðabreytingum og mengun? Hvaða lausnir þyrfti til að koma auðlindanýtingu mannkyns í betra jafnvægi en nú er og leysa þau vandamál sem fylgt hafa tilkomu neyslusamfélaga okkar tíma? Loks verður hugað að samfélagslegum þáttum loftslagsbreytinga. Hvernig koma þessar afdrifaríku breytingar á gangverki náttúrunnar fram í ólíkum heimshlutum og hjá mismunandi samfélagshópum?

Í námskeiðinu er lögð áhersla á hið hnattræna sjónarhorn, en nemendur eru jafnframt hvattir til að tengja efni þess við eiginn veruleika. Farnar eru stuttar námsferðir og unnin verkefni í tengslum við þær.

X

Landfræðileg upplýsingakerfi 1 (UMV401G)

Nemendur með UMV401G sem skyldunámskeið hafa forgang við skráningu. 

Markmið: Að gera nemendum frá breiðum bakgrunni mögulegt að hagnýta landfræðileg upplýsingakerfi til kortagerðar og landfræðilegrar greiningar við skýrslu- og álitsgerð, kynningu verkefna, vinnu og rannsóknir. Að nemendur öðlist þroska og þjálfun til að 1) stýra verkefnum á sviði landfræðilegra upplýsinga, 2) meta hvernig landfræðileg greining og kort nýtast best fyrir fjölbreytt verkefni, 3) rita texta sem túlkar korta og lýsir landfræðilegri greiningu, 4) rita fagmannlega skýrslu um verkefni sem hagnýtir sér landfræðileg upplýsingakerfi, kort og landfræðilega greiningu. 

Efni: Kynning á landfræðilegum upplýsingakerfum og landfræðilegum gögnum. Gerð landakorta og þematískra korta. Notuð verða vektor gögn og rasta gögn. Farið verður í val eftir eigindum og staðsetningu, og gerð kortalaga út frá vali. Kennd verða tengsl við töflugögn og landfræðileg tengsl. Æfðar verða fjölbreyttar aðgerðir með kortalög, t.d. klippa, sameina, flytja gögn á milli laga, auk teikningar og gerðar nýrra kortalaga. Tenging loftmynda við kortalög verður kennd. Sýnd verður tenging gagna með GPS hnitum við landakort. Kynnt verður landfræðileg greining gagna. Áhersla er á að stuðla að þroska nemenda við að velja innihald korta, aðgerðir og greiningartæki, hanna kort og túlka kort með texta. 

Kennsluhættir: Nemendur kynnast og fá þjálfun í algengri hagnýtri notkun landfræðilegra upplýsingakerfa í verklegum kennslutímum í tölvustofu, við vinnu heimaverkefna og gerð lokaverkefnis byggðum á raunverulegum gögnum. Verkefni eru hönnuð til að hvetja til þroska nemenda í vali korta, innihalds og greiningartækni auk túlkunar korta.

X

Innri öfl jarðar (JAR101G)

Meginmarkmið námskeiðsins er að kynna nemendum kenningar varðandi myndun alheimsins, þróun hans og stöðu, til urð sólkerfisins og jarðarinnar. Áhersla er á framvindu jarðfræðilegra ferla í tíma og rúmi. Myndun, rek og eyðingu meginlanda. Leitast er við að efla skiling nemenda á ferlum innrænnra afla og að þeir geti tjáð sig um þessi jarðfræðilegu ferli með hugtökum jarðfræðinnar, bæði á íslensku og ensku.

Helstu umfjöllunarefni námskeiðsins eru: Grunnnatriði í kenningu um uppruna alheimsins, vetrarbrauta, sólkerfa allt til þess tíma þegar sólkerfi okkar og jörðin mynduðust. Megindrættir innri gerðar jarðarinnar þar sem áhersla er lögð á lagskiptingu hennar og eiginleika hinna einstöku laga. Fjallað er um fyrstu tilgátur um landrek og þróun þeirra sem líkur með því að plötukenningin kemur fram og áhersla lögð á að skýra hvers vegna og hvernig innbyrðis afstaða platnanna og þar með meginlandanna er sífellt að breytast. Farið er yfir meginatriði í gerð steinda, berggerða og myndbreytingar. Eldvirkni er gerð skil, orsakir hennar,útbreiðslu og hættur með sérstöku tilliti til Íslands. Leitast er við að útskýra orsakir jarðskjálfta og útbreiðslu þeirra, mismunandi gerðir og hegðun jarðskjálftabylgna og hvernig hægt er að nýta sér þá þekkingu t.a.m. til að staðsetja og meta stærð jarðskjálfta. Fjallað er um byggingarlag jarðskorpunnar, misgengi, fellingar og fjallamyndun og þau öfl sem að baki búa. Áhersla er lögð á helstu drætti í byggingarlagi berggrunns Íslands og hvernig það verður til. Einnig er fjallað um tímatal og aldursákvarðanir og jarðsögutöflu, þ.e.a.s. skipan jarðlaga í tíma og rúmi. Auk almennrar umfjöllunar um efni námskeiðsins er leitast við og sérstök áhersla lögð á gerð og stöðu Íslands í jarðfræðilegu og jarðsögulegu tilliti.

Framkvæmd námskeiðsins: Námskeiðið er 7,5 ECTS og er hlutur fyrirlestra og æfinga jafn, 4f og 4æ á viku. Í stundatöflu námskeiðsins eru 6 viðverutímar, 4 fyrir fyrirlestra og 2 fyrir æfingar. Æfingahlutinn fer fram í kennslustofu og í nágrenni Háskólans og að hluta til er hann framkvæmdur í námsferðum (20-30 tímar) og því eru einungis 2 æfingatímar í stundatöflu námskeiðsinns.

Um það bil vikulega glíma nemendur við rafrænpróf tengd einstökum köflum kennslubókarinnar. Tilgangur prófanna er að laða stúdentana til þess að lesa kennslubókina jafnóðum og farið er yfir efni hennar og líka til þess að þjálfa þá í notkun hugtaka jarðfræðinnar á erlendri tungu.

Námsferðir eru farnar um Vesturland og nágrenni Reykjavíkur: Tveggja daga námsferð um Vesturland. Ferðin er farin um helgi í 2-3. viku missersins.  Meginmarkmið ferðarinnar eru að hrista hópinn saman, skoða jarðfræðileg fyrirbæri, hefja notkun áttavita við jarðfræðilegar athuganir og ritun feltbókar um eigin athuganir. Einnig verða farnar tvær dagsferðir um nágrenni Reykjavíkur, en þessar ferðir eru m.a. til að æfa notkun korta, flugmynda, áttavita og staðsetningatækja (GPS) auk kráningu feltbókar við eigin athuganir á jarðfræðilegum fyrirbærum og mælinga í jarðlagasniðum. Ferðirnar eru farnar fyrstu og síðustu helgina í október. 
Námsmat: Lokaeinkunn í námskeiðinu er samanlagður árangur í æfingum á Canvas vef námskeiðsins (25%), fyrir skýrslur (feltbók) (15%) og í skriflegu lokaprófi (60%).

 

X

Hnattvæðing efnahagslífsins (LAN305G)

Fjallað er um helstu einkenni á efnahagslífi heimsins, í ljósi hnattvæðingar viðskipta, stjórnmála og menningar á undanförnum áratugum. Athugað er hvernig þungamiðja heimshagkerfisins hefur færst til og hvernig hin ýmsu svæði og lönd tengjast því með mismunandi hætti. Teknir eru til athugunar helstu gerendur og stofnanir sem hafa áhrif á hnattvæðinguna, þar á meðal fjölþjóðafyrirtæki, alþjóðastofnanir og ríki. Dæmi eru tekin úr ólíkum geirum atvinnulífs, skoðað hvernig keðjur framleiðslu og neyslu hafa tekið breytingum með hnattvæðingu og greint hvaða áhrif slíkt hefur haft á staði og svæði.

X

Aðferðir við rannsóknir í náttúrulandfræði (LAN307G)

Markmið námskeiðsins er að nemendur tileinki sér aðferðir til að framkvæma sjálfstæðar rannsóknir í náttúrulandfræði. Það nær m.a. til lýsinga og mælinga á jarðvegi (þurrlendi/votlendi) og seti samkvæmt alþjóðlegum stöðlum, gróðri og gróðurlendum samkvæmt íslenskum flokkunum, auk sýnatöku og gagnaöflunar sem varðar ofangreind atriði.

Námskeiðið veitir þjálfun í aðferðum sem notaðar eru í rannsóknum í náttúrulandfræði og sem krefjast öflunar og úrvinnslu gagna af vettvangi.

Námskeiðið samanstendur af fjögurra daga ferð í vikunni fyrir upphaf kennslu á haustmisseri. Í ferðinni eru nemendum kynntar aðferðir og tækjabúnaður sem gjarnan er notaður þegar safna þarf sýnum og öðrum upplýsingum, til rannsókna á breytingum á eðli og yfirborði lands sem ná yfir mismunandi tíma- og rýmiskvarða. 
Að ferð lokinni vinna nemendur verkefni sem snúa að úrvinnslu þeirra gagna sem aflað var í ferðinni og skipulagi og framkvæmd tiltekinna rannsóknaverkefna sem gögnin tengjast. Sú vinna fer fram á rannsóknastofu og í verkefnatímum. Nemendur skila skýrslum um verkefnin og halda fyrirlestra um þau í fyrri hluta nóvember.

Námsmat byggir á skýrslum, fyrirlestrum og þátttöku og virkni nemenda í vettvangsferð og á rannsóknastofu.

X

Ytri öfl jarðar (JAR202G)

Meginmarkmið námskeiðsins er að gera stúdenta læsa á nærumhverfi sitt, það umhverfi sem við lifum og hrærumst í dags daglega, með því að skilja þau ferli sem liggja að baki myndunar einstakra landforma og landslagsheilda á þurrlendi jarðar og hvernig þessi form breytast (þroskast) og eyðast í tíma og rúmi. Leitast er við að skýra og efla stúdentum skilnings á því hvað það er í hinum útrænu ferlum og gerð yfirborðs jarðar sem ræður því hvort framvinda landmótunar er hröð eða hæg. Mikil áhersla er lögð á að tengja fræðilegan hluta námskeiðsins við Ísland með því að fjalla jöfnum höndum um sambærileg fyrirbæri hérlendis.

Helstu umfjöllunarefni námskeiðsins eru: Grunnatriði í setlagafræði með aðaláherslu á breytingar á kornastærð og kornastærðadreifingu bergmols, og áferð og lögun korna við flutning þeirra t.a.m. með rennandi vatni, jöklum og vindi. Vatnshringrás jarðar gegnir veigamiklu hlutverki við mótun þurrlendis jarðarinnar, jafnt við veðrun, flutning bergmols og upphleðslu þess. Eins og vatnið þá er bergmol stöðugt í flutningi úr hærri stað í lægri, af landi í átt til sjávar en flutningur bergmols hefst gjarnan í skriðföllum, sem eðli málsins samkvæmt er mjög mikilvægt ferli í jafn brattlendu landi og Ísland er. Rennandi vatn er veigamesta ferlið við mótun þurrlendis jarðar, bæði hvað varðar rof og flutning bergmols. Á ströndum jarðar, mörkum láðs og lagar eiga sér stað átök sem valda því að strendur þurrlendisins taka sífelldum breytingum, hröðum og hægum. Fjallað er um hvaða þættir eru helst ráðandi um þróun stranda. Fjallað er um grunnvatn, þátt þess í mótun lands, mikilvægi þess við öflun neysluvatns og hvernig komast má hjá því að spilla þessari mikilvægu auðlind. Hringrás lofthjúps jarðarinnar ræður miklu um dreifingu úrkomu á jörðinni, legu og útbreiðslu þurra og gróðurlítilla svæða. Jöklar og landmótun þeirra er, auk eldvirkni afgerandi þáttur í mótun norð- og suðlægra svæða á jörðinni. Fjallað er um helstu rof- og setmyndunarferli og landmótun þeirra hérlendis. Einnig er fjallað um helstu ástæður jöklamyndunar og breytilegrar stærðar þeirra með áherslu á jöklunarsögu síðasta jökulskeiðs ísaldar. Einnig er fjallað um ólífrænar og lífrænar auðlindir jarðar, myndun þeirra og útbreiðslu, vinnslu þeirra og notkun, förgun, endurnýjun og endurnýtingu.

Framkvæmd námskeiðsins: Meginefni námsefnisins er kynnt í reglulegum fyrirlestrum. Stúdentar afla sér heimilda og skila skýrslum um tiltekna þætti í landmótun Íslands.  Um það bil vikulega glíma stúdentar við skrifleg verkefni tengd einstökum köflum kennslubókarinnar á Moodlevef námskeiðsins. Tilgangur æfinganna er að laða stúdentana til þess að lesa kennslubókina jafnóðum og farið er yfir efni hennar og líka til þess að þjálfa þá í notkun hugtaka jarðfræðinnar á erlendri tungu.

Námskeiðið er metið til 7,5 ECTS og er hlutur fyrirlestra og æfinga jafn, 4f og 4æ ásamt 1u á viku. Í stundatöflu námskeiðsins eru 5 viðverutímar, 4 fyrir fyrirlestra og 1 fyrir umræður (kynningar). Æfingahlutinn er svo framkvæmdur í Suðurlandsferð (50 tímar) og því er ekki tekinn frá tími fyrir þær í stundatöflu námskeiðsinns.

Suðurlandsferð: Að loknum misserisprófum er farin 5 daga fræðsluferð um Suðurland og Vestmannaeyjar. Megintilgangur ferðarinnar er að koma stúdentunum í beina snertingu við þau ferli og landform sem fjallað hefur verið um á vettvangi námskeiðsins um veturinn. Mætingaskylda er í námsferðina og þurfa nemendur að greiða fyrir fæði í ferðinni.

Námsmat: Lokaeinkunn í námskeiðinu er samanlagður árangur í æfingum á Moodlevef námskeiðsins (25%), fyrir skýrslur um tiltekin fyrirbæri (15%) og í skriflegu lokaprófi (60%).

X

Kannanir, viðtöl og vettvangsathuganir (LAN411G)

Markmið námskeiðsins er að veita nemendum fræðilega undirstöðu og hagnýta þjálfun til að þeir geti beitt algengum félagsvísindalegum aðferðum við rannsóknir í landfræði og ferðamálafræði.

Fjallað verður um þekkingarfræðilegan grunn félagsvísindalegra rannsókna, rannsóknarsiðferði, og algengar rannsóknaraðferðir, bæði eigindlegar og megindlegar.

Sérstök áhersla verður lögð á: a) framkvæmd viðtalsrannsókna, þar með talið undirbúning og gerð viðtalsramma, val viðmælenda, framkvæmd viðtals, afritun, lyklun, greiningu og túlkun; b) framkvæmd spurningakannana, þar með talið skipulagningu spurningakannana, úrtaksgerð, gerð spurningalista, réttmæti og áreiðanleika, orðalag spurninga, gerð gagnagrunns og úrvinnslu; og c) samþættingu aðferða.

Fyrirlestrar og verkefnatímar í námskeiðinu þjóna því hlutverki að byggja undir og styðja við rannsóknarverkefni sem nemendur vinna yfir misserið.

X

Fjarkönnun og umhverfisvöktun (LAN616G)

Lögmál og grundvallaratriði fjarkönnunar. Rafsegulgeislun, víxlverkun við lofthjúp og yfirborð jarðar. Endurvarp og eigingeislun. Eiginleikar ljósmynda, hitamynda, örbylgju- og ratsjármynda. Yfirlit yfir annars konar fjarkönnun: LIDAR, bylgjuvíxlmyndir, fjölgeisla- og jarðsjármælingar, fjarkönnun á öðrum reikistjörnum.
 Fjarkönnunargögn og aðferðir við öflun þeirra. Nemar og skannar um borð í gervitunglum og flugvélum. Upplausn mynda: rúmfræðileg, rófgreinihæfni, geislastyrkur, tími. Saga fjarkönnunar á 20. og 21. öld.
Notkun og túlkun loftmynda og gervitunglamynda. Myndvinnsla og greining: forvinna, upprétting, strekking, vinnsla með fjölda banda, stýrð og sjálfvirk flokkun, landgreiningar og rannsóknir á breytingum, líkangerð. GPS. Samfelling gagna og landupplýsinga. Framsetning og miðlun fjarkönnunargagna.
Umhverfisvöktun og gildi fjarkönnunar á ýmsum fræðasviðum: landfræði, jarðfræði og líffræði. Umhverfisvöktunarkerfi vegna snöggra og hægfara umhverfisbreytinga, náttúruvár, atburða og kortagerðar. Öflun og vinnsla rauntímagagna.

Kennslufyrirkomulag: Fyrirlestarar, umræðutímar og vikuleg verkefni í tölvuveri í öflun, greiningu og túlkun fjarkönnunargagna. Unnið verður með landupplýsingakerfi, einkum ArcGIS og QuantumGIS, svo og ýmis myndvinnsluforrit.

X

Byggðaþróun og atvinnulíf (LAN514G)

Fjallað er um helstu kenningar um búsetuform og þróun byggða og svæða og þær settar í samband við íslenskar aðstæður. Samsetning atvinnulífs í helstu tegundum byggðarlaga á Íslandi er skoðuð, sem og aðrar forsendur búsetu. Markmið, leiðir og árangur af byggðastefnu. Samanburður við nágrannalönd. Að námskeiðinu loknu eiga nemendur að kunna skil á sérstöðu hinna ýmsu landshluta og byggðarlaga á Íslandi og vera færir um að sjá stöðu þeirra í stærra samhengi.

X

Sjónarhorn landfræðinnar (LAN517G)

Markmið námskeiðsins er að veita nemendum yfirlit yfir viðfangsefni og viðmið í landfræðilegum rannsóknum. Fjallað er um sögu landfræðinnar og sérstöðu hennar innan vísinda. Helstu tegundir þekkingar- og aðferðafræði í landfræðirannsóknum eru bornar saman. Lesin eru verk valinna fræðimanna og rýnt í kenningar þeirra. Fjallað er um nýjar áherslur í bæði náttúrulandfræði og mannvistarlandfræði. Nemendur fá ennfremur þjálfun í að móta eigið rannsóknarverkefni.

X

Umhverfi og skipulag (LAN610M)

Skipulagsfræði, helstu hugtök, kenningar og skilgreiningar. Saga skipulags. Stjórn og fyrirkomulag skipulagsmála. Skipulagsferli og skipulagsstig. Þátttaka almennings og hagsmunahópa í skipulagsvinnu. Hlutverk skipuleggjenda. Forsendur skipulagsgerðar, gögn og vinnubrögð. Landupplýsingar flokkun og skráning. Mat á umhverfisáhrifum og umhverfismat áætlana. Siðfræði í skipulags- og umhverfismálum. Náttúruvernd, verndaráætlanir, landslag og landslagsheildir. Breytt samfélög og breyttar áherslur í skipulagsvinnu. Hlutverk skipulags og skipuleggjenda í samfélögum framtíðar. Verkefni og heimsóknir.

X

BS-verkefni í landfræði ( 2ja manna verkefni) (LAN218L, LAN219L)

Við lok grunnnáms vinna nemendur að sjálfstæðu rannsóknarverkefni á áhugasviði sínu innan ferðamálafræði. Almennt er gert ráð fyrir samvinnuverkefni tveggja nemenda en einnig má vinna það sem einstaklingsverkefni. Meginreglan er sú að verkefnið sé unnið á vormisseri en það má einnig vinna að hausti, og mögulega að sumri ef aðstæður leyfa. Í öllum tilvikum er gerð krafa um að skyldunámskeiðum 1. og 2. árs sé lokið áður en hafist er handa við BS verkefni.

Markmiðið er að veita þjálfun í að skipuleggja og framkvæma eigin rannsókn. Nemendur búa til rannsóknaráætlun þar sem viðfangsefnið er afmarkað, rannsóknarsnið er mótað, rannsóknarspurningar eru settar fram, fræðilegur rammi rannsóknarinnar er skilgreindur, sem og aðferðafræðileg nálgun. Rannsóknin er unnin á grundvelli áætlunarinnar og skulu henni gerð skil í heild sinni í ritgerð sem gengið er frá samkvæmt reglum Líf- og umhverfisvísindadeildar um rannsóknarritgerðir.

Vinna við BS verkefni er sett upp sem námskeið þar sem umsjónarkennari miðlar hagnýtum upplýsingum sem varða BS ferlið og verkefnavinnuna almennt. Hverju rannsóknarverkefni er jafnframt fenginn faglegur leiðbeinandi úr hópi kennara við námsbrautina. Undirbúningur hefst undir lok misserisins á undan með sameiginlegum fundi. Nemendur setja í kjölfarið fram hugmynd að rannsóknarverkefni og á grundvelli hennar er þeim fenginn leiðbeinandi. Nemendur ráðfæra sig við leiðbeinanda um mótun rannsóknaráætlunar sem síðan er skilað í byrjun misseris. Gert er ráð fyrir þremur sameiginlegum fundum með umsjónarkennara. Fjöldi funda með leiðbeinanda er samkomulagsatriði. Gerð er krafa um sjálfstæð vinnubrögð nemenda.

X

BS-verkefni í landfræði (einstaklingsverkefni) (LAN218L, LAN219L)

Við lok grunnnáms vinna nemendur að sjálfstæðu rannsóknarverkefni á áhugasviði sínu innan landfræði. Almennt er gert ráð fyrir samvinnuverkefni tveggja nemenda en einnig má vinna það sem einstaklingsverkefni. Meginreglan er sú að verkefnið sé unnið á vormisseri en það má einnig vinna að hausti, og mögulega að sumri ef aðstæður leyfa. Í öllum tilvikum er gerð krafa um að skyldunámskeiðum 1. og 2. árs sé lokið áður en hafist er handa við BS verkefni.

Markmiðið er að veita þjálfun í að skipuleggja og framkvæma eigin rannsókn. Nemendur búa til rannsóknaráætlun þar sem viðfangsefnið er afmarkað, rannsóknarsnið er mótað, rannsóknarspurningar eru settar fram, fræðilegur rammi rannsóknarinnar er skilgreindur, sem og aðferðafræðileg nálgun. Rannsóknin er unnin á grundvelli áætlunarinnar og skulu henni gerð skil í heild sinni í ritgerð sem gengið er frá samkvæmt reglum Líf- og umhverfisvísindadeildar um rannsóknarritgerðir.

Vinna við BS verkefni er sett upp sem námskeið þar sem umsjónarkennari miðlar hagnýtum upplýsingum sem varða BS ferlið og verkefnavinnuna almennt. Hverju rannsóknarverkefni er jafnframt fenginn faglegur leiðbeinandi úr hópi kennara við námsbrautina. Undirbúningur hefst undir lok misserisins á undan með sameiginlegum fundi. Nemendur setja í kjölfarið fram hugmynd að rannsóknarverkefni og á grundvelli hennar er þeim fenginn leiðbeinandi. Nemendur ráðfæra sig við leiðbeinanda um mótun rannsóknaráætlunar sem síðan er skilað í byrjun misseris. Gert er ráð fyrir þremur sameiginlegum fundum með umsjónarkennara. Fjöldi funda með leiðbeinanda er samkomulagsatriði. Gerð er krafa um sjálfstæð vinnubrögð nemenda.

X

Ferðamennska og umhverfi (LAN308G)

Í námskeiðinu verður fjallað um náttúru og landslag sem auðlind ferðamennsku. Áhersla verður lögð á samspil manns og náttúru. Farið verður yfir sögu náttúruverndar og staða náttúruverndar í dag skoðuð í alþjóðlegu samhengi. Fjallað verður um skipulag og stjórnun þjóðgarða og annarra friðlýstra svæða og skoðaðar aðferðir við gildismat náttúrunnar. Áhrif ferðamennsku á umhverfi verða rædd með áherslu á álag ferðamanna og þolmörk umhverfis. Gefin verður innsýn í náttúrusiðfræði og viðhorf og umgengni ferðamanna við náttúruna rædd. Sérstök áhersla verður lögð á sjálfbæra ferðamennsku og möguleikar þróunar slíkrar ferðamennsku hér á landi verða ræddir í ljósi skipulagningar og stjórnunar ferðamennsku.

Námskeiðið mun samanstanda af fræðilegum fyrirlestrum, umræðuverkefnum og æfingum. Stúdentar þurfa að standast alla prófþætti námskeiðsins.

X

Náttúruvá: Atburðir og eðli þeirra (LAN522G)

Í námskeiðinu er fjallað um hina ýmsu atburði og ferla í náttúrunni sem skapað geta vá. Náttúruvá er skilgreind og hugað að sögu umfjöllunar á þessu mikilvæga fræðasviði í ýmsum greinum náttúruvísinda. Gerð er ítarleg grein fyrir náttúrufræðilegum orsökum og eðli náttúruvár af ólíku tagi. Áhersla er lögð á þær tegundir náttúruvár sem algengastar eru á Íslandi, en einnig hugað að öðrum gerðum náttúruvár. Sérstök áhersla verður á ofanflóð og margvíslegar gerðir þeirra, þ.m.t. snjóflóð og krapahlaup, skriður, grjóthrun og berghlaup. Gerð líkana um einstaka atburði er kynnt. Fjallað er um yfirstandandi loftslagsbreytingar sem náttúruvá, sem og um samhengi ýmissa veður- og loftslagstengdra atburða við loftslagsbreytingar. Námsferð með gistingu utan borgarinnar er hluti af þessu námskeiði. Einnig fara nemendur í heimsókn á Veðurstofu Íslands og kynnast rannsóknum og vöktun á vegum stofnunarinnar.

X

Jarðvegsfræði (LAN516G)

Námskeiðið hentar nemendum á öðru og þriðja námsári
Náskeiðið felur í sér eftirfarandi helstu þætti:
*Jarðvegsmyndandi ferla
*Eðlis- og efnaeiginleika jarðvegs
*Flokkun jarðvegs og hnattræna dreifingu
*Hlutverk jarðvegs í vistkerfum
*Áhrif utan að komandi þátta (t.d. gróðurs og loftslags) á jarðveg og næringarefnainnihald
*Jarðvegsrof og landhnignun
*Íslenskur jarðvegur og einkenni hans
*Áhrif fólks á jarðveg og gróður
*Jarðvegur sem rannsóknarefni varðandi mannvist og umhverfissögu

Námskeiðið samanstendur af fyrirlesturum, vettvangs- og rannsóknastofuvinnu og ritgerðaskrifum.

X

Hreyfanleiki og rými (LAN520G)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist þekkingu á samspili landfræðilegs hreyfanleika fólks og rýmis. Áherslan er annars vegar á búferlaflutninga milli landa og  svæða heimsins , með sérstaka áherslu á Ísland og einnig búferlaflutninga fólks innan Íslands. Hins vegar er rýnt í hreyfanleika fólks í sínu nærumhverfi. Fjallað er um efnið út frá fræðilegri umræðu í mannvistarlandfræði og m.a. velt upp spurningum um breytileika í hreyfanleika samfélagshópa staðbundið og hnattræn, og hvernig hreyfanleiki fólks mótar staði í samtímanum.  Horft er sérstaklega til áhrifa þátta eins og kyngervis, þjóðernis og kynvitundar á hreyfanleika og aðgengi einstaklinga og hópa að stöðum.

X

Ferðamennska og víðerni (LAN521G)

Fjallað er um víðerni sem félagslega smíð og hlutlæga tilveru víðerna. Gefið er yfirlit yfir sögu víðernishugmyndarinnar í menningar- og sögulegu samhengi. Skoðuð eru markmið með verndun víðerna og helstu átök um varðveislu þeirra. Kynntar eru hugmyndir um skipulag og stjórnun víðerna fyrir ferðamennsku og útivist. Varpað er ljósi á tengsl milli ferðamennsku, víðerna og stefnu í stjórnun þeirra. Námskeiðið hefst á fimm daga ferð um víðerni Íslands.

X

Borgalandfræði (LAN512M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur fái grundvallarþekkingu á helstu hugtökum og rannsóknasviðum borgalandfræði. Landfræðileg yfirferð er allt frá íslenskum aðstæðum til borgvæðingar á heimsvísu.

Fjallað er um borgir sem heimkynni mannsins og rakin söguleg þróun borga í mismunandi heimsálfum. Rætt verður um borgarformið hvernig borgir hafa þróast í ólíkum heimshlutum og ólík hlutverk þeirra. Farið verið yfir landnotkun og fyrirkomulag ólíkrar starfssemi, tengsl við umhverfið og aðstæður.  Skipulagsmál borga verða skoðuð frá aðstæðum í vestrænum borgum og umræðan að tengd þróun í Reykjavík/höfuðborgarsvæðinu. Þá er fjallað um hverjir búa í borgunum og nota þær. Áhersla er á félagslega þætti, notkun, þarfir  ólíkra íbúahópa og skynjun  og upplifun umhverfisins. Skoðuð lífsskilyrði einstaklinga og hópa í borgarsamfélagi og m.a. fjallað um húsnæðismál, aðgengi að þjónustu, hreyfanleika, umhverfismál og mengun.  Einnig verður komið inn á yfirráð og "rétt" einstaklinga og hópa til staða og svæða í borgum.   Fjallað verður um borgarumhverfi út frá aðstæðum í vestrænum borgum og  í þriðja heiminum. Viðfangsefnin hverju sinni verða sett í samhengi við þróun og aðstæður í Reykjavík/höfuðborgarsvæðinu. Í lokin verður fjallað þróun borga í dag og framtíðarsýn borga. Áhersla er lögð á að þjálfa nema í meðferð hugtaka og þekkingarsviða greinarinnar með verkefnavinnu og umræðum.

X

Umhverfi og skipulag (LAN511M)

Kennt annað hvert ár þegar ártal endar á oddatölu.

Skipulagsfræði, helstu hugtök, kenningar og skilgreiningar. Saga skipulags. Stjórn og fyrirkomulag skipulagsmála. Skipulagsferli og skipulagsstig. Þátttaka almennings og hagsmunahópa í skipulagsvinnu. Hlutverk skipuleggjenda. Forsendur skipulagsgerðar, gögn og vinnubrögð. Landupplýsingar flokkun og skráning. Mat á umhverfisáhrifum og umhverfismat áætlana. Siðfræði í skipulags- og umhverfismálum. Náttúruvernd, verndaráætlanir, landslag og landslagsheildir. Breytt samfélög og breyttar áherslur í skipulagsvinnu. Hlutverk skipulags og skipuleggjenda í samfélögum framtíðar. Verkefni og heimsóknir.

X

Starfsþróun í ferðaþjónustu (FER513G)

Þetta er hagnýtt námskeið sem hefur að markmiði að gera nemendum kleift að yfirfæra þekkingu og hæfni úr grunnnámi í hagnýtt umhverfi ferðaþjónustunnar. Nemendur fá innsýn í starfsemi fyrirtækja og stofnana á sviði ferðaþjónustu og vinna verkefni sem efla starfshæfni þeirra eftir að námi lýkur með áherslu á færni til að tengja saman fræðilega og hagnýta þekkingu. Ætlast er til þess að nemendur kynni sér starfsemi tiltekinna fyrirtækja og afli sér þekkingar á ólíkum störfum í ferðaþjónustu. Gert gert er ráð fyrir að u.þ.b. 10-15. klst. sé varið á vettvangi að jafnaði í verkefnaviku námsbrautar (vika 8). Nemendur velja sér fyrirtæki eða stofnun úr hópi samstarfsaðila sem kynntur verður á upphafsvikum námskeiðs. Námsmat felst í verkefnavinnu, m.a. gerð ferilskrár (CV), ferilmöppu (portfolio) og námsdagbókar og skýrslu auk þess sem skyldumæting er í tíma. Um takmarkaðan fjölda námsplássa er að ræða.

Nemendur þurfa að standast alla prófþætti námskeiðsins.

X

Inngangur að ferðamálafræði (FER101G)

Kynnt eru helstu viðfangsefni, hugtök og kenningar ferðamálafræða. Fjallað er um samfélagslegar orsakir ferðamennsku og áhrif ferðamennsku á umhverfi, samfélag og hagkerfi. Fjallað er um upphaf og þróun ferðamennsku og ferðalaga og hvert straumar ferðamanna liggja. Stúdentar þurfa að standast alla prófþætti námskeiðsins.

X

Menningartengd ferðaþjónusta (FER507G)

Í námskeiðinu verður hugað að þýðingu og skilgreiningu hugtaksins menningar í menningartengdri ferðaþjónustu með sérstöku tilliti til framsetningar og miðlunar ímynda og menningar á mismunandi vettvangi. Velt verður upp pólitískum og siðferðilegum spurningum hvað varðar söfnun, framsetningu og miðlun menningar í mismunandi samhengi og á mismunandi vettvangi, erlendis og hérlendis. Einnig verða skoðuð tengsl ferðaþjónustu við skapandi greinar. Spurningum varðandi eignarhald á menningararfleifð verða íhugaðar svo og í höndum hvers það að skapa menningararfleifð er.

X

Viðburðastjórnun (FER509G)

Á námskeiðinu er fjallað um viðburði og hátíðir og tengsl viðburðastjórnunar og ferðaþjónustu. Áhersla er lögð á undirbúning, greiningar, áætlanir, framkvæmd og eftirvinnsla viðburða. 
Fjallað er um lög, reglur og öryggisatriði sem snúa að viðburðastjórnun. Nemendur undirbúa, framkvæma og meti eigin viðburð og taka þátt í að rannsaka áhrif viðburða, ásamt því að vinna smærri verkefni.
Helstu kenningar um áhrif og ástæður viðburða verða kynntar og unnið verður með helstu rannsóknir á viðburðum og viðburðastjórnun, einkum rannsóknir á samfélagslegum áhrifum þeirra.

Vinnulag:
Fyrirlestrar, umræður, smærri og stærri verkefni ásamt heimsóknum. Nemendur undirbúa, framkvæma og meta viðburð.
Nemendur þurfa að fá lágmarkseinkunina 5.0 í hverjum námsmatþætti.

X

Skipulag og stefnumótun í ferðamennsku (FER510G)

Viðfangsefni námskeiðsins er skipulagning og stefnumótun í ferðamennsku út frá umhverfis-, félags- og efnahaglegum þáttum. Fjallað er um tilgang skipulagningar í uppbyggingu ferðaþjónustu og ferðamannastaða og afleiðingar óskipulagðrar uppbyggingar.

Í námskeiðinu verður fjallað um hlutverk hins opinbera og einkageirans í stefnumótun og skipulagsvinnu í ferðamálum og tengsl hagsmunaaðila. Staða þessara mála hér á landi er sett í alþjóðlegt samhengi hugmyndafræðilegra strauma um stefnumótun.

Nemendur þurfa að standast alla prófþætti námskeiðsins.

X

Eldfjallafræði (JAR514M)

Eldgos eru eitt þeirra meginferla sem skapar og mótar svipmót jarðar. Eldgos geta leitt af sér hamfarir og valdið verulegu tjóni á mannvirkjum. Kvikugösin sem rísa upp frá eldspúandi gígunum viðhalda andrúmslofti jarðar, sem og hafa veruleg áhrif á eiginleika andrúmsloftsins og loftstrauma þess. Kvikuvirkni neðanjarðar, og í sumum tilfellum eldvirknin ofan jarðar, hefur myndað beint eða óbeint stóran hluta að þeim málmum sem við nemum úr jörðu. Þannig að fyrirbærið eldgos hefur bein og óbein áhrif á mannkynið sem og tengsl við margar af undirgreinum jarðvísindanna. Af þeim sökum er grunnskilningur á því hvernig eldfjöll og eldstöðvakerfi virka og framlag eldvirkninar til hringrásaferla jarðar góð undirstaða fyrir alla nemendur í jarðvísindum.

Í þessu námskeiði verður farið í grunnatriði eldfjallafræðinnar; ferðalag kviku upptakastað til yfirborðs og almenn ferli sem stjórna eldvirkni á yfirborði og dreifingu gosefna. Fjallað verður líka um grunnatriði eldgosavár og hnattrænna áhrifa eldgosa.

Verklegar æfingar eru vikulega og beinast að því að leysa vandamál með útreikningum, greiningu gagna og rökstuðningi. Ein vettvangsferð á Reykjanes.

X

Verkleg efnafræði L (EFN113G)

Mólrúmmál loftkenndra efna, Efnafræðileg varmafræði, Vermi hvarfa og lögmál Hess, Hraði efnahvarfa, niðurbrot vetnisperoxíðs, Le Chatelier, ákvörðun jafnvægisfasta með ljósgleypnimælingum, ákvörðun jónunarfasta sýru.

 Skyldumæting er í öryggisfyrirlestur í fyrstu kennsluvikunni.

X

Almenn efnafræði L (EFN112G)

Almenn og sérhæfð atriði um efnatengi og sameindabyggingu. Efnahvörf. Lofttegundir, vökvar, föst efni og lausnir. Varma- og hraðafræði efnahvarfa. Efnajafnvægi: sýru-basa, fellingar-, komplex- og afoxunar. Rafefnafræði og kjarnefnafræði.

X

Eðlisfræði B (EÐL101G)

Markmið þessa námskeiðs er að styrkja og breikka undirstöðuþekkingu nemenda á eðlisfræði þannig að þeir geti; a) sett fram og notað einföld líkön til að lýsa náttúrufyrirbærum, b) aflað sér frekari þekkingar þegar beita þarf eðlisfræði, c) lesið úr stærðfræðilegri lýsingu á náttúrulegum ferlum.

Námsefni: Aflfræði með áherslu á vinnu og orku, snúningshreyfingu og sveiflur. Vökvar. Varmafræði og varmaskipti. Hljóð og hljóðbylgjur. Rafkraftar, raf- og segulsvið.

Í verklegu æfingum kynnast nemendur ýmis konar búnaði, m.a. sveiflusjám, fjölmælum og litrófsgreini. Áhersla er lögð á þjálfun vinnulags við gagnasöfnun og gagnameðferð.

X

Grasafræði (LÍF102G)

Plöntur sem lífverur. Bygging og starfsemi plöntufrumna. Ljóstillífun. Innri og ytri bygging plantna, vöxtur og æxlun. Ættliðaskipti, þróun, lífsferlar og einkenni helstu hópa plantna. Fjallað verður um mosa og útdauðar og núlifandi æðplöntur en mest áhersla lögð á blómplöntur. Þróun og gerð fræja, blóma og aldina. Helstu lífbelti jarðar. Gróður á Íslandi.

Verklegar æfingar: Dæmi skoðuð af ytri og innri byggingu plantna úr helstu hópum. Frumu- og vefjagerðir, fræ, blóm og aldin. Áhrif umhverfis á ytri og innri gerð plantna.

Próf: Verklegt (20%) og skriflegt próf (80% heildareinkunnar). Lágmarkseinkunnar er krafist í báðum prófhlutum.

X

Vatnalíffræði (LÍF538G)

Fyrirlestrar:Vatnalíffræðin sem fræðigrein. Flokkun íslenskra vatna. Dreifing og uppruni stöðuvatna. Eðlis- og efnafræðilegir þættir vatna. Vatnasvið. Áhrif vatnasviða á lífríki vatna. Straumvötn. Orkuflæði, frumframleiðni og dýralíf í straumvötnum. Samfélög lífvera í stöðuvötnum. Árstíðabundnar breytingar á svifi. Botndýr. Sunddýr. Fiskveiðar og fiskframleiðsla. Fornvatnalíffræði. Röskun vatna. Mengun vatna. Uppistöðulón og vatnavernd.
Nemendafyrirlestara: Hver nemandi flytur 20 mínútna fyrirlestur um nýjungar í vatnalíffræði.
Verklegt: Í byrjun misseris verður farið í 5 daga rannsóknaferð þar sem stöðuvatn og straumvatn (líklega Mývatn og Laxá) verða rannsökuð. Skipulögð verða sjálfstæð verkefni nema. Unnið verður úr gögnum í vinnustofu.
Námsmat: Skriflegt próf 60%, nemendafyrirlestur 10% og  verkefni 30%.

X

Vistfræði (LÍF311G)

Fyrirlestrar: Inngangur. Þróun. Atferli. Söguleg og vistfræðileg líflandafræði. Stofnar: Dreifing einstaklinga, fæðingartölur, dánartölur, aldursdreifing, líftöflur, vöxtur stofna, stjórnun stofnstærðar, stofnsveiflur, far. Samspil tegunda: Samkeppni, afrán, aðrar samskiptagerðir. Nýting stofna. Stjórnun skaðlegra stofna. Samfélög: Lýsing, tegundasamsetning, tegundafjölbreytni, fæðuvefir, stöðugleiki, framvinda. Vistkerfi: Hringrás efna, orkurás, framleiðni, næringarkeðjur, neysluþrep, vistfræðileg nýtni. Vistfræði þurrlendis, sjávar og fersks vatns; kynning á íslenskum vistkerfum.

Verklegar æfingar: Æfingar fara fram á rannsóknarstofu og úti við, eftir því sem aðstæður leyfa. Lögð er áhersla á beitingu vísindalegrar aðferðar í vistfræði, breytileika og meðferð gagna. Gerðar eru m.a. athuganir á stofnvexti bifdýrastofna, athuganir á gróðri og dýralífi þurrlendis, á beltaskiptingu í fjöru og á straumvatni.  Mætingarskylda: í allar verklegar æfingar. 

Námsmat: Verklegar æfingar og málstofur vega 50% af lokaeinkunn, þar af ein viðameiri skýrsla sem kynna á munnlega. Tíu skriflegar æfingar gilda 50%. Lágmarkseinkunnar er krafist úr öllum námshlutum.

X

Umhverfisfræði (LÍF516M)

Landnýting. Ólífrænar auðlindir, nýting og umhverfisáhrif. Sjálfbær þróun. Líffræðileg fjölbreytni í tíma og rúmi. Eyðing búsvæða, útdauði og válistar. Ágengar tegundir. Jarðvegur og eyðimerkurmyndun. Verndun landslags og víðerna. Siðfræði og saga náttúruverndar, íslensk náttúruverndarlöggjöf. Hagnýting vistfræðilegrar þekkingar til að leysa umhverfisvandamál, vistheimt, mat á umhverfisáhrifum framkvæmda, rammaáætlun um vernd og nýtingu náttúrusvæða. Hnattrænar loftslagsbreytingar. Ein dagsferð á laugardegi í september. Nemendafyrirlestrar.

X

Mat á umhverfisáhrifum 1 (UMV101M)

Markmið: Að kynna hugmyndafræði og þær aðferðir, sem notaðar eru við mat á umhverfisáhrifum framkvæmda og á umhverfismati sem samfléttuðum þáttum við gerð skipulagsáætlana.

Efni: Ástæður og aðdragandi lagasetningar um mat á umhverfisáhrifum og hvernig framkvæmd mats er háttað á Íslandi. Aðferðafræði; gátlistar, töflur, glæruaðferðir og flæðirit. Notkun landfræðilegra upplýsingakerfa (LUK), sem byggjast á stafrænum kortagrunnum og gagnasöfnum. Fræðasvið, sem nýtast við matið; landfræði, vistfræði, straumfræði, jarðfræði, efnafræði, lögfræði, félagsfræði, hagfræði og fagurfræði. Aðferðir við framsetningu á matinu; skýrslugerð, myndræn framsetning og tölvugrafík. Dæmi um notkun mats á umhverfisáhrifum við undirbúning og hönnun mannvirkja; losun og förgun úrgangsefna, vega- og línulagnir, brýr, hafnir og flugvellir, verksmiðjur og einstök mannvirki. Einnig ný aðferðafræði um hvernig þarf að flétta aðferðir MÁU inn í gerð skipulagsáætlana, á þann veg að skipulags-, landnýtingar og staðarvalsákvarðanir taki mið af umhverfissjónarmiðum. Hópverkefni, sem tengjast efni námskeiðsins.

X

Áfangastaðurinn Ísland (FER209G)

Markmið námskeiðsins er að veita nemendum undirstöðuþekkingu á ferðamannalandinu Íslandi og helstu áfangastöðum og ferðaleiðum sem þar er að finna. Jafnframt er leitast við að veita nemendum hagnýta þjálfun til að þeir geti skipulagt ferðir um landið og notað til þess aðgengilegar aðferðir kortagerðar og unnið með með einfaldar landupplýsingar. Ferðaleiðir verða skoðaðar með tilliti til aðdráttarafls þeirra, afþreyingarmöguleika og upplifunar ferðamanna. Dregið verður saman það helsta um hverja leið með tilliti til samfélags þess svæðis sem ferðast er um, náttúru, sögu og menningu.

Sérstök áhersla verður lögð á þjálfun í:

Að afla gagna til að skipuleggja ferðir um Ísland fyrir ólíka hópa ferðamanna;

Miðlun upplýsinga til ferðamanna og pistlagerð;

Rýmistengdri hugsun og notkun landfræðilegra upplýsinga við skipulagningu ferða.

Farið verður í ferðir í nágrenni Reykjavíkur og sýndarferðalög víðsvegar um landið. Einnig munu nemendur fara í leiðsagða hópferð á eigin vegum.

X

Listin að ferðast (LAN205G)

Þetta námskeið fjallar um mismunandi tegundir ferðamennsku og birtingarmyndir ferðaþjónustu á ólíkum svæðum. Námskeiðið skoðar tiltekna strauma ferðamennsku eins og massaferðamennsku, fátækraferðamennsku og bakpokaferðamennsku ásamt því að kynna kenningar um drifkrafta ferðalaga. Umfjöllunin er tengd ákveðnum landsvæðum og sett í samhengi við samfélagslega þróun þeirra. Þannig er lögð áhersla lögð á að veita innsýn í landfræðilegt samhengi ferðaþjónustu í heiminum í dag ásamt þeim álitamálum og úrlausnarefnum sem ferðamennska á við að etja á ólíkum stöðum.

X

Svæði og menning (LAN614G)

Skoðaðar eru mismunandi birtingarmyndir, svið og svæði menninga og fjallað um sérstöðu þeirra og samspil út frá mismunandi sjónarhornum. Sköpun sjálfsmynda og ímynda, samkennd og sundrung verða viðfangsefni áfangans. Sérstök áhersla verður að þessu sinni lögð á hugtakið mæri (boundaries) og birtingarmynd þeirra á milli menningarheima, innan sem utan samfélaga og á milli einstaklinga, líkama og samfélags.

Rík áhersla er lögð á verkefnavinnu og þátttöku nemenda

 

X

Námsferð til útlanda (LAN615G)

Vettvangsnámskeið í landfræði og ferðamálafræði til Western Cape héraðs í Suður-Afríku, vorið 2019, samanstendur af undirbúningstímum og um tíu daga vettvangsferð.
Vettvangsferðin er skipulögð í samstarfi við Landfræði- og umhverfisdeild háskólans í Stellenbosch og verður sjónum beint að þremur meginþemum: a) Orsakir og áhrif vatnsskorts á þessu fjölmenna svæði, þar sem m.a. er horft til áhrifa á ferðaþjónustu og daglegt líf mismunandi samfélagshópa. b) Fátækravæn ferðamennska og arfleifð aðskilnaðarstefnunnar í lífskjörum og búsetulandslagi. c) Skipulag og stjórnun ferðamennsku í þjóðgörðum í borg og sveit.

Nemendur bera kostnað af þátttöku í vettvangsferðinni.

X

Landfræðileg upplýsingakerfi 2 (LAN617G)

Námskeiðið er verkefnamiðað,nemendur vinna sjálfstætt að verkefnum undir leiðsögn kennara. Leiðsögn kennara felst einkum í tæknilegri og fræðilegri úrfærslu verkefna út frá landupplýsingafræðilegu (LUK) sjónarhorni. Stærri hluta af önninni vinna nemendur sín eigin verkefni, oft í tengslum við lokaverkefni (BS). Verkefni nemenda geta verið úr hvaða vísindagrein sem er, en með LUK sjónarhorn sem þarf að leysa.

Efni námskeiðsins: Hnit og varpanir. Landræn fyrirbæri, eigindi og gagnagrunnar, grannfræði og landræn svið. Landrænar greiningar og brúanir, framsetning og miðlun landrænna gagna, 3D. Lýsigögn og varðveisla. Opinn hugbúnaður.

Áfanginn er próflaus en einkunn verður gefin fyrir lokaskýrslu og minni verkefni. Í upphafi annar þurfa nemendur að hafa á reiðum höndum lýsingu á verkefninu sem þeir ætla að vinna að ásamt mati á þeim landfræðilegum gögnum sem þarf til verksins.

X

Sagnfræðileg landfræði (LAN618G)

Breytingar á umhverfi mannsins og maðurinn sem breytivaldur í aldanna rás. Leifar fortíðar í umhverfi nútímans. Sögulegar heimildir og nýting þeirra við landfræðileg viðfangsefni. Farið verður í dagsferð í nágrenni Reykjavíkur og verkefni unnið í tengslum við hana.

X

Landslag og orkumál (LAN621G)

Kennt annað hvert ár þegar ártal er slétt tala.

Landslagshugtakið er skoðað á gagnrýninn hátt út frá sjónarhorni mannvistarlandfræði. Breytingar á landnýtingu, orsakir þeirra og afleiðingar fyrir landslag eru ræddar. Sérstök áhersla verður lögð á vinnslu, flutning og nýtingu endurnýjanlegrar orku og landslagsáhrif mismunandi tegunda slíkrar orku. Greind eru dæmi um átök vegna ólíkra hagsmuna og/eða sýnar á náttúruna í tengslum við endurnýjanlega orku. Samspil orkuvinnslu, ferðaþjónustu og friðlýsingar svæða á Íslandi verður skoðað með tilliti til landslags. Einnig er rætt hvernig ákvarðanir um orkunýtingu eru teknar og að hve miklu leyti sjónarmið almennings koma við sögu.

Farin er vettvangsferð í nágrenni Reykjavíkur.

X

Samfélagsþróun og umhverfisbreytingar í Afríku (LAN619G)

Kennt þegar ártal er oddatala.

Viðfangsefni námskeiðsins er samfélagsþróun og umhverfisbreytingar í Afríku sunnan Sahara. Einkum er fjallað um þróun í löndum í sunnan- og austanverðri álfunni. Í fræðilegri nálgun er áhersla á sjónarhorn landfræði á samspil samfélagslegra og náttúrufarslegra þátta á mismunandi landfræðilegum kvörðum og svæðum, s.s. staðbundið-hnattrænt og dreifbýli-þéttbýli.  Auk þess er dregið fram sjónarhorn kynja- og eftirnýlendufræða á þróun í Afríku, einkum varðandi nýtingu og yfirráð lands. Efnislega er sjónum beint að  átökum um nýtingu og yfirráð auðlinda og þróun í lífsviðurværi, landbúnaðarframleiðslu og fæðuöryggi, á tímum loftslagsbreytinga, borgvæðingar og hnattvæðingar. Gert er ráð fyrir þátttöku nemenda í umræðum og verkefnum námskeiðsins, sem að dreifast yfir misserið.

X

Friðlýst svæði, landvarsla og stjórnun (LAN622G)

Markmið námskeiðsins er að efla þekkingu nemenda á grundvallarþáttum náttúruverndar, og hlutverki stjórnunar og skipulags í náttúruvernd hér á landi með tilliti til ferðamennsku innan friðlýstra svæða. Áhersla verður lögð á samspil verndunar og ferðamennsku, með sérstakri áherslu á líffræðilega og jarðfræðilega fjölbreytni. Farið yfir helstu álitamál um landnýtingu og náttúruvernd, sem og helstu ákvæði friðlýsingar og náttúruverndarlaga. Jafnframt verður skipulag ferðamennsku innan friðlýstra svæða rædd ásamt öryggismálum ferðamannastaða í náttúru Íslands. Kennd verða grundvallaratriði umhverfistúlkunar og leiðsagnar um náttúrusvæði. Nemendur munu enn fremur fá hagnýta reynslu í umhverfistúlkun og landvörslu og þar með talið móttöku gesta og þjónustuhlutverk landvarða.

 Farnar verða fjórar vettvangsferðir á námskeiðstímanum. Ferðir og uppihald kosta nemendur sjálfir. Til að ljúka námskeiðinu þurfa nemendur að mæta í allar ferðirnar.

Námskeiðið er unnið í samvinnu við Umhverfisstofnun. Lokapróf í námskeiðinu, ásamt BS prófi í jarðfræði, líffræði, landfræði eða ferðamálafræði, veitir starfsréttindi Umhverfisstofnunar sem landvörður.

 

X

Uppbygging fyrirtækja og starfshæfni í ferðaþjónustu (FER208G)

Námskeiðið veitir nemendum innsýn í umhverfi ferðaþjónustufyrirtækja og stofnanna á Íslandi. Fjallað um rekstrarumhverfi ferðaþjónustunnar, forsendur samkeppni og samvinnu og tengsl ólíkra aðila á markaði, ásamt aðkomu hins opinbera. Einnig er veitt innsýn í lagaumhverfi ferðaþjónustunnar og áhrif þess á greinina.

X

Kenningar í ferðamálafræði (FER409G)

Á áttunda áratugnum byrjuðu fræðimenn að velta fyrir sér tilgangi, þróun og mikilvægi ferðamennsku í heiminum. Spurningar eins og "hver er ferðamaður?", "hver er tilgangur þess að ferðast? og "hvað skilgreinir ferðalög?" voru algengar framan af og enn þann dag í dag velta fræðimenn upp þessum sömu spurningum, þó með breyttum áherslum í síbreytilegum félagslegum og pólitískum aðstæðum. Þessi áfangi leggur áherslu á helstu kenningar ferðamálafræðinnar og gefur innsýn í ólíkar nálganir og áherslur fræðanna. Krafa verður gerð á nemendur um að þeir velti fyrir sér mismunandi áherslum fræðimanna og setji fram eigin rannsóknarspurningar og móti hugsanlegar nálganir hvað varðar uppsetningu verkefnis í ferðamálafræðum.

X

Nýsköpun í ferðaþjónustu (FER613G)

Ferðaþjónusta og nýsköpun eru tíðum tengd sterkum böndum í umræðu um hagþróun og nýbreytni í samfélaginu. Ferðaþjónusta er út af fyrir sig talin til nýsköpunar í atvinnulífi hér á landi en eins hefur vaxandi athygli verið beint að frumkvöðlastarfi og nýsköpun innan greinarinnar sjálfrar.

Í námskeiðinu verður fjallað um nýsköpun og ferðaþjónustu út frá mismunandi hliðum. Farið verður ítarlega ofan í fræðilega umfjöllun um hugmyndir um nýsköpun almennt og í ferðaþjónustu sérstaklega og hvernig þær tengjast mismunandi skilningi á ferðaþjónustu sem atvinnugrein og nýsköpunarferlum. Fjallað verður um nýsköpun í þjónustufyrirtækjum, forsendur og tilgang og frumkvöðlastarf í tengslum við mismunandi gerðir ferðaþjónustu.
Nemendur munu vinna að verkefnum sem miða að því að tengja fræðilega umfjöllun við raundæmi úr atvinnulífinu.

X

Stjórnun ævintýraferðamennsku og útivistar (FER605M)

Markmið námskeiðsins er að veita nemendum þekkingarlegan grunn til að standa fyrir umhverfislega ábyrgum rekstri sem tengist útivist. Einnig er markmiðið að byggja upp grunnfærni á nauðsynlegum sviðum útivistar sem tengjast hinum fræðilegu þáttum námskeiðsins. Farið er yfir helstu atriði sem tryggja skilvirka stjórnun í ævintýraferðamennsku og útivist. Fjallað er um rannsóknir á sviði ævintýraferðamennsku, með áherslu á það hvernig tengja má sjálfbærni og umhverfissjónarmið við ferðavörur á þessu sviði. Horft verður á ýmsar hliðar vöruþróunar og markaðsmála frá sjónarhóli fyrirtækisins. Dæmi frá ýmsum stöðum í heiminum verða skoðuð og borin saman til að gefa mynd af því hvernig fyrirtæki nálgast ævintýraferðamennsku á ólíkan hátt í mismunandi menningarlegu samhengi.

Fjórum dögum af verkefnaviku verður varið í vettvangsheimsóknir allt að átta tímum á dag. Skyldumæting er í þessar heimsóknir.

X

Landvistkerfi (LÍF660M)

Fjallað verður um eftirfarandi efni:

Fæðuvefir og samfélög landvistkerfa bæði ofanjarðar og neðan. Hlutverk lífvera og annarra þátta við mótun búsvæða á landi. Samband líffræðilegrar fjölbreytni og vistkerfisferla, m.a. frumframleiðslu og hringrás næringarefna. Áhrif einstakra lífveruhópa og eiginleika þeirra, einkum plantna og grasbíta, á vistkerfisferla, stöðugleika og þanþol vistkerfa. Áhrif loftslagsbreytinga og landnýtingar á vistkerfi, með áherslu á norðurslóðir. Sérstaða íslenskara vistkerfa. Endurheimt hruninna og hnignaðra vistkerfa. Helstu aðferðir við rannsóknir á landvistkerfum.

X

Örverufræði (LÍF201G)

Í námskeiðinu kynnast nemendur þeim hluta lífheimsins sem er almennt ekki sjáanlegur með berum augum.  Þeir fá tækifæri til að öðlast grundvallar þekkingu á eiginleikum baktería, arkea, veira og heilkjarna örvera.  Í námskeiðinu verður m.a. annars fjallað um hvernig örverur eru undirstaða lífs á jörðinni, hlutverk þeirra í vistkerfum, hvernig sumar þeirra valda sjúkdómum eða eru mikilvægar í rannsóknum og iðnaði.  Nemendur fá innsýn í störf örverufræðinga og verklega þjálfun sem er nauðsynleg fyrir hvers kyns störf á rannsóknarstofum

X

Gróðurríki Íslands og jarðvegur (LÍF615M)

Kennt á móti LÍF 606M og ráða skráningar hvort námskeiðið er kennt. Íslenska háplöntuflóran; samsetning, fjölbreytni, staða í flóruríki jarðar. Heimskautaflóran: uppruni, kerfisfræði, vistfræði. Líflandafræði flórunnar við Norður Atlantshaf. Ísöld á norðurhveli, ísaldarlok á Íslandi og í Evrópu og gróðursaga á nútíma. Tilgátur um aldur og uppruna íslensku flórunnar og heimskautaflóru á norðurhveli. Íslenskur jarðvegur; myndun, sérkenni, eyðimerkurmyndun. Gróðurbreytingar eftir landnám. Flóra Íslands og útbreiðsla um landið, búsvæði og líffræðileg fjölbreytni. Válistategundir. Aðferðir til að lýsa og flokka gróður. Íslensk gróðurlendi: flokkun, útbreiðsla, umhverfi og nýting. Verkleg kennsla fer að hluta til fram að sumari til: 4 daga sumarnámskeið.

X

Sjónrænar rannsóknaraðferðir (FOM001M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist aðferðarfræðilega þekkingu, skilning og verklega færni til að greina myndir og önnur sjónræn rannsóknargögn (ljósmyndir, kvikmyndir, teikningar, auglýsingar, netmiðla, o.s.frv.). Farið verður í ýmsar aðferðir við greiningu á sjónrænu efni og hugað verður að sjónrænum gagnasöfnum og vinnu með þau. Nemendur fá þjálfun í því að kynna sér og leggja sjálfstætt mat á fyrirliggjandi rannsóknir. Námskeiðið byggist upp á hagnýtum verkefnum, þar sem nemendur undirbúa og hanna rannsóknaáætlanir, afla gagna og spreyta sig á greiningu þeirra. Námskeiðið er þverfaglegt og hentar nemendum á hug- og félagsvísindasviði, sem og öðrum sviðum.

X

Efnismenning: Hlutirnir, heimilið, líkaminn (ÞJÓ205G)

Í námskeiðinu verður efnisleg hversdagsmenning tekin til gagngerrar umfjöllunar. Gefið verður yfirlit yfir þetta þverfaglega rannsóknarsvið og rýnt jöfnum höndum í dæmi úr samtímanum og frá fyrri tíð, íslensk og erlend. Meðal annars verður fjallað um föt og tísku, matarhætti, hlutina sem umkringja okkur í daglega lífinu, rusl og hreinlæti, handverk og neyslumenningu, hús og garða, heimilið, borgarlandslag, söfn og sýningar. Um leið kynnast nemendur ýmsum kenningum og sjónarhornum sem leggja t.a.m. áherslu á mannslíkamann, kyngervi, neyslu, rými og stað.

Vinnulag
Kennsla fer fram í fyrirlestrum og umræðum.

X

Jöklajarðfræði (JAR617G)

Námskeiðið fjallar um ferli rofs, setmyndunar og landmótunar í jökulumhverfi. Í fyrirlestrum er fjallað um jökulkerfi, hreyfingar jökla, rof, setmyndun, flutning, aflögun, landform og ferli við jökuljaðar. Fimm daga námsferð verður farin að loknum vormisserisprófum að jöklum á Suðurlandi (Mýrdalsjökull eða Vatnajökull) og fornu jökulumhverfi á Vesturlandi. Í námsferð verður verkefnum úthlutað og nemendur skila skýrslum. Þátttaka í feltferð er forsenda lokaeinkunnar.

X

Jöklafræði (JAR622M)

Jöklar bregðast hratt við breytingum í loftslagi, breytingar í þeim gefa skýra mynd af hitabreytingum, en þeir hafa einnig áhrif á loftslagið t.d. vegna endurkasts áhrifa og breytinga í sjávarstöðu þegar ísinn bráðnar. Í þessu námskeiði verður fjallað um jökla, dreifingu þeirra á jörðinni, hvernig þeir myndast úr snjó, hvernig þeir hreyfast og bregðast við loftslagsbreytingum. Áhersla er á íslenska jökla, orkubúskap þeirra og afkomu, samspil jökla og jarðhita og eldfjalla og tíð jökulhlaup frá Vatnajökli. Í námskeiðinu munu nemendur læra hugtök og tungutak jöklafræðinnar, sem auðveldar þeim að skilja og taka þátt í umræðum um loftslagsbreytingar og hlutverk jökla í loftslagi jarðarinnar.  Kunnátta í eðlisfræði og stærðfræði er gagnleg fyrir námskeiðið því reiknisdæmi sem fjalla um hitastig, orkubúskap, afkomu og flæði jökla verða leyst í hópvinnu. Mælitækni jöklafræðinnar verður kynnt og í lok námskeiðsins setja nemendur leysinga stikur í Sólheimajökul í tveggja daga ferð. Skyldumæting er í ferðina.

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum Námsleiðin í Kennsluskrá

Hvað segja nemendur?

Erla Diljá Sæmundardóttir
Lísbet Perla Gestsdóttir
Erla Diljá Sæmundardóttir
Nemandi í landfræði

Landfræði er þverfaglegt, persónulegt, fjölbreytt og skemmtilegt nám sem sameinar áhuga minn á náttúru og fólki fullkomlega. Ég gæti ekki hugsað mér að vera í neinu öðru námi og svo skemmir ekki fyrir að félagslífið er frábært. Fjöldi valáfanga gefur nemendum svo rými og tækifæri til þess að finna út hvar þeirra áhugasvið liggur, dýpka þekkingu sína á ákveðnu sviði eða prófa ólíka en áhugaverða áfanga. Námið gefur góða yfirsýn yfir fjölbreytt málefni en kennarar leggja sig alla fram við að tengja námsefnið við það sem er í gangi í samfélaginu hverju sinni. Gott samband er á milli nemenda og kennara en þau eru alltaf til í að hjálpa og gefa góðar ráðleggingar.

Lísbet Perla Gestsdóttir
Nemandi í landfræði

Ég valdi landfræði vegna þess hve þverfaglegt námið og gefur góðan og víðan grunn hvort sem er fyrir áframhaldandi nám eða atvinnulífið. Það sem heillaði mig mest var að námið er samsett af fjölþættum áföngum sem snúa bæði að umhverfi og náttúru ásamt fjölbreytileika mannlegs samfélags. Það sem gerir námið ekki síður skemmtilegt er mismunandi reynsla og skoðanir bæði samnemenda og kennara sem gera það að verkum að maður lærir eitthvað nýtt á hverjum degi.

Hafðu samband

Nemendaþjónusta VoN
s. 525 4466 - ​nemvon@hi.is
Opið virka daga frá 09:00-15:30

​Tæknigarður - Dunhaga 5, 107 Reykjavík
Askja - Sturlugata 7, 102 Reykjavík

Fylgstu með Verkfræði- og náttúruvísindasviði:

Nemendaþjonusta VoN

Hjálplegt efni

Ertu með fleiri spurningar? Hér finnurðu svör við ýmsum þeirra og upplýsingar um ýmislegt annað sem gott er að hafa í huga þegar þú velur nám.