Skip to main content

Sögukennsla

Sögukennsla

Hugvísindasvið

Sögukennsla

MA gráða – 120 einingar

Meistaranám í sögukennslu er tveggja ára nám á framhaldsstigi sem er ætlað að veita nemendum dýpri skilning á sagnfræði og auk þess öðlast nemendur kennsluréttindi.

Námið er sniðið að nemendum sem hafa lokið BA námi í sagnfræði.

Skipulag náms

X

Kennsla á vettvangi 1 (KEN105F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur kynnist umgjörð og innra starfi skóla. Auk þess fá nemendur nokkra þjálfun í kennslu sinnar greinar. Starfsþjálfun fer fram í framhaldsskólum með megináherslu á faggreinakennslu. Námskeiðið tekur mið af starfstíma framhaldsskóla. Gert er ráð fyrir umtalsverðri viðveru nemenda í skólum. Starfsþjálfun er skipulögð í samstarfi við valda skóla og felst m.a. í þátttöku í almennu skólastarfi, aðstoð við kennslu og æfingakennslu. Starfsþjálfun á haustmisseri er tengd námskeiðunum Inngangi að kennslufræði og Kennslu námsgreina (kennslu erlendra tungumála, íslensku, náttúrfræði og stærðfræði, samfélagsgreina og list- og verkgreina) og skal því tekin samhliða þeim.

X

Kennsla samfélagsgreina 1 (SFG103F)

Nemendur kynnast kennsluaðferðum, verkefnagerð og námsmati í samfélagsgreinum og nokkrum greinum hugvísinda, að frátöldum íslensku og námi í erlendum tungumálum, og eru þjálfaðir í að ígrunda eigin afstöðu til náms og kennslu. Verkefni í námskeiðinu eru samþætt vettvangsnámi. Lögð er áhersla á mikilvægi ígrundunar fyrir verðandi kennara. Því er gert ráð fyrir að þátttakendur ígrundi, þrói og dýpki hugmyndir sínar um nám og kennslu í samfélagsgreinum og verði þannig betur í stakk búnir til að kenna sínar greinar og til þess að halda áfram að þróast sem kennarar. 

X

Inngangur að kennslufræði (KEN104F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist innsýn inn í íslenskar og alþjóðlegar rannsóknir og kenningar á sviði skólastarfs. Meginviðfangsefni námskeiðs eru kenningar um og rannsóknir á námi, samskiptum og kennsluháttum. Einnig eru kenningar um og rannsóknir á starfi og fagmennsku kennara, svo og lagaákvæði, siðareglur og þess háttar, meðal meginviðfangsefna námskeiðsins.

Við val viðfangsefna og skipulag námskeiðsins er tekið mið af því að meginstarfsvettvangur þeirra sem taka námskeiðið verður í framhaldsskóla.

X

Kenningar í hugvísindum (FOR709F)

Námskeiðinu er ætlað að breikka og dýpka þekkingu nemenda á kenningum í hugvísindum og að veita þeim innsýn í ólík kennileg sjónarmið og aðferðir sem efst eru á baugi í fræðunum. Í námskeiðinu verða kynntar og ræddar valdar kenningar sem hafa sett mark sitt á fræðilega umræðu í hugvísindum síðustu áratugi, samhliða því sem nemendum verður kennt að beita þeim á eigin rannsóknir.

X

Kennsla samfélagsgreina 2 (SFG204F)

Nemendur kynnast kennsluaðferðum, verkefnagerð og námsmati í samfélagsgreinum og nokkrum greinum hugvísinda, að frátöldum íslensku og námi í erlendum tungumálum, og eru þjálfaðir í að ígrunda eigin afstöðu til náms og kennslu. Verkefni í námskeiðinu eru samþætt vettvangsnámi. Lögð er áhersla á mikilvægi ígrundunar fyrir verðandi kennara. Því er gert ráð fyrir að þátttakendur ígrundi, þrói og dýpki hugmyndir sínar um nám og kennslu í samfélagsgreinum og verði þannig betur í stakk búnir til að kenna sínar greinar og til þess að halda áfram að þróast sem kennarar. 

X

Kennsla á vettvangi 2 (KEN215F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur kynnist umgjörð og innra starfi skóla. Auk þess fá nemendur nokkra þjálfun í kennslu sinnar greinar. Starfsþjálfun fer fram í framhaldsskólum með megináherslu á faggreinakennslu. Námskeiðið tekur mið af starfstíma framhaldsskóla. Gert er ráð fyrir umtalsverðri viðveru nemenda í skólum. Starfsþjálfun er skipulögð í samstarfi við valda skóla og felst m.a. í þátttöku í almennu skólastarfi, aðstoð við kennslu og æfingakennslu. Starfsþjálfunin er tengd námskeiðunum Starfsþjálfun á vormisseri er tengd námskeiðunum Námskrá og skólaþróun í framhaldsskólum og Kennslu námsgreina (kennslu erlendra tungumála, íslensku, náttúrfræði og stærðfræði, samfélagsgreina og list- og verkgreina) og skal því tekin samhliða þeim.

X

Námskrá og skólaþróun í framhaldsskólum (KEN213F)

Í námskeiðinu er fjallað um námskrárfræði og menntastefnu með áherslu á námskrár, nemendur og þróunarstarf í framhaldsskólum.

Viðfangsefnum í námskeiðinu er ætlað að þjálfa fagmannlegt verklag við mótun menntastefnu, námskrárgerð og skólaþróun í framhaldsskólum á Íslandi. 

X

Nýjar rannsóknir í sagnfræði (SAG201F)

Námskeiðinu er ætlað að dýpka þekkingu og skilning nemenda á nýjum rannsóknum í sagnfræði.

X

Platon í heiðni og kristni (SAG406M)

Námskeiðið er sameiginlegt valnámskeið fyrir nemendur í heimspeki og sagnfræði. Í námskeiðinu er annars vegar fjallað um helstu hugmyndir Platons og þróun platonskrar heimspeki en hins vegar um hagnýtingu kristinna manna á platonskri heimspeki til að þróa nokkur undirstöðuatriði kristinnar guðfræði. Fjallað verður um texta sem spanna vítt tímabil, frá um 400 f. Kr. og fram á 15. öld okkar tímatals. Meðal höfunda sem koma við sögu eru Platon sjálfur, akademískir efahyggjumenn, Stóumenn, nýplatonistar, þ.á.m. Plotínos,og kristnir höfundar eins og Origenes og Maximos játari. Að lokum verður fjallað um endurkomu heiðins platonisma í verkum Georgiosar Gemistosar Plethons á 15. öld

X

Tráma, söguleg rof og úrvinnsla í listum og menningu (SAG407M)

Í námskeiðinu verður fjallað um trámatíska atburði sem hafa orsakað sögulegt rof í heimsmynd hópa fólks, ákveðinna þjóða eða heimshluta og úrvinnslu á þessum atburðum í listum og menningu. Skoðað verður hvernig unnið hefur verið með söguleg tráma í ólíkum listgreinum, s.s. myndlist, arkitektúr og bókmenntum og hugað að því hvernig trámatískum viðburðum í fortíð og samtíð er miðlað í fréttaljósmyndum og kvikmyndum. Eiginleikar ólíkra listmiðla og áhrif þeirra á söguvitund einstaklinga og hópa fólks verða ræddir og teknir til skoðunar í ljósi kenninga sem sóttar eru í söguspeki, menningarfræði og sálgreiningu. Kenningalegur þáttur námskeiðsins byggir m.a. á lestri fræðigreina eftir Walter Benjamin, Cathy Caruth, Dominick LaCapra, Dori Laub, Roland Barthes, Geoffrey Batchen, Andreas Huyssen og Sigmund Freud. Áhersla verður lögð á virkni nemenda og rýni þeirra í einstök verk (s.s. myndlistarverk, bókmenntir, minnismerki, kvikmyndir, myndasögur) í samhengi þeirra kenninga sem til grundvallar eru lagðar.

X

Einsögur um fátækt, tilfinningar og fötlun (SAG815F)

Námskeiðinu er ætlað að vera í fyrsta lagi mjög hagnýt yfirferð um helstu heimildaflokka opinberra heimilda sem eru varðveittar á skjalasöfnum og eru aðgengilegar á rafrænu formi.  Allir flokkarnir hafa sína kosti og galla. Heimildirnar urðu til innan einhvers konar stjórnsýslu og markmið þeirra var að safna saman upplýsingum um það „þýði“ (e. population) sem er undir, varðveita það og nýta upplýsingarnar til að styrkja stjórnsýsluna og „búa til“ þær staðreyndir, sem hún þurfti á að halda til að viðhalda sér.  Í öðru lagi er námskeiðið kynning á þeirri þróun sem hefur orðið í aðferðafræði einsögunnar í nýjum íslenskum rannsóknum í sagnfræði. Hér er um að ræða nýtt sjónarhorn á því sem hefur verið nefnt einvæðing sögunnar. Í þriðja lagi verður námskeiðið kynning á því hvernig hægt er að greina tilfinningar einstaklinga í fortíðinni í gegnum opinberar heimildir og hvernig hugmyndafræði sögu tilfinninganna nýtist í þeim greiningum og nýrri samþættingu á kenningum um fátækt og fötlun í fortíðinni með sérstakri áherslu á kynjafræðileg sjónarhorn.

X

Smekkleysu-stjörnuþokan: Áhrif og auðmagn Smekkleysu-hópsins 1980-2020 (SAG409M)

Síðustu fjóra áratugi hefur hópur lista-og athafnafólks sem kenna má við útgáfufyrirtækið Smekkleysu og fólk því tengt verið áberandi og aðsópsmikill í íslenskri menningu. Í námskeiðinu verður fjallað um nokkra lykilþætti í listrænni og samfélagslegri framgöngu einstaklinga og minni hópa sem fella má undir það sem hér er kallað Smekkleysu-stjörnuþokan.  Í námskeiðinu verður m.a. fjallað um bókmenntalegar rætur hópsinns og tengsl hans við súrrealisma og framúrstefnu og um tónlistarlegar rætur hópsins í pönksenu áttunda áratugarins. Einnig verður vikið að virkni hópsins á sviði kvikmyndagerðar, sjónlista og fjölmiðlunar sem og innkomu þeirra á vettvang samfélagsþátttöku og stjórnmála. Að lokum verður fjallað um þversögnina milli hugmyndinnar um listræna tilraunamennsku á þröngum vettvangi og ris alþjóðlegrar stórstjörnu sem þverar listgreinar og brúar í verkumum sínum milli dægurtónlistar og framsæknnar tilraunatónlist og milli tónlistar, sjónlista, tækni og náttúruvísinda.

X

Rannsóknarverkefni í sagnfræði vegna MA-ritgerðar (SAG704F)

Rannsóknarverkefni vegna MA-ritgerðar er undanfari að ritgerðinni sjálfri. Nemandi vinnur að rannsóknaráætlun í samráði við leiðbeinanda sinn. Í verkefninu er lýst markmiðum og aðferð, niðurskipan efnis og helstu heimildum sem unnið verður með. Æskilegt er að einnig fylgi drög að nokkrum blaðsíðum af eiginlegum texta. Hámarkslengd er 5000 orð. Að verkefni loknu tekur nemandi til við frekari rannsóknir og skrifar ritgerðina. Námsbraut í sagnfræði annast mánaðarlega málstofu fyrir nemendur sem eru skráðir í Rannsóknarverkefni þar sem nemendum gefst færi á að bera saman bækur sínar og stilla strengi. Umsjón með málstofunni hefur fastráðinn kennari við námsbrautina. Ekki er gefin einkunn heldur lýkur verkefninu með umsögninni „staðið“ eða „fallið“. Leiðbeinandi og umsjónarmaður ákveða niðurstöðuna í sameiningu.

X

Pútín og misnotkun sögunnar í Rússlandi (SAG506M)

Í námskeiðinu verður farið yfir hugmyndafræðilega þróun í Rússlandi Pútíns allt frá árinu 2000 og fram til dagsins í dag. Horft verður til hruns Sovétríkjanna og samskipta Rússlands við nágrannaríki sín frá þeim tíma. Sérstök áhersla verður lögð á hvernig stjórnvöld hafa endurtúlkað sögu og minni í pólitískum tilgangi jafnt í samfélagslegri umræðu sem í skólakerfinu.  Í námskeiðinu verður einnig fjallað um hvernig þjóðernisleg túlkun rússneskrar menningar í bland við hugmyndir um sérstöðu rússneskrar siðmenningar hefur verið nýtt í því skyni að réttlæta stöðugt harðskeyttari stefnu gagnvart borgaralegu samfélagi, frjálsum félagasamtökum og fjölmiðlum.

X

„Fortíðarvandi“ þjóða og skipulagt ofbeldi: Stjórnmál minninga, stríðsglæparéttarhöld og sannleiksnefndir á 20. og 21. öld (SAG815M)

Fjallað verður um samspil sögu, minnis og stjórnmálamenningar í tengslum við „fortíðarvanda“ þjóða á 20. og 21. öld.  Sjónum verður beint að sögulegum áföllum og skipulögðu ofbeldi og viðbrögðum við þeim í ríkjum eins og Þýskalandi (nasisminn og helförin), Rússlandi (stalínismi), Japan (síðari heimsstyrjöld og afleiðingar kjarnorkuárása), Spánn (borgarastríðið), Bandaríkjunum (Víetnam), Balkanskaga (þjóðernishreinsanir og nauðganir í stríði), Rúanda (þjóðarmorð) Japan (hernám) og Frakklandi (Vichy-stjórnin og nýlendustríð í Alsír). Viðfangsefnið verður m.a. greint út frá hugmyndum um stjórnkerfisbreytingar (s.s. frá einræði til lýðræðis), réttarfarsleg úrræði á umbreytingatímum (transitional justice), „sekt“ samfélaga og einstaklinga, „endursköpun sögunnar“ og „staði minninga“. Enn fremur verður hugað sérstaklega að hlutverki sannleiksskýrslna, sáttanefnda og stríðsglæparéttarhalda. Stuðst verður við kenningar og aðferðir í stjórnmálasögu og stjórnmálafræði með áherslu á sögulegt minni, sameiginlegar minningar, þjóðernishyggju, alþjóðastjórnmál, alþjóðalög og kyngervi.

X

Kalda menningarstríðið á Íslandi (SAG408M)

Kalda menningarstríðið á Íslandi náði hámarki sínu á sjötta áratugnum en saga þess nær yfir allt tímabil kalda stríðsins. Menningarstríð stórveldanna á Íslandi verður skoðað í alþjóðlegu samhengi og farið verður yfir söguritun um efnið síðastliðin þrjátíu ár. Horft verður til kvikmyndasýninga, listviðburða, tónleika, námsmannaskipta, vinafélaga og námsmannaskipta, svo eitthvað sé nefnt, með það fyrir augum að leggja mat á menningartengsl við útlönd (ekki bara Bandaríkin og Sovétríkin). Nemendur munu fá tækifæri til að vinna með skriflegar heimildir úr einkaskjalasöfnum sem og opinberum söfnum en við munum einnig skoða hljóð- og myndsafn RÚV og nýta það í verkefnavinnu í námskeiðinu.

X

Afnýlenduvæðing og sjálfstæði – Saga Afríku frá 1945 (SAG605M)

Kennari: Kirk Arden Hoppe, University of Illinois Chicago

Í námskeiðinu verður sjónum beint að því hvernig heimafólk brást við afnýlenduvæðingu, tilkomu þjóða og þjóðernissjálfsmynda, þjóðarhagkerfis og stofnanna og síðnýlendustefnu kalda stríðsins, erlendri fjárfestingu og vinnslu náttúruauðlinda. Skoðuð verður pólitísk, efnahagsleg og menningarleg spenna og þær umbreytingar sem hafa átt sér stað í afrískri sögu síðustu 75 ár. Lykilþemu námskeiðsins verða átök hins staðbundna og þjóðlega og alþjóðlegra hagsmuna og valds, sjálfbærni og röskun á umhverfi, mengun, kynbundið vald og aðgengi að þjóðarauðlindum, einnar auðlindar hjálendur, sjúkdómar og varnir gegn þeim, pólitískur stöðugleiki og óstöðugleiki og farandvinnuafl.  Öllum þessum þemum  sögur af valddreifingu og deilum á öllum stigum - staðbundnar aðstæður skýra og hefta alþjóðleg afskipti þegar alþjóðleg fjárfesting og eftirspurn hafa áhrif á síbreytileg staðbundin valdatengsl. Sérstök áhersla verður á frumframleiðendur, staðbundið verkafólk og íbúa, farandverkafólk og hvernig alþjóðleg valdatengsl hafa áhrif á líf fólks.

X

Einstaklingsverkefni A (SAG014F, SAG602F)

Ekki má taka meira en 20e í einstaklingsverkefnum. Heimilt er að taka tvö 10e verkefni. Í samráði við kennara á M.A.-stigi velur nemandi sér verkefni til úrlausnar. Umsjónarkennara er heimilt að fela öðrum kennara í greininni að hafa verkstjórn með verkefninu. Sem dæmi um verkefni má nefna samningu kennsluefnis, samningu yfirlitsrits í sagnfræði, gerð fræðilegrar bókaskrár í sagnfræði, útgáfustarfsemi og verkefni, sem veita nemendum þjálfun fyrir störf á skjalasöfnum.

X

Einstaklingsverkefni C (SAG014F, SAG602F)

Ekki má taka meira en 20e í einstaklingsverkefnum. Heimilt er að taka tvö 10e verkefni. Í samráði við kennara á M.A.-stigi velur nemandi sér verkefni til úrlausnar. Umsjónarkennara er heimilt að fela öðrum kennara í greininni að hafa verkstjórn með verkefninu. Sem dæmi um verkefni má nefna samningu kennsluefnis, samningu yfirlitsrits í sagnfræði, gerð fræðilegrar bókaskrár í sagnfræði, útgáfustarfsemi og verkefni, sem veita nemendum þjálfun fyrir störf á skjalasöfnum.

X

Fátækt fólk (SAG703M)

Í námskeiðinu verður tekist á við fræðilega og pólitíska umræðu um fátækt fólk frá miðri 19. öld og til samtímans. Tímabilið spannar þær breytingar sem urðu á efnahags-, menningar- og stjórnmálalífi á 19. öld, kreppuna miklu, uppbyggingu velferðarkerfis eftir seinna stríð, hnattvæðinguna og hrunið 2008. Fátækir Íslendingar verða í forgrunni, en jafnframt koma við sögu hugmyndir áhrifamikilla kenningasmiða um orsakir fátæktar í heiminum og leiðir til að útrýma henni.

X

Norðurlönd: Saga og samfélag. Frá miðstýrðum konungsveldum til velferðarsamfélaga. (SAG704M)

Námskeiðið miðar að því að auka þekkingu og skilning nemenda á sögu Norðurlanda og Vestnorrænu-landanna frá 19. öld til samtímans og sameiginlegum menningar- og stjórnmálaarfi þeirra. Fjallað er um myndun þjóðríkja á 19. öld, iðnvæðingu og almenna efnahagsþróun, stjórnmál og flokka, Norðurlönd á alþjóðavettvangi frá 19. öld til samtímans og samvinnu norrænu ríkjanna sín á milli. Kannað verður hugtakið norræn samfélagsgerð, den nordiske model, sérkenni norrænu velferðarríkjanna í alþjóðlegum samanburði og söguleg þróun þeirra á 20. öld. Sérstök áhersla verður lögð á þróun mála í Vestnorrænu löndunum, Færeyjum, Grænlandi og Íslandi.

X

Hugmyndasaga eftir 1750 (SAG706F)

Hugmyndasaga Vesturlanda eftir 1750 er stórbrotin og um margt þversagnakennd. Tímabilið er gjarnan er tengt við upphaf nútímanns með öllu því sem einkennir hann hvað varðar m.a. hugmyndir um þekkingu, stjórnmál, tækniþróun og gildi. Á þessu tímabili hafa fjölmargar hugmyndir, stefnur og straumar tekist á en í námskeiðinu verður sérstökum sjónum beint að arfi upplýsingarinnar. Meðal þeirra hugmynda og hugmyndastrauma sem einkenna tímabilið er skynsmis- og andskynsemishyggja, vísindatrú, framfarahyggja, fortíðarþrá og síðast en ekki síst margskonar hugmyndir um náttúru og menningu. Stjórnmálasaga tímabilsins einkennist af byltingum og hafa fjölmargar hugmyndir tengdar frelsi (einstaklinga, stétta eða hópa) tekist á. Námskeiðinu er ætlað að veita yfirlit yfir nokkra af helstu hugmyndastraumum og stefnum frá upplýsingu og fram að 7. áratug síðustu aldar. Nemendum gefst síðan kostur á að velja þema til að kafa dýpra í og öðlast þannig færni á að rýna í frumtexta frá tímabilinu og lesa þá með sjónarhornum hugmyndasögunnar.

Gefinn verður kostur á fjarnámi í samráði við kennara. 

X

Norðurheimur á miðöldum (SAG716M)

Sögulegt yfirlit og saga rannsóknarhefðar um valin þemu norrænna miðalda, með áherslu á Ísland og Noreg frá víkingaöld fram til fjórtándu aldar. Þemu telja, m.a.: vald, konungur og ríki; lög og fæðardeilur; kyngervi, mægðir og félagstengsl; trú og hugarfar; kristnitaka, kristni og kirkja; efnahagur. Grunnþekking í atburðasögu tímabilsins er hjálpleg en ekki skilyrði. Leskunnátta í þýsku og norrænum málum er einnig hjálpleg en ekki skilyrði (skyldulesefni er allt á ensku). Nemendur semja eina ritgerð og stýra umræðum; ekkert skriflegt próf.

X

Meistararitgerð í sögukennslu (SAG442L)

.

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá

Hafðu samband

Þjónustuborð Hugvísindasviðs
s.525 4400 hug@hi.is.
Opið virka daga frá kl 10:00–12:00 og 13:00–15:00.

3. hæð Aðalbyggingar.
Sæmundargötu 2, 102 Reykjavík.

Nemendur geta einnig nýtt sér þjónustuborð í Gimli og þjónustuborð Háskólans á Háskólatorgi.

Fylgstu með Hugvísindasviði

 Instagram   Youtube 
 Facebook

Aðalbygging Háskóla Íslands

Hjálplegt efni

Ertu með fleiri spurningar? Hér finnurðu svör við ýmsum þeirra og upplýsingar um ýmislegt annað sem gott er að hafa í huga þegar þú velur nám.