Guðfræði | Háskóli Íslands Skip to main content

Guðfræði

Guðfræði

Hugvísindasvið

Guðfræði

BA gráða – 180 ECTS einingar

Löngum var litið á Guðfræðideildina sem prestaskóla fyrst og fremst. Á síðari árum hefur námið við deildina orðið æ fjölbreyttara. Hinar hefðbundnu greinar guðfræðinnar gegna enn sem fyrr stærstu hlutverki en nýjar áherslur hafa hins vegar komið inn í þessar greinar, til dæmis með tilkomu kvennaguðfræði, áherslu á áhrifasögu Biblíunnar og menningarfræði og þá ekki síst rannsóknum á trúarlegum stefjum í kvikmyndum. 

Skipulag náms

X

Inngangur að trúfræði (GFR204G)

Markmið þessa námskeiðs er að gefa sögulegan ramma, þar sem farið er yfir helstu atriði kenningasögunnar frá upphafi og fram á okkar daga. Sérstök áhersla verður lögð á játningamyndun og mótun og einkenni helstu kirkjudeilda.

X

Saga, trú og bókmenntir og þjóðfélag Hebrea í ljósi hliðstæðna frá nágrannaþjóðunum (GFR104G)

Fjallað verður um sögu Hebrea (Ísraels), jafnt pólitíska sögu, trúar- og bókmenntasögu frá 2. árþúsundi f. Kr. og fram á 2. öld f. Kr. Trúarlíf og táknheimur Hebrea kannaður í ljósi skyldleika við trúarbrögð nágrannaþjóða annars vegar og með tilliti til sérstöðu Gamla testamentisins hins vegar. Fjallað verður um tilurð og einkenni rita Gamla testamentisins og gefinn gaumur að hátíðum, stofnunum, siðfræði og réttarfari meðal Ísraelsmanna á því langa tímabili sem Gamla testamentið nær yfir. Einnig tekin dæmi úr áhrifasögu Gamla testamentisins.

X

Inngangur að guðfræðilegri siðfræði (GFR201G)

Í námskeiðinu er fjallað um siðfræði af sjónarhóli guðfræði og heimspeki. Áhersla liggur á helstu vestrænum siðfræðikenningum og helstu siðfræðilegum hugtökum. Sérstök áhersla er lögð á siðfræði Biblíunnar og kristna siðfræði í sögu og samtíð. Kastljósi er beint að siðfræðilegum álitamálum í samtímanum í ljósi lífsiðfræði, umhverfissiðfræði, kynlífssiðfræði og siðfræði fjölskyldunnar.

X

Hindúismi: Vaishnava, Shaiva og Shakta hefðirnar – rætur, guðfræði, helgisiðir (TRÚ006G)

Námskeiðið býður upp á sögulega og þematíska athugun á því fjölbreytta formi trúariðkunar sem hindúismi felur í sér. Farið verður yfir rætur og upphafssögu hindúismans og áhrif hans á mótun frekari trúarkenninga og –siða, auk heimspekihefða. Ennfremur verður vikið að uppgangi nýrra strauma innan hindúisma sem gera ráð fyrir tilvist persónulegs Guðs. Í þessu samhengi verða mismunandi trúarhefðir skoðaðar, þ.e.a.s. Vaishnava (sem einblínir á Guð Vishnu), Shaiva (sem einblínir á Guð Shiva) og Shakta (sem einblínir á Devi eða Gyðju), og guðfræðikenningar þeirra og heimspeki skoðaðar nánar á grunni textaheimilda og lifandi hefðar. Auk þessa verður athyglinni beint að mismunandi tegundum af helgisiðum og tilbeiðslu í helstu hefðum hindúisma, bæði til forna sem og í nútíma samhengi. Námskeiðið er kennt á ensku.

X

Frumkristni: Samtíðar- og bókmenntasaga (GFR211G)

Í þessu námskeiði verður fjallað um upphaf frumkristni sem og sögulegan og hugmyndafræðilegan bakgrunn hennar. Áhersla verður lögð á rætur frumkristni í síðgyðingdómi og saga og þróun síðgyðingdómsins rakin í því sambandi. Einnig verða hugmyndafræðilegar rætur frumkristni í hinum helleníska menningarheimi skoðaðar. Fjallað verður um frumkristnar bókmenntir þar sem áhersla verður lögð á sagnfræðilega nálgun efnisins. Gefin verður innsýn í einstök rit Nýja testamentisins sem og önnur frumkristin rit, einkum í ljósi sögulegs samhengis þeirra og annarra samtímabókmennta. Einnig verður fjallað almennt um eðli og form rita af þessu tagi. Þannig verður lagður faglegur grunnur að lestri og rannsóknum á frumkristnum textum.

X

Aðferðir í akademísku námi (GFR108G)

Meginmarkmið námskeiðsins er að þjálfa stúdenta í akademískum vinnubrögðum og gagnrýninni hugsun á sviði guðfræðinnar. Einstök viðfangsefni námskeiðsins felast í að þjálfa vinnubrögð við lestur fræðilegra texta, flutning munnlegra verkefna og samningu og frágang skriflegra verkefna og ritgerða.

X

Kristsfræði (GFR223G)

Hinn kristni mannskilningur og fræðin um Krist eru í brennidepli í þessu námskeiði. Tengsl þessara tveggja stóru stefa er einmitt að finna í persónu Jesú Krists, sem samkvæmt kristinni trú er í senn sannur Guð og sannur maður. Varðandi mannskilninginn er áherslan á mannlegt eðli og afstöðuna til Guðs, á meðan Kristsfræðin fjallar annars vegar um persónu Jesú Krist (hver var Jesús Kristur?) og hins vegar verk hans (hvað gerði hann og hverju breytir það fyrir okkur?).

X

Gríska Nýja testamentisins (GFR212G)

Meginmarkmið þessa námskeiðs er að gefa nemendum grunn til að lesa og túlka texta Nýja testamentisins á sjálfstæðan hátt. Farið verður yfir meginatriði málfræðilegrar uppbyggingar grískunnar og textadæmi úr Nýja testamentinu og öðrum frumkristnum textum lesin í því sambandi. Lögð verður áhersla á hagnýtingu grískukunnáttunnar innan guðfræði og trúarbragðafræði.

X

Íslensk kirkjusaga. Nútíminn og samtíminn (GFR329G)

Viðfangsefni: Fengist verður við tímabilið frá um 1750 til samtímans. Sérstök áherla verður lögð á tímabilið frá 1874. Sérstök áhersla verður lögð á þróun þjóðkirkjuskipanar og samband ríkis og kirkju en einnig stöðu kirkju og kristni í samfélagi nútímans.
Vinnulag: Kennt verður í fyrirlestrum og umræðutímum. Í fyrirlestrum verður gefið þematískt yfirlit yfir viðfangsefni námskeiðsins. Í umræðutímum verður m.a. fjallað um verkefni stúdenta.

X

Inngangur að guðfræðilegri siðfræði (GFR201G)

Í námskeiðinu er fjallað um siðfræði af sjónarhóli guðfræði og heimspeki. Áhersla liggur á helstu vestrænum siðfræðikenningum og helstu siðfræðilegum hugtökum. Sérstök áhersla er lögð á siðfræði Biblíunnar og kristna siðfræði í sögu og samtíð. Kastljósi er beint að siðfræðilegum álitamálum í samtímanum í ljósi lífsiðfræði, umhverfissiðfræði, kynlífssiðfræði og siðfræði fjölskyldunnar.

X

Hindúismi: Vaishnava, Shaiva og Shakta hefðirnar – rætur, guðfræði, helgisiðir (TRÚ006G)

Námskeiðið býður upp á sögulega og þematíska athugun á því fjölbreytta formi trúariðkunar sem hindúismi felur í sér. Farið verður yfir rætur og upphafssögu hindúismans og áhrif hans á mótun frekari trúarkenninga og –siða, auk heimspekihefða. Ennfremur verður vikið að uppgangi nýrra strauma innan hindúisma sem gera ráð fyrir tilvist persónulegs Guðs. Í þessu samhengi verða mismunandi trúarhefðir skoðaðar, þ.e.a.s. Vaishnava (sem einblínir á Guð Vishnu), Shaiva (sem einblínir á Guð Shiva) og Shakta (sem einblínir á Devi eða Gyðju), og guðfræðikenningar þeirra og heimspeki skoðaðar nánar á grunni textaheimilda og lifandi hefðar. Auk þessa verður athyglinni beint að mismunandi tegundum af helgisiðum og tilbeiðslu í helstu hefðum hindúisma, bæði til forna sem og í nútíma samhengi. Námskeiðið er kennt á ensku.

X

Hebreska (GFR326G)

Hebreska fyrir byrjendur.

X

Gríska II Markús og Jóhannes (GFR429M)

Í þessu námskeiði verður byggt á kunnáttu nemenda í forngrísku og færni þeirra aukin til að lesa texta Nýja testamentisins á grísku. Lesnir verða valdir kaflar úr Markúsarguðspjalli og Jóhannesarguðspjalli á grísku, með stuðningi frá málfræðiritum, orðabókum og öðrum sambærilegum hjálpargögnum. Auk þessa verður aðferðafræði biblíufræða könnuð.

X

Forspjall trúfræðinnar (GFR303G)

Í þessu námskeiði verður lögð áhersla á að kynna sögu og uppbyggingu trúfræðinnar og skoða samband hennar við aðrar greinar guðfræðinnar. Í framhaldi af því verður fjallað um nokkur grundvallaratriði kristinnar trúar, svo sem sköpunartrú, hið kristna guðshugtak og þrenningarkenninguna.

X

Hatursorðræða í trúarlegu samhengi (GFR222G)

Hver er þáttur kristinnar trúar í myndun og mótun hatursorðræðu í garð tiltekinna hópa samfélagsins? Er kristindómurinn rót slíkrar orðræðu og eldsneyti eða geymir hann e.t.v. verkfæri sem nýta má gegn henni? Í þessu þverfræðilega námskeiði verður fjallað á gagnrýninn hátt um samfélagslega hatursorðræðu í trúarlegu samhengi, með sérstaka áherslu á kristna trú sem er sú trúarhefð sem hefur haft og hefur enn hvað mest trúarleg áhrif í vestrænu samfélagi. Fjallað verður ítarlega um þætti eins og kynþáttahyggju, útlendingaandúð, fordóma gagnvart hinsegin fólki og viðvarandi skort á jafnrétti kynjanna, ekki síst í ljósi þeirrar hugmyndafræði og hegðunar sem #metoo byltingin opinberaði nýverið í þeim efnum. Miðlægir textar í þessu sambandi verða greindir og ræddir, sér í lagi áhrifamiklir biblíutextar, sem og aðrar trúarlegar hefðir og viðhorf í gegnum söguna. Leitað verður svara við spurningum eins og: Hvernig hafa trúarlegir textar og trúarlegar hefðir verið notaðar í hatursorðræðum og hvernig ber að umgangast þessa texta og hefðir? Hvert er mikilvægi trúarinnar í þessu samhengi og hvert er neikvætt sem og jákvætt framlag hennar? Kennsla námskeiðsins verður í höndum þriggja prófessora við Guðfræði- og trúarbragðafræðideild.

X

Kristsfræði (GFR223G)

Hinn kristni mannskilningur og fræðin um Krist eru í brennidepli í þessu námskeiði. Tengsl þessara tveggja stóru stefa er einmitt að finna í persónu Jesú Krists, sem samkvæmt kristinni trú er í senn sannur Guð og sannur maður. Varðandi mannskilninginn er áherslan á mannlegt eðli og afstöðuna til Guðs, á meðan Kristsfræðin fjallar annars vegar um persónu Jesú Krist (hver var Jesús Kristur?) og hins vegar verk hans (hvað gerði hann og hverju breytir það fyrir okkur?).

X

Gríska Nýja testamentisins (GFR212G)

Meginmarkmið þessa námskeiðs er að gefa nemendum grunn til að lesa og túlka texta Nýja testamentisins á sjálfstæðan hátt. Farið verður yfir meginatriði málfræðilegrar uppbyggingar grískunnar og textadæmi úr Nýja testamentinu og öðrum frumkristnum textum lesin í því sambandi. Lögð verður áhersla á hagnýtingu grískukunnáttunnar innan guðfræði og trúarbragðafræði.

X

Íslensk kirkjusaga. Nútíminn og samtíminn (GFR329G)

Viðfangsefni: Fengist verður við tímabilið frá um 1750 til samtímans. Sérstök áherla verður lögð á tímabilið frá 1874. Sérstök áhersla verður lögð á þróun þjóðkirkjuskipanar og samband ríkis og kirkju en einnig stöðu kirkju og kristni í samfélagi nútímans.
Vinnulag: Kennt verður í fyrirlestrum og umræðutímum. Í fyrirlestrum verður gefið þematískt yfirlit yfir viðfangsefni námskeiðsins. Í umræðutímum verður m.a. fjallað um verkefni stúdenta.

X

Ritskýring Nt: Pálsbréf (GFR511M)

Vakin er athygli á ítrekun deildarfundar á gildandi reglum um forkröfur fyrir ritskýringarnámskeið Nt. Í þessu námskeiði verða lesnir valdir kaflar úr bréfum Páls postula á grísku og fjallað almennt um bókmenntaform þessara bréfa sem og sögulegt samhengi þeirra. Ennfremur verður farið í helstu áherslur postulans í siðfræði- og guðfræðilegum efnum og túlkunarsagan könnuð í því sambandi. Eins verða nýjustu rannsóknir í pálsfræðum kannaðar til hlítar.

X

Íslensk kirkjusaga - Nútíminn og samtíminn (GFR425M)

Viðfangsefni: Fengist verður við tímabilið frá um 1750 til samtímans. Sérstök áherla verður lögð á tímabilið frá 1874. Sérstök áhersla verður lögð á þróun þjóðkirkjuskipanar og samband ríkis og kirkju en einnig stöðu kirkju og kristni í samfélagi nútímans.
Vinnulag: Kennt verður í fyrirlestrum og umræðutímum. Í fyrirlestrum verður gefið þematískt yfirlit yfir viðfangsefni námskeiðsins. Í umræðutímum verður m.a. fjallað um verkefni stúdenta.

X

Hebreska (GFR326G)

Hebreska fyrir byrjendur.

X

Gríska II Markús og Jóhannes (GFR429M)

Í þessu námskeiði verður byggt á kunnáttu nemenda í forngrísku og færni þeirra aukin til að lesa texta Nýja testamentisins á grísku. Lesnir verða valdir kaflar úr Markúsarguðspjalli og Jóhannesarguðspjalli á grísku, með stuðningi frá málfræðiritum, orðabókum og öðrum sambærilegum hjálpargögnum. Auk þessa verður aðferðafræði biblíufræða könnuð.

X

Forspjall trúfræðinnar (GFR303G)

Í þessu námskeiði verður lögð áhersla á að kynna sögu og uppbyggingu trúfræðinnar og skoða samband hennar við aðrar greinar guðfræðinnar. Í framhaldi af því verður fjallað um nokkur grundvallaratriði kristinnar trúar, svo sem sköpunartrú, hið kristna guðshugtak og þrenningarkenninguna.

X

Ritskýring Gt. Mósebækur og Spámenn (GFR513M)

Gefið er yfirlit yfir hefðir Fimmbókaritsins út frá stíl, málfari ognsögulegu baksviði og þær kannaðar nánar í tveimur ritanna. Ritskýrðir erunum 20 valdir kapítular úr Genesis og Exodus. Áhersla er lögð á áhrifntextanna hér á landi og á túlkun í ljósi samtíðarinnar. Hliðsjón höfð afnhebreska textanum.

X

Hatursorðræða í trúarlegu samhengi (GFR222G)

Hver er þáttur kristinnar trúar í myndun og mótun hatursorðræðu í garð tiltekinna hópa samfélagsins? Er kristindómurinn rót slíkrar orðræðu og eldsneyti eða geymir hann e.t.v. verkfæri sem nýta má gegn henni? Í þessu þverfræðilega námskeiði verður fjallað á gagnrýninn hátt um samfélagslega hatursorðræðu í trúarlegu samhengi, með sérstaka áherslu á kristna trú sem er sú trúarhefð sem hefur haft og hefur enn hvað mest trúarleg áhrif í vestrænu samfélagi. Fjallað verður ítarlega um þætti eins og kynþáttahyggju, útlendingaandúð, fordóma gagnvart hinsegin fólki og viðvarandi skort á jafnrétti kynjanna, ekki síst í ljósi þeirrar hugmyndafræði og hegðunar sem #metoo byltingin opinberaði nýverið í þeim efnum. Miðlægir textar í þessu sambandi verða greindir og ræddir, sér í lagi áhrifamiklir biblíutextar, sem og aðrar trúarlegar hefðir og viðhorf í gegnum söguna. Leitað verður svara við spurningum eins og: Hvernig hafa trúarlegir textar og trúarlegar hefðir verið notaðar í hatursorðræðum og hvernig ber að umgangast þessa texta og hefðir? Hvert er mikilvægi trúarinnar í þessu samhengi og hvert er neikvætt sem og jákvætt framlag hennar? Kennsla námskeiðsins verður í höndum þriggja prófessora við Guðfræði- og trúarbragðafræðideild.

X

Hindúismi: Vaishnava, Shaiva og Shakta hefðirnar – rætur, guðfræði, helgisiðir (TRÚ004G)

Námskeiðið býður upp á sögulega og þematíska athugun á því fjölbreytta formi trúariðkunar sem hindúismi felur í sér. Farið verður yfir rætur og upphafssögu hindúismans og áhrif hans á mótun frekari trúarkenninga og –siða, auk heimspekihefða. Ennfremur verður vikið að uppgangi nýrra strauma innan hindúisma sem gera ráð fyrir tilvist persónulegs Guðs. Í þessu samhengi verða mismunandi trúarhefðir skoðaðar, þ.e.a.s. Vaishnava (sem einblínir á Guð Vishnu), Shaiva (sem einblínir á Guð Shiva) og Shakta (sem einblínir á Devi eða Gyðju), og guðfræðikenningar þeirra og heimspeki skoðaðar nánar á grunni textaheimilda og lifandi hefðar. Auk þessa verður athyglinni beint að mismunandi tegundum af helgisiðum og tilbeiðslu í helstu hefðum hindúisma, bæði til forna sem og í nútíma samhengi. Námskeiðið er kennt á ensku.

X

BA ritgerð í guðfræði (GFR26AL, GFR26AL, GFR26AL)

.

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum Námsleiðin í Kennsluskrá

Hvað segja nemendur?

Þorgeir A. Elíesersson
Aldís Rut Gísladóttir
Benjamín Hrafn Böðvarsson
Hafdís Davíðsdóttir
Hilmir Kolbeins
Þorgeir A. Elíesersson
BA í Guðfræði

Í mínum huga er námið í Guðfræði- og trúarbragðafræðideild Háskóla Íslands mjög fjölbreytt og getur að sama skapi verið krefjandi. Blandast þar inn í saga, heimspeki, siðfræði, forn tungumál og trúfræði þar sem hinum ýmsu spurningum um lífið og tilveruna er velt upp frá ólíkum sjónarhornum. Oft skapast lifandi og skemmtilegar umræður í kennslustundum með virkri þátttöku nemenda og kennara. Félagslífið í deildinni er öflugt og myndast oft náin og góð tengsl á milli nemenda.

Aldís Rut Gísladóttir
Embættispróf í guðfræði

Námið við Guðfræði- og trúarbragðafræðideild Háskóla Íslands er alveg einstakt. Námið sjálft er mjög akademískt, fjölbreytt, skemmtilegt og krefjandi. Námskeiðaúrvalið er spennandi og kennararnir eru fræðimenn fram í fingurgóma sem hafa mikla ástríðu fyrir starfi sínu. Guðfræðinámið er mannbætandi nám og það hefur gert mig að heilsteyptari manneskju. Þar sem deildin er ekki stór kynnist maður kennurum og öðrum nemendum vel. Sú vinátta sem ég hef stofnað til í náminu er vinátta sem mun vara ævilangt. Ég mæli eindregið með guðfræði og trúarbragðafræði.

Benjamín Hrafn Böðvarsson
Guðfræðinemi

Guðfræðinámið er fjölbreytt og krefjandi. Það er fjölbreytt því það fæst við alls konar fræði, t.d. trúfræði, heimspeki, sögu, trúarbragðafræði og forn tungumál svo dæmi séu tekin. Það er krefjandi því námið þjálfar mann í gagnrýnni hugsun, kennir fagleg akademísk vinnubrögð og undirbýr mann fyrir fræðimennskuna. Guðfræðinámið er skemmtilegt, athyglisvert og í alla staði mannbætandi og ég mæli hiklaust með því.

Hafdís Davíðsdóttir
BA í guðfræði

Guðfræðinám í HÍ er mjög fjölbreytt og skemmtilegt. Þar lærir maður bókstaflega allt milli himins og jarðar, allt frá tungumálum, yfir í sögu, heimspeki, fornleifafræði, sálgæslu, siðfræði, listir, trú- og trúarbragðafræði. Námið kemur sér að góðum notum þar sem það fjallar um allt litróf mannsins frá vöggu til grafar. Þetta er akademískt nám sem hvetur til gagnrýnnar hugsunar og gefur góða sýn á eðli mannsins, sögu hans og menningu bæði á Íslandi og í heiminum öllum. Ólíkt mörgum öðrum deildum eru samskipti nemenda og kennara náin og er vel haldið utan um hvern og einn.  Félagslífið er frábært þar sem nemendur innan deildarinnar þekkjast vel og styðja við bakið á hvert öðru.

Hilmir Kolbeins
BA í guðfræði

Ég var búin að vera tæp 20 ár í sama starfinu og fann að ég var algerlega staðnaður í starfi þegar ég ákvað að sækja um í Guðfræði- og trúarbragðafræðideild HÍ og sagði starfi mínu lausu. Þarna var stór vinkilbeygja tekin á miðjum aldri. Þetta er ein besta ákvörðun sem ég hef tekið en í deildinni er breiður hópur nemenda og fjöldinn allur af áhugaverðum námskeiðum í boði.

Hafðu samband

Skrifstofa Hugvísindasviðs
Aðalbygging, 3.hæð - Sæmundargötu 2

Sími: 525 4400  Netfang: hug@hi.is
Opið mánudaga til fimmtudaga frá kl. 10:00–12:15 og 12:45–15:00 og á föstudögum frá kl. 10:00–12:15.

Nemendur á Hugvísindasviði geta einnig nýtt sér Þjónustutorg í Gimli og Þjónustuborð á Háskólatorgi. Hægt er að nálgast upplýsingar í netspjalli hér á síðunni.

Fylgstu með Hugvísindasviði.

Háskóli Íslands - aðalbygging

Hjálplegt efni

Ertu með fleiri spurningar? Hér finnurðu svör við ýmsum þeirra og upplýsingar um ýmislegt annað sem gott er að hafa í huga þegar þú velur nám.