Skip to main content

Hagnýt skjalfræði, viðbótardiplóma

Hagnýt skjalfræði, viðbótardiplóma

Hugvísindasvið

Hagnýt skjalfræði

Viðbótardiplóma – 30 einingar

Diplóma í hagnýtri skjalfræði er hagnýt 30 eininga námsleið fyrir þau sem lokið hafa bakkalárprófi í einhverri grein. Námið er ætlað nemendum sem hafa áhuga á að vinna við skjalavörslu og skjalastjórn, hvort sem er hjá opinberri stofnun, opinberu skjalasafni eða fyrirtæki. 

Skipulag náms

X

Opinber skjalavarsla og skjalastjórn í fortíð og nútíð (SAG103M)

Í þessu námskeiði er farið yfir hlutverk opinberra skjalasafna og skjalavörslu og skjalastjórn í fortíð og nútíð. Farið verður yfir upprunaregluna og þýðingu hennar fyrir sagnfræðirannsóknir og ágrip af stjórnsýslusögu. Þá verður fjallað um lagaumhverfi opinberrar skjalavörslu og skjalastjórnar á Íslandi og eftirlitshlutverk opinberra skjalasafna. Farið verður yfir skilgreiningu á afhendingarskyldum aðilum og skyldum þeirra samkvæmt lögum. Jafnframt verður fjallað um þróun skjalavörslu og skjalastjórnar á 20. og 21. öld og skjalasöfn og skráning þeirra skoðuð. Þá verður fjallað um uppbyggingu nútíma skjalasafna með tilliti til reglna sem um þau gilda. Helstu verkefni skjalastjóra verða skoðuð. Gestakennarar eru m.a. sérfræðingar í Þjóðskjalasafni Íslands og munu þeir fara yfir helstu verkþætti í skjalavörslu og skjalastjórn afhendingarskyldra aðila.

X

Internetið og upplýsingaleitir (UPP215F)

Í námskeiðinu er lögð áhersla á að nemendur öðlist skilning á mikilvægi aðgangs að þekkingu og upplýsingum og þeir kynnist og geti beitt aðferðum við að meta þekkingar- og upplýsingalindir, einkum á rafrænu formi. Fjallað verður um notkun internetsins við upplýsingaleit og til samskipta t.d. með samfélagsmiðlum og farið í leitartækni og leitarvélar á internetinu. Enn fremur verður fjallað um  mismunandi tegundir rafrænna heimildalinda á ólíkum fræðasviðum og gerð grein fyrir leitaraðferðum. Nemendur munu öðlast reynslu í rafrænni upplýsingaleit og þjálfun í að leiðbeina öðrum við leitir.

X

Skráning upplýsinga og lýsigögn (UPP101F)

Fjallað verður um hugmyndafræði bókfræðilegrar skráningar, skráningarreglur, lýsigagnastaðla og skráningarsnið. Einnig verður fjallað um alþjóðlega skráningarsamvinnu og samvinnu innanlands við skráningu í Gegni, samskrá íslenskra bókasafna. Kynntar verða helstu nýjungar  á sviði skráningar í alþjóðlegu samhengi.

X

Upplýsinga- og skjalastjórn hjá skipulagsheildum (UPP105F)

Fjallað verður um sögu og þróun upplýsinga- og skjalastjórnar hér og erlendis svo og félög og samtök á sviðinu í Evrópu, Ameríku og Ástralíu. Kynnt verða lög, reglugerðir og reglur um upplýsingar, skjöl og skjalasöfn og farið í aðferðir, tilgang og markmið upplýsinga- og skjalastjórnar. Framkvæmd skjalatalningar, gerð skjalavistunaráætlunar og hönnun skjalaflokkunarkerfis verður kennd. Fjallað verður um búnað fyrir virk og óvirk skjöl, öryggisáætlanir fyrir skjöl, pökkun og skráningu hálfvirkra og óvirkra skjala, stöðlun á skjalagerð og eyðublaðastjórn. Lögð verður áhersla á skipulag málasafna, bókhaldsgagna, ljósmynda, teikninga og kynningarefnis svo og gagna í mismunandi formi. Sýnt verður fram á hvernig hægt er að nota ýmis konar hugbúnað við skipulagningu gagna, skráningu, vistun og endurheimt. Farið verður í þarfagreiningu og innleiðingu á upplýsinga- og skjalastjórn. Kenndar verða aðferðir við að skipuleggja útgefið efni sem berst fyrirtækjum. Í námskeiðinu verður sérstök áhersla lögð á flokkun þekkingar og flokkunarkenningar. Nemendur þurfa að geta hannað flokkunarkerfi fyrir upplýsingar og skjöl og kortlagt þekkingu í skipulagsheildum. Farið verður í heimsóknir á skjalasöfn. Nemendur vinna hópverkefni og einstaklingsverkefni á misserinu.

X

Opinber stjórnsýsla (OSS111F)

Á þessu kynningar- og inngangsnámskeiði fá nemendur heildaryfirsýn yfir skipulag og þróun opinberrar stjórnsýslu. Fjallað er um megineinkenni opinberrar stjórnsýslu á Íslandi, þar á meðal grundvöll hennar og helstu mótunarþætti. Í námskeiðinu er farið yfir grundvallarhugtök stjórnsýslufræðanna. Kynntar eru helstu kenningar um skipulagsheildir, valddreifingu og ákvörðunartöku í opinberri stjórnsýslu og lýst þróun stjórnsýslufræðinnar sem fræðigreinar. Athyglinni er sérstaklega beint að tengslum milli opinberrar stjórnsýslu og stjórnmála og áhrifum þeirra tengsla á uppbyggingu, starfshætti og stefnumótun. Áhersla er lögð á greiningu og skilning á því hvað skilur að einkarekstur annars vegar og opinberan rekstur og þjónustu hins vegar.

Athugið að námskeiðið er aðeins kennt með fjarnámssniði. 

2x40 mínútna fyrirlestrar sendir út á netinu og 1x40 mínútna fyrirspurnar- og umræðutími á netinu (Zoom-fundir) á viku.

X

Miðlunarleiðir (HMM101F)

Kynntar eru aðferðir við miðlun menningarefnis í hugvísindum og veitt yfirlit um mismunandi miðlunarleiðir. Fjallað er um mismunandi framsetningu menningarefnis og ólíkt inntak efnis eftir miðlunarleiðum og markhópum. Hugað er að því með völdum dæmum, sögulegum og samtímalegum, hvernig unnt er að vinna með kyrrmyndir, lifandi myndir, hljóð, texta, sviðsetningar, vettvangsferðir og munnlega frásögn til að koma menningarefni á framfæri. Fjallað er um samspil ólíkra miðla og mögulega samtvinnun efnis í margmiðlun. 

Engin próf eru í námskeiðinu. Þess í stað vinna nemendur verkefni, einstaklings- og hópverkefni. Þau eru eftirfarandi: A) Heimsókn á safn; nemendur skila greinargerð. B) orðræðugreining á stuttum texta að eigin vali. C) grein með mynd um tiltekið þema til opinberrar birtingar, um 800 orð. D) erindi á ráðstefnu um þematengt efni. E) Hópverkefni þar sem nemendur vinna að stuttmynd sem sýnd er í námskeiðinu.

Námskeiðið er ekki kennt í fjarnámi.

 

X

Einkaskjalasöfn - varðveisla og notkun þeirra til rannsókna (SAG103F)

Fjallað verður um einkaskjalasöfn, varðveislu þeirra og hvernig þau nýtast sem heimildir um sögu liðinna tíma. Skoðað verður hvaða hlutverk skjalavörslustofnanir hafa í varðveislu einkaskjalasafna og söfnun þeirra, hvernig og hvar einkaskjalasöfn eru varðveitt á Íslandi, m.a. í samanburði við önnur lönd. Jafnframt verður fjallað um hvernig einkaskjalasöfn hafa verið notuð sem heimildir og aðgengi að þeim.  Vinna í námskeiðinu krefst virkrar þátttöku. Fyrirlestrar verða haldnir og auk þeirra er gert ráð fyrir að nemendur leysi verkefni í hópvinnu og sjálfstætt. Gert er ráð fyrir heimsóknum til vörslustofnana sem varðveita einkaskjalasöfn.  

X

Hagnýtt verkefni í skjalfræði (SAG104F)

Námskeiðið er æfing í sjálfstæðum vinnubrögðum við þann þátt skjalavörslu og skjalastjórnar sem nemandi velur sér. Nemendur velja sér verkefni í samráði við kennara. Verkefnið á að vera hagnýtt og getur til dæmis falið í sér skráningu og frágang á opinberu skjalasafni eða einkasjalasafni ásamt greinargerð, hvers konar vinna við skjalasafn stofnunar eða hjá einkaaðila með greinargerð um þá vinnu t.d. gerð málalykils, skjalavistunaráætlunar eða við tilkynningu á rafrænu gagnasafni.  

X

Stjórnsýsluréttur fyrir stjórnendur og starfsmenn opinberra stofnana (OSS204F)

Fjallað verður um íslensk stjórnvöld, íslenska stjórnsýslukerfið, reglur sem gilda um samskipti og yfirstjórn innan stjórnsýslukerfisins, um meðferð stjórnsýslumála og upplýsingarétt almennings. Aðalháerslan er á meðferð stjórnsýslumála og þýðingu stjórnsýslulaga nr. 37/1993 í því sambandi. 

X

Hagnýtt verkefni í skjalfræði (SAG104F)

Námskeiðið er æfing í sjálfstæðum vinnubrögðum við þann þátt skjalavörslu og skjalastjórnar sem nemandi velur sér. Nemendur velja sér verkefni í samráði við kennara. Verkefnið á að vera hagnýtt og getur til dæmis falið í sér skráningu og frágang á opinberu skjalasafni eða einkasjalasafni ásamt greinargerð, hvers konar vinna við skjalasafn stofnunar eða hjá einkaaðila með greinargerð um þá vinnu t.d. gerð málalykils, skjalavistunaráætlunar eða við tilkynningu á rafrænu gagnasafni.  

X

Miðlun og menning (HMM240F)

Í námskeiðinu er menningarhugtakið teknar til gagnrýninnar skoðunar. Kenningar og skilgreiningar eru reifaðar samtímis því sem hlutverk, skilyrði og áhrif menningar í samtímanum eru vegin og metin. Markmiðið er að skapa samræðu fræðilegrar umræðu um menningararf, menningarstefnu og menningarlega sjálfbærni við praktísk úrlausnarefni sem tengjast miðlun menningar. Þannig er hugað að samspili menningarlífs við félagslegar, pólitískar og hagrænar aðstæður í sögu og samtíð og kannað hvernig þessir þættir bæði skilyrða og gera mögulega menningarmiðlun í samtímanum. Skoðað er hvernig menningararfur, hefðir, félagslegt minni, hugmyndir um upprunaleika og sjálfsmynd hafa áhrif á mótun og endursköpun menningar og hvernig nota má hugtök eins og „menningarlegt auðmagn“, „menningarlegt forræði“ og „orðræða um menningararf“ til að greina og skilja birtingarmyndir menningar. 

Námskeiðið er ekki kennt í fjarnámi.

X

Einsögur um fátækt, tilfinningar og fötlun (SAG815F)

Námskeiðinu er ætlað að vera í fyrsta lagi mjög hagnýt yfirferð um helstu heimildaflokka opinberra heimilda sem eru varðveittar á skjalasöfnum og eru aðgengilegar á rafrænu formi.  Allir flokkarnir hafa sína kosti og galla. Heimildirnar urðu til innan einhvers konar stjórnsýslu og markmið þeirra var að safna saman upplýsingum um það „þýði“ (e. population) sem er undir, varðveita það og nýta upplýsingarnar til að styrkja stjórnsýsluna og „búa til“ þær staðreyndir, sem hún þurfti á að halda til að viðhalda sér.  Í öðru lagi er námskeiðið kynning á þeirri þróun sem hefur orðið í aðferðafræði einsögunnar í nýjum íslenskum rannsóknum í sagnfræði. Hér er um að ræða nýtt sjónarhorn á því sem hefur verið nefnt einvæðing sögunnar. Í þriðja lagi verður námskeiðið kynning á því hvernig hægt er að greina tilfinningar einstaklinga í fortíðinni í gegnum opinberar heimildir og hvernig hugmyndafræði sögu tilfinninganna nýtist í þeim greiningum og nýrri samþættingu á kenningum um fátækt og fötlun í fortíðinni með sérstakri áherslu á kynjafræðileg sjónarhorn.

X

Rannsóknir og heimildaleit í skjalasöfnum (SAG206M)

Nemendur læra og þjálfast í aðferðum skjalfræðilegra rannsókna, heimildaleit í skjalasöfnum og að meta heimildagildi skjala. Nemendur taka þátt í verklegum æfingum sem tengjast námsefni.

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá

Hvað segja nemendur?

Emil Gunnlaugsson
Kolbrún Fjóla Rúnarsdóttir
Emil Gunnlaugsson
Safnfræði - BA nám - aukagrein skjalfræði

Ég tók skjalfræði sem aukagrein samhliða sagnfræðinámi og reyndist það heillaspor. Námið gaf mér góða innsýn inní heim skjalasafna og er afar praktískt, sérstaklega fyrir sagnfræðinema en líka aðra því námið er góður leiðarvísir til þess að skilja hlutverk, uppbyggingu og nýtingarmöguleika skjalasafna. Ég myndi mæla með skjalfræði fyrir aðra sagnfræðinema en það ætti einnig að nýtast sem góð viðbót við margar aðrar greinar.

Kolbrún Fjóla Rúnarsdóttir
BA

Skjalfræðin í Hí er bæði praktískt og skemmtilegt nám. í náminu er lögð áhersla á hagnýt verkefni og virka þátttöku nemanda. Námið gaf mér góða innsýn inn í verkferla skjalastjóra og starfsemi Þjóðskjalasafns og héraðskjalsafna. Deildin er lítil og kennarar héldu vel utan um hvern og einn nemanda. Í Skjalfræðinni var farið yfir feril skjala frá því þau verða til allt þar til þeim er skilað til Þjóðskjalasafns eða héraðskjalasafns og verða að fræðilegri heimild. Áhersla í náminu á notkun og varðveislu á rafrænum skjölum og gögnum hefur einnig nýst mér ákaflega vel í starfi. Ég tók skjalfræðina sem aukagrein og sé ekki eftir því, námið opnaði dyr mínar að spennandi starfsumhverfi skjalafræðinga og núverandi starfi mínu skjalafræðingur hjá Orkuveitu Reykjavíkur.

Hafðu samband

Þjónustuborð Hugvísindasviðs
s.525 4400 hug@hi.is.
Opið virka daga frá kl 10:00–12:00 og 13:00–15:00.

3. hæð Aðalbyggingar.
Sæmundargötu 2, 102 Reykjavík.

Nemendur geta einnig nýtt sér þjónustuborð í Gimli og þjónustuborð Háskólans á Háskólatorgi.

Fylgstu með Hugvísindasviði

 Instagram   Youtube 
 Facebook

Aðalbygging Háskóla Íslands

Hjálplegt efni

Ertu með fleiri spurningar? Hér finnurðu svör við ýmsum þeirra og upplýsingar um ýmislegt annað sem gott er að hafa í huga þegar þú velur nám.