Meistararannsókn 1 (HSP713F)

Námskeiðið er kennt á fyrsta misseri og er ætlað að leggja grunn að meistararannsókn nemandans sem mun ljúka með MA ritgerð á 4. misseri. Í Meistararannsókn 1 vinnur nemandi undir handleiðslu leiðbeinanda við að afla sér þekkingar á helstu rannsóknum á sviði MA rannsóknar sinnar (umfangið á að svara til lesturs 20–30 tímaritsgreina) og kynnir sér jafnframt nýlegar alþjóðlegar rannsóknir á fræðasviði sínu. Nemandinn skilar rannsóknayfirliti í formi ritgerðar (um 5000 orð).

Kenningar í hugvísindum (FOR709F)

Námskeiðinu er ætlað að breikka og dýpka þekkingu nemenda á kenningum í hugvísindum og að veita þeim innsýn í ólík kennileg sjónarmið og aðferðir sem efst eru á baugi í fræðunum. Í námskeiðinu verða kynntar og ræddar valdar kenningar sem hafa sett mark sitt á fræðilega umræðu í hugvísindum síðustu áratugi, samhliða því sem nemendum verður kennt að beita þeim á eigin rannsóknir.

Skapandi gervigreind: Um áhrif gervigreindar á skapandi vinnu (MFR715M)

Í námskeiðinu er fjallað um tengslin á milli gervigreindar og skapandi starfa sem taka örum breytingum. Áhersla er lögð á listrænar, heimspekilegar, siðfræðilegar, félagslegar og menningarlegar víddir sköpunar sem knúin er áfram af gervigreind. Byggt er á aðferðum hugvísinda og horft til sköpunafræða. Í námskeiðinu leitast nemendur við að skilja og leggja gagnrýnið mat á hvernig gervigreind er að endurmóta hefðbundinn skilning á sköpun, höfundarverki og listrænni framleiðslu í heild sinni. Eftir að lykilhugtök sköpunarfræða hafa verið kynnt til sögunnar færist áherslan á önnur leiðarstef, svo sem hvernig gervigreind getur sett sjálfvirkni inn í skapandi vinnu, áhrif gervigreindar á spurningar sem varða eignarhald á hugverkum og höfundarrétt ásamt siðferðilegum vanda sem kemur upp í tengslum við menningarlega yfirtöku á tímum stafrænnar tækni. Nemendur munu ræða um togstreituna á milli gervigreindariðnaðarins og stórgagnavinnslu sem hann gerir mögulega annars vegar og skapandi vinnu með smærri gagnasöfn hins vegar og afleiðingar hennar fyrir listrænar nýjungar og frumlega hugsun. Með raunhæfum æfingum og umræðu um áþreifanleg dæmi munu nemendur kynna sér ólíkar tegundir sköpunar, rannsaka tæknilegt umhverfi gervigreindar og öðlast hagnýta reynslu við að nýta gervigreind til skapandi verkefna. Námskeiðið tengir helstu kenningar samtímans um sköpun við gagnrýna greiningu á gervigreind, sem knýr nemendur til að hugsa upp á nýtt um mörk mannlegrar og vélrænnar sköpunar. Námsmat byggir á skapandi vinnudagbókum sem nemendur halda á meðan á námskeiðinu stendur. Sömuleiðis er gert ráð fyrir virkri þátttöku í tímum ásamt tímafyrirlestri þar sem kynnt verður stutt ritgerð.

Málstofa: Dulspeki miðalda mætir ferlisheimspeki (HSP549M, HSP550M)

Þetta námskeið sameinar heimsmyndir og mannfræðikenningar sem virðast mjög ólíkar: hugsun klassískra þýskra dulspekinga eins og Meister Eckhart og Jakobs Boehme, sem höfðu djúpstæð áhrif á þýska heimspeki (t.d. Hegel, Schelling), og samtíma ferlisheimspeki eins og kenningar Alfred North Whitehead og Eugene Gendlin. Þrátt fyrir að vera að mörgu leyti ólíkar kenningar er viss samhljómur í þessum hugmyndir sem býður upp á nýja túlkunarmöguleika. Þær fjalla um hugtök eins og samsköpun, siðferðilega kunnáttu og opinn verufræðilegan skilning a heiminum. Mannfólk gegnir lykilhlutverki—ekki sem  gerendur sem þrýsta fram markmiðum sínum, heldur með umbreytingarmætti sínum. Við munum kanna fræðileg umgjörð hvorrar hefðar um sig: dulspekilegu hefðina, sem notar kristið orðfæri en endurtúlkar það á róttækan hátt, og ferilsheimspeki, sem tekur til sín og útfærir flækjustig opins og gagnvirks heims. Vinna með textana mun felast í nákvæmri lestri, umræðum og heimspekilegum æfingum sem spretta af þessum hefðum. Við munum takast á við textana með ítarlegum lestri, umræðum og heimspekilegum æfingum spretta af þessum hefðum

Verkefni í málstofu: Dulspeki miðalda mætir ferlisheimspeki (HSP549M, HSP550M)

Verkefni í málstofu: Dulspeki miðalda mætir ferlisheimspeki. Nemendur þurfa að ljúka tengdri málstofu til að ljúka verkefninu.

Málstofa: Máttur skynhrifa í heimspeki Luce Irigaray (HSP551M, HSP552M)

Í ljósi fyrirbærafræði líkamans er ætlunin að skoða eðli sjálfshrifa í heimspeki Luce Irigaray og athuga hvernig skynhrifin gefa kost á hreyfingu handanverunnar sem eru frelsandi og umbreytandi. Skynhrifin grundvallast á kynjamismun, líkamleika og gerandavirkni, en stöðug víxlverkun okkar við heiminn leiðir af sér hinn merkingarbæra heim. Þá er ætlunin að skoða hina eðlislægu þrá mannsins og hið siðferðilega og fagurfræðilega inntak kynjamismunar sem miðar að því að yfirstíga skautun vestrænnar menningar. Loks verða verk Irigaray skoðuð í ljósi heimspeki Hegel´s um fyrirbærafræði andans og hugmynd Merleau-Ponty´s um hold heimsins sem og skrifa annarra heimspekinga og rithöfunda.

Verkefni í málstofu: Máttur skynhrifa í heimspeki Luce Irigaray (HSP551M, HSP552M)

Verkefni í málstofu: Máttur skynhrifa í heimspeki Luce Irigaray. Nemendur þurfa að ljúka tengdri málstofu til að ljúka verkefninu

Vísindaheimspeki (HSP715F, HSP716F)

Í námskeiðinu verða teknar fyrir margar af helstu spurningum vísindaheimspekinnar á 20. og 21. öld. Hvernig eru vísindakenningar rökstuddar með tilraunum og athugunum?  Hvað eru náttúrulögmál? Hvers vegna ættum við að treysta vísindarannsóknum frekar en öðrum aðferðum við að afla okkur þekkingar? Eru vísindarannsóknir gildishlaðnar? Og hvað felst í því að segja að vísindin séu hlutlæg?

Verkefni tengt vísindaheimspeki (HSP715F, HSP716F)

Verkefnið er hægt að taka sem viðbót við HSP715F Vísiindaheimspeki og er einungis hægt að taka meðfram því námskeiði.

Siðferðileg álitamál samtímans (HSP723M)

Áleitin siðferðileg úrlausnarefni ofarlega á baugi í nútímasamfélagi eru meginviðfangsefni þessa námskeiðs. Sjónum er beint að möguleikum siðfræðinnar á að takast á við klemmur sem upp koma, jafnt í lífi einstaklinga sem á samfélagsgrundvelli. Val á viðfangsefnum getur breyst milli ára en meðal mögulegra viðfangsefna námskeiðsins má nefna tjáningarfrelsi, stöðu flóttafólks, réttindi dýra, fátækt og ójöfnuð, kynjamisrétti, kynþáttamisrétti, umhverfismál og ýmis álitamál úr heilbrigðiskerfinu. Farið er í tengsl fræðilegrar og hagnýttrar siðfræði. Námskeiðið byggir á fyrirlestrum með ríkri áherslu á virka þátttöku nemenda í umræðum.

Viðskiptasiðfræði (HSP710F)

Námskeiðið fjallar um siðferðilegar áskoranir í rekstri fyrirtækja og hvernig þær birtast innan fyrirtækja og í samskiptum þeirra við hagsmunaaðila, stjórnvöld og samfélagið í heild. Áhersla er lögð á að nemendur greini, beiti, meti, rökstyðji og móti siðferðilegar lausnir á raunveruleg viðfangsefni viðskipta með hliðsjón af kenningum viðskiptasiðfræðinnar.

Kennsluefni og verkefni byggja á raunhæfum dæmisögum, fræðilegum textum og samvinnu við aðila úr atvinnulífi. Nemendur vinna markvisst að því að greina siðferðileg álitamál, beita fræðilegum nálgunum, meta ólíkar leiðir fyrirtækja, rökstyðja eigin siðferðilega afstöðu og móta hagnýtar tillögur að ferlum og/eða stefnum í flóknu samfélagslegu samhengi.

Námskeiðið leggur jafnframt áherslu á að nemendur þrói meðvitaða og ábyrgða afstöðu til eigin hlutverks sem sérfræðingar og stjórnendur, í takt við gildi Háskóla Íslands um samfélagslega ábyrgð, jafnrétti, sjálfbærni og nýsköpun, með gott siðferði að leiðarljósi.

Nemendur velja umfang námskeiðsins út frá ECTS einingum. Námskeiðið er hægt að taka sem 7,5 ECTS einingar, 6 ECTS einingar (nemendur úr heimspeki), 3 ECTS einingar og 1,5 ECTS einingar.

Athygli er vakin á því að námskeiðið er kennt í fyrstu lotu haustannar, samkvæmt lotukerfi meistaranáms Viðskiptafræðideildar. 

Siðfræði náttúrunnar (HSP722M)

Námskeiðið fjallar um samband manns og náttúru frá heimspekilegu sjónarhorni. Fjallað er um helstu frumkvöðla náttúrusiðfræðinnar og áhrifamestu kenningar sem settar hafa verið fram. Gerð grein fyrir ólíkri náttúrusýn manna og mismunandi grunnafstöðum til náttúrunnar - þ.e. mannhverfri, visthverfri og lífhverfri afstöðu. Einnig fjallað um tengsl umhverfis- og þróunarmála og tengsl umhverfishyggju og lýðræðisþróunar. Rætt um álitaefni eins og: Getur siðfræðin nýst við lausn umhverfisvandamála?, Hvers konar verur hafa siðferðisstöðu?, Geta náttúrleg fyrirbæri búið yfir eigingildi?, Hafa dýr einhver réttindi?, Er einhver grundvallarmunur á (af)stöðu karla og kvenna gagnvart náttúrunni?, og Hvert er siðferðilegt inntak sjálfbærrar þróunar?

Verkefni tengt siðfræði náttúrunnar (HSP725M)

Verkefni tengt námskeiðinu HSP722M Siðfræði náttúrunnar.

Austur-asísk heimspeki menntunar, kennslufræði og uppeldisfræði A: konfúsíanismi og daoismi (INT007M)

Inntak námskeiðsins eru grundvallarhugmyndir í kínverskri menntaheimspeki, kennslufræði og uppeldisfræði með megináherslu á konfúsíanisma en einnig verður vikið að viðbrögðum við henni úr röðum daoisma. Gerð verður grein fyrir konfúsíanískum hugmyndum um menntun, uppeldissálfræði og sjálfsrækt sem fram koma í Speki Konfúsíusar (Lunyu 論語, e. Analects). Síðan verður vikið að völdum köflum í öðrum grundvallarritum konfúsíanisma á borð við Zhongyong (中庸e. Doctrine of the Mean/Focusing the Familiar), Daxue (大學e. The Great Learning), Xueji (學記e. Records of Learning/On Teaching and Learning), Mengzi 孟子 og Xunzi 荀子. Grundvallarhugtök konfúsíanískrar menntaheimspeki, uppeldisfræði og kennslufræði verða kynnt til sögunnar og þau útskýrð, þ.á m. jiao 教 (kennsla), xue 學 (að læra, að líkja eftir, að taka sér til fyrirmyndar), xiuji 修己 og xiushen 修身 (sjálfsrækt), li 禮 (helgiathafnir, siðir), xing 性 (náttúrulegar tilhneigingar, mannlegt eðli) og junzi 君子 (fyrirmyndarpersóna), auk annarra. Í því samhengi verður hugað vel að vægi fyrirmynda í konfúsíanískri kennslu- og uppeldisfræði sem og kennsluaðferðum, t.d. eins og þær eru kynntar í ritinu Xueji. Eftir því sem tími gefst verður vikið að viðbrögðum við þessum hugmyndum frá hugsuðum sem kenndir eru við daoisma, einkum höfunda Bókarinnar um veginn/Ferlisins og dygðarinnar (Daodejing 道德經) og Zhuangzi 莊子. Þeir töldu kennslufræði konfúsíanismans leiða til kredduhyggju og hræsni og lögðu til annars konar lærdóm eða sjálfsrækt sem væri sjálfstæðari frá samfélagslegum gildum og byggði fremur á „heimsrásinni“ eða „vegi veraldarinnar“, þ.e. heimsfræðilegum tilhneigingum náttúrunnar. Í því samhengi setja þeir fram „metaheimspekilegar“ hugmyndir á borð við það að „aflæra“ og „draga úr sjálfinu“. Í stað þess að læra af fornritum siðmenningarinnar leggja þeir áherslu á að aðlaga sig náttúrunni og athafna sig með háttum sem þeir kenna við ziran 自然 (sjálfkrafa) og wuwei 無爲 (ógjörð, óþvinguð athöfn).

Markmið
Markmið námskeiðsins er að gefa nemendum innsýn í kínverska heimspeki og menningu fyrri tíma, einkum uppeldis- og kennslufræðilegar forsendur hennar eins og þær birtast í Konfúsínisma og í gagnrýni daoisma á þá heimspeki. Einnig er stefnt að því að nemendur öðlist skilning á því hvaða félagslegu og einstaklingsbundnu þættir felast í menntun og sjálfsrækt. Í þessu samhengi verður einnig hugað að því hvað gerist þegar menntun nær ekki markmiðum sínum, hvort hún geti verið óæskileg og jafnvel hættuleg. Leitast verður við að setja efnið í samhengi við samtímahugmyndir um menntun og kennslufræði.

Nálgun og námsefni
Stuðst er að mestu við heimspekilega frumtexta sem taldir eru upp í námslýsingu. Stúdentar geta nýtt sér hvaða þýðingu sem er á þessum grundvallarritum (á ensku eða öðrum málum). Á vefnum ctext.org má finna alla þessa texta í enskri þýðingu en kennari mun láta stúdentum aðrar útgáfur í té. Einnig verður stuðst við bókina Confucian Philosophy for Contemporary Education eftir Charlene Tan (Routledge 2020). Engar forkröfur eru gerðar til þekkingar á kínverskri heimspeki.

Meistararannsókn 2 (HSP810F)

Námskeiðið er kennt á öðru misseri og felst annarsvegar í mótun rannsóknarspurningar á grundvelli þeirrar þekkingar á stöðu rannsókna sem aflað var í Meistararannsókn 1 og í framhaldi af því í gerð rannsóknaráætlunar sem uppfyllir almenn viðmið umsókna um rannsóknarstyrki. Jafnframt öðlast nemandinn þjálfun í þeim aðferðum sem beitt verður í meistararannsókninni eftir því sem við á.

Siðfræði vísinda og rannsókna (HSP806F)

Námskeiðið er eingöngu ætlað framhaldsnemum. Tekið verður mið af þörfum nemenda af ólíkum fræðasviðum við útfærslu námskeiðsins. 

Kennsla fer fram á fyrstu sex vikum vormisseris á föstudögum kl. 13:20 til 15:40.

Viðfangsefni:
Meðal annars verður fjallað um eftirfarandi efni: Fagmennska og ábyrgð vísindamanna. Kröfur um fræðilega hlutlægni og hlutleysi vísinda. Jafnréttissjónarmið og ríkjandi viðmið í vísindastarfi. Vald og vísindi. Hagsmunaárekstrar í vísindastarfi. Vísindin og samfélagið. Siðfræði rannsókna.

Markmið: 
Nemendur öðlist þekkingu á siðferðislegri vídd vísinda og rannsókna og fái þjálfun í að greina og rökræða um siðferðileg ágreiningsefni tengd vísindum og rannsóknum í nútímasamfélagi.

Kennsla er í formi fyrirlestra og umræðna. Námskeiðið er hugsað sem akademískt samfélag þar sem nemendur taka virkan þátt í markvissri umræðu um viðfangsefnin. Hver nemandi flytur framsöguerindi samkvæmt áætlun sem gerð er í upphafi misseris og jafnframt kynna aðrir nemendur sér efnið og ræða það í málstofunni undir handleiðslu kennara.

Verkefni tengt siðfræði vísinda og rannsókna (HSP048F)

Verkefnið er hægt að taka sem viðbót við HSP806F Siðfræði vísinda og rannsókna og er einungis hægt að taka meðfram því námskeiði.

Málstofa gistikennara: Þættir í loftslagssiðfræði (HSP450M, HSP451M)

Námskeiðið fjallar um heimspekileg og siðferðileg álitamál sem tengjast loftslagsbreytingum. Sum þessara álitamála varða ákvarðanir einstaklinga. Við munum til dæmis skoða hvaða skyldur loftslagsbreytingar leggja á herðar einstaklingum og hvort kolefnisjöfnun geti verið leið til að uppfylla þessar skyldur. Aðal áherslan verður þó á stefnumótun stjórnvalda í loftslagsmálum. Við munum meðal annars ræða hvernig meta megi loftslagsstefnur í ljósi þeirrar miklu óvissu sem ríkir t.d. um efnahagsleg og félagsleg áhrif loftslagsbreytinga, og hvernig takast megi á við þá hagsmunaárekstra milli kynslóða sem slík stefnumótun felur í sér. Einnig verður fjallað nánar um tilteknar stefnu- og aðgerðatillögur, svo sem „geoengineering“ og alþjóðlegan loftslagsbanka.

Verkefni í málstofu gistikennara: Þættir í loftslagssiðfræði (HSP450M, HSP451M)

Verkefni í málstofu: Þættir í loftslagssiðfræði. Nemendur þurfa að ljúka tengdri málstofu til að ljúka verkefninu

Málstofa: Mennska og afmennskun (HSP539M, HSP540M)

Vangaveltur um mennskuna eru mannfólkinu hugleiknar, hvort sem við köllum það eðli mannsins, merkingu þess að vera manneskja, eða eitthvað annað. Í krafti mennskunnar teljum við okkur eiga tilkall til mannréttinda þannig að mennska getur verið normatíft, eða siðferðilegt, hugtak. Á hinn bóginn getur afmennskun haft hörmulegar afleiðingar, þegar jaðarsettum einstaklingum eða hópum er neitað um fullan aðgang að samfélagi manna, og kúgun og ofbeldi hafa verið réttlætt á þeim forsendum.  Í þessar málstofu verða skoðaðar ýmsar mögulegar skilgreiningar bæði á mennsku og afmennskun, kenningar þar að lútandi og mismunandi nálganir. Þótt leitað verði fanga á mismunandi tímabilum í heimspekisögunni verður megináherslan á efni frá undanförnum áratugum og það sett í samhengi við málefni líðandi stundar.

Verkefni í málstofu: Mennska og afmennskun (HSP539M, HSP540M)

Verkefni í málstofu: Mennska og afmennskun. Nemendur þurfa að ljúka tengdri málstofu til að ljúka verkefninu

Heilbrigðis- og lífssiðfræði (HSP823M)

Fjallað verður um nokkur helstu álitamál á sviði lífsiðfræði á síðustu árum, einkum í tengslum við þróun á sviði erfðavísinda og erfðarannsókna og hugsanleg áhrif þeirra á heilbrigðisþjónustu og heilbrigðisstefnu.

Námskeiðið verður kennt samþjappað frá 2.–25. mars. Fyrirlestrar eru á þriðjudögum og fimmtudögum 15–17:20. 

Í lok námskeiðsins verður haldin málstofa með framsögum nemenda og verður tilhögun hennar ákveðin í samráði við nemendur. 

Austur-asísk heimspeki menntunar, kennslufræði og uppeldisfræði B: búddismi (INT008M)

Þetta námskeið fjallar um búddíska heimspeki menntunar, eða búddíska kennslu- og uppeldisfræði. Þótt fjallað verði um megininntak búddisma – samkennd, visku, frið – verður megináherslan á hvernig búddismi kennir og hvernig kennsluaðferðir hafa mótast af ólíkum menningarheimum, hefðum og sögulegu samhengi.

Búddíska hugtakið „upaya“ eða „færni í aðferðum“ verður miðlægt, þ.e. sú hugmynd að form kennslu verði ævinlega að laga að hæfni, þörfum og einstökum aðstæðum nemenda. Innan búddisma er að finna mikinn fjölda kennsluaðferða, allt frá mjög skipulögðu klausturnámi fyrstu theravada-skólanna til hugmyndaríkra dæmisagna mahayana, og frá þögn og þversögnum zen til töfrandi helgisiða vajrayana. Sérhver aðferð er síður fastmótuð kenning en kennslufræðileg aðferð: leið til að opna nemendur fyrir möguleikanum á djúpstæðum andlegum umbreytingum.

Einnig verður hvatt til reynslumiðaðrar nálgunar á búddisma. Í fyrsta lagi með vettvangsferðum í þrjú ólík búddísk samfélög: Wat Thai, Nátthaga og Hugleiðslu- og friðarmiðstöðina, sem endurspegla ólíkar hefðir theravada, zen og tíbesks búddisma. Nemendur fá ákveðnar spurningar til að bera upp við gestgjafa sína ásamt íhugunarspurningum um eðli kennslu á hverjum stað.

Í öðru lagi er nemendum boðið að taka þátt í vikulegum hugleiðslutímum sem hluta af Hugleiðsluhópi Háskólans. Þessi liður er valfrjáls og ekki metinn til einkunnar í námskeiðinu.

Meistararannsókn 3 (HSP911F)

Námskeiðið er kennt á þriðja misseri og felst í að framkvæma eða skrifa afmarkaðan hluta meistararannsóknarinnar. Jafnframt er nemandanum gert kleift að endurskoða rannsóknaráætlun sína í ljósi þeirrar reynslu og á eftir það að vera reiðubúinn að takast á við sjálfstæða ritun MA ritgerðar

Skapandi gervigreind: Um áhrif gervigreindar á skapandi vinnu (MFR715M)

Í námskeiðinu er fjallað um tengslin á milli gervigreindar og skapandi starfa sem taka örum breytingum. Áhersla er lögð á listrænar, heimspekilegar, siðfræðilegar, félagslegar og menningarlegar víddir sköpunar sem knúin er áfram af gervigreind. Byggt er á aðferðum hugvísinda og horft til sköpunafræða. Í námskeiðinu leitast nemendur við að skilja og leggja gagnrýnið mat á hvernig gervigreind er að endurmóta hefðbundinn skilning á sköpun, höfundarverki og listrænni framleiðslu í heild sinni. Eftir að lykilhugtök sköpunarfræða hafa verið kynnt til sögunnar færist áherslan á önnur leiðarstef, svo sem hvernig gervigreind getur sett sjálfvirkni inn í skapandi vinnu, áhrif gervigreindar á spurningar sem varða eignarhald á hugverkum og höfundarrétt ásamt siðferðilegum vanda sem kemur upp í tengslum við menningarlega yfirtöku á tímum stafrænnar tækni. Nemendur munu ræða um togstreituna á milli gervigreindariðnaðarins og stórgagnavinnslu sem hann gerir mögulega annars vegar og skapandi vinnu með smærri gagnasöfn hins vegar og afleiðingar hennar fyrir listrænar nýjungar og frumlega hugsun. Með raunhæfum æfingum og umræðu um áþreifanleg dæmi munu nemendur kynna sér ólíkar tegundir sköpunar, rannsaka tæknilegt umhverfi gervigreindar og öðlast hagnýta reynslu við að nýta gervigreind til skapandi verkefna. Námskeiðið tengir helstu kenningar samtímans um sköpun við gagnrýna greiningu á gervigreind, sem knýr nemendur til að hugsa upp á nýtt um mörk mannlegrar og vélrænnar sköpunar. Námsmat byggir á skapandi vinnudagbókum sem nemendur halda á meðan á námskeiðinu stendur. Sömuleiðis er gert ráð fyrir virkri þátttöku í tímum ásamt tímafyrirlestri þar sem kynnt verður stutt ritgerð.

Málstofa: Dulspeki miðalda mætir ferlisheimspeki (HSP549M, HSP550M)

Þetta námskeið sameinar heimsmyndir og mannfræðikenningar sem virðast mjög ólíkar: hugsun klassískra þýskra dulspekinga eins og Meister Eckhart og Jakobs Boehme, sem höfðu djúpstæð áhrif á þýska heimspeki (t.d. Hegel, Schelling), og samtíma ferlisheimspeki eins og kenningar Alfred North Whitehead og Eugene Gendlin. Þrátt fyrir að vera að mörgu leyti ólíkar kenningar er viss samhljómur í þessum hugmyndir sem býður upp á nýja túlkunarmöguleika. Þær fjalla um hugtök eins og samsköpun, siðferðilega kunnáttu og opinn verufræðilegan skilning a heiminum. Mannfólk gegnir lykilhlutverki—ekki sem  gerendur sem þrýsta fram markmiðum sínum, heldur með umbreytingarmætti sínum. Við munum kanna fræðileg umgjörð hvorrar hefðar um sig: dulspekilegu hefðina, sem notar kristið orðfæri en endurtúlkar það á róttækan hátt, og ferilsheimspeki, sem tekur til sín og útfærir flækjustig opins og gagnvirks heims. Vinna með textana mun felast í nákvæmri lestri, umræðum og heimspekilegum æfingum sem spretta af þessum hefðum. Við munum takast á við textana með ítarlegum lestri, umræðum og heimspekilegum æfingum spretta af þessum hefðum

Verkefni í málstofu: Dulspeki miðalda mætir ferlisheimspeki (HSP549M, HSP550M)

Verkefni í málstofu: Dulspeki miðalda mætir ferlisheimspeki. Nemendur þurfa að ljúka tengdri málstofu til að ljúka verkefninu.

Málstofa: Máttur skynhrifa í heimspeki Luce Irigaray (HSP551M, HSP552M)

Í ljósi fyrirbærafræði líkamans er ætlunin að skoða eðli sjálfshrifa í heimspeki Luce Irigaray og athuga hvernig skynhrifin gefa kost á hreyfingu handanverunnar sem eru frelsandi og umbreytandi. Skynhrifin grundvallast á kynjamismun, líkamleika og gerandavirkni, en stöðug víxlverkun okkar við heiminn leiðir af sér hinn merkingarbæra heim. Þá er ætlunin að skoða hina eðlislægu þrá mannsins og hið siðferðilega og fagurfræðilega inntak kynjamismunar sem miðar að því að yfirstíga skautun vestrænnar menningar. Loks verða verk Irigaray skoðuð í ljósi heimspeki Hegel´s um fyrirbærafræði andans og hugmynd Merleau-Ponty´s um hold heimsins sem og skrifa annarra heimspekinga og rithöfunda.

Verkefni í málstofu: Máttur skynhrifa í heimspeki Luce Irigaray (HSP551M, HSP552M)

Verkefni í málstofu: Máttur skynhrifa í heimspeki Luce Irigaray. Nemendur þurfa að ljúka tengdri málstofu til að ljúka verkefninu

Siðferðileg álitamál samtímans (HSP723M)

Áleitin siðferðileg úrlausnarefni ofarlega á baugi í nútímasamfélagi eru meginviðfangsefni þessa námskeiðs. Sjónum er beint að möguleikum siðfræðinnar á að takast á við klemmur sem upp koma, jafnt í lífi einstaklinga sem á samfélagsgrundvelli. Val á viðfangsefnum getur breyst milli ára en meðal mögulegra viðfangsefna námskeiðsins má nefna tjáningarfrelsi, stöðu flóttafólks, réttindi dýra, fátækt og ójöfnuð, kynjamisrétti, kynþáttamisrétti, umhverfismál og ýmis álitamál úr heilbrigðiskerfinu. Farið er í tengsl fræðilegrar og hagnýttrar siðfræði. Námskeiðið byggir á fyrirlestrum með ríkri áherslu á virka þátttöku nemenda í umræðum.

Viðskiptasiðfræði (HSP710F)

Námskeiðið fjallar um siðferðilegar áskoranir í rekstri fyrirtækja og hvernig þær birtast innan fyrirtækja og í samskiptum þeirra við hagsmunaaðila, stjórnvöld og samfélagið í heild. Áhersla er lögð á að nemendur greini, beiti, meti, rökstyðji og móti siðferðilegar lausnir á raunveruleg viðfangsefni viðskipta með hliðsjón af kenningum viðskiptasiðfræðinnar.

Kennsluefni og verkefni byggja á raunhæfum dæmisögum, fræðilegum textum og samvinnu við aðila úr atvinnulífi. Nemendur vinna markvisst að því að greina siðferðileg álitamál, beita fræðilegum nálgunum, meta ólíkar leiðir fyrirtækja, rökstyðja eigin siðferðilega afstöðu og móta hagnýtar tillögur að ferlum og/eða stefnum í flóknu samfélagslegu samhengi.

Námskeiðið leggur jafnframt áherslu á að nemendur þrói meðvitaða og ábyrgða afstöðu til eigin hlutverks sem sérfræðingar og stjórnendur, í takt við gildi Háskóla Íslands um samfélagslega ábyrgð, jafnrétti, sjálfbærni og nýsköpun, með gott siðferði að leiðarljósi.

Nemendur velja umfang námskeiðsins út frá ECTS einingum. Námskeiðið er hægt að taka sem 7,5 ECTS einingar, 6 ECTS einingar (nemendur úr heimspeki), 3 ECTS einingar og 1,5 ECTS einingar.

Athygli er vakin á því að námskeiðið er kennt í fyrstu lotu haustannar, samkvæmt lotukerfi meistaranáms Viðskiptafræðideildar. 

Siðfræði náttúrunnar (HSP722M)

Námskeiðið fjallar um samband manns og náttúru frá heimspekilegu sjónarhorni. Fjallað er um helstu frumkvöðla náttúrusiðfræðinnar og áhrifamestu kenningar sem settar hafa verið fram. Gerð grein fyrir ólíkri náttúrusýn manna og mismunandi grunnafstöðum til náttúrunnar - þ.e. mannhverfri, visthverfri og lífhverfri afstöðu. Einnig fjallað um tengsl umhverfis- og þróunarmála og tengsl umhverfishyggju og lýðræðisþróunar. Rætt um álitaefni eins og: Getur siðfræðin nýst við lausn umhverfisvandamála?, Hvers konar verur hafa siðferðisstöðu?, Geta náttúrleg fyrirbæri búið yfir eigingildi?, Hafa dýr einhver réttindi?, Er einhver grundvallarmunur á (af)stöðu karla og kvenna gagnvart náttúrunni?, og Hvert er siðferðilegt inntak sjálfbærrar þróunar?

Verkefni tengt siðfræði náttúrunnar (HSP725M)

Verkefni tengt námskeiðinu HSP722M Siðfræði náttúrunnar.

Austur-asísk heimspeki menntunar, kennslufræði og uppeldisfræði A: konfúsíanismi og daoismi (INT007M)

Inntak námskeiðsins eru grundvallarhugmyndir í kínverskri menntaheimspeki, kennslufræði og uppeldisfræði með megináherslu á konfúsíanisma en einnig verður vikið að viðbrögðum við henni úr röðum daoisma. Gerð verður grein fyrir konfúsíanískum hugmyndum um menntun, uppeldissálfræði og sjálfsrækt sem fram koma í Speki Konfúsíusar (Lunyu 論語, e. Analects). Síðan verður vikið að völdum köflum í öðrum grundvallarritum konfúsíanisma á borð við Zhongyong (中庸e. Doctrine of the Mean/Focusing the Familiar), Daxue (大學e. The Great Learning), Xueji (學記e. Records of Learning/On Teaching and Learning), Mengzi 孟子 og Xunzi 荀子. Grundvallarhugtök konfúsíanískrar menntaheimspeki, uppeldisfræði og kennslufræði verða kynnt til sögunnar og þau útskýrð, þ.á m. jiao 教 (kennsla), xue 學 (að læra, að líkja eftir, að taka sér til fyrirmyndar), xiuji 修己 og xiushen 修身 (sjálfsrækt), li 禮 (helgiathafnir, siðir), xing 性 (náttúrulegar tilhneigingar, mannlegt eðli) og junzi 君子 (fyrirmyndarpersóna), auk annarra. Í því samhengi verður hugað vel að vægi fyrirmynda í konfúsíanískri kennslu- og uppeldisfræði sem og kennsluaðferðum, t.d. eins og þær eru kynntar í ritinu Xueji. Eftir því sem tími gefst verður vikið að viðbrögðum við þessum hugmyndum frá hugsuðum sem kenndir eru við daoisma, einkum höfunda Bókarinnar um veginn/Ferlisins og dygðarinnar (Daodejing 道德經) og Zhuangzi 莊子. Þeir töldu kennslufræði konfúsíanismans leiða til kredduhyggju og hræsni og lögðu til annars konar lærdóm eða sjálfsrækt sem væri sjálfstæðari frá samfélagslegum gildum og byggði fremur á „heimsrásinni“ eða „vegi veraldarinnar“, þ.e. heimsfræðilegum tilhneigingum náttúrunnar. Í því samhengi setja þeir fram „metaheimspekilegar“ hugmyndir á borð við það að „aflæra“ og „draga úr sjálfinu“. Í stað þess að læra af fornritum siðmenningarinnar leggja þeir áherslu á að aðlaga sig náttúrunni og athafna sig með háttum sem þeir kenna við ziran 自然 (sjálfkrafa) og wuwei 無爲 (ógjörð, óþvinguð athöfn).

Markmið
Markmið námskeiðsins er að gefa nemendum innsýn í kínverska heimspeki og menningu fyrri tíma, einkum uppeldis- og kennslufræðilegar forsendur hennar eins og þær birtast í Konfúsínisma og í gagnrýni daoisma á þá heimspeki. Einnig er stefnt að því að nemendur öðlist skilning á því hvaða félagslegu og einstaklingsbundnu þættir felast í menntun og sjálfsrækt. Í þessu samhengi verður einnig hugað að því hvað gerist þegar menntun nær ekki markmiðum sínum, hvort hún geti verið óæskileg og jafnvel hættuleg. Leitast verður við að setja efnið í samhengi við samtímahugmyndir um menntun og kennslufræði.

Nálgun og námsefni
Stuðst er að mestu við heimspekilega frumtexta sem taldir eru upp í námslýsingu. Stúdentar geta nýtt sér hvaða þýðingu sem er á þessum grundvallarritum (á ensku eða öðrum málum). Á vefnum ctext.org má finna alla þessa texta í enskri þýðingu en kennari mun láta stúdentum aðrar útgáfur í té. Einnig verður stuðst við bókina Confucian Philosophy for Contemporary Education eftir Charlene Tan (Routledge 2020). Engar forkröfur eru gerðar til þekkingar á kínverskri heimspeki.

Meistararitgerð í heimspeki (HSP441L)

Meistararitgerð til 30e skal vera 20.000-30.000 orð. Í henni skal tekið til rannsóknar afmarkað og samstætt viðfangsefni og það kannað rækilega með fræðilegum aðferðum. Í upphafi skal gera grein fyrir viðfangsefninu, þeim spurningum sem bornar verða upp og rannsóknaraðferð. Niðurstöður verður að setja fram skýrt og aðgengilega. Almenn krafa til meistararitgerða er að þar sé fylgt viðurkenndum fræðilegum rannsóknaraðferðum og að þær séu sjálfstætt framlag til þekkingarsköpunar á fræðasviðinu. Meistararitgerð skal að jafnaði vera skrifuð á íslensku eða ensku. Í hverri ritgerð skal vera útdráttur á íslensku og ensku.