Skip to main content

Hnattræn fræði

Hnattræn fræði

Félagsvísindasvið

Hnattræn fræði

MA gráða – 120 einingar

Meistaranám í hnattrænum fræðum er þverfaglegt nám sem fæst við ólíkar hliðar hnattvæðingar. Í náminu öðlast nemendur fræðilega þekkingu á hnattrænum ferlum tengdum fólksflutninga- og fjölmenningarfræðum, þróunarfræðum og hnattrænni heilsu. 

Skipulag náms

X

Hnattvæðing (MAN095F)

Í námskeiðinu verða skoðaðar nýlegar kenningar og rannsóknir sem tengjast hnattvæðingu og hnattrænum ferlum. Rýnt verður í ýmis hugtök eins og menning, "transnationalism" svæðing og afsvæðing. Einnig verða skoðaðar rannsóknir sem varpa ljósi á ólíkar hliðar hnattvæðingar og afleiðingar fyrir félagslegan, efnislegan og pólitískan veruleika. Í námskeiðinu er bæði fjallað á gagnrýnin hátt um fyrrnefnd hugtök en einnig lögð áhersla á að skoða rannsóknir á hvernig fólk er þátttakendur/þolendur/gerendur í hnattvæðingarferlum.

Kennslan felst í fyrirlestrum og umræðum. Mikil áhersla er á þátttöku nemenda.

Námskeiðið verður kennt að hluta á ensku

X

Hnattræn heilsa (MAN0A3F)

Í námskeiðinu verður farið yfir helstu forgangsverkefni á fræðasviði hnattrænnar heilsu (e. global health). Fjallað verður um mismunandi sjúkdómsbyrði landa, ójöfnuð og helstu félags- og efnahagslegu áhrifaþætti á líf og heilsu fólks í hnattvæddum heimi. Sérstök áhersla verður á heilsu mæðra, nýbura, barna og ungs fólks með áherslu á milli- og lágtekjulönd og uppbyggingu heilbrigðiskerfa til að veita góða og tímanlega þjónustu. Áskoranir í næringu þjóða og geðheilbrigði verður skoðað í hnattrænu ljósi og forvarnir og samfélagsleg þýðing sýkinga eins og malaríu, berkla, HIV/AIDS, kóler, Ebólu og COVID-19. Þá verður fjallað um áhrif umhverfis, ofbeldis, menningar, neyðarástands og starf alþjóðlegra stofnana og þróunarsamvinnu, nýju Heimsmarkmiðin og siðfræðileg álitamál.

Vinsamlega athugið að ef þörf krefur vegna þátttöku erlendra nemenda þá verður námskeiðið kennt á ensku.

X

Þróunarsamvinna: Stefnur og stofnanir (MAN018F)

Fjallað verður um ágreining um þróunarsamvinnu. Þá verða kynntar mismunandi leiðir til þróunaraðstoðar, styrk þeirra og veikleika. Til umfjöllunar verða fjölþjóðastofnanir, tvíhliða stofnanir, frjáls félagasamtök, nýir þróunaraðilar og viðskipti. Nálganir sem ræddar verða eru m.a. verkefnanálgun, geiranálgun, árangursmiðuð stjórnun, þátttökunálgun og  samþætting. Einnig verður fjallað um auðlindir og umhverfismál. Loks verður rætt um þróunarsamvinnu í óstöðugum ríkjum og neyðraðstoð.

X

Starfsnám (MAN0A4F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Mannfræði lista (MAN0A6F)

Í þessu námskeiði verður farið yfir umfjöllun mannfræðinga um list í gegnum tíðina. Ólíkar skilgreiningar á hugtakinu list verða skoðaðar og í því samhengi tengsl þessa hugtaks við fagurfræði og siðferði. Leitað verður svara við þeirri spurningu hvort líta megi á hugtakið sem algilt, hvort verk, sem hinni vestrænt mótuðu skynjun þykir listræn í öðrum menningarsamfélögum, séu í raun list fyrir þá sem skapa þessi verk. Höfundaréttur, upprunaleiki og ýmis vandamál samfara samskiptum ólíkra menningarlegra hefða verða einnig tekin til athugunar. Til að varpa ljósi á þessa þætti verður leitað í etnógrafíuna og tekin dæmi frá ýmsum samfélögum víða um heim.

X

Starfsnám (MAN0A0F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins.

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært.

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi.

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar.

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar.

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Umhverfismannfræði (MAN509M)

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

X

Lesnámskeið um sérsvið (MAN004F)

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

X

Afbrot og frávikshegðun (FÉL0A1F)

Námskeiðið beinir sjónum að íslenskum unglingum og íslenskri unglingamenningu. Farið verður yfir ýmsa þætti í lífi ungs fólks, s.s: afbrot og frávikshegðun; heilsu, íþróttir og aðra tómstundaiðkun.

Farið verður í helstu kenningar á þessum sviðum og sérstök áhersla verður lögð á umfjöllun um viðamiklar rannsóknir sem gerðar hafa verið á högum og líðan íslenskra ungmenna á undanförnum árum. Þessar rannsóknir verðar settar í samhengi við smæð hins íslenska samfélagsins samanborið við önnur lönd.

Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir og fái jafnframt innsýn í það hvernig rannsóknir geta mótað stefnumótun í málefnum ungs fólks.

X

Urban Anthropology (MAN507M)

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

X

Kenningar í safnafræði (SAF002F)

Lesin verða kenningarleg grundvallarrit í safnafræði í bland við nýlegar rannsóknir. Saga greinarinnar verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, sem hafi mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti. Hugað verður að því hvernig ýmsar kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra (s.s. eins og marxsmi, post-strúktúralismi, eftirlendufræði, feminismi og nýfrjálshyggja), sem og hvernig söfn hafa mótað kenningar. Fjallað verður m.a. um kenningar um sýningarstjórnun og sýningargerð, málfrelsi, ritskoðun, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur, fólksflutninga, minni, gleymsku og sanngildi.  Fjölmörg dæmi úr safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Söfn sem námsvettvangur (SAF016F)

Einn megintilgangur safna á Íslandi er að skila menningar- og náttúruarfi landsins til komandi kynslóða og stuðla að aukinni þekkingu á þessari arfleifð og skilningi á tengslum hennar við umheiminn. Ætlast er til þess (samkvæmt safnalögum) að söfn reyni að „auka lífsgæði manna“ með því að efla skilning á þróun og stöðu menningar, lista náttúru eða vísinda. Söfn og safnfræðsla geta því haft áhrif á samfélag, hópa og einstaklinga. Safnafræði getur komið hér að liði og er megin viðfangsefni námskeiðsins. Kynntar verða fræðilegar kenningar sem hafa að markmiði að stuðla að fjölbreyttri og áhrifamikilli fræðslu tengdri fornleifum, list, náttúruvísindum, menningarlegri arfleifð og öðrum viðfangsefnum safna. Hugað verður að fjölbreyttum markhópum safnfræðslu, hlutverki safngesta innan safna, rými, textagerð, margmiðlun, gagnvirkni og fleira.

Þetta er fjarkennslunámskeið sem skiptist í þrjár lotur. Í hverri lotu eru ör-fyrirlestrar frá kennara með hugleiðingum um námsefnið, gesta-fyrirlestrar (stafrænir) og aukaefni. Þrjár stað og/eða ZOOMlotur eru yfir önnina, þar sem nemendur fá fyrirlestra frá starfsmönnum safna og vinna að fræðsluverkefni í samstarfi við safn í Reykjavík. Verkefnið verður þróað út frá fræðilegum áhuga nemenda undir handleiðslu kennara og með aðstoð starfsmanna safnsins.

X

Kenningar í alþjóðasamskiptum (ASK102F)

Námskeiðið er inngangur að kenningum í alþjóðasamskiptum. Það veitir nemendum undirstöðu til greininga á öðrum sviðum alþjóðasamskipta. Mælt er með að nemendur taki það sem fyrst á námsferlinum. Í námskeiðinu eru nemendur kynntir fyrir kenningaramma alþjóðasamskipta með það að markmiði að þroska færni þeirra til að skilja og greina viðburði samtímans með því að beita kenningum.

Viðfangsefnið er skoðað í gegnum helstu umræður (e. debates) í fræðunum, með áherslu á raunhyggju (e. realism), frjálslynda stofnanahyggju (e. liberalism/liberal institutionalism), og mótunarhyggju (e. constructivism) og samspil sögulegra og vísindalegra aðferða annars vegar og gerendahæfni og formgerðar hins vegar.

Fjallað er um viðfangsefni alþjóðasamskipta. Annars vegar þær aðferðir sem kenningarnar nota til að varpa ljósi á þessi efni og hins vegar hvernig kenningarnar lýsa stjórnmálum alþjóðakerfisins.

Námskeiðið byggir á fyrirlestrum og umræðum, í minni og stærri hópum. Áhersla er lögð á að nemendur þroski greiningar- og ritfærni í gegnum skil á ólíkum rituðum verkefnum.

X

Utanríkismál Íslands (ASK103F)

Fjallað verður um íslensk utanríkismál og utanríkisstefnu á tímabilinu 1940 til 2018. Gerð verður grein fyrir þeim breytingum sem orðið hafa á utanríkisstefnunni og reynt að meta hvaða þættir stýra utanríkisstefnunni. Leitast verður við að svara spurningunni hvers vegna og til hvers Ísland taki virkari þátt í alþjóðasamstarfi. Einnig verður fjallað um hvernig þjóðernishyggja hér á landi og alþjóðlegir atburðir eins og stríð Bandaríkjanna gegn hryðjuverkum hafa sett mark sitt á utanríkisstefnuna. Greint verður hvernig íslensk stjórnvöld hafa brugðist við alþjóðavæðingunni, Evrópusamrunanum, auknu hlutverki alþjóðastofnana, stefnu Bandaríkjanna í alþjóðamálum, endalokum kalda stríðsins og yfirstandandi efnahags- og fjármálakreppu. Fjallað verður um tvíhliða samskipti Ísland við nágrannaríkin og aukna þátttöku Íslands í starfi alþjóðastofnana. Til dæmis verður farið yfir samskipti íslenskra stjórnvalda við Bandaríkin og þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna. Einnig verður fjallað um stofnun og störf Íslensku friðargæslunnar sem og aukna áherslu stjórnvalda á störf að þróunarmálum og mannréttindamálum. Kastljósinu verður beint að þeim áskorunum sem smáríki eins og Ísland standa frammi fyrir og þeim tækifærum sem þeim standa til boða í alþjóðasamfélaginu. Notast verður við kenningar í alþjóðastjórnmálum og smáríkjafræðum til að greina og skýra utanríkisstefnu Íslands. Rætt verður um hvort íslenskir ráðamenn trúi því í vaxandi mæli að Ísland hafi hæfni og getu til að láta til sín taka innan alþjóðastofnana og hafi skyldum að gegna í alþjóðasamfélaginu.

X

Staða Íslands í alþjóðakerfinu (ASK105F)

Markmið námskeiðsins er að kynna nemendur fyrir alþjóðasamvinnu og stöðu Íslands í alþjóðakerfinu. Hnattvæðing verður skoðuð í sögulegu ljósi og farið yfir helstu kenningar um hnattvæðingu. Fjallað verður um áhrif hnattvæðingar á stjórnmál, efnahagsmál, ríki og einstaklinga. Utanríkisstefna Íslands verður greind og áhersla lögð á þau málefni sem eru í forgangi hjá íslenskum stjórnvöldum um þessar mundir. Sjónum er beint að varnar- og öryggismálum á Íslandi, þátttöku Íslands í málefnum norðurslóða og norrænu samstarfi, og stöðu Íslands í ljósi breyttrar heimsmyndar. Fjallað verður sérstaklega um stofnanir sem sinna öryggismálum á landinu eins og Landhelgisgæsluna, Póst- og fjarskiptastofnunina og Ríkislögreglustjóra. Samrunaþróunin í Evrópu verður skoðuð með tilliti til þeirra leiða sem Ísland hefur valið í samskiptum sínum við Evrópu. Skoðað verður sérstaklega hvaða áhrif EES-samningurinn hefur haft á Íslandi. Einnig verður gerð grein fyrir þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna og framboði Íslands til Öryggisráðs SÞ.

X

Kenningar og sjónarhorn í fötlunarfræði (FFR102F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist þekkingu á þróun hugmynda og kenninga um fötlun og fái innsýn í fræðilega umfjöllun og rannsóknir á því sviði. Lögð er áhersla á þróun fötlunarfræða sem þverfræðilegrar og gagnrýnnar fræðigreinar með náin tengsl við réttindabaráttu fatlaðs fólks. Fjallað verður um margbreytileg félagsleg og menningarleg sjónarhorn og kenningar fræðigreinarinnar. Sérstök áhersla verður á þá hugmyndafræði sem legið hefur til grundvallar stefnumótunar og þjónustu við fatlað fólk undanfarna áratugi, þ.e.; 1) hugmyndafræði um “eðlilegt líf” normaliseringu, 2) hugmyndafræði um “sjálfstætt líf” independent living og 3) mannréttindasjónarmið. Jafnframt verður fjallað um tengsl hugmyndafræðinnar við daglegt líf fatlaðs fólks. 

X

Kenningar í félags- og mannvísindum (FOM101F)

Námskeiðið fjallar um nýleg verk og stefnur sem valdið hafa, eða eru líkleg til að valda, straumhvörfum í félags- og mannvísindalegri hugsun. Áhersla er lögð á samfélagslegt og sögulegt samhengi kenninganna. Kennsla fer fram í fyrirlestrum og umræðum. Skyldumæting er í umræðutíma einu sinni í viku í 40 mínútur. Fjarnemar geta mætt í kennslustofu eða tekið þátt í gegnum Internetið (með Zoom). 

X

Almenn kynjafræði (KYN101F)

Í námskeiðinu er fjallað um helstu viðfangsefni kynjafræða í ljósi margbreytileika nútímasamfélaga. Kynjafræðilegu sjónarhorni er beitt til að gefa yfirlit yfir stöðu og aðstæður ólíkra hópa í samfélaginu. Fjallað er um upphaf og þróun kvennabaráttu og kynjafræða. Kynnt verða helstu hugtök kynjafræða svo sem kyn, kyngervi, eðlishyggja og mótunarhyggja. Skoðað er hvernig kyn er ávallt samtvinnað öðrum samfélagslegum áhrifabreytum.

X

Fjölmenningarsamfélag og skóli: Hugmyndafræði og rannsóknir (KME120F)

Fjallað verður um rannsóknir á sviði fjölmenningarfræða á Íslandi og í öðrum löndum, fjölmenningu í sögulegu og alþjóðlegu samhengi, búferlaflutninga, stöðu minnihlutahópa og stöðu flóttafólks. Einnig verður fjallað um viðhorf og fordóma, svo og aðgerðir stjórnvalda, mannréttindi, jafnrétti og lýðræði. Þá verður rætt um uppeldi í fjölmenningarlegu samfélagi og rannsóknir á stöðu barna og unglinga sem málfarslegra, menningarlegra og trúarlegra minnihlutahópa. Verkefni eru vettvangstengd og nemendur kynnast eigindlegum rannsóknaraðferðum við söfnun gagna á vettvangi og úrvinnslu þeirra.

Vinnulag:
Fyrirlestrar, samræða, mat og beiting fræða á tiltekin viðfangsefni, samstarf í hópum. 

X

Ímyndir, vald og framandleiki (MAN101F)

Námskeiðið varpar ljósi á hvernig fordómar og staðalmyndir eru hluti af afmörkunarferli sem er rakið til nýlenduhyggju. Í námskeiðinu er því rýnt ferli afmörkunnar út frá gagnrýnum kenningum um kynþætti og eftirlendustefnu. Áhersla er lögð á að skoða ímyndir og orðræður fortíðar og nútímans um fólk sem eru afmarkað í samfélögum sem „hin‘“og hvernig „Hinun“ á sér stað. Út frá því gagnrýna ljósi, er ímyndasköpunin sem átti sér stað á tímum nýlenduveldanna greind sem og söguleg tenging þeirra við hugmyndir um menningu, sjálfsmyndir og þróun. Ferli sem jafnan er tengt við óríentalisma. Ennfremur er áherslan á tengingu eldri orðræðu við nýlenduhyggju, þjóðersnishyggju, og birtingamyndir nútímans sem beinast að jaðarsettum hópum i Evrópu. 

Í námskeiðinu, er einnig skoðað hvernig slíkar orðræður hafa áhrif á sjálfsmyndir samfélagslega flokkaða hópa, afmörkun byggða á líkamlegum forsendum og afmarkaða staði. Að því leiti, er skoðað atbeni fólks, mótsstöður, og leiðir til viðnáms gegn jaðarsentingu og rasisma. Að lokum er rýnt í hvenrig mannfræðilegar rannsóknir og afstaða fræðimanna hefur spilast inn í þekkingarmynstur og pólítik fortíðar og nútíðar.  

Námskeiðið er kennt á ensku.  

X

Málstofa í ritun meistararitgerða í mannfræði og upplýsingafræði (MAN401F)

Námskeiðinu er ætlað að aðstoða nemendur við ritun meistararitgerða. Fjallað er um hvað felst í ritun meistararitgerða og nemendum gefið tækifæri til að fjalla um ritgerðarefni sitt. Tilgangurinn með málstofunni er að skapa „rými“ (rafrænt og á staðnum) til að vinna að meistararitgerð með stuðningi frá kennurum og samnemendum. Nemendur eru mislangt komnir og efnistökin ólík en eiga það sameiginlegt að stunda eigin rannsókn. Skrif meistararitgerðar felur í sér bæði fræðilega og greinandi vinnu og þá er gott að vera í samfloti við aðra sem eru í sama ferli.

 

Í málstofunni vinnur hver og einn að eigin verkefni í takt við hugmyndafræðina „Shut up and write!“ Þetta er leið sem felur í sér að kennari er með stuttan inngang og síðan vinna nemendur sjálfstætt að eigin verkefni í tímanum. Í seinni hluta málstofu kynna nemendur eigin verkefni. Miðað er við hver kynning ásamt umræðum taki um 20 mínútur.

Einkunn: Staðið/Fall

X

Vettvangsaðferðir (MAN601F)

Fjallað er um vettvangsaðferðir mannfræðinnar og nemendur þjálfaðir í beitingu þeirra. Áhersla er lögð á siðfræðileg álitamál, rannsóknaráætlanir, vettvanginn, þátttökuathugnanir, mismunandi tegundir viðtala, notkun myndrænna gagna, öflun heimilda, greiningu gagna og kynningu niðurstaðna.

X

Verkefnaáætlanir, eftirfylgni og úttektir (MAN701F)

Í námskeiðinu verða kynnt helstu hugtök og nálganir sem notuð eru við undirbúning, eftirfylgni og úttektir á verkefnum/starfsemi. Fjallað verður meðal annars um greiningu þess vanda sem verkefni er ætlað að leysa, kortlagningu hagsmunaaðila, hönnun verkefnaáætlunar, lýsingu á eftirfylgd, verklýsingu úttektar (e. Terms of Reference – TOR), gagnaöflun, skýrslugerð um framvindu verkefna og niðurstöður úttektar, endurskoðun verkefnaáætlunar og upplýsingagjöf. Lögð verður áhersla á mikilvægi þátttöku hagsmunaaðila og samþættingu kynjasjónarmiða. Nálganir sem kenndar eru í námskeiðinu eiga rætur í  alþjóðlegri þróunarsamvinnu en þær má nýta við undirbúning, eftirfylgni og úttekt á margskonar verkefnum/starfsemi. Við kennsluna verður stuðst við samblöndun kenningalegrar umfjöllunar og lausn hagnýtra verkefna.

X

Hnattræn heilsa (MAN603F)

Í námskeiðinu verður farið yfir helstu forgangsverkefni á fræðasviði hnattrænnar heilsu (e. global health). Fjallað verður um mismunandi sjúkdómsbyrði landa, ójöfnuð og helstu félags- og efnahagslegu áhrifaþætti á líf og heilsu fólks í hnattvæddum heimi. Sérstök áhersla verður á heilsu mæðra, nýbura, barna og ungs fólks með áherslu á milli- og lágtekjulönd og uppbyggingu heilbrigðiskerfa til að veita góða og tímanlega þjónustu. Áskoranir í næringu þjóða og geðheilbrigði verður skoðað í hnattrænu ljósi og forvarnir og samfélagsleg þýðing sýkinga eins og malaríu, berkla, HIV/AIDS, kóler, Ebólu OG COVID-19. Þá verður fjallað um áhrif umhverfis, ofbeldis, menningar, neyðarástands og starf alþjóðlegra stofnana og þróunarsamvinnu, nýju Heimsmarkmiðin og siðfræðileg álitamál.

Vinsamlega athugið að ef þörf krefur vegna þátttöku erlendra nemenda þá verður námskeiðið kennt á ensku.

X

Starfsnám (MAN0A0F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Norræn trú (ÞJÓ203F)

Trúarlíf manna á norðurslóðum er tekið fyrir og heimildir allt frá elstu tímum, eins og grafir, rúnasteinar, hellaristur og aðrar fornminjar verða skoðaðar. Einnig verða lesnar lýsingar á norrænum trúarathöfnum í verkum eftir Tacitus, Adam frá Brimum, Saxo Grammaticus og í fornritum Íslendinga eins og Eddukvæðum og Konungasögum. Auk norrænnar trúar verður fjallað um seið og sjamanisma. Örlagatrú er tekin til ítarlegrar umfjöllunar sem meginþáttur í forkristnum átrúnaði á Norðurlöndum. Loks er vikið að því hvernig kristindómur hefur fallið að norrænum lífsháttum og hugsunarhætti. Námskeiðið er kennt á ensku.

X

Starfsnám (MAN0A4F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Sjónrænar rannsóknaraðferðir (FOM001M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist aðferðarfræðilega þekkingu, skilning og verklega færni til að greina myndir og önnur sjónræn rannsóknargögn (ljósmyndir, kvikmyndir, teikningar, auglýsingar, netmiðla, o.s.frv.). Farið verður í ýmsar aðferðir við greiningu á sjónrænu efni og hugað verður að sjónrænum gagnasöfnum og vinnu með þau. Nemendur fá þjálfun í því að kynna sér og leggja sjálfstætt mat á fyrirliggjandi rannsóknir. Námskeiðið byggist upp á hagnýtum verkefnum, þar sem nemendur undirbúa og hanna rannsóknaáætlanir, afla gagna og spreyta sig á greiningu þeirra. Námskeiðið er þverfaglegt og hentar nemendum á hug- og félagsvísindasviði, sem og öðrum sviðum.

X

Kommon sens? - Mannfræði skynjunar og skynhátta (MAN0A8F)

Í þessu námskeiði er ætlunin að fjalla um menningarlegt afstæði skynjunar. Miðlægt í þeirri umfjöllun verður hugtakið skynháttur (mode of perception), en það vísar til þeirrar sérstöku áherslu í skynjun sem ríkjandi er í menningarsamfélagi. Meðal annars verður fjallað um sjónrænt fólk og hljóðrænt og um margvíslega möguleika lyktar, bragðs og snertingar í menningarlegu tilliti. Kynntar verða helstu kenningar um skynjun sem mannfræðingar hafa leitað í en námskeiðið verður jafnframt að stórum hluta verklegt og tilraunir munu gerðar með skynjun nemenda á hinum ýmsu fyrirbærum tilverunnar.

Markmið: Að nemendur geri sér grein fyrir félagslegri mótun skynjunar og þá um leið afstæði hennar.

X

(Ó)jöfnuður og velferð á Norðurlöndum (FÉL213F)

Norræna velferðarmódelið er oft séð sem fyrirmynd annarra velferðarríkja, þar sem hvergi í heiminum hefur verið náð betri árangi í að jafna kjör þegna. Ísland tilheyrir hinu norræna módeli, en er ólíkt á ýmsan hátt, t.d. hefur stuðningur við hinn almenna borgara verið minni og almennt minna eytt í velferðarmál. Samt sem áður hefur mikill árangur náðst á sviði jöfnuðar, Ísland mælist iðulega sem það land þar sem jafnrétti kynjanna er hvað mest og þar sem ýmsir stuðlar sem mæla ójöfnuð eru lægstir.

 Í þessu námskeiði verður farið yfir helstu kenningar félagsfræðinnar um ójöfnuð og velferðarkerfið, og sérstaða Íslands skoðuð bæði í samanburði við hin Norðurlöndin, sem og velferðarríki í öðrum þróuðum iðnríkjum. Sjónum verður beint bæði að skipulagningu velferðarríkisins, hvernig fræðimenn hafa flokkað velferðarríki, og afleiðingum velferðarkerfisins til dæmis fyrir heilsu, ójöfnuð, og tækifæri einstaklinga í samfélaginu.

X

Sakfræði og löggæslukerfið (FÉL007F)

Kennari lætur nemendum í té leslista sem inniheldur úrval af lesefni á sviði sakfræði. Fjallað verður um kenningar og rannsóknir félags- og afbrotafræðinga á réttar- og löggæslukerfinu. Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir. Umræðutímar verða haldnir aðra hverja viku.

X

Safn og samfélag: Sirkus dauðans? (SAF603M)

Fjallað verður um samfélagslegt hlutverk safna út frá margvíslegum sjónarhornum: efnahagslegum, pólitískum, menningarlegum, félagslegum og síðast en ekki síst alþjóðlegum. Fjallað verður meðal annars um hlutverk safna í hugmyndinni um þjóð, lagalegt umhverfi safna, rekstrarform, staða og hlutverk þjóðarsafna, safna í eigu sveitarfélaga, félagasamtaka og einkafyrirtækja, fjármögnun safnastarfs, stefna yfirvalda í málefnum safna, söfn og mannréttindi, söfn og áföll (trauma), kynjahugmyndir og fleira. Í námskeiðinu er einnig hugað að möguleikum safna á að virkja fólk og samfélög til þátttöku í starfsemi þeirra eins og söfnun, heimildaöflun, sýningarstjórnun, sýningargerð og annarri miðlun. Skoðuð verða innlend og erlend dæmi. Eftir því sem því verður komið við, eru farnar ein til tvær vettvangsferðir. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Stríðsátök og friðarferli (MAN602M)

Í námskeiðinu verður gefið yfirlit yfir helstu kenningar um vopnuð átök, fræðilegar skilgreiningar á viðeigandi hugtökum og aðferðafræðilegar nálganir. Nýlegar rannsóknir mannfræðinnar á viðfangsefninu verða kynntar þar sem fjallað er um aðkomu mismunandi hópa fólks að vopnuðum átökum og afleiðingum átakanna. Einstök átakasvæði verða tekin til skoðunar þar sem greindir verða áhrifaþættir og mögulegar friðarlausnir.

X

Lesnámskeið um sérsvið (MAN005F)

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

X

Fötlun og menning (FFR102M)

Meginviðfangsefni námskeiðsins er að rýna í stöðu og ímynd fatlaðs fólks og birtingarmyndir fötlunar í (dægur)menningu og listum. Fjallað verður um ímyndir og hlutverk fatlaðs fólks í sögulegu samhengi, dægurmenningu, fjölmiðlum, bókmenntum, listum og almennri orðræðu. Sérstök áhersla verður lögð á (list)menningu fatlaðs fólks, sjálfskilning, kvenleika og karlmennsku. Rýnt verður í fötlun sem einn lið í fjölbreytileika samfélaga og staðsetningu fatlaðs fólks í menningu og sögu.

X

Mannfræði borga (MAN507M)

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

X

Fjölmenning og fólksflutningar (MAN017F)

Oft er talað um fólksflutninga og fjölmenningu sem eitt megin einkenni samfélaga samtímans. Í námskeiðinu eru kynntar helstu kenningar og stefnur sem fram hafa komið í tengslum við rannsóknir á fólksflutningum og fjölmenningu. Fjallað er á gagnrýninn hátt um margskonar kenningar sem tengjast þessum rannsóknarviðfangsefnum og gagnsemi þeirra skoðuð. Skoðuð eru hugtök eins og menning, samlögun, aðlögun og samþætting, en jafnframt gert grein fyrir hreyfanleika fortíðar og tengslum hans við fjölmenningu. Í námskeiðinu eru ólíkar nálganir og kenningarmótun fræðimanna fyrst og fremst dregnar fram og gerð grein fyrir helstu viðfangsefnum félagsvísindamanna á þessu sviði.

Kennslan fer fram í formi fyrirlestra og umræðna.

X

MA-ritgerð í hnattrænum fræðum (MAN442L, MAN442L, MAN442L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

X

MA-ritgerð í hnattrænum fræðum (MAN442L, MAN442L, MAN442L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

X

MA-ritgerð í hnattrænum fræðum (MAN442L, MAN442L, MAN442L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá
X

Hnattvæðing (MAN095F)

Í námskeiðinu verða skoðaðar nýlegar kenningar og rannsóknir sem tengjast hnattvæðingu og hnattrænum ferlum. Rýnt verður í ýmis hugtök eins og menning, "transnationalism" svæðing og afsvæðing. Einnig verða skoðaðar rannsóknir sem varpa ljósi á ólíkar hliðar hnattvæðingar og afleiðingar fyrir félagslegan, efnislegan og pólitískan veruleika. Í námskeiðinu er bæði fjallað á gagnrýnin hátt um fyrrnefnd hugtök en einnig lögð áhersla á að skoða rannsóknir á hvernig fólk er þátttakendur/þolendur/gerendur í hnattvæðingarferlum.

Kennslan felst í fyrirlestrum og umræðum. Mikil áhersla er á þátttöku nemenda.

Námskeiðið verður kennt að hluta á ensku

X

Starfsnám (MAN0A4F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Mannfræði lista (MAN0A6F)

Í þessu námskeiði verður farið yfir umfjöllun mannfræðinga um list í gegnum tíðina. Ólíkar skilgreiningar á hugtakinu list verða skoðaðar og í því samhengi tengsl þessa hugtaks við fagurfræði og siðferði. Leitað verður svara við þeirri spurningu hvort líta megi á hugtakið sem algilt, hvort verk, sem hinni vestrænt mótuðu skynjun þykir listræn í öðrum menningarsamfélögum, séu í raun list fyrir þá sem skapa þessi verk. Höfundaréttur, upprunaleiki og ýmis vandamál samfara samskiptum ólíkra menningarlegra hefða verða einnig tekin til athugunar. Til að varpa ljósi á þessa þætti verður leitað í etnógrafíuna og tekin dæmi frá ýmsum samfélögum víða um heim.

X

Starfsnám (MAN0A0F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins.

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært.

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi.

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar.

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar.

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Umhverfismannfræði (MAN509M)

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

X

Lesnámskeið um sérsvið (MAN004F)

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

X

Afbrot og frávikshegðun (FÉL0A1F)

Námskeiðið beinir sjónum að íslenskum unglingum og íslenskri unglingamenningu. Farið verður yfir ýmsa þætti í lífi ungs fólks, s.s: afbrot og frávikshegðun; heilsu, íþróttir og aðra tómstundaiðkun.

Farið verður í helstu kenningar á þessum sviðum og sérstök áhersla verður lögð á umfjöllun um viðamiklar rannsóknir sem gerðar hafa verið á högum og líðan íslenskra ungmenna á undanförnum árum. Þessar rannsóknir verðar settar í samhengi við smæð hins íslenska samfélagsins samanborið við önnur lönd.

Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir og fái jafnframt innsýn í það hvernig rannsóknir geta mótað stefnumótun í málefnum ungs fólks.

X

Urban Anthropology (MAN507M)

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

X

Kenningar í safnafræði (SAF002F)

Lesin verða kenningarleg grundvallarrit í safnafræði í bland við nýlegar rannsóknir. Saga greinarinnar verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, sem hafi mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti. Hugað verður að því hvernig ýmsar kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra (s.s. eins og marxsmi, post-strúktúralismi, eftirlendufræði, feminismi og nýfrjálshyggja), sem og hvernig söfn hafa mótað kenningar. Fjallað verður m.a. um kenningar um sýningarstjórnun og sýningargerð, málfrelsi, ritskoðun, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur, fólksflutninga, minni, gleymsku og sanngildi.  Fjölmörg dæmi úr safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Söfn sem námsvettvangur (SAF016F)

Einn megintilgangur safna á Íslandi er að skila menningar- og náttúruarfi landsins til komandi kynslóða og stuðla að aukinni þekkingu á þessari arfleifð og skilningi á tengslum hennar við umheiminn. Ætlast er til þess (samkvæmt safnalögum) að söfn reyni að „auka lífsgæði manna“ með því að efla skilning á þróun og stöðu menningar, lista náttúru eða vísinda. Söfn og safnfræðsla geta því haft áhrif á samfélag, hópa og einstaklinga. Safnafræði getur komið hér að liði og er megin viðfangsefni námskeiðsins. Kynntar verða fræðilegar kenningar sem hafa að markmiði að stuðla að fjölbreyttri og áhrifamikilli fræðslu tengdri fornleifum, list, náttúruvísindum, menningarlegri arfleifð og öðrum viðfangsefnum safna. Hugað verður að fjölbreyttum markhópum safnfræðslu, hlutverki safngesta innan safna, rými, textagerð, margmiðlun, gagnvirkni og fleira.

Þetta er fjarkennslunámskeið sem skiptist í þrjár lotur. Í hverri lotu eru ör-fyrirlestrar frá kennara með hugleiðingum um námsefnið, gesta-fyrirlestrar (stafrænir) og aukaefni. Þrjár stað og/eða ZOOMlotur eru yfir önnina, þar sem nemendur fá fyrirlestra frá starfsmönnum safna og vinna að fræðsluverkefni í samstarfi við safn í Reykjavík. Verkefnið verður þróað út frá fræðilegum áhuga nemenda undir handleiðslu kennara og með aðstoð starfsmanna safnsins.

X

Kenningar í alþjóðasamskiptum (ASK102F)

Námskeiðið er inngangur að kenningum í alþjóðasamskiptum. Það veitir nemendum undirstöðu til greininga á öðrum sviðum alþjóðasamskipta. Mælt er með að nemendur taki það sem fyrst á námsferlinum. Í námskeiðinu eru nemendur kynntir fyrir kenningaramma alþjóðasamskipta með það að markmiði að þroska færni þeirra til að skilja og greina viðburði samtímans með því að beita kenningum.

Viðfangsefnið er skoðað í gegnum helstu umræður (e. debates) í fræðunum, með áherslu á raunhyggju (e. realism), frjálslynda stofnanahyggju (e. liberalism/liberal institutionalism), og mótunarhyggju (e. constructivism) og samspil sögulegra og vísindalegra aðferða annars vegar og gerendahæfni og formgerðar hins vegar.

Fjallað er um viðfangsefni alþjóðasamskipta. Annars vegar þær aðferðir sem kenningarnar nota til að varpa ljósi á þessi efni og hins vegar hvernig kenningarnar lýsa stjórnmálum alþjóðakerfisins.

Námskeiðið byggir á fyrirlestrum og umræðum, í minni og stærri hópum. Áhersla er lögð á að nemendur þroski greiningar- og ritfærni í gegnum skil á ólíkum rituðum verkefnum.

X

Utanríkismál Íslands (ASK103F)

Fjallað verður um íslensk utanríkismál og utanríkisstefnu á tímabilinu 1940 til 2018. Gerð verður grein fyrir þeim breytingum sem orðið hafa á utanríkisstefnunni og reynt að meta hvaða þættir stýra utanríkisstefnunni. Leitast verður við að svara spurningunni hvers vegna og til hvers Ísland taki virkari þátt í alþjóðasamstarfi. Einnig verður fjallað um hvernig þjóðernishyggja hér á landi og alþjóðlegir atburðir eins og stríð Bandaríkjanna gegn hryðjuverkum hafa sett mark sitt á utanríkisstefnuna. Greint verður hvernig íslensk stjórnvöld hafa brugðist við alþjóðavæðingunni, Evrópusamrunanum, auknu hlutverki alþjóðastofnana, stefnu Bandaríkjanna í alþjóðamálum, endalokum kalda stríðsins og yfirstandandi efnahags- og fjármálakreppu. Fjallað verður um tvíhliða samskipti Ísland við nágrannaríkin og aukna þátttöku Íslands í starfi alþjóðastofnana. Til dæmis verður farið yfir samskipti íslenskra stjórnvalda við Bandaríkin og þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna. Einnig verður fjallað um stofnun og störf Íslensku friðargæslunnar sem og aukna áherslu stjórnvalda á störf að þróunarmálum og mannréttindamálum. Kastljósinu verður beint að þeim áskorunum sem smáríki eins og Ísland standa frammi fyrir og þeim tækifærum sem þeim standa til boða í alþjóðasamfélaginu. Notast verður við kenningar í alþjóðastjórnmálum og smáríkjafræðum til að greina og skýra utanríkisstefnu Íslands. Rætt verður um hvort íslenskir ráðamenn trúi því í vaxandi mæli að Ísland hafi hæfni og getu til að láta til sín taka innan alþjóðastofnana og hafi skyldum að gegna í alþjóðasamfélaginu.

X

Staða Íslands í alþjóðakerfinu (ASK105F)

Markmið námskeiðsins er að kynna nemendur fyrir alþjóðasamvinnu og stöðu Íslands í alþjóðakerfinu. Hnattvæðing verður skoðuð í sögulegu ljósi og farið yfir helstu kenningar um hnattvæðingu. Fjallað verður um áhrif hnattvæðingar á stjórnmál, efnahagsmál, ríki og einstaklinga. Utanríkisstefna Íslands verður greind og áhersla lögð á þau málefni sem eru í forgangi hjá íslenskum stjórnvöldum um þessar mundir. Sjónum er beint að varnar- og öryggismálum á Íslandi, þátttöku Íslands í málefnum norðurslóða og norrænu samstarfi, og stöðu Íslands í ljósi breyttrar heimsmyndar. Fjallað verður sérstaklega um stofnanir sem sinna öryggismálum á landinu eins og Landhelgisgæsluna, Póst- og fjarskiptastofnunina og Ríkislögreglustjóra. Samrunaþróunin í Evrópu verður skoðuð með tilliti til þeirra leiða sem Ísland hefur valið í samskiptum sínum við Evrópu. Skoðað verður sérstaklega hvaða áhrif EES-samningurinn hefur haft á Íslandi. Einnig verður gerð grein fyrir þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna og framboði Íslands til Öryggisráðs SÞ.

X

Kenningar og sjónarhorn í fötlunarfræði (FFR102F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist þekkingu á þróun hugmynda og kenninga um fötlun og fái innsýn í fræðilega umfjöllun og rannsóknir á því sviði. Lögð er áhersla á þróun fötlunarfræða sem þverfræðilegrar og gagnrýnnar fræðigreinar með náin tengsl við réttindabaráttu fatlaðs fólks. Fjallað verður um margbreytileg félagsleg og menningarleg sjónarhorn og kenningar fræðigreinarinnar. Sérstök áhersla verður á þá hugmyndafræði sem legið hefur til grundvallar stefnumótunar og þjónustu við fatlað fólk undanfarna áratugi, þ.e.; 1) hugmyndafræði um “eðlilegt líf” normaliseringu, 2) hugmyndafræði um “sjálfstætt líf” independent living og 3) mannréttindasjónarmið. Jafnframt verður fjallað um tengsl hugmyndafræðinnar við daglegt líf fatlaðs fólks. 

X

Kenningar í félags- og mannvísindum (FOM101F)

Námskeiðið fjallar um nýleg verk og stefnur sem valdið hafa, eða eru líkleg til að valda, straumhvörfum í félags- og mannvísindalegri hugsun. Áhersla er lögð á samfélagslegt og sögulegt samhengi kenninganna. Kennsla fer fram í fyrirlestrum og umræðum. Skyldumæting er í umræðutíma einu sinni í viku í 40 mínútur. Fjarnemar geta mætt í kennslustofu eða tekið þátt í gegnum Internetið (með Zoom). 

X

Almenn kynjafræði (KYN101F)

Í námskeiðinu er fjallað um helstu viðfangsefni kynjafræða í ljósi margbreytileika nútímasamfélaga. Kynjafræðilegu sjónarhorni er beitt til að gefa yfirlit yfir stöðu og aðstæður ólíkra hópa í samfélaginu. Fjallað er um upphaf og þróun kvennabaráttu og kynjafræða. Kynnt verða helstu hugtök kynjafræða svo sem kyn, kyngervi, eðlishyggja og mótunarhyggja. Skoðað er hvernig kyn er ávallt samtvinnað öðrum samfélagslegum áhrifabreytum.

X

Fjölmenningarsamfélag og skóli: Hugmyndafræði og rannsóknir (KME120F)

Fjallað verður um rannsóknir á sviði fjölmenningarfræða á Íslandi og í öðrum löndum, fjölmenningu í sögulegu og alþjóðlegu samhengi, búferlaflutninga, stöðu minnihlutahópa og stöðu flóttafólks. Einnig verður fjallað um viðhorf og fordóma, svo og aðgerðir stjórnvalda, mannréttindi, jafnrétti og lýðræði. Þá verður rætt um uppeldi í fjölmenningarlegu samfélagi og rannsóknir á stöðu barna og unglinga sem málfarslegra, menningarlegra og trúarlegra minnihlutahópa. Verkefni eru vettvangstengd og nemendur kynnast eigindlegum rannsóknaraðferðum við söfnun gagna á vettvangi og úrvinnslu þeirra.

Vinnulag:
Fyrirlestrar, samræða, mat og beiting fræða á tiltekin viðfangsefni, samstarf í hópum. 

X

Þróunarsamvinna: Stefnur og stofnanir (MAN018F)

Fjallað verður um ágreining um þróunarsamvinnu. Þá verða kynntar mismunandi leiðir til þróunaraðstoðar, styrk þeirra og veikleika. Til umfjöllunar verða fjölþjóðastofnanir, tvíhliða stofnanir, frjáls félagasamtök, nýir þróunaraðilar og viðskipti. Nálganir sem ræddar verða eru m.a. verkefnanálgun, geiranálgun, árangursmiðuð stjórnun, þátttökunálgun og  samþætting. Einnig verður fjallað um auðlindir og umhverfismál. Loks verður rætt um þróunarsamvinnu í óstöðugum ríkjum og neyðraðstoð.

X

Hnattræn heilsa (MAN0A3F)

Í námskeiðinu verður farið yfir helstu forgangsverkefni á fræðasviði hnattrænnar heilsu (e. global health). Fjallað verður um mismunandi sjúkdómsbyrði landa, ójöfnuð og helstu félags- og efnahagslegu áhrifaþætti á líf og heilsu fólks í hnattvæddum heimi. Sérstök áhersla verður á heilsu mæðra, nýbura, barna og ungs fólks með áherslu á milli- og lágtekjulönd og uppbyggingu heilbrigðiskerfa til að veita góða og tímanlega þjónustu. Áskoranir í næringu þjóða og geðheilbrigði verður skoðað í hnattrænu ljósi og forvarnir og samfélagsleg þýðing sýkinga eins og malaríu, berkla, HIV/AIDS, kóler, Ebólu og COVID-19. Þá verður fjallað um áhrif umhverfis, ofbeldis, menningar, neyðarástands og starf alþjóðlegra stofnana og þróunarsamvinnu, nýju Heimsmarkmiðin og siðfræðileg álitamál.

Vinsamlega athugið að ef þörf krefur vegna þátttöku erlendra nemenda þá verður námskeiðið kennt á ensku.

X

Málstofa í ritun meistararitgerða í mannfræði og upplýsingafræði (MAN401F)

Námskeiðinu er ætlað að aðstoða nemendur við ritun meistararitgerða. Fjallað er um hvað felst í ritun meistararitgerða og nemendum gefið tækifæri til að fjalla um ritgerðarefni sitt. Tilgangurinn með málstofunni er að skapa „rými“ (rafrænt og á staðnum) til að vinna að meistararitgerð með stuðningi frá kennurum og samnemendum. Nemendur eru mislangt komnir og efnistökin ólík en eiga það sameiginlegt að stunda eigin rannsókn. Skrif meistararitgerðar felur í sér bæði fræðilega og greinandi vinnu og þá er gott að vera í samfloti við aðra sem eru í sama ferli.

 

Í málstofunni vinnur hver og einn að eigin verkefni í takt við hugmyndafræðina „Shut up and write!“ Þetta er leið sem felur í sér að kennari er með stuttan inngang og síðan vinna nemendur sjálfstætt að eigin verkefni í tímanum. Í seinni hluta málstofu kynna nemendur eigin verkefni. Miðað er við hver kynning ásamt umræðum taki um 20 mínútur.

Einkunn: Staðið/Fall

X

Vettvangsaðferðir (MAN601F)

Fjallað er um vettvangsaðferðir mannfræðinnar og nemendur þjálfaðir í beitingu þeirra. Áhersla er lögð á siðfræðileg álitamál, rannsóknaráætlanir, vettvanginn, þátttökuathugnanir, mismunandi tegundir viðtala, notkun myndrænna gagna, öflun heimilda, greiningu gagna og kynningu niðurstaðna.

X

Hnattræn heilsa (MAN603F)

Í námskeiðinu verður farið yfir helstu forgangsverkefni á fræðasviði hnattrænnar heilsu (e. global health). Fjallað verður um mismunandi sjúkdómsbyrði landa, ójöfnuð og helstu félags- og efnahagslegu áhrifaþætti á líf og heilsu fólks í hnattvæddum heimi. Sérstök áhersla verður á heilsu mæðra, nýbura, barna og ungs fólks með áherslu á milli- og lágtekjulönd og uppbyggingu heilbrigðiskerfa til að veita góða og tímanlega þjónustu. Áskoranir í næringu þjóða og geðheilbrigði verður skoðað í hnattrænu ljósi og forvarnir og samfélagsleg þýðing sýkinga eins og malaríu, berkla, HIV/AIDS, kóler, Ebólu OG COVID-19. Þá verður fjallað um áhrif umhverfis, ofbeldis, menningar, neyðarástands og starf alþjóðlegra stofnana og þróunarsamvinnu, nýju Heimsmarkmiðin og siðfræðileg álitamál.

Vinsamlega athugið að ef þörf krefur vegna þátttöku erlendra nemenda þá verður námskeiðið kennt á ensku.

X

Starfsnám (MAN0A0F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Norræn trú (ÞJÓ203F)

Trúarlíf manna á norðurslóðum er tekið fyrir og heimildir allt frá elstu tímum, eins og grafir, rúnasteinar, hellaristur og aðrar fornminjar verða skoðaðar. Einnig verða lesnar lýsingar á norrænum trúarathöfnum í verkum eftir Tacitus, Adam frá Brimum, Saxo Grammaticus og í fornritum Íslendinga eins og Eddukvæðum og Konungasögum. Auk norrænnar trúar verður fjallað um seið og sjamanisma. Örlagatrú er tekin til ítarlegrar umfjöllunar sem meginþáttur í forkristnum átrúnaði á Norðurlöndum. Loks er vikið að því hvernig kristindómur hefur fallið að norrænum lífsháttum og hugsunarhætti. Námskeiðið er kennt á ensku.

X

Starfsnám (MAN0A4F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Sjónrænar rannsóknaraðferðir (FOM001M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist aðferðarfræðilega þekkingu, skilning og verklega færni til að greina myndir og önnur sjónræn rannsóknargögn (ljósmyndir, kvikmyndir, teikningar, auglýsingar, netmiðla, o.s.frv.). Farið verður í ýmsar aðferðir við greiningu á sjónrænu efni og hugað verður að sjónrænum gagnasöfnum og vinnu með þau. Nemendur fá þjálfun í því að kynna sér og leggja sjálfstætt mat á fyrirliggjandi rannsóknir. Námskeiðið byggist upp á hagnýtum verkefnum, þar sem nemendur undirbúa og hanna rannsóknaáætlanir, afla gagna og spreyta sig á greiningu þeirra. Námskeiðið er þverfaglegt og hentar nemendum á hug- og félagsvísindasviði, sem og öðrum sviðum.

X

Kommon sens? - Mannfræði skynjunar og skynhátta (MAN0A8F)

Í þessu námskeiði er ætlunin að fjalla um menningarlegt afstæði skynjunar. Miðlægt í þeirri umfjöllun verður hugtakið skynháttur (mode of perception), en það vísar til þeirrar sérstöku áherslu í skynjun sem ríkjandi er í menningarsamfélagi. Meðal annars verður fjallað um sjónrænt fólk og hljóðrænt og um margvíslega möguleika lyktar, bragðs og snertingar í menningarlegu tilliti. Kynntar verða helstu kenningar um skynjun sem mannfræðingar hafa leitað í en námskeiðið verður jafnframt að stórum hluta verklegt og tilraunir munu gerðar með skynjun nemenda á hinum ýmsu fyrirbærum tilverunnar.

Markmið: Að nemendur geri sér grein fyrir félagslegri mótun skynjunar og þá um leið afstæði hennar.

X

(Ó)jöfnuður og velferð á Norðurlöndum (FÉL213F)

Norræna velferðarmódelið er oft séð sem fyrirmynd annarra velferðarríkja, þar sem hvergi í heiminum hefur verið náð betri árangi í að jafna kjör þegna. Ísland tilheyrir hinu norræna módeli, en er ólíkt á ýmsan hátt, t.d. hefur stuðningur við hinn almenna borgara verið minni og almennt minna eytt í velferðarmál. Samt sem áður hefur mikill árangur náðst á sviði jöfnuðar, Ísland mælist iðulega sem það land þar sem jafnrétti kynjanna er hvað mest og þar sem ýmsir stuðlar sem mæla ójöfnuð eru lægstir.

 Í þessu námskeiði verður farið yfir helstu kenningar félagsfræðinnar um ójöfnuð og velferðarkerfið, og sérstaða Íslands skoðuð bæði í samanburði við hin Norðurlöndin, sem og velferðarríki í öðrum þróuðum iðnríkjum. Sjónum verður beint bæði að skipulagningu velferðarríkisins, hvernig fræðimenn hafa flokkað velferðarríki, og afleiðingum velferðarkerfisins til dæmis fyrir heilsu, ójöfnuð, og tækifæri einstaklinga í samfélaginu.

X

Sakfræði og löggæslukerfið (FÉL007F)

Kennari lætur nemendum í té leslista sem inniheldur úrval af lesefni á sviði sakfræði. Fjallað verður um kenningar og rannsóknir félags- og afbrotafræðinga á réttar- og löggæslukerfinu. Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir. Umræðutímar verða haldnir aðra hverja viku.

X

Safn og samfélag: Sirkus dauðans? (SAF603M)

Fjallað verður um samfélagslegt hlutverk safna út frá margvíslegum sjónarhornum: efnahagslegum, pólitískum, menningarlegum, félagslegum og síðast en ekki síst alþjóðlegum. Fjallað verður meðal annars um hlutverk safna í hugmyndinni um þjóð, lagalegt umhverfi safna, rekstrarform, staða og hlutverk þjóðarsafna, safna í eigu sveitarfélaga, félagasamtaka og einkafyrirtækja, fjármögnun safnastarfs, stefna yfirvalda í málefnum safna, söfn og mannréttindi, söfn og áföll (trauma), kynjahugmyndir og fleira. Í námskeiðinu er einnig hugað að möguleikum safna á að virkja fólk og samfélög til þátttöku í starfsemi þeirra eins og söfnun, heimildaöflun, sýningarstjórnun, sýningargerð og annarri miðlun. Skoðuð verða innlend og erlend dæmi. Eftir því sem því verður komið við, eru farnar ein til tvær vettvangsferðir. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Stríðsátök og friðarferli (MAN602M)

Í námskeiðinu verður gefið yfirlit yfir helstu kenningar um vopnuð átök, fræðilegar skilgreiningar á viðeigandi hugtökum og aðferðafræðilegar nálganir. Nýlegar rannsóknir mannfræðinnar á viðfangsefninu verða kynntar þar sem fjallað er um aðkomu mismunandi hópa fólks að vopnuðum átökum og afleiðingum átakanna. Einstök átakasvæði verða tekin til skoðunar þar sem greindir verða áhrifaþættir og mögulegar friðarlausnir.

X

Lesnámskeið um sérsvið (MAN005F)

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

X

Fötlun og menning (FFR102M)

Meginviðfangsefni námskeiðsins er að rýna í stöðu og ímynd fatlaðs fólks og birtingarmyndir fötlunar í (dægur)menningu og listum. Fjallað verður um ímyndir og hlutverk fatlaðs fólks í sögulegu samhengi, dægurmenningu, fjölmiðlum, bókmenntum, listum og almennri orðræðu. Sérstök áhersla verður lögð á (list)menningu fatlaðs fólks, sjálfskilning, kvenleika og karlmennsku. Rýnt verður í fötlun sem einn lið í fjölbreytileika samfélaga og staðsetningu fatlaðs fólks í menningu og sögu.

X

Mannfræði borga (MAN507M)

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

X

Fjölmenning og fólksflutningar (MAN017F)

Oft er talað um fólksflutninga og fjölmenningu sem eitt megin einkenni samfélaga samtímans. Í námskeiðinu eru kynntar helstu kenningar og stefnur sem fram hafa komið í tengslum við rannsóknir á fólksflutningum og fjölmenningu. Fjallað er á gagnrýninn hátt um margskonar kenningar sem tengjast þessum rannsóknarviðfangsefnum og gagnsemi þeirra skoðuð. Skoðuð eru hugtök eins og menning, samlögun, aðlögun og samþætting, en jafnframt gert grein fyrir hreyfanleika fortíðar og tengslum hans við fjölmenningu. Í námskeiðinu eru ólíkar nálganir og kenningarmótun fræðimanna fyrst og fremst dregnar fram og gerð grein fyrir helstu viðfangsefnum félagsvísindamanna á þessu sviði.

Kennslan fer fram í formi fyrirlestra og umræðna.

X

Hnattræn heilsa (MAN603F)

Í námskeiðinu verður farið yfir helstu forgangsverkefni á fræðasviði hnattrænnar heilsu (e. global health). Fjallað verður um mismunandi sjúkdómsbyrði landa, ójöfnuð og helstu félags- og efnahagslegu áhrifaþætti á líf og heilsu fólks í hnattvæddum heimi. Sérstök áhersla verður á heilsu mæðra, nýbura, barna og ungs fólks með áherslu á milli- og lágtekjulönd og uppbyggingu heilbrigðiskerfa til að veita góða og tímanlega þjónustu. Áskoranir í næringu þjóða og geðheilbrigði verður skoðað í hnattrænu ljósi og forvarnir og samfélagsleg þýðing sýkinga eins og malaríu, berkla, HIV/AIDS, kóler, Ebólu OG COVID-19. Þá verður fjallað um áhrif umhverfis, ofbeldis, menningar, neyðarástands og starf alþjóðlegra stofnana og þróunarsamvinnu, nýju Heimsmarkmiðin og siðfræðileg álitamál.

Vinsamlega athugið að ef þörf krefur vegna þátttöku erlendra nemenda þá verður námskeiðið kennt á ensku.

X

Ímyndir, vald og framandleiki (MAN101F)

Námskeiðið varpar ljósi á hvernig fordómar og staðalmyndir eru hluti af afmörkunarferli sem er rakið til nýlenduhyggju. Í námskeiðinu er því rýnt ferli afmörkunnar út frá gagnrýnum kenningum um kynþætti og eftirlendustefnu. Áhersla er lögð á að skoða ímyndir og orðræður fortíðar og nútímans um fólk sem eru afmarkað í samfélögum sem „hin‘“og hvernig „Hinun“ á sér stað. Út frá því gagnrýna ljósi, er ímyndasköpunin sem átti sér stað á tímum nýlenduveldanna greind sem og söguleg tenging þeirra við hugmyndir um menningu, sjálfsmyndir og þróun. Ferli sem jafnan er tengt við óríentalisma. Ennfremur er áherslan á tengingu eldri orðræðu við nýlenduhyggju, þjóðersnishyggju, og birtingamyndir nútímans sem beinast að jaðarsettum hópum i Evrópu. 

Í námskeiðinu, er einnig skoðað hvernig slíkar orðræður hafa áhrif á sjálfsmyndir samfélagslega flokkaða hópa, afmörkun byggða á líkamlegum forsendum og afmarkaða staði. Að því leiti, er skoðað atbeni fólks, mótsstöður, og leiðir til viðnáms gegn jaðarsentingu og rasisma. Að lokum er rýnt í hvenrig mannfræðilegar rannsóknir og afstaða fræðimanna hefur spilast inn í þekkingarmynstur og pólítik fortíðar og nútíðar.  

Námskeiðið er kennt á ensku.  

X

Verkefnaáætlanir, eftirfylgni og úttektir (MAN701F)

Í námskeiðinu verða kynnt helstu hugtök og nálganir sem notuð eru við undirbúning, eftirfylgni og úttektir á verkefnum/starfsemi. Fjallað verður meðal annars um greiningu þess vanda sem verkefni er ætlað að leysa, kortlagningu hagsmunaaðila, hönnun verkefnaáætlunar, lýsingu á eftirfylgd, verklýsingu úttektar (e. Terms of Reference – TOR), gagnaöflun, skýrslugerð um framvindu verkefna og niðurstöður úttektar, endurskoðun verkefnaáætlunar og upplýsingagjöf. Lögð verður áhersla á mikilvægi þátttöku hagsmunaaðila og samþættingu kynjasjónarmiða. Nálganir sem kenndar eru í námskeiðinu eiga rætur í  alþjóðlegri þróunarsamvinnu en þær má nýta við undirbúning, eftirfylgni og úttekt á margskonar verkefnum/starfsemi. Við kennsluna verður stuðst við samblöndun kenningalegrar umfjöllunar og lausn hagnýtra verkefna.

X

MA-ritgerð í hnattrænum fræðum (MAN442L, MAN442L, MAN442L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

X

MA-ritgerð í hnattrænum fræðum (MAN442L, MAN442L, MAN442L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

X

MA-ritgerð í hnattrænum fræðum (MAN442L, MAN442L, MAN442L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá
X

Hnattræn heilsa (MAN0A3F)

Í námskeiðinu verður farið yfir helstu forgangsverkefni á fræðasviði hnattrænnar heilsu (e. global health). Fjallað verður um mismunandi sjúkdómsbyrði landa, ójöfnuð og helstu félags- og efnahagslegu áhrifaþætti á líf og heilsu fólks í hnattvæddum heimi. Sérstök áhersla verður á heilsu mæðra, nýbura, barna og ungs fólks með áherslu á milli- og lágtekjulönd og uppbyggingu heilbrigðiskerfa til að veita góða og tímanlega þjónustu. Áskoranir í næringu þjóða og geðheilbrigði verður skoðað í hnattrænu ljósi og forvarnir og samfélagsleg þýðing sýkinga eins og malaríu, berkla, HIV/AIDS, kóler, Ebólu og COVID-19. Þá verður fjallað um áhrif umhverfis, ofbeldis, menningar, neyðarástands og starf alþjóðlegra stofnana og þróunarsamvinnu, nýju Heimsmarkmiðin og siðfræðileg álitamál.

Vinsamlega athugið að ef þörf krefur vegna þátttöku erlendra nemenda þá verður námskeiðið kennt á ensku.

X

Hnattvæðing (MAN095F)

Í námskeiðinu verða skoðaðar nýlegar kenningar og rannsóknir sem tengjast hnattvæðingu og hnattrænum ferlum. Rýnt verður í ýmis hugtök eins og menning, "transnationalism" svæðing og afsvæðing. Einnig verða skoðaðar rannsóknir sem varpa ljósi á ólíkar hliðar hnattvæðingar og afleiðingar fyrir félagslegan, efnislegan og pólitískan veruleika. Í námskeiðinu er bæði fjallað á gagnrýnin hátt um fyrrnefnd hugtök en einnig lögð áhersla á að skoða rannsóknir á hvernig fólk er þátttakendur/þolendur/gerendur í hnattvæðingarferlum.

Kennslan felst í fyrirlestrum og umræðum. Mikil áhersla er á þátttöku nemenda.

Námskeiðið verður kennt að hluta á ensku

X

Þróunarsamvinna: Stefnur og stofnanir (MAN018F)

Fjallað verður um ágreining um þróunarsamvinnu. Þá verða kynntar mismunandi leiðir til þróunaraðstoðar, styrk þeirra og veikleika. Til umfjöllunar verða fjölþjóðastofnanir, tvíhliða stofnanir, frjáls félagasamtök, nýir þróunaraðilar og viðskipti. Nálganir sem ræddar verða eru m.a. verkefnanálgun, geiranálgun, árangursmiðuð stjórnun, þátttökunálgun og  samþætting. Einnig verður fjallað um auðlindir og umhverfismál. Loks verður rætt um þróunarsamvinnu í óstöðugum ríkjum og neyðraðstoð.

X

Starfsnám (MAN0A4F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Mannfræði lista (MAN0A6F)

Í þessu námskeiði verður farið yfir umfjöllun mannfræðinga um list í gegnum tíðina. Ólíkar skilgreiningar á hugtakinu list verða skoðaðar og í því samhengi tengsl þessa hugtaks við fagurfræði og siðferði. Leitað verður svara við þeirri spurningu hvort líta megi á hugtakið sem algilt, hvort verk, sem hinni vestrænt mótuðu skynjun þykir listræn í öðrum menningarsamfélögum, séu í raun list fyrir þá sem skapa þessi verk. Höfundaréttur, upprunaleiki og ýmis vandamál samfara samskiptum ólíkra menningarlegra hefða verða einnig tekin til athugunar. Til að varpa ljósi á þessa þætti verður leitað í etnógrafíuna og tekin dæmi frá ýmsum samfélögum víða um heim.

X

Starfsnám (MAN0A0F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins.

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært.

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi.

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar.

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar.

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Umhverfismannfræði (MAN509M)

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

X

Lesnámskeið um sérsvið (MAN004F)

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

X

Afbrot og frávikshegðun (FÉL0A1F)

Námskeiðið beinir sjónum að íslenskum unglingum og íslenskri unglingamenningu. Farið verður yfir ýmsa þætti í lífi ungs fólks, s.s: afbrot og frávikshegðun; heilsu, íþróttir og aðra tómstundaiðkun.

Farið verður í helstu kenningar á þessum sviðum og sérstök áhersla verður lögð á umfjöllun um viðamiklar rannsóknir sem gerðar hafa verið á högum og líðan íslenskra ungmenna á undanförnum árum. Þessar rannsóknir verðar settar í samhengi við smæð hins íslenska samfélagsins samanborið við önnur lönd.

Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir og fái jafnframt innsýn í það hvernig rannsóknir geta mótað stefnumótun í málefnum ungs fólks.

X

Urban Anthropology (MAN507M)

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

X

Kenningar í safnafræði (SAF002F)

Lesin verða kenningarleg grundvallarrit í safnafræði í bland við nýlegar rannsóknir. Saga greinarinnar verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, sem hafi mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti. Hugað verður að því hvernig ýmsar kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra (s.s. eins og marxsmi, post-strúktúralismi, eftirlendufræði, feminismi og nýfrjálshyggja), sem og hvernig söfn hafa mótað kenningar. Fjallað verður m.a. um kenningar um sýningarstjórnun og sýningargerð, málfrelsi, ritskoðun, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur, fólksflutninga, minni, gleymsku og sanngildi.  Fjölmörg dæmi úr safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Söfn sem námsvettvangur (SAF016F)

Einn megintilgangur safna á Íslandi er að skila menningar- og náttúruarfi landsins til komandi kynslóða og stuðla að aukinni þekkingu á þessari arfleifð og skilningi á tengslum hennar við umheiminn. Ætlast er til þess (samkvæmt safnalögum) að söfn reyni að „auka lífsgæði manna“ með því að efla skilning á þróun og stöðu menningar, lista náttúru eða vísinda. Söfn og safnfræðsla geta því haft áhrif á samfélag, hópa og einstaklinga. Safnafræði getur komið hér að liði og er megin viðfangsefni námskeiðsins. Kynntar verða fræðilegar kenningar sem hafa að markmiði að stuðla að fjölbreyttri og áhrifamikilli fræðslu tengdri fornleifum, list, náttúruvísindum, menningarlegri arfleifð og öðrum viðfangsefnum safna. Hugað verður að fjölbreyttum markhópum safnfræðslu, hlutverki safngesta innan safna, rými, textagerð, margmiðlun, gagnvirkni og fleira.

Þetta er fjarkennslunámskeið sem skiptist í þrjár lotur. Í hverri lotu eru ör-fyrirlestrar frá kennara með hugleiðingum um námsefnið, gesta-fyrirlestrar (stafrænir) og aukaefni. Þrjár stað og/eða ZOOMlotur eru yfir önnina, þar sem nemendur fá fyrirlestra frá starfsmönnum safna og vinna að fræðsluverkefni í samstarfi við safn í Reykjavík. Verkefnið verður þróað út frá fræðilegum áhuga nemenda undir handleiðslu kennara og með aðstoð starfsmanna safnsins.

X

Kenningar í alþjóðasamskiptum (ASK102F)

Námskeiðið er inngangur að kenningum í alþjóðasamskiptum. Það veitir nemendum undirstöðu til greininga á öðrum sviðum alþjóðasamskipta. Mælt er með að nemendur taki það sem fyrst á námsferlinum. Í námskeiðinu eru nemendur kynntir fyrir kenningaramma alþjóðasamskipta með það að markmiði að þroska færni þeirra til að skilja og greina viðburði samtímans með því að beita kenningum.

Viðfangsefnið er skoðað í gegnum helstu umræður (e. debates) í fræðunum, með áherslu á raunhyggju (e. realism), frjálslynda stofnanahyggju (e. liberalism/liberal institutionalism), og mótunarhyggju (e. constructivism) og samspil sögulegra og vísindalegra aðferða annars vegar og gerendahæfni og formgerðar hins vegar.

Fjallað er um viðfangsefni alþjóðasamskipta. Annars vegar þær aðferðir sem kenningarnar nota til að varpa ljósi á þessi efni og hins vegar hvernig kenningarnar lýsa stjórnmálum alþjóðakerfisins.

Námskeiðið byggir á fyrirlestrum og umræðum, í minni og stærri hópum. Áhersla er lögð á að nemendur þroski greiningar- og ritfærni í gegnum skil á ólíkum rituðum verkefnum.

X

Utanríkismál Íslands (ASK103F)

Fjallað verður um íslensk utanríkismál og utanríkisstefnu á tímabilinu 1940 til 2018. Gerð verður grein fyrir þeim breytingum sem orðið hafa á utanríkisstefnunni og reynt að meta hvaða þættir stýra utanríkisstefnunni. Leitast verður við að svara spurningunni hvers vegna og til hvers Ísland taki virkari þátt í alþjóðasamstarfi. Einnig verður fjallað um hvernig þjóðernishyggja hér á landi og alþjóðlegir atburðir eins og stríð Bandaríkjanna gegn hryðjuverkum hafa sett mark sitt á utanríkisstefnuna. Greint verður hvernig íslensk stjórnvöld hafa brugðist við alþjóðavæðingunni, Evrópusamrunanum, auknu hlutverki alþjóðastofnana, stefnu Bandaríkjanna í alþjóðamálum, endalokum kalda stríðsins og yfirstandandi efnahags- og fjármálakreppu. Fjallað verður um tvíhliða samskipti Ísland við nágrannaríkin og aukna þátttöku Íslands í starfi alþjóðastofnana. Til dæmis verður farið yfir samskipti íslenskra stjórnvalda við Bandaríkin og þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna. Einnig verður fjallað um stofnun og störf Íslensku friðargæslunnar sem og aukna áherslu stjórnvalda á störf að þróunarmálum og mannréttindamálum. Kastljósinu verður beint að þeim áskorunum sem smáríki eins og Ísland standa frammi fyrir og þeim tækifærum sem þeim standa til boða í alþjóðasamfélaginu. Notast verður við kenningar í alþjóðastjórnmálum og smáríkjafræðum til að greina og skýra utanríkisstefnu Íslands. Rætt verður um hvort íslenskir ráðamenn trúi því í vaxandi mæli að Ísland hafi hæfni og getu til að láta til sín taka innan alþjóðastofnana og hafi skyldum að gegna í alþjóðasamfélaginu.

X

Staða Íslands í alþjóðakerfinu (ASK105F)

Markmið námskeiðsins er að kynna nemendur fyrir alþjóðasamvinnu og stöðu Íslands í alþjóðakerfinu. Hnattvæðing verður skoðuð í sögulegu ljósi og farið yfir helstu kenningar um hnattvæðingu. Fjallað verður um áhrif hnattvæðingar á stjórnmál, efnahagsmál, ríki og einstaklinga. Utanríkisstefna Íslands verður greind og áhersla lögð á þau málefni sem eru í forgangi hjá íslenskum stjórnvöldum um þessar mundir. Sjónum er beint að varnar- og öryggismálum á Íslandi, þátttöku Íslands í málefnum norðurslóða og norrænu samstarfi, og stöðu Íslands í ljósi breyttrar heimsmyndar. Fjallað verður sérstaklega um stofnanir sem sinna öryggismálum á landinu eins og Landhelgisgæsluna, Póst- og fjarskiptastofnunina og Ríkislögreglustjóra. Samrunaþróunin í Evrópu verður skoðuð með tilliti til þeirra leiða sem Ísland hefur valið í samskiptum sínum við Evrópu. Skoðað verður sérstaklega hvaða áhrif EES-samningurinn hefur haft á Íslandi. Einnig verður gerð grein fyrir þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna og framboði Íslands til Öryggisráðs SÞ.

X

Kenningar og sjónarhorn í fötlunarfræði (FFR102F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist þekkingu á þróun hugmynda og kenninga um fötlun og fái innsýn í fræðilega umfjöllun og rannsóknir á því sviði. Lögð er áhersla á þróun fötlunarfræða sem þverfræðilegrar og gagnrýnnar fræðigreinar með náin tengsl við réttindabaráttu fatlaðs fólks. Fjallað verður um margbreytileg félagsleg og menningarleg sjónarhorn og kenningar fræðigreinarinnar. Sérstök áhersla verður á þá hugmyndafræði sem legið hefur til grundvallar stefnumótunar og þjónustu við fatlað fólk undanfarna áratugi, þ.e.; 1) hugmyndafræði um “eðlilegt líf” normaliseringu, 2) hugmyndafræði um “sjálfstætt líf” independent living og 3) mannréttindasjónarmið. Jafnframt verður fjallað um tengsl hugmyndafræðinnar við daglegt líf fatlaðs fólks. 

X

Kenningar í félags- og mannvísindum (FOM101F)

Námskeiðið fjallar um nýleg verk og stefnur sem valdið hafa, eða eru líkleg til að valda, straumhvörfum í félags- og mannvísindalegri hugsun. Áhersla er lögð á samfélagslegt og sögulegt samhengi kenninganna. Kennsla fer fram í fyrirlestrum og umræðum. Skyldumæting er í umræðutíma einu sinni í viku í 40 mínútur. Fjarnemar geta mætt í kennslustofu eða tekið þátt í gegnum Internetið (með Zoom). 

X

Almenn kynjafræði (KYN101F)

Í námskeiðinu er fjallað um helstu viðfangsefni kynjafræða í ljósi margbreytileika nútímasamfélaga. Kynjafræðilegu sjónarhorni er beitt til að gefa yfirlit yfir stöðu og aðstæður ólíkra hópa í samfélaginu. Fjallað er um upphaf og þróun kvennabaráttu og kynjafræða. Kynnt verða helstu hugtök kynjafræða svo sem kyn, kyngervi, eðlishyggja og mótunarhyggja. Skoðað er hvernig kyn er ávallt samtvinnað öðrum samfélagslegum áhrifabreytum.

X

Fjölmenningarsamfélag og skóli: Hugmyndafræði og rannsóknir (KME120F)

Fjallað verður um rannsóknir á sviði fjölmenningarfræða á Íslandi og í öðrum löndum, fjölmenningu í sögulegu og alþjóðlegu samhengi, búferlaflutninga, stöðu minnihlutahópa og stöðu flóttafólks. Einnig verður fjallað um viðhorf og fordóma, svo og aðgerðir stjórnvalda, mannréttindi, jafnrétti og lýðræði. Þá verður rætt um uppeldi í fjölmenningarlegu samfélagi og rannsóknir á stöðu barna og unglinga sem málfarslegra, menningarlegra og trúarlegra minnihlutahópa. Verkefni eru vettvangstengd og nemendur kynnast eigindlegum rannsóknaraðferðum við söfnun gagna á vettvangi og úrvinnslu þeirra.

Vinnulag:
Fyrirlestrar, samræða, mat og beiting fræða á tiltekin viðfangsefni, samstarf í hópum. 

X

Verkefnaáætlanir, eftirfylgni og úttektir (MAN701F)

Í námskeiðinu verða kynnt helstu hugtök og nálganir sem notuð eru við undirbúning, eftirfylgni og úttektir á verkefnum/starfsemi. Fjallað verður meðal annars um greiningu þess vanda sem verkefni er ætlað að leysa, kortlagningu hagsmunaaðila, hönnun verkefnaáætlunar, lýsingu á eftirfylgd, verklýsingu úttektar (e. Terms of Reference – TOR), gagnaöflun, skýrslugerð um framvindu verkefna og niðurstöður úttektar, endurskoðun verkefnaáætlunar og upplýsingagjöf. Lögð verður áhersla á mikilvægi þátttöku hagsmunaaðila og samþættingu kynjasjónarmiða. Nálganir sem kenndar eru í námskeiðinu eiga rætur í  alþjóðlegri þróunarsamvinnu en þær má nýta við undirbúning, eftirfylgni og úttekt á margskonar verkefnum/starfsemi. Við kennsluna verður stuðst við samblöndun kenningalegrar umfjöllunar og lausn hagnýtra verkefna.

X

Hnattræn heilsa (MAN603F)

Í námskeiðinu verður farið yfir helstu forgangsverkefni á fræðasviði hnattrænnar heilsu (e. global health). Fjallað verður um mismunandi sjúkdómsbyrði landa, ójöfnuð og helstu félags- og efnahagslegu áhrifaþætti á líf og heilsu fólks í hnattvæddum heimi. Sérstök áhersla verður á heilsu mæðra, nýbura, barna og ungs fólks með áherslu á milli- og lágtekjulönd og uppbyggingu heilbrigðiskerfa til að veita góða og tímanlega þjónustu. Áskoranir í næringu þjóða og geðheilbrigði verður skoðað í hnattrænu ljósi og forvarnir og samfélagsleg þýðing sýkinga eins og malaríu, berkla, HIV/AIDS, kóler, Ebólu OG COVID-19. Þá verður fjallað um áhrif umhverfis, ofbeldis, menningar, neyðarástands og starf alþjóðlegra stofnana og þróunarsamvinnu, nýju Heimsmarkmiðin og siðfræðileg álitamál.

Vinsamlega athugið að ef þörf krefur vegna þátttöku erlendra nemenda þá verður námskeiðið kennt á ensku.

X

Málstofa í ritun meistararitgerða í mannfræði og upplýsingafræði (MAN401F)

Námskeiðinu er ætlað að aðstoða nemendur við ritun meistararitgerða. Fjallað er um hvað felst í ritun meistararitgerða og nemendum gefið tækifæri til að fjalla um ritgerðarefni sitt. Tilgangurinn með málstofunni er að skapa „rými“ (rafrænt og á staðnum) til að vinna að meistararitgerð með stuðningi frá kennurum og samnemendum. Nemendur eru mislangt komnir og efnistökin ólík en eiga það sameiginlegt að stunda eigin rannsókn. Skrif meistararitgerðar felur í sér bæði fræðilega og greinandi vinnu og þá er gott að vera í samfloti við aðra sem eru í sama ferli.

 

Í málstofunni vinnur hver og einn að eigin verkefni í takt við hugmyndafræðina „Shut up and write!“ Þetta er leið sem felur í sér að kennari er með stuttan inngang og síðan vinna nemendur sjálfstætt að eigin verkefni í tímanum. Í seinni hluta málstofu kynna nemendur eigin verkefni. Miðað er við hver kynning ásamt umræðum taki um 20 mínútur.

Einkunn: Staðið/Fall

X

Vettvangsaðferðir (MAN601F)

Fjallað er um vettvangsaðferðir mannfræðinnar og nemendur þjálfaðir í beitingu þeirra. Áhersla er lögð á siðfræðileg álitamál, rannsóknaráætlanir, vettvanginn, þátttökuathugnanir, mismunandi tegundir viðtala, notkun myndrænna gagna, öflun heimilda, greiningu gagna og kynningu niðurstaðna.

X

Ímyndir, vald og framandleiki (MAN101F)

Námskeiðið varpar ljósi á hvernig fordómar og staðalmyndir eru hluti af afmörkunarferli sem er rakið til nýlenduhyggju. Í námskeiðinu er því rýnt ferli afmörkunnar út frá gagnrýnum kenningum um kynþætti og eftirlendustefnu. Áhersla er lögð á að skoða ímyndir og orðræður fortíðar og nútímans um fólk sem eru afmarkað í samfélögum sem „hin‘“og hvernig „Hinun“ á sér stað. Út frá því gagnrýna ljósi, er ímyndasköpunin sem átti sér stað á tímum nýlenduveldanna greind sem og söguleg tenging þeirra við hugmyndir um menningu, sjálfsmyndir og þróun. Ferli sem jafnan er tengt við óríentalisma. Ennfremur er áherslan á tengingu eldri orðræðu við nýlenduhyggju, þjóðersnishyggju, og birtingamyndir nútímans sem beinast að jaðarsettum hópum i Evrópu. 

Í námskeiðinu, er einnig skoðað hvernig slíkar orðræður hafa áhrif á sjálfsmyndir samfélagslega flokkaða hópa, afmörkun byggða á líkamlegum forsendum og afmarkaða staði. Að því leiti, er skoðað atbeni fólks, mótsstöður, og leiðir til viðnáms gegn jaðarsentingu og rasisma. Að lokum er rýnt í hvenrig mannfræðilegar rannsóknir og afstaða fræðimanna hefur spilast inn í þekkingarmynstur og pólítik fortíðar og nútíðar.  

Námskeiðið er kennt á ensku.  

X

Fjölmenning og fólksflutningar (MAN017F)

Oft er talað um fólksflutninga og fjölmenningu sem eitt megin einkenni samfélaga samtímans. Í námskeiðinu eru kynntar helstu kenningar og stefnur sem fram hafa komið í tengslum við rannsóknir á fólksflutningum og fjölmenningu. Fjallað er á gagnrýninn hátt um margskonar kenningar sem tengjast þessum rannsóknarviðfangsefnum og gagnsemi þeirra skoðuð. Skoðuð eru hugtök eins og menning, samlögun, aðlögun og samþætting, en jafnframt gert grein fyrir hreyfanleika fortíðar og tengslum hans við fjölmenningu. Í námskeiðinu eru ólíkar nálganir og kenningarmótun fræðimanna fyrst og fremst dregnar fram og gerð grein fyrir helstu viðfangsefnum félagsvísindamanna á þessu sviði.

Kennslan fer fram í formi fyrirlestra og umræðna.

X

Starfsnám (MAN0A0F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Norræn trú (ÞJÓ203F)

Trúarlíf manna á norðurslóðum er tekið fyrir og heimildir allt frá elstu tímum, eins og grafir, rúnasteinar, hellaristur og aðrar fornminjar verða skoðaðar. Einnig verða lesnar lýsingar á norrænum trúarathöfnum í verkum eftir Tacitus, Adam frá Brimum, Saxo Grammaticus og í fornritum Íslendinga eins og Eddukvæðum og Konungasögum. Auk norrænnar trúar verður fjallað um seið og sjamanisma. Örlagatrú er tekin til ítarlegrar umfjöllunar sem meginþáttur í forkristnum átrúnaði á Norðurlöndum. Loks er vikið að því hvernig kristindómur hefur fallið að norrænum lífsháttum og hugsunarhætti. Námskeiðið er kennt á ensku.

X

Starfsnám (MAN0A4F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Sjónrænar rannsóknaraðferðir (FOM001M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist aðferðarfræðilega þekkingu, skilning og verklega færni til að greina myndir og önnur sjónræn rannsóknargögn (ljósmyndir, kvikmyndir, teikningar, auglýsingar, netmiðla, o.s.frv.). Farið verður í ýmsar aðferðir við greiningu á sjónrænu efni og hugað verður að sjónrænum gagnasöfnum og vinnu með þau. Nemendur fá þjálfun í því að kynna sér og leggja sjálfstætt mat á fyrirliggjandi rannsóknir. Námskeiðið byggist upp á hagnýtum verkefnum, þar sem nemendur undirbúa og hanna rannsóknaáætlanir, afla gagna og spreyta sig á greiningu þeirra. Námskeiðið er þverfaglegt og hentar nemendum á hug- og félagsvísindasviði, sem og öðrum sviðum.

X

Kommon sens? - Mannfræði skynjunar og skynhátta (MAN0A8F)

Í þessu námskeiði er ætlunin að fjalla um menningarlegt afstæði skynjunar. Miðlægt í þeirri umfjöllun verður hugtakið skynháttur (mode of perception), en það vísar til þeirrar sérstöku áherslu í skynjun sem ríkjandi er í menningarsamfélagi. Meðal annars verður fjallað um sjónrænt fólk og hljóðrænt og um margvíslega möguleika lyktar, bragðs og snertingar í menningarlegu tilliti. Kynntar verða helstu kenningar um skynjun sem mannfræðingar hafa leitað í en námskeiðið verður jafnframt að stórum hluta verklegt og tilraunir munu gerðar með skynjun nemenda á hinum ýmsu fyrirbærum tilverunnar.

Markmið: Að nemendur geri sér grein fyrir félagslegri mótun skynjunar og þá um leið afstæði hennar.

X

(Ó)jöfnuður og velferð á Norðurlöndum (FÉL213F)

Norræna velferðarmódelið er oft séð sem fyrirmynd annarra velferðarríkja, þar sem hvergi í heiminum hefur verið náð betri árangi í að jafna kjör þegna. Ísland tilheyrir hinu norræna módeli, en er ólíkt á ýmsan hátt, t.d. hefur stuðningur við hinn almenna borgara verið minni og almennt minna eytt í velferðarmál. Samt sem áður hefur mikill árangur náðst á sviði jöfnuðar, Ísland mælist iðulega sem það land þar sem jafnrétti kynjanna er hvað mest og þar sem ýmsir stuðlar sem mæla ójöfnuð eru lægstir.

 Í þessu námskeiði verður farið yfir helstu kenningar félagsfræðinnar um ójöfnuð og velferðarkerfið, og sérstaða Íslands skoðuð bæði í samanburði við hin Norðurlöndin, sem og velferðarríki í öðrum þróuðum iðnríkjum. Sjónum verður beint bæði að skipulagningu velferðarríkisins, hvernig fræðimenn hafa flokkað velferðarríki, og afleiðingum velferðarkerfisins til dæmis fyrir heilsu, ójöfnuð, og tækifæri einstaklinga í samfélaginu.

X

Sakfræði og löggæslukerfið (FÉL007F)

Kennari lætur nemendum í té leslista sem inniheldur úrval af lesefni á sviði sakfræði. Fjallað verður um kenningar og rannsóknir félags- og afbrotafræðinga á réttar- og löggæslukerfinu. Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir. Umræðutímar verða haldnir aðra hverja viku.

X

Safn og samfélag: Sirkus dauðans? (SAF603M)

Fjallað verður um samfélagslegt hlutverk safna út frá margvíslegum sjónarhornum: efnahagslegum, pólitískum, menningarlegum, félagslegum og síðast en ekki síst alþjóðlegum. Fjallað verður meðal annars um hlutverk safna í hugmyndinni um þjóð, lagalegt umhverfi safna, rekstrarform, staða og hlutverk þjóðarsafna, safna í eigu sveitarfélaga, félagasamtaka og einkafyrirtækja, fjármögnun safnastarfs, stefna yfirvalda í málefnum safna, söfn og mannréttindi, söfn og áföll (trauma), kynjahugmyndir og fleira. Í námskeiðinu er einnig hugað að möguleikum safna á að virkja fólk og samfélög til þátttöku í starfsemi þeirra eins og söfnun, heimildaöflun, sýningarstjórnun, sýningargerð og annarri miðlun. Skoðuð verða innlend og erlend dæmi. Eftir því sem því verður komið við, eru farnar ein til tvær vettvangsferðir. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Stríðsátök og friðarferli (MAN602M)

Í námskeiðinu verður gefið yfirlit yfir helstu kenningar um vopnuð átök, fræðilegar skilgreiningar á viðeigandi hugtökum og aðferðafræðilegar nálganir. Nýlegar rannsóknir mannfræðinnar á viðfangsefninu verða kynntar þar sem fjallað er um aðkomu mismunandi hópa fólks að vopnuðum átökum og afleiðingum átakanna. Einstök átakasvæði verða tekin til skoðunar þar sem greindir verða áhrifaþættir og mögulegar friðarlausnir.

X

Lesnámskeið um sérsvið (MAN005F)

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

X

Fötlun og menning (FFR102M)

Meginviðfangsefni námskeiðsins er að rýna í stöðu og ímynd fatlaðs fólks og birtingarmyndir fötlunar í (dægur)menningu og listum. Fjallað verður um ímyndir og hlutverk fatlaðs fólks í sögulegu samhengi, dægurmenningu, fjölmiðlum, bókmenntum, listum og almennri orðræðu. Sérstök áhersla verður lögð á (list)menningu fatlaðs fólks, sjálfskilning, kvenleika og karlmennsku. Rýnt verður í fötlun sem einn lið í fjölbreytileika samfélaga og staðsetningu fatlaðs fólks í menningu og sögu.

X

Mannfræði borga (MAN507M)

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

X

MA-ritgerð í hnattrænum fræðum (MAN442L, MAN442L, MAN442L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

X

MA-ritgerð í hnattrænum fræðum (MAN442L, MAN442L, MAN442L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

X

MA-ritgerð í hnattrænum fræðum (MAN442L, MAN442L, MAN442L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá
X

Þróunarsamvinna: Stefnur og stofnanir (MAN018F)

Fjallað verður um ágreining um þróunarsamvinnu. Þá verða kynntar mismunandi leiðir til þróunaraðstoðar, styrk þeirra og veikleika. Til umfjöllunar verða fjölþjóðastofnanir, tvíhliða stofnanir, frjáls félagasamtök, nýir þróunaraðilar og viðskipti. Nálganir sem ræddar verða eru m.a. verkefnanálgun, geiranálgun, árangursmiðuð stjórnun, þátttökunálgun og  samþætting. Einnig verður fjallað um auðlindir og umhverfismál. Loks verður rætt um þróunarsamvinnu í óstöðugum ríkjum og neyðraðstoð.

X

Hnattvæðing (MAN095F)

Í námskeiðinu verða skoðaðar nýlegar kenningar og rannsóknir sem tengjast hnattvæðingu og hnattrænum ferlum. Rýnt verður í ýmis hugtök eins og menning, "transnationalism" svæðing og afsvæðing. Einnig verða skoðaðar rannsóknir sem varpa ljósi á ólíkar hliðar hnattvæðingar og afleiðingar fyrir félagslegan, efnislegan og pólitískan veruleika. Í námskeiðinu er bæði fjallað á gagnrýnin hátt um fyrrnefnd hugtök en einnig lögð áhersla á að skoða rannsóknir á hvernig fólk er þátttakendur/þolendur/gerendur í hnattvæðingarferlum.

Kennslan felst í fyrirlestrum og umræðum. Mikil áhersla er á þátttöku nemenda.

Námskeiðið verður kennt að hluta á ensku

X

Hnattræn heilsa (MAN0A3F)

Í námskeiðinu verður farið yfir helstu forgangsverkefni á fræðasviði hnattrænnar heilsu (e. global health). Fjallað verður um mismunandi sjúkdómsbyrði landa, ójöfnuð og helstu félags- og efnahagslegu áhrifaþætti á líf og heilsu fólks í hnattvæddum heimi. Sérstök áhersla verður á heilsu mæðra, nýbura, barna og ungs fólks með áherslu á milli- og lágtekjulönd og uppbyggingu heilbrigðiskerfa til að veita góða og tímanlega þjónustu. Áskoranir í næringu þjóða og geðheilbrigði verður skoðað í hnattrænu ljósi og forvarnir og samfélagsleg þýðing sýkinga eins og malaríu, berkla, HIV/AIDS, kóler, Ebólu og COVID-19. Þá verður fjallað um áhrif umhverfis, ofbeldis, menningar, neyðarástands og starf alþjóðlegra stofnana og þróunarsamvinnu, nýju Heimsmarkmiðin og siðfræðileg álitamál.

Vinsamlega athugið að ef þörf krefur vegna þátttöku erlendra nemenda þá verður námskeiðið kennt á ensku.

X

Starfsnám (MAN0A4F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Mannfræði lista (MAN0A6F)

Í þessu námskeiði verður farið yfir umfjöllun mannfræðinga um list í gegnum tíðina. Ólíkar skilgreiningar á hugtakinu list verða skoðaðar og í því samhengi tengsl þessa hugtaks við fagurfræði og siðferði. Leitað verður svara við þeirri spurningu hvort líta megi á hugtakið sem algilt, hvort verk, sem hinni vestrænt mótuðu skynjun þykir listræn í öðrum menningarsamfélögum, séu í raun list fyrir þá sem skapa þessi verk. Höfundaréttur, upprunaleiki og ýmis vandamál samfara samskiptum ólíkra menningarlegra hefða verða einnig tekin til athugunar. Til að varpa ljósi á þessa þætti verður leitað í etnógrafíuna og tekin dæmi frá ýmsum samfélögum víða um heim.

X

Starfsnám (MAN0A0F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins.

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært.

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi.

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar.

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar.

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Umhverfismannfræði (MAN509M)

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

X

Lesnámskeið um sérsvið (MAN004F)

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

X

Afbrot og frávikshegðun (FÉL0A1F)

Námskeiðið beinir sjónum að íslenskum unglingum og íslenskri unglingamenningu. Farið verður yfir ýmsa þætti í lífi ungs fólks, s.s: afbrot og frávikshegðun; heilsu, íþróttir og aðra tómstundaiðkun.

Farið verður í helstu kenningar á þessum sviðum og sérstök áhersla verður lögð á umfjöllun um viðamiklar rannsóknir sem gerðar hafa verið á högum og líðan íslenskra ungmenna á undanförnum árum. Þessar rannsóknir verðar settar í samhengi við smæð hins íslenska samfélagsins samanborið við önnur lönd.

Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir og fái jafnframt innsýn í það hvernig rannsóknir geta mótað stefnumótun í málefnum ungs fólks.

X

Urban Anthropology (MAN507M)

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

X

Kenningar í safnafræði (SAF002F)

Lesin verða kenningarleg grundvallarrit í safnafræði í bland við nýlegar rannsóknir. Saga greinarinnar verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, sem hafi mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti. Hugað verður að því hvernig ýmsar kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra (s.s. eins og marxsmi, post-strúktúralismi, eftirlendufræði, feminismi og nýfrjálshyggja), sem og hvernig söfn hafa mótað kenningar. Fjallað verður m.a. um kenningar um sýningarstjórnun og sýningargerð, málfrelsi, ritskoðun, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur, fólksflutninga, minni, gleymsku og sanngildi.  Fjölmörg dæmi úr safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Söfn sem námsvettvangur (SAF016F)

Einn megintilgangur safna á Íslandi er að skila menningar- og náttúruarfi landsins til komandi kynslóða og stuðla að aukinni þekkingu á þessari arfleifð og skilningi á tengslum hennar við umheiminn. Ætlast er til þess (samkvæmt safnalögum) að söfn reyni að „auka lífsgæði manna“ með því að efla skilning á þróun og stöðu menningar, lista náttúru eða vísinda. Söfn og safnfræðsla geta því haft áhrif á samfélag, hópa og einstaklinga. Safnafræði getur komið hér að liði og er megin viðfangsefni námskeiðsins. Kynntar verða fræðilegar kenningar sem hafa að markmiði að stuðla að fjölbreyttri og áhrifamikilli fræðslu tengdri fornleifum, list, náttúruvísindum, menningarlegri arfleifð og öðrum viðfangsefnum safna. Hugað verður að fjölbreyttum markhópum safnfræðslu, hlutverki safngesta innan safna, rými, textagerð, margmiðlun, gagnvirkni og fleira.

Þetta er fjarkennslunámskeið sem skiptist í þrjár lotur. Í hverri lotu eru ör-fyrirlestrar frá kennara með hugleiðingum um námsefnið, gesta-fyrirlestrar (stafrænir) og aukaefni. Þrjár stað og/eða ZOOMlotur eru yfir önnina, þar sem nemendur fá fyrirlestra frá starfsmönnum safna og vinna að fræðsluverkefni í samstarfi við safn í Reykjavík. Verkefnið verður þróað út frá fræðilegum áhuga nemenda undir handleiðslu kennara og með aðstoð starfsmanna safnsins.

X

Kenningar í alþjóðasamskiptum (ASK102F)

Námskeiðið er inngangur að kenningum í alþjóðasamskiptum. Það veitir nemendum undirstöðu til greininga á öðrum sviðum alþjóðasamskipta. Mælt er með að nemendur taki það sem fyrst á námsferlinum. Í námskeiðinu eru nemendur kynntir fyrir kenningaramma alþjóðasamskipta með það að markmiði að þroska færni þeirra til að skilja og greina viðburði samtímans með því að beita kenningum.

Viðfangsefnið er skoðað í gegnum helstu umræður (e. debates) í fræðunum, með áherslu á raunhyggju (e. realism), frjálslynda stofnanahyggju (e. liberalism/liberal institutionalism), og mótunarhyggju (e. constructivism) og samspil sögulegra og vísindalegra aðferða annars vegar og gerendahæfni og formgerðar hins vegar.

Fjallað er um viðfangsefni alþjóðasamskipta. Annars vegar þær aðferðir sem kenningarnar nota til að varpa ljósi á þessi efni og hins vegar hvernig kenningarnar lýsa stjórnmálum alþjóðakerfisins.

Námskeiðið byggir á fyrirlestrum og umræðum, í minni og stærri hópum. Áhersla er lögð á að nemendur þroski greiningar- og ritfærni í gegnum skil á ólíkum rituðum verkefnum.

X

Utanríkismál Íslands (ASK103F)

Fjallað verður um íslensk utanríkismál og utanríkisstefnu á tímabilinu 1940 til 2018. Gerð verður grein fyrir þeim breytingum sem orðið hafa á utanríkisstefnunni og reynt að meta hvaða þættir stýra utanríkisstefnunni. Leitast verður við að svara spurningunni hvers vegna og til hvers Ísland taki virkari þátt í alþjóðasamstarfi. Einnig verður fjallað um hvernig þjóðernishyggja hér á landi og alþjóðlegir atburðir eins og stríð Bandaríkjanna gegn hryðjuverkum hafa sett mark sitt á utanríkisstefnuna. Greint verður hvernig íslensk stjórnvöld hafa brugðist við alþjóðavæðingunni, Evrópusamrunanum, auknu hlutverki alþjóðastofnana, stefnu Bandaríkjanna í alþjóðamálum, endalokum kalda stríðsins og yfirstandandi efnahags- og fjármálakreppu. Fjallað verður um tvíhliða samskipti Ísland við nágrannaríkin og aukna þátttöku Íslands í starfi alþjóðastofnana. Til dæmis verður farið yfir samskipti íslenskra stjórnvalda við Bandaríkin og þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna. Einnig verður fjallað um stofnun og störf Íslensku friðargæslunnar sem og aukna áherslu stjórnvalda á störf að þróunarmálum og mannréttindamálum. Kastljósinu verður beint að þeim áskorunum sem smáríki eins og Ísland standa frammi fyrir og þeim tækifærum sem þeim standa til boða í alþjóðasamfélaginu. Notast verður við kenningar í alþjóðastjórnmálum og smáríkjafræðum til að greina og skýra utanríkisstefnu Íslands. Rætt verður um hvort íslenskir ráðamenn trúi því í vaxandi mæli að Ísland hafi hæfni og getu til að láta til sín taka innan alþjóðastofnana og hafi skyldum að gegna í alþjóðasamfélaginu.

X

Staða Íslands í alþjóðakerfinu (ASK105F)

Markmið námskeiðsins er að kynna nemendur fyrir alþjóðasamvinnu og stöðu Íslands í alþjóðakerfinu. Hnattvæðing verður skoðuð í sögulegu ljósi og farið yfir helstu kenningar um hnattvæðingu. Fjallað verður um áhrif hnattvæðingar á stjórnmál, efnahagsmál, ríki og einstaklinga. Utanríkisstefna Íslands verður greind og áhersla lögð á þau málefni sem eru í forgangi hjá íslenskum stjórnvöldum um þessar mundir. Sjónum er beint að varnar- og öryggismálum á Íslandi, þátttöku Íslands í málefnum norðurslóða og norrænu samstarfi, og stöðu Íslands í ljósi breyttrar heimsmyndar. Fjallað verður sérstaklega um stofnanir sem sinna öryggismálum á landinu eins og Landhelgisgæsluna, Póst- og fjarskiptastofnunina og Ríkislögreglustjóra. Samrunaþróunin í Evrópu verður skoðuð með tilliti til þeirra leiða sem Ísland hefur valið í samskiptum sínum við Evrópu. Skoðað verður sérstaklega hvaða áhrif EES-samningurinn hefur haft á Íslandi. Einnig verður gerð grein fyrir þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna og framboði Íslands til Öryggisráðs SÞ.

X

Kenningar og sjónarhorn í fötlunarfræði (FFR102F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist þekkingu á þróun hugmynda og kenninga um fötlun og fái innsýn í fræðilega umfjöllun og rannsóknir á því sviði. Lögð er áhersla á þróun fötlunarfræða sem þverfræðilegrar og gagnrýnnar fræðigreinar með náin tengsl við réttindabaráttu fatlaðs fólks. Fjallað verður um margbreytileg félagsleg og menningarleg sjónarhorn og kenningar fræðigreinarinnar. Sérstök áhersla verður á þá hugmyndafræði sem legið hefur til grundvallar stefnumótunar og þjónustu við fatlað fólk undanfarna áratugi, þ.e.; 1) hugmyndafræði um “eðlilegt líf” normaliseringu, 2) hugmyndafræði um “sjálfstætt líf” independent living og 3) mannréttindasjónarmið. Jafnframt verður fjallað um tengsl hugmyndafræðinnar við daglegt líf fatlaðs fólks. 

X

Kenningar í félags- og mannvísindum (FOM101F)

Námskeiðið fjallar um nýleg verk og stefnur sem valdið hafa, eða eru líkleg til að valda, straumhvörfum í félags- og mannvísindalegri hugsun. Áhersla er lögð á samfélagslegt og sögulegt samhengi kenninganna. Kennsla fer fram í fyrirlestrum og umræðum. Skyldumæting er í umræðutíma einu sinni í viku í 40 mínútur. Fjarnemar geta mætt í kennslustofu eða tekið þátt í gegnum Internetið (með Zoom). 

X

Almenn kynjafræði (KYN101F)

Í námskeiðinu er fjallað um helstu viðfangsefni kynjafræða í ljósi margbreytileika nútímasamfélaga. Kynjafræðilegu sjónarhorni er beitt til að gefa yfirlit yfir stöðu og aðstæður ólíkra hópa í samfélaginu. Fjallað er um upphaf og þróun kvennabaráttu og kynjafræða. Kynnt verða helstu hugtök kynjafræða svo sem kyn, kyngervi, eðlishyggja og mótunarhyggja. Skoðað er hvernig kyn er ávallt samtvinnað öðrum samfélagslegum áhrifabreytum.

X

Fjölmenningarsamfélag og skóli: Hugmyndafræði og rannsóknir (KME120F)

Fjallað verður um rannsóknir á sviði fjölmenningarfræða á Íslandi og í öðrum löndum, fjölmenningu í sögulegu og alþjóðlegu samhengi, búferlaflutninga, stöðu minnihlutahópa og stöðu flóttafólks. Einnig verður fjallað um viðhorf og fordóma, svo og aðgerðir stjórnvalda, mannréttindi, jafnrétti og lýðræði. Þá verður rætt um uppeldi í fjölmenningarlegu samfélagi og rannsóknir á stöðu barna og unglinga sem málfarslegra, menningarlegra og trúarlegra minnihlutahópa. Verkefni eru vettvangstengd og nemendur kynnast eigindlegum rannsóknaraðferðum við söfnun gagna á vettvangi og úrvinnslu þeirra.

Vinnulag:
Fyrirlestrar, samræða, mat og beiting fræða á tiltekin viðfangsefni, samstarf í hópum. 

X

Verkefnaáætlanir, eftirfylgni og úttektir (MAN701F)

Í námskeiðinu verða kynnt helstu hugtök og nálganir sem notuð eru við undirbúning, eftirfylgni og úttektir á verkefnum/starfsemi. Fjallað verður meðal annars um greiningu þess vanda sem verkefni er ætlað að leysa, kortlagningu hagsmunaaðila, hönnun verkefnaáætlunar, lýsingu á eftirfylgd, verklýsingu úttektar (e. Terms of Reference – TOR), gagnaöflun, skýrslugerð um framvindu verkefna og niðurstöður úttektar, endurskoðun verkefnaáætlunar og upplýsingagjöf. Lögð verður áhersla á mikilvægi þátttöku hagsmunaaðila og samþættingu kynjasjónarmiða. Nálganir sem kenndar eru í námskeiðinu eiga rætur í  alþjóðlegri þróunarsamvinnu en þær má nýta við undirbúning, eftirfylgni og úttekt á margskonar verkefnum/starfsemi. Við kennsluna verður stuðst við samblöndun kenningalegrar umfjöllunar og lausn hagnýtra verkefna.

X

Málstofa í ritun meistararitgerða í mannfræði og upplýsingafræði (MAN401F)

Námskeiðinu er ætlað að aðstoða nemendur við ritun meistararitgerða. Fjallað er um hvað felst í ritun meistararitgerða og nemendum gefið tækifæri til að fjalla um ritgerðarefni sitt. Tilgangurinn með málstofunni er að skapa „rými“ (rafrænt og á staðnum) til að vinna að meistararitgerð með stuðningi frá kennurum og samnemendum. Nemendur eru mislangt komnir og efnistökin ólík en eiga það sameiginlegt að stunda eigin rannsókn. Skrif meistararitgerðar felur í sér bæði fræðilega og greinandi vinnu og þá er gott að vera í samfloti við aðra sem eru í sama ferli.

 

Í málstofunni vinnur hver og einn að eigin verkefni í takt við hugmyndafræðina „Shut up and write!“ Þetta er leið sem felur í sér að kennari er með stuttan inngang og síðan vinna nemendur sjálfstætt að eigin verkefni í tímanum. Í seinni hluta málstofu kynna nemendur eigin verkefni. Miðað er við hver kynning ásamt umræðum taki um 20 mínútur.

Einkunn: Staðið/Fall

X

Vettvangsaðferðir (MAN601F)

Fjallað er um vettvangsaðferðir mannfræðinnar og nemendur þjálfaðir í beitingu þeirra. Áhersla er lögð á siðfræðileg álitamál, rannsóknaráætlanir, vettvanginn, þátttökuathugnanir, mismunandi tegundir viðtala, notkun myndrænna gagna, öflun heimilda, greiningu gagna og kynningu niðurstaðna.

X

Ímyndir, vald og framandleiki (MAN101F)

Námskeiðið varpar ljósi á hvernig fordómar og staðalmyndir eru hluti af afmörkunarferli sem er rakið til nýlenduhyggju. Í námskeiðinu er því rýnt ferli afmörkunnar út frá gagnrýnum kenningum um kynþætti og eftirlendustefnu. Áhersla er lögð á að skoða ímyndir og orðræður fortíðar og nútímans um fólk sem eru afmarkað í samfélögum sem „hin‘“og hvernig „Hinun“ á sér stað. Út frá því gagnrýna ljósi, er ímyndasköpunin sem átti sér stað á tímum nýlenduveldanna greind sem og söguleg tenging þeirra við hugmyndir um menningu, sjálfsmyndir og þróun. Ferli sem jafnan er tengt við óríentalisma. Ennfremur er áherslan á tengingu eldri orðræðu við nýlenduhyggju, þjóðersnishyggju, og birtingamyndir nútímans sem beinast að jaðarsettum hópum i Evrópu. 

Í námskeiðinu, er einnig skoðað hvernig slíkar orðræður hafa áhrif á sjálfsmyndir samfélagslega flokkaða hópa, afmörkun byggða á líkamlegum forsendum og afmarkaða staði. Að því leiti, er skoðað atbeni fólks, mótsstöður, og leiðir til viðnáms gegn jaðarsentingu og rasisma. Að lokum er rýnt í hvenrig mannfræðilegar rannsóknir og afstaða fræðimanna hefur spilast inn í þekkingarmynstur og pólítik fortíðar og nútíðar.  

Námskeiðið er kennt á ensku.  

X

Fjölmenning og fólksflutningar (MAN017F)

Oft er talað um fólksflutninga og fjölmenningu sem eitt megin einkenni samfélaga samtímans. Í námskeiðinu eru kynntar helstu kenningar og stefnur sem fram hafa komið í tengslum við rannsóknir á fólksflutningum og fjölmenningu. Fjallað er á gagnrýninn hátt um margskonar kenningar sem tengjast þessum rannsóknarviðfangsefnum og gagnsemi þeirra skoðuð. Skoðuð eru hugtök eins og menning, samlögun, aðlögun og samþætting, en jafnframt gert grein fyrir hreyfanleika fortíðar og tengslum hans við fjölmenningu. Í námskeiðinu eru ólíkar nálganir og kenningarmótun fræðimanna fyrst og fremst dregnar fram og gerð grein fyrir helstu viðfangsefnum félagsvísindamanna á þessu sviði.

Kennslan fer fram í formi fyrirlestra og umræðna.

X

Hnattræn heilsa (MAN603F)

Í námskeiðinu verður farið yfir helstu forgangsverkefni á fræðasviði hnattrænnar heilsu (e. global health). Fjallað verður um mismunandi sjúkdómsbyrði landa, ójöfnuð og helstu félags- og efnahagslegu áhrifaþætti á líf og heilsu fólks í hnattvæddum heimi. Sérstök áhersla verður á heilsu mæðra, nýbura, barna og ungs fólks með áherslu á milli- og lágtekjulönd og uppbyggingu heilbrigðiskerfa til að veita góða og tímanlega þjónustu. Áskoranir í næringu þjóða og geðheilbrigði verður skoðað í hnattrænu ljósi og forvarnir og samfélagsleg þýðing sýkinga eins og malaríu, berkla, HIV/AIDS, kóler, Ebólu OG COVID-19. Þá verður fjallað um áhrif umhverfis, ofbeldis, menningar, neyðarástands og starf alþjóðlegra stofnana og þróunarsamvinnu, nýju Heimsmarkmiðin og siðfræðileg álitamál.

Vinsamlega athugið að ef þörf krefur vegna þátttöku erlendra nemenda þá verður námskeiðið kennt á ensku.

X

Starfsnám (MAN0A0F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Norræn trú (ÞJÓ203F)

Trúarlíf manna á norðurslóðum er tekið fyrir og heimildir allt frá elstu tímum, eins og grafir, rúnasteinar, hellaristur og aðrar fornminjar verða skoðaðar. Einnig verða lesnar lýsingar á norrænum trúarathöfnum í verkum eftir Tacitus, Adam frá Brimum, Saxo Grammaticus og í fornritum Íslendinga eins og Eddukvæðum og Konungasögum. Auk norrænnar trúar verður fjallað um seið og sjamanisma. Örlagatrú er tekin til ítarlegrar umfjöllunar sem meginþáttur í forkristnum átrúnaði á Norðurlöndum. Loks er vikið að því hvernig kristindómur hefur fallið að norrænum lífsháttum og hugsunarhætti. Námskeiðið er kennt á ensku.

X

Starfsnám (MAN0A4F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Sjónrænar rannsóknaraðferðir (FOM001M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist aðferðarfræðilega þekkingu, skilning og verklega færni til að greina myndir og önnur sjónræn rannsóknargögn (ljósmyndir, kvikmyndir, teikningar, auglýsingar, netmiðla, o.s.frv.). Farið verður í ýmsar aðferðir við greiningu á sjónrænu efni og hugað verður að sjónrænum gagnasöfnum og vinnu með þau. Nemendur fá þjálfun í því að kynna sér og leggja sjálfstætt mat á fyrirliggjandi rannsóknir. Námskeiðið byggist upp á hagnýtum verkefnum, þar sem nemendur undirbúa og hanna rannsóknaáætlanir, afla gagna og spreyta sig á greiningu þeirra. Námskeiðið er þverfaglegt og hentar nemendum á hug- og félagsvísindasviði, sem og öðrum sviðum.

X

Kommon sens? - Mannfræði skynjunar og skynhátta (MAN0A8F)

Í þessu námskeiði er ætlunin að fjalla um menningarlegt afstæði skynjunar. Miðlægt í þeirri umfjöllun verður hugtakið skynháttur (mode of perception), en það vísar til þeirrar sérstöku áherslu í skynjun sem ríkjandi er í menningarsamfélagi. Meðal annars verður fjallað um sjónrænt fólk og hljóðrænt og um margvíslega möguleika lyktar, bragðs og snertingar í menningarlegu tilliti. Kynntar verða helstu kenningar um skynjun sem mannfræðingar hafa leitað í en námskeiðið verður jafnframt að stórum hluta verklegt og tilraunir munu gerðar með skynjun nemenda á hinum ýmsu fyrirbærum tilverunnar.

Markmið: Að nemendur geri sér grein fyrir félagslegri mótun skynjunar og þá um leið afstæði hennar.

X

(Ó)jöfnuður og velferð á Norðurlöndum (FÉL213F)

Norræna velferðarmódelið er oft séð sem fyrirmynd annarra velferðarríkja, þar sem hvergi í heiminum hefur verið náð betri árangi í að jafna kjör þegna. Ísland tilheyrir hinu norræna módeli, en er ólíkt á ýmsan hátt, t.d. hefur stuðningur við hinn almenna borgara verið minni og almennt minna eytt í velferðarmál. Samt sem áður hefur mikill árangur náðst á sviði jöfnuðar, Ísland mælist iðulega sem það land þar sem jafnrétti kynjanna er hvað mest og þar sem ýmsir stuðlar sem mæla ójöfnuð eru lægstir.

 Í þessu námskeiði verður farið yfir helstu kenningar félagsfræðinnar um ójöfnuð og velferðarkerfið, og sérstaða Íslands skoðuð bæði í samanburði við hin Norðurlöndin, sem og velferðarríki í öðrum þróuðum iðnríkjum. Sjónum verður beint bæði að skipulagningu velferðarríkisins, hvernig fræðimenn hafa flokkað velferðarríki, og afleiðingum velferðarkerfisins til dæmis fyrir heilsu, ójöfnuð, og tækifæri einstaklinga í samfélaginu.

X

Sakfræði og löggæslukerfið (FÉL007F)

Kennari lætur nemendum í té leslista sem inniheldur úrval af lesefni á sviði sakfræði. Fjallað verður um kenningar og rannsóknir félags- og afbrotafræðinga á réttar- og löggæslukerfinu. Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir. Umræðutímar verða haldnir aðra hverja viku.

X

Safn og samfélag: Sirkus dauðans? (SAF603M)

Fjallað verður um samfélagslegt hlutverk safna út frá margvíslegum sjónarhornum: efnahagslegum, pólitískum, menningarlegum, félagslegum og síðast en ekki síst alþjóðlegum. Fjallað verður meðal annars um hlutverk safna í hugmyndinni um þjóð, lagalegt umhverfi safna, rekstrarform, staða og hlutverk þjóðarsafna, safna í eigu sveitarfélaga, félagasamtaka og einkafyrirtækja, fjármögnun safnastarfs, stefna yfirvalda í málefnum safna, söfn og mannréttindi, söfn og áföll (trauma), kynjahugmyndir og fleira. Í námskeiðinu er einnig hugað að möguleikum safna á að virkja fólk og samfélög til þátttöku í starfsemi þeirra eins og söfnun, heimildaöflun, sýningarstjórnun, sýningargerð og annarri miðlun. Skoðuð verða innlend og erlend dæmi. Eftir því sem því verður komið við, eru farnar ein til tvær vettvangsferðir. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Stríðsátök og friðarferli (MAN602M)

Í námskeiðinu verður gefið yfirlit yfir helstu kenningar um vopnuð átök, fræðilegar skilgreiningar á viðeigandi hugtökum og aðferðafræðilegar nálganir. Nýlegar rannsóknir mannfræðinnar á viðfangsefninu verða kynntar þar sem fjallað er um aðkomu mismunandi hópa fólks að vopnuðum átökum og afleiðingum átakanna. Einstök átakasvæði verða tekin til skoðunar þar sem greindir verða áhrifaþættir og mögulegar friðarlausnir.

X

Lesnámskeið um sérsvið (MAN005F)

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

X

Fötlun og menning (FFR102M)

Meginviðfangsefni námskeiðsins er að rýna í stöðu og ímynd fatlaðs fólks og birtingarmyndir fötlunar í (dægur)menningu og listum. Fjallað verður um ímyndir og hlutverk fatlaðs fólks í sögulegu samhengi, dægurmenningu, fjölmiðlum, bókmenntum, listum og almennri orðræðu. Sérstök áhersla verður lögð á (list)menningu fatlaðs fólks, sjálfskilning, kvenleika og karlmennsku. Rýnt verður í fötlun sem einn lið í fjölbreytileika samfélaga og staðsetningu fatlaðs fólks í menningu og sögu.

X

Mannfræði borga (MAN507M)

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

X

MA-ritgerð í hnattrænum fræðum (MAN442L, MAN442L, MAN442L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

X

MA-ritgerð í hnattrænum fræðum (MAN442L, MAN442L, MAN442L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

X

MA-ritgerð í hnattrænum fræðum (MAN442L, MAN442L, MAN442L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá

Hafðu samband

Nemendaþjónusta Félagsvísindasviðs er á
Þjónustutorgi í Gimli
s. 525 4500 nemFVS@hi.is

Opið virka daga frá 09:00 - 15:00 
Gimli - Sæmundargötu 10, 102 Reykjavík

Bóka viðtal við nemendaþjónustu Félagsvísindasviðs

Fylgstu með Félagsvísindasviði

 Instagram   Youtube 
 Facebook

Gimli, Háskóli Íslands

Hjálplegt efni

Ertu með fleiri spurningar? Hér finnurðu svör við ýmsum þeirra og upplýsingar um ýmislegt annað sem gott er að hafa í huga þegar þú velur nám.