Skip to main content

Mannfræði

Mannfræði

Félagsvísindasvið

Mannfræði

MA gráða – 120 einingar

Í meistaranánámi í mannfræði fá nemendur þjálfun í ólíkum rannsóknaraðferðum og hafa svigrúm til að velja sér rannsóknarefni í samræmi við áhugasvið sín.

Námið er í boði fyrir nemendur sem hafa grunn í mannfræði og nemendur sem vilja bæta mannfræði við fyrra nám.

Skipulag náms

X

Kenningar í félags- og mannvísindum (FOM101F)

Námskeiðið fjallar um nýleg verk og stefnur sem valdið hafa, eða eru líkleg til að valda, straumhvörfum í félags- og mannvísindalegri hugsun. Áhersla er lögð á samfélagslegt og sögulegt samhengi kenninganna. Kennsla fer fram í fyrirlestrum og umræðum. Skyldumæting er í umræðutíma einu sinni í viku í 40 mínútur. Fjarnemar geta mætt í kennslustofu eða tekið þátt í gegnum Internetið (með Zoom). 

X

Hnattræn heilsa (MAN0A3F)

Í námskeiðinu verður farið yfir helstu forgangsverkefni á fræðasviði hnattrænnar heilsu (e. global health). Fjallað verður um mismunandi sjúkdómsbyrði landa, ójöfnuð og helstu félags- og efnahagslegu áhrifaþætti á líf og heilsu fólks í hnattvæddum heimi. Sérstök áhersla verður á heilsu mæðra, nýbura, barna og ungs fólks með áherslu á milli- og lágtekjulönd og uppbyggingu heilbrigðiskerfa til að veita góða og tímanlega þjónustu. Áskoranir í næringu þjóða og geðheilbrigði verður skoðað í hnattrænu ljósi og forvarnir og samfélagsleg þýðing sýkinga eins og malaríu, berkla, HIV/AIDS, kóler, Ebólu og COVID-19. Þá verður fjallað um áhrif umhverfis, ofbeldis, menningar, neyðarástands og starf alþjóðlegra stofnana og þróunarsamvinnu, nýju Heimsmarkmiðin og siðfræðileg álitamál.

Vinsamlega athugið að ef þörf krefur vegna þátttöku erlendra nemenda þá verður námskeiðið kennt á ensku.

X

Dót: Hlutveruleikar og merkingarheimar (MAN0A5F)

Í þessu námskeiði verður fjallað um hina fjölskrúðugu efnismenningu mannsins og þá margvíslegu merkingu sem hlutir öðlast í ólíku menningarlegu samhengi. Rætt verður um félagslega stöðu hluta, atbeina þeirra og kyngervi. Skoðað verður hvernig merking hluta breytist við það að fara úr einu félagslegu samhengi í annað og spáð í það hvers vegna sumir hlutir verða fólki óaðskiljanlegir. Þá verður fjallað um notagildi hluta, þróun verkfæra og tækni og í framhaldi af því hvernig maðurinn hefur tekið hin ýmsu dýr í þjónustu sína. Í námskeiðinu verður tvinnað saman sjónarhornum efnismenningarfræða og táknrænnar mannfræði auk þess sem dýr fá nokkra athygli.

X

Stjórnun menningarstofnana (SAF027F)

 Í þessu námskeiði verða kynnt til sögunnar fræðilegar nálganir á stjórnun menningarstofnana, svo sem safna, og starfsemi hins opinbera sem snýr að stofnunum á sviði menningarmála. Markmiðið er að gefa innsýn í mikilvægi menningarstarfsemi í samfélaginu. Fjallað er um menningarmál í sögulegu samhengi, kerfi menningarmála hjá ríki og borg, lagagrundvöll menningarstarfsemi og stefnumörkun á fagsviðinu. Fjallað er um hlutverk og sérstöðu hins opinbera í stjórnun á sviði menningarmála. Markmiðið er að gefa innsýn í skipulag ríkis og sveitarfélaga. Þá verður fjallað um stjórnun verkefna og stofnana, mikilvægi faglegrar stjórnunar á sviði verkefnastjórnunar, fjármálastjórnunar og mannauðsmála. Sjónum verður beint að aðstæðum hér á landi og á Norðurlöndum í samhengi við lýðræði og hugmyndir um aðgengi almennings að menningu. Litið til menningar- og safnamála í alþjóðlegu samhengi

X

Mannfræði Íslands: Fortíð, nútíð og framtíð (MAN0A7F)

Námskeiðið fjallar um nokkur lykilatriði íslensks þjóðfélags og menningar frá sjónarhóli mannfræðinnar. Það gefur sögulegt yfirlit rannsókna í mannfræði á Íslandi og leggur sérstaka áherslu á málefni íslensks nútíma samfélags.  Kennt verður á ensku til þess að gera námskeiðið aðgengilegt nemendum sem eru ekki íslensku mælandi og til þess að efla ensku kunnáttu og þjálfa fræðileg skrif nemenda á ensku.

X

Formæður og franskir barmar: Menningarmörk, klæðnaður og þjóðernismótun á 19. öld (ÞJÓ063M)

Kennt í ágúst 2022

Í námskeiðinu verður rannsakað hlutverk klæðnaðar í mótun menningarmarka og þjóðernisvitundar á Íslandi, c. 1790-1920. Sérstök áhersla verður lögð á þjóðlegan klæðnað kvenna, en almennt athugað hvernig klæðahættir beggja kynja áttust við tískustrauma og stefnur meginlandsins þegar skilgreina skyldi sýnileg einkenni íslensks þjóðernis. Kynntar verða kenningar um þróun menningarmarka, sem og aðferðafræði um nýtingu persónulegra frásagna og sögulegra heimilda í túlkun á menningu þjóðar. Rýnt verður í ferðabækur, greinaskrif og sendibréf til að kanna áhrif gagnvirkra samskipta milli menningarheilda á gerð og þróun menningarmarka og þjóðernisvitundar. Í skriflegu lokaprófi skulu kenningar og heimildir þessar nýttar til að skýra áhrif og notkun klæðnaðar í myndun og staðfestingu menningarmarka og ætlast til að nemendur geti rætt og metið áhrif einstakra persóna og hópa á mótun þjóðernisvitundar með klæðnaði

 

Umsjónarmaður: ÓIafur Rastrick             
Kennari:  Dr. Karl Aspelund, Associate Professor, University of Rhode Island.

X

Afbrot og frávikshegðun (FÉL0A1F)

Námskeiðið beinir sjónum að íslenskum unglingum og íslenskri unglingamenningu. Farið verður yfir ýmsa þætti í lífi ungs fólks, s.s: afbrot og frávikshegðun; heilsu, íþróttir og aðra tómstundaiðkun.

Farið verður í helstu kenningar á þessum sviðum og sérstök áhersla verður lögð á umfjöllun um viðamiklar rannsóknir sem gerðar hafa verið á högum og líðan íslenskra ungmenna á undanförnum árum. Þessar rannsóknir verðar settar í samhengi við smæð hins íslenska samfélagsins samanborið við önnur lönd.

Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir og fái jafnframt innsýn í það hvernig rannsóknir geta mótað stefnumótun í málefnum ungs fólks.

X

Sjálfið mætir samfélaginu: Félagssálfræði hversdagslífsins (FÉL701F)

Hversdagslíf okkar getur sýnst leiðinlega venjubundið og fyrirsjáanlegt. Félagssálfræðin sýnir þó að um er að ræða spennandi og fjölbreytilegt fyrirbæri sem hvílir á flóknu samspili einstaklingsbundinna þátta og samfélagslegra formgerða. Í þessu námskeiði verða kenningar og rannsóknir félagssálfræðinga nýttar til að varpa ljósi á það sem dylst að baki glitri hins sjálfgefna. Farið verður frá því sem öllum er opinbert til þess sem við dyljum og felum, skoðað það sem auglýsendur, sölufólk og áhrifavaldar gera til að sveigja okkur og beygja og skoðað að hve miklu leyti breytur á borð við kyn, stétt og þjóðerni stjórna því hvað við sjáum, hvernig við sjáum og hvernig framkoma okkar og viðbrögð við áreiti hversdaglífsins eru.

Lagt er upp með að nemendur vinni fjölbreytileg smærri verkefni í tengslum við umfjöllunarefni námskeiðsins, ýmist einir eða í hóp. Þó svo félagssálfræði nýti bæði eigindlegar og megindlegar aðferðir verður áherslan á eigindlegar aðferðir í verkefnum nemenda svo sem myndgreining, samtalsgreining og þátttökuathuganir.

X

Mannfræði lista (MAN0A6F)

Í þessu námskeiði verður farið yfir umfjöllun mannfræðinga um list í gegnum tíðina. Ólíkar skilgreiningar á hugtakinu list verða skoðaðar og í því samhengi tengsl þessa hugtaks við fagurfræði og siðferði. Leitað verður svara við þeirri spurningu hvort líta megi á hugtakið sem algilt, hvort verk, sem hinni vestrænt mótuðu skynjun þykir listræn í öðrum menningarsamfélögum, séu í raun list fyrir þá sem skapa þessi verk. Höfundaréttur, upprunaleiki og ýmis vandamál samfara samskiptum ólíkra menningarlegra hefða verða einnig tekin til athugunar. Til að varpa ljósi á þessa þætti verður leitað í etnógrafíuna og tekin dæmi frá ýmsum samfélögum víða um heim.

X

Kenningar í safnafræði (SAF002F)

Lesin verða kenningarleg grundvallarrit í safnafræði í bland við nýlegar rannsóknir. Saga greinarinnar verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, sem hafi mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti. Hugað verður að því hvernig ýmsar kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra (s.s. eins og marxsmi, post-strúktúralismi, eftirlendufræði, feminismi og nýfrjálshyggja), sem og hvernig söfn hafa mótað kenningar. Fjallað verður m.a. um kenningar um sýningarstjórnun og sýningargerð, málfrelsi, ritskoðun, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur, fólksflutninga, minni, gleymsku og sanngildi.  Fjölmörg dæmi úr safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Dót: Hlutveruleikar og merkingarheimar (MAN504M)

Í þessu námskeiði verður fjallað um hina fjölskrúðugu efnismenningu mannsins og þá margvíslegu merkingu sem hlutir öðlast í ólíku menningarlegu samhengi. Rætt verður um félagslega stöðu hluta, atbeina þeirra og kyngervi. Skoðað verður hvernig merking hluta breytist við það að fara úr einu félagslegu samhengi í annað og spáð í það hvers vegna sumir hlutir verða fólki óaðskiljanlegir. Þá verður fjallað um notagildi hluta, þróun verkfæra og tækni og í framhaldi af því hvernig maðurinn hefur tekið hin ýmsu dýr í þjónustu sína. Í námskeiðinu verður tvinnað saman sjónarhornum efnismenningarfræða og táknrænnar mannfræði auk þess sem dýr fá nokkra athygli.

X

Mannskepnur og önnur dýr (ÞJÓ103M)

Kennsla fer fram með fyrirlestrum, umræðu, rafrænum fyrirlestrum og vettvangsferðum í náttúru og á söfn.

Samskipti manneskjunnar við önnur dýr er viðfangsefni þessa námskeiðs sem við nálgumst frá bæði fræðilegum og listrænum sjónarhornum. Nemendur vinna sjálfstæð verkefni, um dýr að eigin vali, þar sem áhersla er einnig lögð á sjónræna framsetningu - t.d. teikningar eða ljósmyndir.  Í fyrirlestrum verður m.a. fjallað um hvítabirni, hvali, geirfugla og lunda og nýlegar rannsóknir á þeim.  Fjallað verður um áhrifavald og ólíkar birtingarmyndir dýra í margvíslegu listrænu og menningarlegu samhengi, til dæmis í fornbókmenntum, þjóðsögum, munnmælum, kvikmyndum, fréttum, efnismenningu og ferðamennsku. Þá verður til dæmis hugað að „framhaldslífi“ dýra í formi listmuna, safngripa og minjagripa. Við munum skoða gripi í einkaeigu og á opinberum vettvangi og spyrja spurninga á borð við: hvað gerist þegar lifandi dýri er breytt í safngrip? Hvernig þróast og breytist merking dýrsins í ólíku samhengi? Hvernig mótast hugmyndir okkar um dýr? Tekist verður á við hlutverk ólíkra dýra í þekkingasköpun og mótun orðræðu um loftslagsmál og málefni norðurslóða, tengsl við ákveðin landsvæði og menningarhópa og hlutverk þeirra í ímynda- og sjálfsmyndasköpun bæði fortíðar og samtíma.  Stigið verður út fyrir hefðbundna ramma sem snúa að aðgreiningu manna/dýra og annarra lífvera um leið og við könnum samtvinnaða hugmynda- og vistheima þeirra.

Markmið

Markmið námskeiðs er að velta upp áríðandi spurningum og málefnum er snúa að sambúð fólks og dýra, loftlagsbreytingum, útrýmingu dýrategunda og sjálfbærni. Við munum íhuga hvernig listamenn, rannsakendur, aðgerðasinnar og söfn hafa tekið þátt í umræðu um þessi málefni og hvernig hægt sé að þróa umræðuna áfram. Við munum skoða hvernig mismunandi lista- og menningarminjasöfn miðla hugmyndum og upplýsingum um samband manna og dýra í gegnum safneign sína og sýningar. Nemendur eru hvattir til að nálgast, með gagnrýnum hætti, sjónrænt efni, muni, gripi og texta, bæði rafrænt en einnig með heimsóknum á söfn og sýningar. 

X

Söfn sem námsvettvangur (SAF016F)

Einn megintilgangur safna á Íslandi er að skila menningar- og náttúruarfi landsins til komandi kynslóða og stuðla að aukinni þekkingu á þessari arfleifð og skilningi á tengslum hennar við umheiminn. Ætlast er til þess (samkvæmt safnalögum) að söfn reyni að „auka lífsgæði manna“ með því að efla skilning á þróun og stöðu menningar, lista náttúru eða vísinda. Söfn og safnfræðsla geta því haft áhrif á samfélag, hópa og einstaklinga. Safnafræði getur komið hér að liði og er megin viðfangsefni námskeiðsins. Kynntar verða fræðilegar kenningar sem hafa að markmiði að stuðla að fjölbreyttri og áhrifamikilli fræðslu tengdri fornleifum, list, náttúruvísindum, menningarlegri arfleifð og öðrum viðfangsefnum safna. Hugað verður að fjölbreyttum markhópum safnfræðslu, hlutverki safngesta innan safna, rými, textagerð, margmiðlun, gagnvirkni og fleira.

Þetta er fjarkennslunámskeið sem skiptist í þrjár lotur. Í hverri lotu eru ör-fyrirlestrar frá kennara með hugleiðingum um námsefnið, gesta-fyrirlestrar (stafrænir) og aukaefni. Þrjár stað og/eða ZOOMlotur eru yfir önnina, þar sem nemendur fá fyrirlestra frá starfsmönnum safna og vinna að fræðsluverkefni í samstarfi við safn í Reykjavík. Verkefnið verður þróað út frá fræðilegum áhuga nemenda undir handleiðslu kennara og með aðstoð starfsmanna safnsins.

X

Menningartengd ferðaþjónusta (FER110F)

Í námskeiðinu verður hugað að þýðingu og skilgreiningu hugtaksins menningar í menningartengdri ferðaþjónustu með sérstöku tilliti til framsetningar og miðlunar ímynda og menningar á mismunandi vettvangi. Velt verður upp pólitískum og siðferðilegum spurningum hvað varðar söfnun, framsetningu og miðlun menningar í mismunandi samhengi og á mismunandi vettvangi, erlendis og hérlendis. Einnig verða skoðuð tengsl ferðaþjónustu við skapandi greinar. Spurningum varðandi eignarhald á menningararfleifð verða íhugaðar svo og í höndum hvers það að skapa menningararfleifð er.

X

Menningararfur (ÞJÓ506M)

Hvað er menningararfur og hvaða hlutverki þjónar hann? Af hverju er hann í stöðugri útrýmingarhættu? Hvernig tengir hann saman fortíð og samtíð? Hvað á hann skylt við þjóðríkið? Söguvitund? Hnattvæðingu? Kapítalisma? Stjórnmál? Í námskeiðinu verður leitað svara við þessum spurningum, kynntar nýlegar rannsóknir þjóðfræðinga, mannfræðinga, listfræðinga, félagsfræðinga, safnafræðinga, sagnfræðinga og fornleifafræðinga á menningararfi og tekinn púlsinn á því sem er að gerast á þessu ört vaxandi sviði. 

Kennslan fer fram í fyrirlestrum og umræðum.

X

Málstofa í ritun meistararitgerða í mannfræði og upplýsingafræði (MAN401F)

Námskeiðinu er ætlað að aðstoða nemendur við ritun meistararitgerða. Fjallað er um hvað felst í ritun meistararitgerða og nemendum gefið tækifæri til að fjalla um ritgerðarefni sitt. Tilgangurinn með málstofunni er að skapa „rými“ (rafrænt og á staðnum) til að vinna að meistararitgerð með stuðningi frá kennurum og samnemendum. Nemendur eru mislangt komnir og efnistökin ólík en eiga það sameiginlegt að stunda eigin rannsókn. Skrif meistararitgerðar felur í sér bæði fræðilega og greinandi vinnu og þá er gott að vera í samfloti við aðra sem eru í sama ferli.

 

Í málstofunni vinnur hver og einn að eigin verkefni í takt við hugmyndafræðina „Shut up and write!“ Þetta er leið sem felur í sér að kennari er með stuttan inngang og síðan vinna nemendur sjálfstætt að eigin verkefni í tímanum. Í seinni hluta málstofu kynna nemendur eigin verkefni. Miðað er við hver kynning ásamt umræðum taki um 20 mínútur.

Einkunn: Staðið/Fall

X

Vettvangsaðferðir (MAN601F)

Fjallað er um vettvangsaðferðir mannfræðinnar og nemendur þjálfaðir í beitingu þeirra. Áhersla er lögð á siðfræðileg álitamál, rannsóknaráætlanir, vettvanginn, þátttökuathugnanir, mismunandi tegundir viðtala, notkun myndrænna gagna, öflun heimilda, greiningu gagna og kynningu niðurstaðna.

X

Tíska og fatnaður: Efnismenning í iðnvæddu markaðsþjóðfélagi (ÞJÓ606M)

Námskeiðið beinir sjónum að fatatísku sem efnismenningu og rannsakar tískuhegðun einstaklinga í félagslegu samhengi. Nemendur lesa kenningar um tísku í markaðskerfi iðnvæddra þjóðfélaga og kynnast um leið ýmsum kenningum í heimspeki, félagsfræði, þjóðfræði og mannfræði. Tilgátur um áhrifavalda í fatatísku verða kannaðar með gagnrýnu hugarfari og heimfærðar á umhverfi nemenda. Tískukerfi á heimsvísu eru einnig könnuð og greind. Sérstaklega verður hugað að sambandi tískunnar við kyngervi , stétt, kynhneigð, aldur og aðrar helstu breytur félagslegs mismunar. Nemendur huga að „tíðarandanum“ (Zeitgeist) með smáverkefnum og vinna vettvangsrannsókn á fatatísku tiltekinna hópa eða staða og máta kenningarnar við sín eigin vettvangsgögn.

Rannsóknir og umræður leiða til lokaverkefnis þar sem lögð er fram útlistun á uppruna og eðli ríkjandi fatatísku og spáð á fræðilegan máta fyrir um stærri hreyfingar í fatatísku og tískumenningu komandi ára.

 

Námskeiðið hæfir meðal annars nemendum í þjóðfræði, mannfræði, menningarfræði og félagsfræði. Kennslan fer fram í fyrirlestrum og umræðum. Fyrirlestrarnir verða á ensku og fjarkenndir þar sem aðalkennari námskeiðsins, Karl Aspelund, verður við University of Rhode Island þar sem hann kennir námskeiðið samtímis. Aðstoðarkennari stýrir síðan umræðutímum og vettvangsrannsóknum nemenda við Háskóla Íslands.

 

X

Faglegt starf safna (SAF011F)

Í námskeiðinu verður fjallað um faglegt starf safna, sem byggir á megin hlutverkum safns. Þessi hlutverk eru: Söfnun – uppbygging safnkosts, meðferð og aðbúnaður safngripa. Varðveisla og skráning safnakosts – forvörslumál, húsnæðismál, öryggismál og skráningarmál safngripa. Miðlun á söfnum - þróun og möguleikar, og að endingu rannsóknir - rannsóknir á safnkosti, rannsóknir sem útskýra safnkost, faglegar rannsóknir. Einnig verður í námskeiðinu fjallað um mat á starfsemi safna, bæði út frá safngestinum og einnig sjálfsmat (aðferðir og úrvinnsla), sem og stjórnunarlegum þáttum í safnastarfi. Námskeiðið er unnið í samvinnu við helstu safnastofnanir í landinu sem hafa yfir að ráða fjölda sérfræðinga um aðskiljanlegustu þætti í safnastarfi. Í námskeiðinu munu þessir sérfræðingar miðla af reynslu sinni með raunverulegum dæmum úr störfum sínum á söfnum innanlands og erlendis.

Nemendur velja einn dag yfir önnina til þess að mæta í starfsdag hjá Hönnunarsafni Íslands (tveir og tveir í einu). Þar tekur starfsmaður á móti þeim, fræðir þá um starfsemi safnsins og veitir þeim grunnþjálfun í skráningu. Nemendur vinna svo með starfsmanni það sem eftir er af degi.

Námskeiðið skiptist í fimm fyrirlestralotur; í hverri þeirra verða aðgengilegar upptökur á Canvas örfyrirlestrar eða stuttar kynningar á lesefni frá kennara. Þrjár staðlotur/Zoomlotur (eftir aðstæðum) verða yfir önnina, þar sem hlustað er á gestafyrirlesara, sérfræðingar innan safna sem miðla af reynslu sinni, og/eða sem farið verður í vettvangsferðir á söfn í Reykjavík.

X

Ímyndir, vald og framandleiki (MAN101F)

Námskeiðið varpar ljósi á hvernig fordómar og staðalmyndir eru hluti af afmörkunarferli sem er rakið til nýlenduhyggju. Í námskeiðinu er því rýnt ferli afmörkunnar út frá gagnrýnum kenningum um kynþætti og eftirlendustefnu. Áhersla er lögð á að skoða ímyndir og orðræður fortíðar og nútímans um fólk sem eru afmarkað í samfélögum sem „hin‘“og hvernig „Hinun“ á sér stað. Út frá því gagnrýna ljósi, er ímyndasköpunin sem átti sér stað á tímum nýlenduveldanna greind sem og söguleg tenging þeirra við hugmyndir um menningu, sjálfsmyndir og þróun. Ferli sem jafnan er tengt við óríentalisma. Ennfremur er áherslan á tengingu eldri orðræðu við nýlenduhyggju, þjóðersnishyggju, og birtingamyndir nútímans sem beinast að jaðarsettum hópum i Evrópu. 

Í námskeiðinu, er einnig skoðað hvernig slíkar orðræður hafa áhrif á sjálfsmyndir samfélagslega flokkaða hópa, afmörkun byggða á líkamlegum forsendum og afmarkaða staði. Að því leiti, er skoðað atbeni fólks, mótsstöður, og leiðir til viðnáms gegn jaðarsentingu og rasisma. Að lokum er rýnt í hvenrig mannfræðilegar rannsóknir og afstaða fræðimanna hefur spilast inn í þekkingarmynstur og pólítik fortíðar og nútíðar.  

Námskeiðið er kennt á ensku.  

X

Matur og menning: (NÆR613M)

Matur er mannsins megin, uppspretta orkunnar og forsenda lífsins. En matur er líka sneisafullur af merkingu. Matarhættir veita innsýn í heimsmynd okkar, lífssýn og listfengi og matur mótar tilveru okkar, líkama, samfélag, hagkerfi, hugarfar og siðferði. Sjálfsmynd okkar og minningar eru nátengdar mat og matur er einhver mikilvægasti miðillinn fyrir samskipti okkar við annað fólk.

Í námskeiðinu skoðum við hvað fólk borðar, hvernig, hvenær, með hverjum og hvers vegna. Með þeim hætti fáum við dýrmæta innsýn í kyngervi og kynslóðir, fæðuöryggi og rétt til matar, stéttaskiptingu og menningarlegan margbreytileika, skynheim og fegurðarskyn, tækni og matvælaframleiðslu, tísku og matarkúra, matarhefðir og menningararf, tilfinningar, vináttu og fjölskyldubönd. Matarhættir tengja þannig saman menningu og náttúru, hnattvæðingu og hið staðbundna, heimilið og vinnustaðinn, fortíð og samtíð, manneskjur og örverur.

Í námskeiðinu beinum við sjónum að sambandi matarframleiðslu og neyslu á 21. öld með sérstaka áherslu á lýðheilsu, siðferðislega neyslu og sjálfbærni.

Matur og menning eru þverfagleg viðfangsefni og því er þetta námskeið kennt í samstarfi námsbrauta í þjóðfræði og matvæla- og næringarfræði.

X

Norræn trú (ÞJÓ203F)

Trúarlíf manna á norðurslóðum er tekið fyrir og heimildir allt frá elstu tímum, eins og grafir, rúnasteinar, hellaristur og aðrar fornminjar verða skoðaðar. Einnig verða lesnar lýsingar á norrænum trúarathöfnum í verkum eftir Tacitus, Adam frá Brimum, Saxo Grammaticus og í fornritum Íslendinga eins og Eddukvæðum og Konungasögum. Auk norrænnar trúar verður fjallað um seið og sjamanisma. Örlagatrú er tekin til ítarlegrar umfjöllunar sem meginþáttur í forkristnum átrúnaði á Norðurlöndum. Loks er vikið að því hvernig kristindómur hefur fallið að norrænum lífsháttum og hugsunarhætti. Námskeiðið er kennt á ensku.

X

Kynferðisbrot, lög og réttlæti (FÉL601M)

Umræðan um kynferðisbrot og hvernig eigi að bregðast við þeim hefur farið hátt síðustu misseri, þá sérstaklega í kjölfar #MeToo hreyfingarinnar. Rannsóknir sýna að einungis lítill hluti kynferðisbrotamála eru kærð til lögreglunnar og aðeins örlítill hluti þeirra lýkur með sakfellingu. Því má segja að málaflokkurinn einkennist af réttlætishalla. Í auknum mæli sjáum við einnig þolendur kynferðisbrota segja sögu sína á samfélagsmiðlum eða í fjölmiðlum og í sumum tilvikum eru meintir gerendur ásakaðir opinberlega sem getur vakið ólík viðbrögð og haft ýmiss konar afleiðingar.

Í þessu námskeiði verður leitað skýringa á þessari samfélagsþróun út frá sjónarhóli réttarfélagsfræðinnar. Í réttarfélagsfræðinni er notast við félagsvísindalegar kenningar og aðferðir til að rannsaka lögin, lagalegar stofnanir og hegðun fólks í tengslum við lögin. Þannig er hægt að greina lagaleg fyrirbæri í félagslegu, menningarlegu og sögulegu samhengi. Til að varpa frekara ljósi á meðferð kynferðisbrota, verður einnig leitað í smiðju afbrotafræðinnar, þolendafræðinnar, kynjafræðinnar og heilbrigðisvísinda.

Meðal annars verður leitað svara við eftirfarandi spurningum: Hverjir fremja kynferðisbrot og af hverju? Hvernig er reynsla karla sem verða fyrir kynferðisbrotum önnur en reynsla kvenna? Hver er munurinn á réttarstöðu sakborninga og réttarstöðu brotaþola? Af hverju er munur á ætlun og framkvæmd laganna? Hvernig hefur refsivörslukerfið þróast? Hvað einkennir lögfræðinámið og lögfræðistéttina? Hver er munurinn á réttarvitund og réttarmenningu? Hver er munurinn á lagalegu réttlæti og félagslegu réttlæti? Hvernig eru óhefðbundin réttarkerfi betri eða verri en hefðbundin réttarkerfi? 

X

Mannfræði borga (MAN507M)

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

X

Menningararfur (ÞJÓ022M)

Hvað er menningararfur og hvaða hlutverki þjónar hann? Af hverju er hann í stöðugri útrýmingarhættu? Hvernig tengir hann saman fortíð og samtíð? Hvað á hann skylt við þjóðríkið? Söguvitund? Hnattvæðingu? Kapítalisma? Stjórnmál? Í námskeiðinu verður leitað svara við þessum spurningum, kynntar nýlegar rannsóknir þjóðfræðinga, mannfræðinga, listfræðinga, félagsfræðinga, safnafræðinga, sagnfræðinga og fornleifafræðinga á menningararfi og tekinn púlsinn á því sem er að gerast á þessu ört vaxandi sviði. 

Kennslan fer fram í fyrirlestrum og umræðum.

X

Flækjur? Vistfræði arfleifða og safna (SAF018M)

Námskeiðið Flækjur? Vistfræði arfleifða og safna leiðir nemendur í þverfaglegan fræðaheim þar sem samtvinnun menningar og náttúru og vistfræði arfleifða og safna eru tekin til sérstakrar athugunar. Hugmyndir um jafnan gerendamátt og tengsl mannlegra og ómannlegra þátta verða lögð til grundvallar með því að kynna fyrir nemendum kenningar pósthúmanisma (posthumanism) og nýefnishyggju (new materialism) með tilvísun í vistfræði arfleifða og hlutverk safna í samtímanum. Sérstaklega verður dregið fram hvernig hægt er að líta á arfleifð sem meira en mannlega smíð og fyrirbæri sem hvetur til hugrenningatengsla og hugmyndasköpunar fremur en óvirkt viðfangsefni. Innlend dæmi verða dregin fram í námskeiðinu sem byggir að hluta á rannsóknarleiddri kennslu.

X

Starfsnám (MAN0A4F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Afbrot á Íslandi (FÉL0A4F)

Í upphafi námskeiðs er afbrotafræðin og viðfangsefni hennar skilgreind og útlistuð með dæmum. Helstu fræðilegu sjónarhorn kynnt, fræðilegar spurningar og rannsóknaráherslur. 

Í framhaldi eru tiltekin þemu tekin fyrir sem hafa verið áberandi í íslenskum rannsóknum í afbrotafræði. Afbrot á Íslandi í alþjóðlegu samhengi, gögn lögreglu yfir tíðni og tegundir ólíkra brota, ofbeldisbrot, áfengis- og vímuefnabrot og efnahagsbrot. Íslensk refsistefna skoðuð í ljósi alþjóðlegs samanburðar og afstaða borgaranna til afbrota og refsinga metin út frá ólíkum gögnum. 

Nemendur skrifa ritgerð um eitt ofangreindra þema þar sem settar eru fram rannsóknarspurningar og mögulegri gagnaöflun lýst. Jafnframt skrifa nemendur dagbók um efni fyrirlestra.

X

Starfsnám (MAN0A0F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Kommon sens? - Mannfræði skynjunar og skynhátta (MAN0A8F)

Í þessu námskeiði er ætlunin að fjalla um menningarlegt afstæði skynjunar. Miðlægt í þeirri umfjöllun verður hugtakið skynháttur (mode of perception), en það vísar til þeirrar sérstöku áherslu í skynjun sem ríkjandi er í menningarsamfélagi. Meðal annars verður fjallað um sjónrænt fólk og hljóðrænt og um margvíslega möguleika lyktar, bragðs og snertingar í menningarlegu tilliti. Kynntar verða helstu kenningar um skynjun sem mannfræðingar hafa leitað í en námskeiðið verður jafnframt að stórum hluta verklegt og tilraunir munu gerðar með skynjun nemenda á hinum ýmsu fyrirbærum tilverunnar.

Markmið: Að nemendur geri sér grein fyrir félagslegri mótun skynjunar og þá um leið afstæði hennar.

X

Kyngervi, sögur og siðir (ÞJÓ021M)

The field of Folklore, emerging out of the phenomena collectively referred to as  Modernity, has a complicated and problematic relationship with gender, both in the material that circulates and the subsequent academic treatment of that material. This seminar combines theoretical perspectives from Gender Studies and Folkloristics to better understand the interconnectedness of popular cultural forms, analyses, and the operations of power, specifically gender relations. Beginning with a feminist critique of Folkloristics from within (a historical reference point), we will examine more recent work on the relationship between gender and genre, between the empowering acts of ordinary rituals (so-called women‘s genres), and how the old, debunked Nature/Culture divide, in which women‘s genres were debased and denigrated, may, looked at from a different perspective, suggest alternate approaches to some contemporary global issues.

Teacher of the course: JoAnn Conrad

X

Safn og samfélag: Sirkus dauðans? (SAF603M)

Fjallað verður um samfélagslegt hlutverk safna út frá margvíslegum sjónarhornum: efnahagslegum, pólitískum, menningarlegum, félagslegum og síðast en ekki síst alþjóðlegum. Fjallað verður meðal annars um hlutverk safna í hugmyndinni um þjóð, lagalegt umhverfi safna, rekstrarform, staða og hlutverk þjóðarsafna, safna í eigu sveitarfélaga, félagasamtaka og einkafyrirtækja, fjármögnun safnastarfs, stefna yfirvalda í málefnum safna, söfn og mannréttindi, söfn og áföll (trauma), kynjahugmyndir og fleira. Í námskeiðinu er einnig hugað að möguleikum safna á að virkja fólk og samfélög til þátttöku í starfsemi þeirra eins og söfnun, heimildaöflun, sýningarstjórnun, sýningargerð og annarri miðlun. Skoðuð verða innlend og erlend dæmi. Eftir því sem því verður komið við, eru farnar ein til tvær vettvangsferðir. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Inngangur að sýningarstjórnun (SAF019F)

Fjallað verður um helstu atriði sýningargerðar og störf sýningarhöfundar, sýningarstjóra og sýningarhönnuðar. Mismunandi aðferðir við sýningastjórnun verða skoðaðar með gagnrýnum hætti og hugmyndafræðilegur grunnur sýninga kannaður. Áhersla verður lögð á frásagnarafbrigði sýninga, handritsgerð og miðlunarleiðir. Einnig verður lögð áhersla á að skoða og greina sýningar listasafna, menningarminjasafna og náttúruminjasafna og kanna með gagnrýnu hugarfari hvernig ólíkar leiðir miðla upplýsingum og upplifunum. Hugað verður að innlendum og erlendum dæmum.

X

Sjónrænar rannsóknaraðferðir (FOM001M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist aðferðarfræðilega þekkingu, skilning og verklega færni til að greina myndir og önnur sjónræn rannsóknargögn (ljósmyndir, kvikmyndir, teikningar, auglýsingar, netmiðla, o.s.frv.). Farið verður í ýmsar aðferðir við greiningu á sjónrænu efni og hugað verður að sjónrænum gagnasöfnum og vinnu með þau. Nemendur fá þjálfun í því að kynna sér og leggja sjálfstætt mat á fyrirliggjandi rannsóknir. Námskeiðið byggist upp á hagnýtum verkefnum, þar sem nemendur undirbúa og hanna rannsóknaáætlanir, afla gagna og spreyta sig á greiningu þeirra. Námskeiðið er þverfaglegt og hentar nemendum á hug- og félagsvísindasviði, sem og öðrum sviðum.

X

Menningararfur (ÞJÓ614F)

Hvað er menningararfur og hvaða hlutverki þjónar hann? Af hverju er hann í stöðugri útrýmingarhættu? Hvernig tengir hann saman fortíð og samtíð? Hvað á hann skylt við þjóðríkið? Söguvitund? Hnattvæðingu? Kapítalisma? Stjórnmál? Í námskeiðinu verður leitað svara við þessum spurningum, kynntar nýlegar rannsóknir þjóðfræðinga, mannfræðinga, listfræðinga, félagsfræðinga, safnafræðinga, sagnfræðinga og fornleifafræðinga á menningararfi og tekinn púlsinn á því sem er að gerast á þessu ört vaxandi sviði. 

Kennslan fer fram í fyrirlestrum og umræðum.

X

Safn og samfélag: Sirkus dauðans? (SAF603M)

Fjallað verður um samfélagslegt hlutverk safna út frá margvíslegum sjónarhornum: efnahagslegum, pólitískum, menningarlegum, félagslegum og síðast en ekki síst alþjóðlegum. Fjallað verður meðal annars um hlutverk safna í hugmyndinni um þjóð, lagalegt umhverfi safna, rekstrarform, staða og hlutverk þjóðarsafna, safna í eigu sveitarfélaga, félagasamtaka og einkafyrirtækja, fjármögnun safnastarfs, stefna yfirvalda í málefnum safna, söfn og mannréttindi, söfn og áföll (trauma), kynjahugmyndir og fleira. Í námskeiðinu er einnig hugað að möguleikum safna á að virkja fólk og samfélög til þátttöku í starfsemi þeirra eins og söfnun, heimildaöflun, sýningarstjórnun, sýningargerð og annarri miðlun. Skoðuð verða innlend og erlend dæmi. Eftir því sem því verður komið við, eru farnar ein til tvær vettvangsferðir. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Lesnámskeið um sérsvið (MAN004F, MAN005F)

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

X

Lesnámskeið um sérsvið (MAN004F, MAN005F)

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

X

MA-ritgerð í mannfræði (MAN441L, MAN441L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

X

MA-ritgerð í mannfræði (MAN441L, MAN441L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá
X

Kenningar í félags- og mannvísindum (FOM101F)

Námskeiðið fjallar um nýleg verk og stefnur sem valdið hafa, eða eru líkleg til að valda, straumhvörfum í félags- og mannvísindalegri hugsun. Áhersla er lögð á samfélagslegt og sögulegt samhengi kenninganna. Kennsla fer fram í fyrirlestrum og umræðum. Skyldumæting er í umræðutíma einu sinni í viku í 40 mínútur. Fjarnemar geta mætt í kennslustofu eða tekið þátt í gegnum Internetið (með Zoom). 

X

Þróunarsamvinna: Stefnur og stofnanir (MAN018F)

Fjallað verður um ágreining um þróunarsamvinnu. Þá verða kynntar mismunandi leiðir til þróunaraðstoðar, styrk þeirra og veikleika. Til umfjöllunar verða fjölþjóðastofnanir, tvíhliða stofnanir, frjáls félagasamtök, nýir þróunaraðilar og viðskipti. Nálganir sem ræddar verða eru m.a. verkefnanálgun, geiranálgun, árangursmiðuð stjórnun, þátttökunálgun og  samþætting. Einnig verður fjallað um auðlindir og umhverfismál. Loks verður rætt um þróunarsamvinnu í óstöðugum ríkjum og neyðraðstoð.

X

Hnattvæðing (MAN095F)

Í námskeiðinu verða skoðaðar nýlegar kenningar og rannsóknir sem tengjast hnattvæðingu og hnattrænum ferlum. Rýnt verður í ýmis hugtök eins og menning, "transnationalism" svæðing og afsvæðing. Einnig verða skoðaðar rannsóknir sem varpa ljósi á ólíkar hliðar hnattvæðingar og afleiðingar fyrir félagslegan, efnislegan og pólitískan veruleika. Í námskeiðinu er bæði fjallað á gagnrýnin hátt um fyrrnefnd hugtök en einnig lögð áhersla á að skoða rannsóknir á hvernig fólk er þátttakendur/þolendur/gerendur í hnattvæðingarferlum.

Kennslan felst í fyrirlestrum og umræðum. Mikil áhersla er á þátttöku nemenda.

Námskeiðið verður kennt að hluta á ensku

X

Starfsnám (MAN0A0F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins.

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært.

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi.

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar.

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar.

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Starfsnám (MAN0A4F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Umhverfismannfræði (MAN509M)

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

X

Söfn sem námsvettvangur (SAF016F)

Einn megintilgangur safna á Íslandi er að skila menningar- og náttúruarfi landsins til komandi kynslóða og stuðla að aukinni þekkingu á þessari arfleifð og skilningi á tengslum hennar við umheiminn. Ætlast er til þess (samkvæmt safnalögum) að söfn reyni að „auka lífsgæði manna“ með því að efla skilning á þróun og stöðu menningar, lista náttúru eða vísinda. Söfn og safnfræðsla geta því haft áhrif á samfélag, hópa og einstaklinga. Safnafræði getur komið hér að liði og er megin viðfangsefni námskeiðsins. Kynntar verða fræðilegar kenningar sem hafa að markmiði að stuðla að fjölbreyttri og áhrifamikilli fræðslu tengdri fornleifum, list, náttúruvísindum, menningarlegri arfleifð og öðrum viðfangsefnum safna. Hugað verður að fjölbreyttum markhópum safnfræðslu, hlutverki safngesta innan safna, rými, textagerð, margmiðlun, gagnvirkni og fleira.

Þetta er fjarkennslunámskeið sem skiptist í þrjár lotur. Í hverri lotu eru ör-fyrirlestrar frá kennara með hugleiðingum um námsefnið, gesta-fyrirlestrar (stafrænir) og aukaefni. Þrjár stað og/eða ZOOMlotur eru yfir önnina, þar sem nemendur fá fyrirlestra frá starfsmönnum safna og vinna að fræðsluverkefni í samstarfi við safn í Reykjavík. Verkefnið verður þróað út frá fræðilegum áhuga nemenda undir handleiðslu kennara og með aðstoð starfsmanna safnsins.

X

Kenningar í safnafræði (SAF002F)

Lesin verða kenningarleg grundvallarrit í safnafræði í bland við nýlegar rannsóknir. Saga greinarinnar verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, sem hafi mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti. Hugað verður að því hvernig ýmsar kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra (s.s. eins og marxsmi, post-strúktúralismi, eftirlendufræði, feminismi og nýfrjálshyggja), sem og hvernig söfn hafa mótað kenningar. Fjallað verður m.a. um kenningar um sýningarstjórnun og sýningargerð, málfrelsi, ritskoðun, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur, fólksflutninga, minni, gleymsku og sanngildi.  Fjölmörg dæmi úr safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Menningararfur (ÞJÓ506M)

Hvað er menningararfur og hvaða hlutverki þjónar hann? Af hverju er hann í stöðugri útrýmingarhættu? Hvernig tengir hann saman fortíð og samtíð? Hvað á hann skylt við þjóðríkið? Söguvitund? Hnattvæðingu? Kapítalisma? Stjórnmál? Í námskeiðinu verður leitað svara við þessum spurningum, kynntar nýlegar rannsóknir þjóðfræðinga, mannfræðinga, listfræðinga, félagsfræðinga, safnafræðinga, sagnfræðinga og fornleifafræðinga á menningararfi og tekinn púlsinn á því sem er að gerast á þessu ört vaxandi sviði. 

Kennslan fer fram í fyrirlestrum og umræðum.

X

Afbrot og frávikshegðun (FÉL0A1F)

Námskeiðið beinir sjónum að íslenskum unglingum og íslenskri unglingamenningu. Farið verður yfir ýmsa þætti í lífi ungs fólks, s.s: afbrot og frávikshegðun; heilsu, íþróttir og aðra tómstundaiðkun.

Farið verður í helstu kenningar á þessum sviðum og sérstök áhersla verður lögð á umfjöllun um viðamiklar rannsóknir sem gerðar hafa verið á högum og líðan íslenskra ungmenna á undanförnum árum. Þessar rannsóknir verðar settar í samhengi við smæð hins íslenska samfélagsins samanborið við önnur lönd.

Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir og fái jafnframt innsýn í það hvernig rannsóknir geta mótað stefnumótun í málefnum ungs fólks.

X

Hnattræn heilsa (MAN0A3F)

Í námskeiðinu verður farið yfir helstu forgangsverkefni á fræðasviði hnattrænnar heilsu (e. global health). Fjallað verður um mismunandi sjúkdómsbyrði landa, ójöfnuð og helstu félags- og efnahagslegu áhrifaþætti á líf og heilsu fólks í hnattvæddum heimi. Sérstök áhersla verður á heilsu mæðra, nýbura, barna og ungs fólks með áherslu á milli- og lágtekjulönd og uppbyggingu heilbrigðiskerfa til að veita góða og tímanlega þjónustu. Áskoranir í næringu þjóða og geðheilbrigði verður skoðað í hnattrænu ljósi og forvarnir og samfélagsleg þýðing sýkinga eins og malaríu, berkla, HIV/AIDS, kóler, Ebólu og COVID-19. Þá verður fjallað um áhrif umhverfis, ofbeldis, menningar, neyðarástands og starf alþjóðlegra stofnana og þróunarsamvinnu, nýju Heimsmarkmiðin og siðfræðileg álitamál.

Vinsamlega athugið að ef þörf krefur vegna þátttöku erlendra nemenda þá verður námskeiðið kennt á ensku.

X

Dót: Hlutveruleikar og merkingarheimar (MAN0A5F)

Í þessu námskeiði verður fjallað um hina fjölskrúðugu efnismenningu mannsins og þá margvíslegu merkingu sem hlutir öðlast í ólíku menningarlegu samhengi. Rætt verður um félagslega stöðu hluta, atbeina þeirra og kyngervi. Skoðað verður hvernig merking hluta breytist við það að fara úr einu félagslegu samhengi í annað og spáð í það hvers vegna sumir hlutir verða fólki óaðskiljanlegir. Þá verður fjallað um notagildi hluta, þróun verkfæra og tækni og í framhaldi af því hvernig maðurinn hefur tekið hin ýmsu dýr í þjónustu sína. Í námskeiðinu verður tvinnað saman sjónarhornum efnismenningarfræða og táknrænnar mannfræði auk þess sem dýr fá nokkra athygli.

X

Stjórnun menningarstofnana (SAF027F)

 Í þessu námskeiði verða kynnt til sögunnar fræðilegar nálganir á stjórnun menningarstofnana, svo sem safna, og starfsemi hins opinbera sem snýr að stofnunum á sviði menningarmála. Markmiðið er að gefa innsýn í mikilvægi menningarstarfsemi í samfélaginu. Fjallað er um menningarmál í sögulegu samhengi, kerfi menningarmála hjá ríki og borg, lagagrundvöll menningarstarfsemi og stefnumörkun á fagsviðinu. Fjallað er um hlutverk og sérstöðu hins opinbera í stjórnun á sviði menningarmála. Markmiðið er að gefa innsýn í skipulag ríkis og sveitarfélaga. Þá verður fjallað um stjórnun verkefna og stofnana, mikilvægi faglegrar stjórnunar á sviði verkefnastjórnunar, fjármálastjórnunar og mannauðsmála. Sjónum verður beint að aðstæðum hér á landi og á Norðurlöndum í samhengi við lýðræði og hugmyndir um aðgengi almennings að menningu. Litið til menningar- og safnamála í alþjóðlegu samhengi

X

Mannfræði Íslands: Fortíð, nútíð og framtíð (MAN0A7F)

Námskeiðið fjallar um nokkur lykilatriði íslensks þjóðfélags og menningar frá sjónarhóli mannfræðinnar. Það gefur sögulegt yfirlit rannsókna í mannfræði á Íslandi og leggur sérstaka áherslu á málefni íslensks nútíma samfélags.  Kennt verður á ensku til þess að gera námskeiðið aðgengilegt nemendum sem eru ekki íslensku mælandi og til þess að efla ensku kunnáttu og þjálfa fræðileg skrif nemenda á ensku.

X

Formæður og franskir barmar: Menningarmörk, klæðnaður og þjóðernismótun á 19. öld (ÞJÓ063M)

Kennt í ágúst 2022

Í námskeiðinu verður rannsakað hlutverk klæðnaðar í mótun menningarmarka og þjóðernisvitundar á Íslandi, c. 1790-1920. Sérstök áhersla verður lögð á þjóðlegan klæðnað kvenna, en almennt athugað hvernig klæðahættir beggja kynja áttust við tískustrauma og stefnur meginlandsins þegar skilgreina skyldi sýnileg einkenni íslensks þjóðernis. Kynntar verða kenningar um þróun menningarmarka, sem og aðferðafræði um nýtingu persónulegra frásagna og sögulegra heimilda í túlkun á menningu þjóðar. Rýnt verður í ferðabækur, greinaskrif og sendibréf til að kanna áhrif gagnvirkra samskipta milli menningarheilda á gerð og þróun menningarmarka og þjóðernisvitundar. Í skriflegu lokaprófi skulu kenningar og heimildir þessar nýttar til að skýra áhrif og notkun klæðnaðar í myndun og staðfestingu menningarmarka og ætlast til að nemendur geti rætt og metið áhrif einstakra persóna og hópa á mótun þjóðernisvitundar með klæðnaði

 

Umsjónarmaður: ÓIafur Rastrick             
Kennari:  Dr. Karl Aspelund, Associate Professor, University of Rhode Island.

X

Afbrot og frávikshegðun (FÉL0A1F)

Námskeiðið beinir sjónum að íslenskum unglingum og íslenskri unglingamenningu. Farið verður yfir ýmsa þætti í lífi ungs fólks, s.s: afbrot og frávikshegðun; heilsu, íþróttir og aðra tómstundaiðkun.

Farið verður í helstu kenningar á þessum sviðum og sérstök áhersla verður lögð á umfjöllun um viðamiklar rannsóknir sem gerðar hafa verið á högum og líðan íslenskra ungmenna á undanförnum árum. Þessar rannsóknir verðar settar í samhengi við smæð hins íslenska samfélagsins samanborið við önnur lönd.

Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir og fái jafnframt innsýn í það hvernig rannsóknir geta mótað stefnumótun í málefnum ungs fólks.

X

Sjálfið mætir samfélaginu: Félagssálfræði hversdagslífsins (FÉL701F)

Hversdagslíf okkar getur sýnst leiðinlega venjubundið og fyrirsjáanlegt. Félagssálfræðin sýnir þó að um er að ræða spennandi og fjölbreytilegt fyrirbæri sem hvílir á flóknu samspili einstaklingsbundinna þátta og samfélagslegra formgerða. Í þessu námskeiði verða kenningar og rannsóknir félagssálfræðinga nýttar til að varpa ljósi á það sem dylst að baki glitri hins sjálfgefna. Farið verður frá því sem öllum er opinbert til þess sem við dyljum og felum, skoðað það sem auglýsendur, sölufólk og áhrifavaldar gera til að sveigja okkur og beygja og skoðað að hve miklu leyti breytur á borð við kyn, stétt og þjóðerni stjórna því hvað við sjáum, hvernig við sjáum og hvernig framkoma okkar og viðbrögð við áreiti hversdaglífsins eru.

Lagt er upp með að nemendur vinni fjölbreytileg smærri verkefni í tengslum við umfjöllunarefni námskeiðsins, ýmist einir eða í hóp. Þó svo félagssálfræði nýti bæði eigindlegar og megindlegar aðferðir verður áherslan á eigindlegar aðferðir í verkefnum nemenda svo sem myndgreining, samtalsgreining og þátttökuathuganir.

X

Mannfræði lista (MAN0A6F)

Í þessu námskeiði verður farið yfir umfjöllun mannfræðinga um list í gegnum tíðina. Ólíkar skilgreiningar á hugtakinu list verða skoðaðar og í því samhengi tengsl þessa hugtaks við fagurfræði og siðferði. Leitað verður svara við þeirri spurningu hvort líta megi á hugtakið sem algilt, hvort verk, sem hinni vestrænt mótuðu skynjun þykir listræn í öðrum menningarsamfélögum, séu í raun list fyrir þá sem skapa þessi verk. Höfundaréttur, upprunaleiki og ýmis vandamál samfara samskiptum ólíkra menningarlegra hefða verða einnig tekin til athugunar. Til að varpa ljósi á þessa þætti verður leitað í etnógrafíuna og tekin dæmi frá ýmsum samfélögum víða um heim.

X

Kenningar í safnafræði (SAF002F)

Lesin verða kenningarleg grundvallarrit í safnafræði í bland við nýlegar rannsóknir. Saga greinarinnar verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, sem hafi mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti. Hugað verður að því hvernig ýmsar kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra (s.s. eins og marxsmi, post-strúktúralismi, eftirlendufræði, feminismi og nýfrjálshyggja), sem og hvernig söfn hafa mótað kenningar. Fjallað verður m.a. um kenningar um sýningarstjórnun og sýningargerð, málfrelsi, ritskoðun, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur, fólksflutninga, minni, gleymsku og sanngildi.  Fjölmörg dæmi úr safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Dót: Hlutveruleikar og merkingarheimar (MAN504M)

Í þessu námskeiði verður fjallað um hina fjölskrúðugu efnismenningu mannsins og þá margvíslegu merkingu sem hlutir öðlast í ólíku menningarlegu samhengi. Rætt verður um félagslega stöðu hluta, atbeina þeirra og kyngervi. Skoðað verður hvernig merking hluta breytist við það að fara úr einu félagslegu samhengi í annað og spáð í það hvers vegna sumir hlutir verða fólki óaðskiljanlegir. Þá verður fjallað um notagildi hluta, þróun verkfæra og tækni og í framhaldi af því hvernig maðurinn hefur tekið hin ýmsu dýr í þjónustu sína. Í námskeiðinu verður tvinnað saman sjónarhornum efnismenningarfræða og táknrænnar mannfræði auk þess sem dýr fá nokkra athygli.

X

Mannskepnur og önnur dýr (ÞJÓ103M)

Kennsla fer fram með fyrirlestrum, umræðu, rafrænum fyrirlestrum og vettvangsferðum í náttúru og á söfn.

Samskipti manneskjunnar við önnur dýr er viðfangsefni þessa námskeiðs sem við nálgumst frá bæði fræðilegum og listrænum sjónarhornum. Nemendur vinna sjálfstæð verkefni, um dýr að eigin vali, þar sem áhersla er einnig lögð á sjónræna framsetningu - t.d. teikningar eða ljósmyndir.  Í fyrirlestrum verður m.a. fjallað um hvítabirni, hvali, geirfugla og lunda og nýlegar rannsóknir á þeim.  Fjallað verður um áhrifavald og ólíkar birtingarmyndir dýra í margvíslegu listrænu og menningarlegu samhengi, til dæmis í fornbókmenntum, þjóðsögum, munnmælum, kvikmyndum, fréttum, efnismenningu og ferðamennsku. Þá verður til dæmis hugað að „framhaldslífi“ dýra í formi listmuna, safngripa og minjagripa. Við munum skoða gripi í einkaeigu og á opinberum vettvangi og spyrja spurninga á borð við: hvað gerist þegar lifandi dýri er breytt í safngrip? Hvernig þróast og breytist merking dýrsins í ólíku samhengi? Hvernig mótast hugmyndir okkar um dýr? Tekist verður á við hlutverk ólíkra dýra í þekkingasköpun og mótun orðræðu um loftslagsmál og málefni norðurslóða, tengsl við ákveðin landsvæði og menningarhópa og hlutverk þeirra í ímynda- og sjálfsmyndasköpun bæði fortíðar og samtíma.  Stigið verður út fyrir hefðbundna ramma sem snúa að aðgreiningu manna/dýra og annarra lífvera um leið og við könnum samtvinnaða hugmynda- og vistheima þeirra.

Markmið

Markmið námskeiðs er að velta upp áríðandi spurningum og málefnum er snúa að sambúð fólks og dýra, loftlagsbreytingum, útrýmingu dýrategunda og sjálfbærni. Við munum íhuga hvernig listamenn, rannsakendur, aðgerðasinnar og söfn hafa tekið þátt í umræðu um þessi málefni og hvernig hægt sé að þróa umræðuna áfram. Við munum skoða hvernig mismunandi lista- og menningarminjasöfn miðla hugmyndum og upplýsingum um samband manna og dýra í gegnum safneign sína og sýningar. Nemendur eru hvattir til að nálgast, með gagnrýnum hætti, sjónrænt efni, muni, gripi og texta, bæði rafrænt en einnig með heimsóknum á söfn og sýningar. 

X

Söfn sem námsvettvangur (SAF016F)

Einn megintilgangur safna á Íslandi er að skila menningar- og náttúruarfi landsins til komandi kynslóða og stuðla að aukinni þekkingu á þessari arfleifð og skilningi á tengslum hennar við umheiminn. Ætlast er til þess (samkvæmt safnalögum) að söfn reyni að „auka lífsgæði manna“ með því að efla skilning á þróun og stöðu menningar, lista náttúru eða vísinda. Söfn og safnfræðsla geta því haft áhrif á samfélag, hópa og einstaklinga. Safnafræði getur komið hér að liði og er megin viðfangsefni námskeiðsins. Kynntar verða fræðilegar kenningar sem hafa að markmiði að stuðla að fjölbreyttri og áhrifamikilli fræðslu tengdri fornleifum, list, náttúruvísindum, menningarlegri arfleifð og öðrum viðfangsefnum safna. Hugað verður að fjölbreyttum markhópum safnfræðslu, hlutverki safngesta innan safna, rými, textagerð, margmiðlun, gagnvirkni og fleira.

Þetta er fjarkennslunámskeið sem skiptist í þrjár lotur. Í hverri lotu eru ör-fyrirlestrar frá kennara með hugleiðingum um námsefnið, gesta-fyrirlestrar (stafrænir) og aukaefni. Þrjár stað og/eða ZOOMlotur eru yfir önnina, þar sem nemendur fá fyrirlestra frá starfsmönnum safna og vinna að fræðsluverkefni í samstarfi við safn í Reykjavík. Verkefnið verður þróað út frá fræðilegum áhuga nemenda undir handleiðslu kennara og með aðstoð starfsmanna safnsins.

X

Málstofa í ritun meistararitgerða í mannfræði og upplýsingafræði (MAN401F)

Námskeiðinu er ætlað að aðstoða nemendur við ritun meistararitgerða. Fjallað er um hvað felst í ritun meistararitgerða og nemendum gefið tækifæri til að fjalla um ritgerðarefni sitt. Tilgangurinn með málstofunni er að skapa „rými“ (rafrænt og á staðnum) til að vinna að meistararitgerð með stuðningi frá kennurum og samnemendum. Nemendur eru mislangt komnir og efnistökin ólík en eiga það sameiginlegt að stunda eigin rannsókn. Skrif meistararitgerðar felur í sér bæði fræðilega og greinandi vinnu og þá er gott að vera í samfloti við aðra sem eru í sama ferli.

 

Í málstofunni vinnur hver og einn að eigin verkefni í takt við hugmyndafræðina „Shut up and write!“ Þetta er leið sem felur í sér að kennari er með stuttan inngang og síðan vinna nemendur sjálfstætt að eigin verkefni í tímanum. Í seinni hluta málstofu kynna nemendur eigin verkefni. Miðað er við hver kynning ásamt umræðum taki um 20 mínútur.

Einkunn: Staðið/Fall

X

Vettvangsaðferðir (MAN601F)

Fjallað er um vettvangsaðferðir mannfræðinnar og nemendur þjálfaðir í beitingu þeirra. Áhersla er lögð á siðfræðileg álitamál, rannsóknaráætlanir, vettvanginn, þátttökuathugnanir, mismunandi tegundir viðtala, notkun myndrænna gagna, öflun heimilda, greiningu gagna og kynningu niðurstaðna.

X

Verkefnaáætlanir, eftirfylgni og úttektir (MAN701F)

Í námskeiðinu verða kynnt helstu hugtök og nálganir sem notuð eru við undirbúning, eftirfylgni og úttektir á verkefnum/starfsemi. Fjallað verður meðal annars um greiningu þess vanda sem verkefni er ætlað að leysa, kortlagningu hagsmunaaðila, hönnun verkefnaáætlunar, lýsingu á eftirfylgd, verklýsingu úttektar (e. Terms of Reference – TOR), gagnaöflun, skýrslugerð um framvindu verkefna og niðurstöður úttektar, endurskoðun verkefnaáætlunar og upplýsingagjöf. Lögð verður áhersla á mikilvægi þátttöku hagsmunaaðila og samþættingu kynjasjónarmiða. Nálganir sem kenndar eru í námskeiðinu eiga rætur í  alþjóðlegri þróunarsamvinnu en þær má nýta við undirbúning, eftirfylgni og úttekt á margskonar verkefnum/starfsemi. Við kennsluna verður stuðst við samblöndun kenningalegrar umfjöllunar og lausn hagnýtra verkefna.

X

Safn og samfélag: Sirkus dauðans? (SAF603M)

Fjallað verður um samfélagslegt hlutverk safna út frá margvíslegum sjónarhornum: efnahagslegum, pólitískum, menningarlegum, félagslegum og síðast en ekki síst alþjóðlegum. Fjallað verður meðal annars um hlutverk safna í hugmyndinni um þjóð, lagalegt umhverfi safna, rekstrarform, staða og hlutverk þjóðarsafna, safna í eigu sveitarfélaga, félagasamtaka og einkafyrirtækja, fjármögnun safnastarfs, stefna yfirvalda í málefnum safna, söfn og mannréttindi, söfn og áföll (trauma), kynjahugmyndir og fleira. Í námskeiðinu er einnig hugað að möguleikum safna á að virkja fólk og samfélög til þátttöku í starfsemi þeirra eins og söfnun, heimildaöflun, sýningarstjórnun, sýningargerð og annarri miðlun. Skoðuð verða innlend og erlend dæmi. Eftir því sem því verður komið við, eru farnar ein til tvær vettvangsferðir. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Norræn trú (ÞJÓ203F)

Trúarlíf manna á norðurslóðum er tekið fyrir og heimildir allt frá elstu tímum, eins og grafir, rúnasteinar, hellaristur og aðrar fornminjar verða skoðaðar. Einnig verða lesnar lýsingar á norrænum trúarathöfnum í verkum eftir Tacitus, Adam frá Brimum, Saxo Grammaticus og í fornritum Íslendinga eins og Eddukvæðum og Konungasögum. Auk norrænnar trúar verður fjallað um seið og sjamanisma. Örlagatrú er tekin til ítarlegrar umfjöllunar sem meginþáttur í forkristnum átrúnaði á Norðurlöndum. Loks er vikið að því hvernig kristindómur hefur fallið að norrænum lífsháttum og hugsunarhætti. Námskeiðið er kennt á ensku.

X

Fjölmenning og fólksflutningar (MAN017F)

Oft er talað um fólksflutninga og fjölmenningu sem eitt megin einkenni samfélaga samtímans. Í námskeiðinu eru kynntar helstu kenningar og stefnur sem fram hafa komið í tengslum við rannsóknir á fólksflutningum og fjölmenningu. Fjallað er á gagnrýninn hátt um margskonar kenningar sem tengjast þessum rannsóknarviðfangsefnum og gagnsemi þeirra skoðuð. Skoðuð eru hugtök eins og menning, samlögun, aðlögun og samþætting, en jafnframt gert grein fyrir hreyfanleika fortíðar og tengslum hans við fjölmenningu. Í námskeiðinu eru ólíkar nálganir og kenningarmótun fræðimanna fyrst og fremst dregnar fram og gerð grein fyrir helstu viðfangsefnum félagsvísindamanna á þessu sviði.

Kennslan fer fram í formi fyrirlestra og umræðna.

X

Stríðsátök og friðarferli (MAN602M)

Í námskeiðinu verður gefið yfirlit yfir helstu kenningar um vopnuð átök, fræðilegar skilgreiningar á viðeigandi hugtökum og aðferðafræðilegar nálganir. Nýlegar rannsóknir mannfræðinnar á viðfangsefninu verða kynntar þar sem fjallað er um aðkomu mismunandi hópa fólks að vopnuðum átökum og afleiðingum átakanna. Einstök átakasvæði verða tekin til skoðunar þar sem greindir verða áhrifaþættir og mögulegar friðarlausnir.

X

Tíska og fatnaður: Efnismenning í iðnvæddu markaðsþjóðfélagi (ÞJÓ606M)

Námskeiðið beinir sjónum að fatatísku sem efnismenningu og rannsakar tískuhegðun einstaklinga í félagslegu samhengi. Nemendur lesa kenningar um tísku í markaðskerfi iðnvæddra þjóðfélaga og kynnast um leið ýmsum kenningum í heimspeki, félagsfræði, þjóðfræði og mannfræði. Tilgátur um áhrifavalda í fatatísku verða kannaðar með gagnrýnu hugarfari og heimfærðar á umhverfi nemenda. Tískukerfi á heimsvísu eru einnig könnuð og greind. Sérstaklega verður hugað að sambandi tískunnar við kyngervi , stétt, kynhneigð, aldur og aðrar helstu breytur félagslegs mismunar. Nemendur huga að „tíðarandanum“ (Zeitgeist) með smáverkefnum og vinna vettvangsrannsókn á fatatísku tiltekinna hópa eða staða og máta kenningarnar við sín eigin vettvangsgögn.

Rannsóknir og umræður leiða til lokaverkefnis þar sem lögð er fram útlistun á uppruna og eðli ríkjandi fatatísku og spáð á fræðilegan máta fyrir um stærri hreyfingar í fatatísku og tískumenningu komandi ára.

 

Námskeiðið hæfir meðal annars nemendum í þjóðfræði, mannfræði, menningarfræði og félagsfræði. Kennslan fer fram í fyrirlestrum og umræðum. Fyrirlestrarnir verða á ensku og fjarkenndir þar sem aðalkennari námskeiðsins, Karl Aspelund, verður við University of Rhode Island þar sem hann kennir námskeiðið samtímis. Aðstoðarkennari stýrir síðan umræðutímum og vettvangsrannsóknum nemenda við Háskóla Íslands.

 

X

Ímyndir, vald og framandleiki (MAN101F)

Námskeiðið varpar ljósi á hvernig fordómar og staðalmyndir eru hluti af afmörkunarferli sem er rakið til nýlenduhyggju. Í námskeiðinu er því rýnt ferli afmörkunnar út frá gagnrýnum kenningum um kynþætti og eftirlendustefnu. Áhersla er lögð á að skoða ímyndir og orðræður fortíðar og nútímans um fólk sem eru afmarkað í samfélögum sem „hin‘“og hvernig „Hinun“ á sér stað. Út frá því gagnrýna ljósi, er ímyndasköpunin sem átti sér stað á tímum nýlenduveldanna greind sem og söguleg tenging þeirra við hugmyndir um menningu, sjálfsmyndir og þróun. Ferli sem jafnan er tengt við óríentalisma. Ennfremur er áherslan á tengingu eldri orðræðu við nýlenduhyggju, þjóðersnishyggju, og birtingamyndir nútímans sem beinast að jaðarsettum hópum i Evrópu. 

Í námskeiðinu, er einnig skoðað hvernig slíkar orðræður hafa áhrif á sjálfsmyndir samfélagslega flokkaða hópa, afmörkun byggða á líkamlegum forsendum og afmarkaða staði. Að því leiti, er skoðað atbeni fólks, mótsstöður, og leiðir til viðnáms gegn jaðarsentingu og rasisma. Að lokum er rýnt í hvenrig mannfræðilegar rannsóknir og afstaða fræðimanna hefur spilast inn í þekkingarmynstur og pólítik fortíðar og nútíðar.  

Námskeiðið er kennt á ensku.  

X

Matur og menning: (NÆR613M)

Matur er mannsins megin, uppspretta orkunnar og forsenda lífsins. En matur er líka sneisafullur af merkingu. Matarhættir veita innsýn í heimsmynd okkar, lífssýn og listfengi og matur mótar tilveru okkar, líkama, samfélag, hagkerfi, hugarfar og siðferði. Sjálfsmynd okkar og minningar eru nátengdar mat og matur er einhver mikilvægasti miðillinn fyrir samskipti okkar við annað fólk.

Í námskeiðinu skoðum við hvað fólk borðar, hvernig, hvenær, með hverjum og hvers vegna. Með þeim hætti fáum við dýrmæta innsýn í kyngervi og kynslóðir, fæðuöryggi og rétt til matar, stéttaskiptingu og menningarlegan margbreytileika, skynheim og fegurðarskyn, tækni og matvælaframleiðslu, tísku og matarkúra, matarhefðir og menningararf, tilfinningar, vináttu og fjölskyldubönd. Matarhættir tengja þannig saman menningu og náttúru, hnattvæðingu og hið staðbundna, heimilið og vinnustaðinn, fortíð og samtíð, manneskjur og örverur.

Í námskeiðinu beinum við sjónum að sambandi matarframleiðslu og neyslu á 21. öld með sérstaka áherslu á lýðheilsu, siðferðislega neyslu og sjálfbærni.

Matur og menning eru þverfagleg viðfangsefni og því er þetta námskeið kennt í samstarfi námsbrauta í þjóðfræði og matvæla- og næringarfræði.

X

Norræn trú (ÞJÓ203F)

Trúarlíf manna á norðurslóðum er tekið fyrir og heimildir allt frá elstu tímum, eins og grafir, rúnasteinar, hellaristur og aðrar fornminjar verða skoðaðar. Einnig verða lesnar lýsingar á norrænum trúarathöfnum í verkum eftir Tacitus, Adam frá Brimum, Saxo Grammaticus og í fornritum Íslendinga eins og Eddukvæðum og Konungasögum. Auk norrænnar trúar verður fjallað um seið og sjamanisma. Örlagatrú er tekin til ítarlegrar umfjöllunar sem meginþáttur í forkristnum átrúnaði á Norðurlöndum. Loks er vikið að því hvernig kristindómur hefur fallið að norrænum lífsháttum og hugsunarhætti. Námskeiðið er kennt á ensku.

X

Kynferðisbrot, lög og réttlæti (FÉL601M)

Umræðan um kynferðisbrot og hvernig eigi að bregðast við þeim hefur farið hátt síðustu misseri, þá sérstaklega í kjölfar #MeToo hreyfingarinnar. Rannsóknir sýna að einungis lítill hluti kynferðisbrotamála eru kærð til lögreglunnar og aðeins örlítill hluti þeirra lýkur með sakfellingu. Því má segja að málaflokkurinn einkennist af réttlætishalla. Í auknum mæli sjáum við einnig þolendur kynferðisbrota segja sögu sína á samfélagsmiðlum eða í fjölmiðlum og í sumum tilvikum eru meintir gerendur ásakaðir opinberlega sem getur vakið ólík viðbrögð og haft ýmiss konar afleiðingar.

Í þessu námskeiði verður leitað skýringa á þessari samfélagsþróun út frá sjónarhóli réttarfélagsfræðinnar. Í réttarfélagsfræðinni er notast við félagsvísindalegar kenningar og aðferðir til að rannsaka lögin, lagalegar stofnanir og hegðun fólks í tengslum við lögin. Þannig er hægt að greina lagaleg fyrirbæri í félagslegu, menningarlegu og sögulegu samhengi. Til að varpa frekara ljósi á meðferð kynferðisbrota, verður einnig leitað í smiðju afbrotafræðinnar, þolendafræðinnar, kynjafræðinnar og heilbrigðisvísinda.

Meðal annars verður leitað svara við eftirfarandi spurningum: Hverjir fremja kynferðisbrot og af hverju? Hvernig er reynsla karla sem verða fyrir kynferðisbrotum önnur en reynsla kvenna? Hver er munurinn á réttarstöðu sakborninga og réttarstöðu brotaþola? Af hverju er munur á ætlun og framkvæmd laganna? Hvernig hefur refsivörslukerfið þróast? Hvað einkennir lögfræðinámið og lögfræðistéttina? Hver er munurinn á réttarvitund og réttarmenningu? Hver er munurinn á lagalegu réttlæti og félagslegu réttlæti? Hvernig eru óhefðbundin réttarkerfi betri eða verri en hefðbundin réttarkerfi? 

X

Mannfræði borga (MAN507M)

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

X

Menningararfur (ÞJÓ022M)

Hvað er menningararfur og hvaða hlutverki þjónar hann? Af hverju er hann í stöðugri útrýmingarhættu? Hvernig tengir hann saman fortíð og samtíð? Hvað á hann skylt við þjóðríkið? Söguvitund? Hnattvæðingu? Kapítalisma? Stjórnmál? Í námskeiðinu verður leitað svara við þessum spurningum, kynntar nýlegar rannsóknir þjóðfræðinga, mannfræðinga, listfræðinga, félagsfræðinga, safnafræðinga, sagnfræðinga og fornleifafræðinga á menningararfi og tekinn púlsinn á því sem er að gerast á þessu ört vaxandi sviði. 

Kennslan fer fram í fyrirlestrum og umræðum.

X

Flækjur? Vistfræði arfleifða og safna (SAF018M)

Námskeiðið Flækjur? Vistfræði arfleifða og safna leiðir nemendur í þverfaglegan fræðaheim þar sem samtvinnun menningar og náttúru og vistfræði arfleifða og safna eru tekin til sérstakrar athugunar. Hugmyndir um jafnan gerendamátt og tengsl mannlegra og ómannlegra þátta verða lögð til grundvallar með því að kynna fyrir nemendum kenningar pósthúmanisma (posthumanism) og nýefnishyggju (new materialism) með tilvísun í vistfræði arfleifða og hlutverk safna í samtímanum. Sérstaklega verður dregið fram hvernig hægt er að líta á arfleifð sem meira en mannlega smíð og fyrirbæri sem hvetur til hugrenningatengsla og hugmyndasköpunar fremur en óvirkt viðfangsefni. Innlend dæmi verða dregin fram í námskeiðinu sem byggir að hluta á rannsóknarleiddri kennslu.

X

Starfsnám (MAN0A4F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Afbrot á Íslandi (FÉL0A4F)

Í upphafi námskeiðs er afbrotafræðin og viðfangsefni hennar skilgreind og útlistuð með dæmum. Helstu fræðilegu sjónarhorn kynnt, fræðilegar spurningar og rannsóknaráherslur. 

Í framhaldi eru tiltekin þemu tekin fyrir sem hafa verið áberandi í íslenskum rannsóknum í afbrotafræði. Afbrot á Íslandi í alþjóðlegu samhengi, gögn lögreglu yfir tíðni og tegundir ólíkra brota, ofbeldisbrot, áfengis- og vímuefnabrot og efnahagsbrot. Íslensk refsistefna skoðuð í ljósi alþjóðlegs samanburðar og afstaða borgaranna til afbrota og refsinga metin út frá ólíkum gögnum. 

Nemendur skrifa ritgerð um eitt ofangreindra þema þar sem settar eru fram rannsóknarspurningar og mögulegri gagnaöflun lýst. Jafnframt skrifa nemendur dagbók um efni fyrirlestra.

X

Starfsnám (MAN0A0F)

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

  1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
  2. Greinargerð skal innihalda:
    1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
    2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
    3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
    4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi
X

Kommon sens? - Mannfræði skynjunar og skynhátta (MAN0A8F)

Í þessu námskeiði er ætlunin að fjalla um menningarlegt afstæði skynjunar. Miðlægt í þeirri umfjöllun verður hugtakið skynháttur (mode of perception), en það vísar til þeirrar sérstöku áherslu í skynjun sem ríkjandi er í menningarsamfélagi. Meðal annars verður fjallað um sjónrænt fólk og hljóðrænt og um margvíslega möguleika lyktar, bragðs og snertingar í menningarlegu tilliti. Kynntar verða helstu kenningar um skynjun sem mannfræðingar hafa leitað í en námskeiðið verður jafnframt að stórum hluta verklegt og tilraunir munu gerðar með skynjun nemenda á hinum ýmsu fyrirbærum tilverunnar.

Markmið: Að nemendur geri sér grein fyrir félagslegri mótun skynjunar og þá um leið afstæði hennar.

X

Kyngervi, sögur og siðir (ÞJÓ021M)

The field of Folklore, emerging out of the phenomena collectively referred to as  Modernity, has a complicated and problematic relationship with gender, both in the material that circulates and the subsequent academic treatment of that material. This seminar combines theoretical perspectives from Gender Studies and Folkloristics to better understand the interconnectedness of popular cultural forms, analyses, and the operations of power, specifically gender relations. Beginning with a feminist critique of Folkloristics from within (a historical reference point), we will examine more recent work on the relationship between gender and genre, between the empowering acts of ordinary rituals (so-called women‘s genres), and how the old, debunked Nature/Culture divide, in which women‘s genres were debased and denigrated, may, looked at from a different perspective, suggest alternate approaches to some contemporary global issues.

Teacher of the course: JoAnn Conrad

X

Safn og samfélag: Sirkus dauðans? (SAF603M)

Fjallað verður um samfélagslegt hlutverk safna út frá margvíslegum sjónarhornum: efnahagslegum, pólitískum, menningarlegum, félagslegum og síðast en ekki síst alþjóðlegum. Fjallað verður meðal annars um hlutverk safna í hugmyndinni um þjóð, lagalegt umhverfi safna, rekstrarform, staða og hlutverk þjóðarsafna, safna í eigu sveitarfélaga, félagasamtaka og einkafyrirtækja, fjármögnun safnastarfs, stefna yfirvalda í málefnum safna, söfn og mannréttindi, söfn og áföll (trauma), kynjahugmyndir og fleira. Í námskeiðinu er einnig hugað að möguleikum safna á að virkja fólk og samfélög til þátttöku í starfsemi þeirra eins og söfnun, heimildaöflun, sýningarstjórnun, sýningargerð og annarri miðlun. Skoðuð verða innlend og erlend dæmi. Eftir því sem því verður komið við, eru farnar ein til tvær vettvangsferðir. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

X

Inngangur að sýningarstjórnun (SAF019F)

Fjallað verður um helstu atriði sýningargerðar og störf sýningarhöfundar, sýningarstjóra og sýningarhönnuðar. Mismunandi aðferðir við sýningastjórnun verða skoðaðar með gagnrýnum hætti og hugmyndafræðilegur grunnur sýninga kannaður. Áhersla verður lögð á frásagnarafbrigði sýninga, handritsgerð og miðlunarleiðir. Einnig verður lögð áhersla á að skoða og greina sýningar listasafna, menningarminjasafna og náttúruminjasafna og kanna með gagnrýnu hugarfari hvernig ólíkar leiðir miðla upplýsingum og upplifunum. Hugað verður að innlendum og erlendum dæmum.

X

Sjónrænar rannsóknaraðferðir (FOM001M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist aðferðarfræðilega þekkingu, skilning og verklega færni til að greina myndir og önnur sjónræn rannsóknargögn (ljósmyndir, kvikmyndir, teikningar, auglýsingar, netmiðla, o.s.frv.). Farið verður í ýmsar aðferðir við greiningu á sjónrænu efni og hugað verður að sjónrænum gagnasöfnum og vinnu með þau. Nemendur fá þjálfun í því að kynna sér og leggja sjálfstætt mat á fyrirliggjandi rannsóknir. Námskeiðið byggist upp á hagnýtum verkefnum, þar sem nemendur undirbúa og hanna rannsóknaáætlanir, afla gagna og spreyta sig á greiningu þeirra. Námskeiðið er þverfaglegt og hentar nemendum á hug- og félagsvísindasviði, sem og öðrum sviðum.

X

Menningararfur (ÞJÓ614F)

Hvað er menningararfur og hvaða hlutverki þjónar hann? Af hverju er hann í stöðugri útrýmingarhættu? Hvernig tengir hann saman fortíð og samtíð? Hvað á hann skylt við þjóðríkið? Söguvitund? Hnattvæðingu? Kapítalisma? Stjórnmál? Í námskeiðinu verður leitað svara við þessum spurningum, kynntar nýlegar rannsóknir þjóðfræðinga, mannfræðinga, listfræðinga, félagsfræðinga, safnafræðinga, sagnfræðinga og fornleifafræðinga á menningararfi og tekinn púlsinn á því sem er að gerast á þessu ört vaxandi sviði. 

Kennslan fer fram í fyrirlestrum og umræðum.

X

Lesnámskeið um sérsvið (MAN004F, MAN005F)

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

X

Lesnámskeið um sérsvið (MAN004F, MAN005F)

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

X

MA-ritgerð í mannfræði (MAN441L, MAN441L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

X

MA-ritgerð í mannfræði (MAN441L, MAN441L)

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er að jafnaði 30-60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá

Hafðu samband

Nemendaþjónusta Félagsvísindasviðs er á
Þjónustutorgi í Gimli
s. 525 4500 nemFVS@hi.is

Opið virka daga frá 09:00 - 15:00 
Gimli - Sæmundargötu 10, 102 Reykjavík

Bóka viðtal við nemendaþjónustu Félagsvísindasviðs

Fylgstu með Félagsvísindasviði

 Instagram   Youtube 
 Facebook

Gimli, Háskóli Íslands

Hjálplegt efni

Ertu með fleiri spurningar? Hér finnurðu svör við ýmsum þeirra og upplýsingar um ýmislegt annað sem gott er að hafa í huga þegar þú velur nám.