Við lok 15. ráðstefnu um rannsóknir í líf- og heilbrigðisvísindum sem haldin var í liðinni viku var fjórum ungum vísindamönnum veittar viðurkenningar. Þær sem viðurkenningarnar hlutu voru dr. Sigríður Rut Franzdóttir, sem starfar á Rannsóknastofu í stofnfrumufræðum við Lífvísindasetur í Læknagarði, og þrír doktorsnemar; Jóhanna Eyrún Torfadóttir, Jenna Huld Eysteinsdóttir og Erna Sif Arnardóttir.
Dr. Sigríður Rut Franzdóttir hlaut viðurkenningu menntamálaráðuneytis sem veitt er ungum og efnilegum vísindamanni. Sigríður Rut starfar nú á Rannsóknastofu í stofnfrumufræðum við Lífvísindasetur í Læknagarði. Hún lauk BS prófi í líffræði frá Raunvísindadeild HÍ árið 2000. Í kjölfarið vann hún að rannsóknum við Tilraunastöð HÍ í meinafræði að Keldum og lauk meistaraprófi frá Læknadeild árið 2004. Sigríður Rut lauk doktorsnámi við Háskólann í Münster í Þýskalandi árið 2008.
Í doktorsnáminu fékkst hún við rannsóknir á þroskun taugakerfis, samspili taugafrumna og stoðfrumna og notaði til þess ávaxtafluguna. Um þær rannsóknir birtist grein í Nature í ágúst 2009 og var Sigríður Rut fyrsti höfundur ásamt samstarfsmanni. Eftir heimkomu hefur Sigríður Rut snúið sér að rannsóknum á þroskun mannslungans í þrívíðu ræktunarlíkani og birtist fyrsta greinin um rannsóknirnar í nóvember sl.
Í niðurstöðu dómnefndar segir að Sigríður Rut hefði sýnt að hún hafi getu til að gera það sem erfiðast er á ferli íslensks vísindamann; að halda fullri rannsóknarvirkni eftir heimkomu. Í ferli hennar sé jafn stígandi og hún hafi fengist við ólík verkefni og sýnt fjölhæfni.
Jóhanna Eyrún Torfadóttir hlaut viðurkenningu velferðarráðuneytisins fyrir framúrskarandi verkefni á sviði lýðheilsu, forvarna og heilsueflingar. Jóhanna lauk MS prófi í næringarfræði frá Háskóla Íslands árið 2001. Hún stundar nú doktorsnám í lýðheilsuvísindum og stefnir á að verkja doktorsritgerð sína síðla árs. Doktorsverkefni hennar snýr að krabbameini í blöðruhálskirtli sem nú er algengasta krabbamein meðal karlmanna í vestrænum ríkjum en lítið er vitað um orsakir þess.
Jóhanna notar gögn Hjartaverndar og Krabbameinsskrár til að greina hvort búsetutengdar fæðuvenjur á yngri árum, s.s. mjólkur-, korn – og fiskneysla, hafi áhrif á áhættuna á að greinast með krabbamein í blöðruhálskirtli síðar á lífsleiðinni. Fáar rannsóknir eru til um tengsl næringar á fyrri æviskeiðum og áhættu á krabbameini síðar á ævinni. Í fyrsta hluta doktorsverkefnis Jóhönnu hefur fundist aukin áhætta milli búsetu í sveit snemma á tuttugustu öldinni við langt gengið krabbamein í blöðruhálskirtli. Á þeim tíma voru fæðuvenjur almennt fábreyttar og mjólkurneysla talsvert meiri í sveitum borið saman við búsetu í Reykjavík. Einnig fannst samband milli tíðrar mjólkurneyslu á unglingsárum við langt gengið krabbamein í blöðruhálskirtli. Eftir því sem best er vitað hefur ekki áður fundist samband milli fæðuvenja snemma á ævinni við áhættu á að greinast með krabbamein í blöðruhálskirtli seinna á ævinni. Þörf er á fleiri rannsóknum sem kanna tengsl mataræðis á yngri árum við krabbamein í blöðruhálskirtli en engu að síður geta niðurstöður rannsóknar Jóhönnu opnað nýja möguleika til forvarna.
Samstarfsaðilar Jóhönnu við rannsóknina eru Hjartavernd, Krabbameinsskrá og Harvard School of Public Health.
Jenna Huld Eysteinsdóttir hlaut viðurkenningu úr Þorkelssjóði veitt var í annað sinn. Hlutverk sjóðsins er að styrkja verkefni námsmanna á sviði lyfja- og eiturefnasviði í víðustu merkingu, svo sem grunnrannsóknum eða klínískum rannsóknum sem geta aukið skilning á lyfjaverkun, aukaverkunum, nýjum lyfjamörkum eða lyfjaþróun.
Jenna Huld lauk kandídatsprófi í læknisfræði frá Læknadeild HÍ árið 2005 og hóf doktorsnám við sömu deild árið 2008. Í doktorsverkefni sínu ber Jenna Huld saman psoriasis-meðferð í Bláa lóninu við hefðbundna UVB meðferð. Í niðurstöðu valnefndar segir að sérstaka athygli hafi vakkiða ð svo undur vísindamaður væði í leiðandi hlutverki í stórri klínískri meðferðarrannsókn þar sem saman færi vönduð kínísk aðferðafræði ásamt áhugaverðum frumu- og ónæmisfræðilegum rannsóknum til að leitast við að skilja verkunarhátt tilraunameðferðarinnar. Rannsókn Jennu Huldar og samstarfsmanna hennar leiðir stoðum undir fyrri vísbendingar um hugsanlegan lækningamátt efna úr Bláa lóninu og benda til beinna ónæmisfræðilegrar bælingar hjá sjúklingum.
Umfjöllun um rannsókn Jennu Huldar
Erna Sif Arnardóttir hlaut Hvatningarverðlaun Jóhanns Axelssonar. Verðlaunin eru kennd við Jóhann Axelsson prófessor emeritus og eru veitt af Félagi íslenskra lífeðlisfræðinga til ungs og efnilegs vísindamanns vegna verkefnis á sviði lífeðlisfræði eða skyldra greina. Erna Sif lauk BS prófi í líffræði frá Raunvísindadeild HÍ árið 2005 og meistaraprófi frá Læknadeild HÍ tveimur árum síðar. Hún stundar nú doktorsnám við Læknadeild og lýtur rannsókn hennar að kæfisvefni og áhrifum svefntruflana á fólk. Verkefnið sem Erna Sif hlaut hvatningarverðlaunin fyrir nefnist „Víxlverkandi áhrif kæfisvefns og offitu á styrk bólguboðefna í blóði. Íslenska kæfisvefnsrannsóknin.“ Að mati dómnefndar er verkefnið vel framkvæmt og af miklum metnaði og þekkingu á viðfangsefninu. Niðurstöður þess auka þekkingu á grundvallarferlum og hafa klínískt gildi.
Umfjöllun um rannsókn Ernu Sifjar
Á myndinni frá vinstri: Guðbrandur Hannesson, velferðarráðherra, Erna Sif Arnardóttir, Jóhanna Eyrún Torfadóttir, Sigríður Rut Franzdóttir, Sigurður Guðmundsson, forseti Heilbrigðisvísindasviðs, og Katrín Jakobsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra. Á myndina vantar Jennu Huld Eysteinsdóttur.
