Skip to main content

Grunnskólakennsla með áherslu á íslensku

Grunnskólakennsla með áherslu á íslensku

Menntavísindasvið

Grunnskólakennsla með áherslu á íslensku

B.Ed. gráða – 180 einingar

Námið hefur það að meginmarkmiði að efla þekkingu kennaranema á íslenskri tungu og bókmenntum og gera þá sem hæfasta til að miðla þekkingu sinni í grunnskólakennslu. Námið er í nánum tengslum við vettvang og vettvangsnám er samþætt fræðilegum undirbúningi fyrir frekara nám og starf í grunnskóla.

Í flestum námskeiðum er hægt að velja annað hvort staðnám eða fjarnám með staðbundnum lotum. Mætingarskylda er í staðlotur og vettvangsnám. Meginregla er að í staðnámi séu vikulegir tímar og í fjarnámi séu staðbundnar lotur tvær á misseri.

Skipulag náms

X

Fræðileg skrif og gagnrýninn lestur (ÍET102G)

Meginmarkmið námskeiðsins er að búa nemendur í háskólanámi undir lestur og ritun fræðilegra texta og þjálfa þá í gagnrýnum lestri enda er hvort tveggja grundvallaratriði í öllu háskólanámi.  

 

Fjallað verður um ýmsar tegundir fræðilegs efnis og framsetningar á því. Nemendur kynnast helstu einkennum fræðilegra skrifa og læra hvað felst í ritstýrðum og/eða ritrýndum textum. Nemendur öðlast þjálfun í að lesa, greina og meta slíka texta. Rætt verður um sjálfstæð, gagnrýnin og heiðarleg vinnubrögð ásamt því sem fjallað verður um höfundarrétt, ritstuld og falsfréttir. 

 

Nemendur öðlast færni í að vinna efni upp úr fræðilegum texta, svo sem útdrætti, og að flétta saman heimildir við eigin texta. Rætt verður ítarlega um fræðilegar ritgerðir á háskólastigi og nemendur fá þjálfun við gerð slíkra ritgerða. Þá verður fjallað um viðeigandi málnotkun í fræðilegum skrifum og hún þjálfuð. 

 

Fjallað verður sérstaklega um heimildaleit og heimildamat; gæði heimilda og hvernig greina megi vandaðar heimildir frá óvönduðum. Þá fá nemendur þjálfun í heimildaskráningu. Einnig verða nemendur þjálfaðir í að nota heimildir í eigin skrifum og greina milli eigin raddar og heimildarinnar sjálfrar.

X

Íslenska í skólastarfi I (ÍET103G)

Í námskeiðinu verður fjallað um íslenska menningu og bókmenntir í víðum skilningi og þátt þeirra í almennri málnotkun sem og í málheimi ólíkra faggreina innan skólakerfisins.

Fengist verður við grundvallarhugtök í bókmenntafræði, orðræðugreiningu og menningarfræði og gefin dæmi um fjölbreyttar leiðir og miðla við kennslu sem stuðla að skilningi og áhuga grunnskólanema á eigin menningu og annarra.

Kennaranemar fá tækifæri til að lesa fagurbókmenntatexta úr fortíð og nútíð og setja í samhengi við eigin reynsluheim og kennslu ólíkra faggreina í framtíðinni.

Fjallað verður um fjölbreytta texta, jafnt fagurbókmenntir sem nytjatexta og afþreyingartexta, með það að markmiði að nemendur geri sér grein fyrir því að tungumálið er það verkfæri sem við notum í öllu okkar daglega lífi og námi þvert á námsgreinar. Í námskeiðinu verður leitast við að greina þau djúpu lög merkingar sem finna má í ólíkum textum og búa nemendum í hendur verkfæri til að greina texta í umhverfi sínu á sjálfstæðan og gagnrýninn hátt.

Í fyrirlestrum kennara og verkefnum kennaranema verður sjónum beint að því hvernig samþætta má ólíkar námsgreinar grunnskólanna. Þannig verður einblínt á þann þátt kennarastarfsins sem felur í sér að kenna ólíkar námsgreinar á íslensku. Nemendum gefst því tækifæri til að ígrunda þátt tungumálsins í ólíkum greinum, t.d. samfélagsfræði, stærðfræði og raungreinum, erlendum tungumálum, og ekki síst í listgreinum, t.a.m. myndmennt og leiklist.

X

Íslenska sem kennslugrein I (ÍET104G)

Í námskeiðinu verður lagður grunnur að fræðilegri þekkingu verðandi íslenskukennara á helstu sviðum íslensks máls og bókmennta í grunnskóla. Fjallað verður um talað mál, hlustun og áhorf, lestur og bókmenntir, ritun og málfræði á fræðilegum grundvelli. 

Kennaranemar öðlist þekkingu á kenningum um virka hlustun og virkt áhorf og nýti fjölbreytta miðla til að efla þessa þætti hjá sjálfum sér.

Fjallað verður um samtímabókmenntir fyrir börn og fullorðna sem og þjóðsögur og þjóðmenningu í tengslum við þær. Unnið verður með almennar greiningaraðferðir og læsi þjálfað til skilnings og túlkunar. Lögð verður áhersla á hvernig textar geta skapað umræðu um siðferðileg hugtök og álitamál. Jafnframt verða bókmenntatextar lesnir með það fyrir augum að nemendur njóti þeirra og deili lestrarreynslu sinni með öðrum.

Kennaranemar fást við að greina talmál frá ritmáli á fræðilegan hátt og þjálfast í að vinna með ólíkar gerðir talaðs máls og texta á mismunandi textasviðum.

 

Lagður verður grunnur að fræðilegri þekkingu á hljóðkerfi, orðhlutakerfi og setningaskipan í íslensku, með sérstaka áherslu á að skoða málið í gegnum máltöku barna og hvernig börn byggja upp sína innri málfræði. Auk þess verður sjónum beint að málnotkun kennaranema sjálfra og þeir leiddir áfram í athugunum á eigin máli sem og annarra.

 

X

Stærðfræði I (SNU101G)

Á námskeiðinu kynnast kennaranemar meginmarkmiðum náms í stærðfræði í grunnskóla. Fjallað er um hvað felst í stærðfræðinámi og hvernig styðja má grunnskólanemendur við stærðfræðinám.

Nemendur læri hvernig fjölbreyttar leiðir í kennslu geta stuðlað að því að skilningur nemenda á stærðfræðilegum hugtökum styrkist.

Fjallað verður um hlutverk stærðfræðikennarans og hæfni sem hann þarf að búa yfir.

Nemar kynnast beitingu upplýsingatækni við nám og kennslu.

X

Nám og kennsla:Inngangur (KME102G)

Um er að ræða inngangsnámskeið í kennslufræði, ætlað verðandi grunnskólakennurum. Hér eru hugmyndir, aðferðir og hugtök kynnt til sögunnar, sem fá svo ítarlegri umfjöllun og meðferð í síðari kennslufræðinámskeiðum (NK-námskeiðum). Meginmarkmið er að veita nemendum innsýn í kenningar og rannsóknir um nám og kennslu í skóla án aðgreiningar, auk þess að gefa mynd af störfum og starfsumhverfi grunnskólakennara. Áhersla er lögð á tengsl við starfsvettvang og að nemendur tengi viðfangsefni námskeiðsins eigin reynslu og viðhorfum og leggi grunn að eigin starfskenningu. Mikilvægar hugmyndir, hugtök og viðfangsefni: Námskenningar, menntarannsóknir, nám-nemandi-námsaðstæður, kennsluhættir og kennsluáætlanir, samskipti og samstarf, kennarinn sem fagmanneskja, starfskenning og starfsuhverfi kennara, lagarammi, reglugerðir og námskrár sem snerta skyldunám.

Vinnulag: Fyrirlestrar, málstofur, skapandi viðfangsefni og margvísleg verkefni unnin einstaklingslega eða í samvinnu við aðra. Tengsl við vettvang.

X

Íslenska í skólastarfi II (ÍET204G)

Í námskeiðinu verður íslenska og fjölbreyttar birtingarmyndir hennar í forgrunni, með sérstaka áherslu á notkun hennar innan skólastofunnar óháð faggrein, en einnig verður horft til þess hvað einkennir mál hverrar faggreinar og orðaforða hennar.  

 

Fjallað verður um mál kennaranema sjálfra og hvernig þeir lærðu það. Einnig verður komið inn á málnotkun kennaranema og hvernig þeir laga sig að aðstæðum, hvort sem er í óformlegu spjalli á samfélagsmiðlum eða í formlegri ritun, og það sett í samhengi við þau málsnið sem kennari þarf að nota þegar hann talar við nemendur við ólíkar aðstæður. Í tengslum við það fá kennaranemar þjálfun í að fjalla um eigin málnotkun og annarra með viðeigandi hugtökum.

 

Orðaforði málsins og þrískipting hans verður til sérstakrar umfjöllunar, þar sem lagt verður upp úr því að tengja við hugtakanotkun og málfar ólíkra námsgreina grunnskólans og kennslu þeirra, og þá ekki hvað síst með tilliti til ólíkrar getu grunnskólanema í tungumálinu, hvort sem um er að ræða nemendur með íslensku sem fyrsta eða annað mál.

X

Íslenska sem kennslugrein II (ÍET205G)

Í námskeiðinu verður lögð áhersla á hagnýtingu fræðilegrar þekkingar kennaranema í íslensku. Nemendur verða þjálfaðir í fjölbreyttum leiðum og aðferðum við íslenskukennslu sem eiga að stuðla að auknum skilningi og áhuga á viðfangsefnum í íslensku. Einnig verður fjallað um skipulag og undirbúning kennslu sem og námsmats.

 

Fjallað verður um fjóra meginþætti íslenskukennslu: 1) talað mál, hlustun og áhorf, 2) lestur og bókmenntir, 3) ritun og 4) málfræði. Einnig verður fjallað um grunnþætti menntunar og hvernig kennaranemar geta fléttað þá inn í íslenskukennslu sína. Áhersla verður lögð á þjálfun í að vinna með hæfniviðmið og matsviðmið fyrir íslensku og stuðla að stígandi í kennslu í hinum fjórum meginþáttum kennslugreinarinnar. 

 

Kennaranemar fá æfingu í að nálgast viðfangsefni sín í íslenskukennslu á gagnrýninn hátt og að hagnýta sér rannsóknir og fræðileg skrif. Þeir hljóta einnig reynslu af því að vinna á gagnrýninn hátt með fyrirliggjandi kennsluefni og bera saman við núgildandi aðalnámskrá í því augnamiði að þróa eigin kennslu og kennsluhætti. Jafnframt verður til umfjöllunar samþætting íslensku við aðrar faggreinar.

 

Fjallað verður um hvernig kennarar geti skipulagt kennslu út frá forsendum fjölbreytts nemendahóps þannig að grunnskólanemar fái tækifæri til að nálgast viðfangsefni í íslensku út frá eigin reynslu og áhugasviðum.

 

Viðfangsefni námskeiðsins verða tengd við vettvang. Kennaranemar fylgjast með kennslu; ígrunda hana og meta í samræmi við umfjöllunarefni námskeiðsins.

X

Stærðfræði II (SNU204G)

Á námskeiðinu styrkja nemar tök sín á völdum þáttum úr stærðfræði, þar á meðal talnafræði og rúmfræði. Jafnframt er fjallað um talnaritun og reikning.

Áhersla er lögð á fjölbreytni og sjálfstæði í leit að lausnum á stærðfræðilegum þrautum. Nemendur kynnist því  hvernig fjölbreyttar leiðir í kennslu geta stuðlað að auknum skilningi nemenda á stærðfræðilegum hugtökum.

X

Nám og kennsla eldri nemenda í grunnskóla (KME202G, KME201G)

Meginmarkmið þessa námskeiðs er að kennaranemi öðlist þekkingu á almennri kennslufræði og nokkra hæfni til að kenna eldri nemendum í grunnskóla.

Aðaláhersla er á umfjöllun um kennsluhætti og margvíslegar kennsluaðferðir, meðal annars í ljósi fjölbreytileika í nemendahópi og skóla án aðgreiningar. Kynntar verða rannsóknir á námi og kennslu og leitað svara við spurningunni um hvað einkenni árangursríka kennslu.

Viðfangsefni eru einnig námsumhverfi og einkenni skipulags á miðstigi og á unglingastigi, gerð kennsluáætlana og hæfniviðmiða, bekkjarstjórnun, agi, árangur, áhugahvöt, val, foreldrasamstarf, stafræn borgaravitund og ábyrg netnotkun við nýtingu upplýsingatækni í námi og kennslu.

Kennaranemar undirbúa kennslu, kenna á vettvangi, ígrunda reynslu sína og leggja mat á hana.

X

Nám og kennsla yngri nemenda í grunnskóla (KME202G, KME201G)

Markmið:
Meginmarkmið þessa námskeiðs er að kennaranemar öðlist þekkingu á námi og kennslu yngri nemenda og nokkra hæfni til að kenna yngri bekkjum grunnskóla.

Inntak / viðfangsefni:
Fjallað verður um kennsluhætti og kennsluaðferðir í yngri bekkjum grunnskóla, samvinnu og samskipti nemenda. Kynntar verða helstu leiðir til að örva alhliða þroska yngri nemenda og koma til móts við ólíkar þarfir þeirra í fjölbreyttum nemendahópi í skóla án aðgreiningar. Kynntar verða rannsóknir á námi og kennslu og leitað svara við spurningunni um hvað einkenni árangursríka kennslu.
Í tengslum við vettvangsnám fær kennaranemi æfingu í að skipuleggja fjölbreytt nám og kennslu, velja kennsluhætti sem henta nemendum, nemendahópum og hæfniviðmiðum námskrár, beita fjölbreyttum náms- og kennsluaðferðumog nýta upplýsingatækni í námi og kennslu. Fjallað verður um tengsl heimila og skóla og mikilvægi þess að þekkja og geta beitt aðferðum til samstarfs þar á milli. Tekin verða til umfjöllunar þau mál sem eru efst á baugi í umræðu um nám og kennslu hverju sinni.

X

Mál, skóli og samfélag (ÍET001G)

Meginmarkmið námskeiðsins er að kennaranemar öðlist skilning á mismunandi málnotkun og málbeitingu við ólíkar aðstæður og innan ólíkra hópa og hvernig megi setja það í samhengi við kennslu. 

 Lögð verður áhersla á uppbyggingu orðaforðans og unnið með öll þrjú stig hans, setningaskipan og önnur einkenni sem skilja að ólík málsnið tungumálsins og ráðast af ólíkum aðstæðum, hvort sem um er að ræða talað mál eða ritað. Kennaranemar fá sérstaka þjálfun í að greina ólíka texta málfræðilega og hvernig hægt er að vinna með ólíkar textategundir í kennslu.  

 Farið verður inn á svið félagsmálvísinda og meðal annars fjallað um félagslegar mállýskur sem taka til málnotkunar ólíkra hópa. Sérstök áhersla verður lögð á umfjöllun um unglingamál og einkenni þess og hvernig hægt er að nýta það til að varpa ljósi á eiginleika tungumálsins í kennslu. 

 Fjallað er um ýmsar aðferðir og nálganir í íslenskukennslu og veitt þjálfun í kennslu afmarkaðra viðfangsefna. Velt verður upp ýmsum spurningum og fræðilegum vandamálum sem sífellt skjóta upp kollinum í sambandi við umræðu um mál og málnotkun og þær áskoranir sem fylgja því að kenna íslensku í fjölmenningarsamfélagi nútímans

X

Bókmenntir, þjóðerni og menning (ÍET002G)

Í námskeiðinu er fjallað um vel valdar íslenskar bókmenntir frá upphafi Íslands byggðar og fram undir lok 19. aldar og íhugað hvernig þessar bókmenntir nýtist best til kennslu á mismunandi skólastigum. Stúdentar kynna sér helstu skólaútgáfur og námsefni um miðaldabókmenntir en einnig heildarmynd bókmenntagreinarinnar.
Einnig er fjallað um það hvernig bókmenntir urðu hornsteinn í sjálfsmynd íslenskrar þjóðar á 19. öld. Stúdentar íhuga hugmyndafræði 19. aldar bókmennta, náttúrusýn þeirra, söguskilning og sterk tengsl við nútímann. Í námskeiðinu verður fjallað um íslensk þjóðskáld og stöðu þeirra í þjóðarvitundinni.
Vikið verður sérstaklega að sterkum tengslum bókmennta við þjóðmenningu. Íslensk menning er hliðstæð menningu annarra þjóðríkja í Evrópu og rætt verður um tengsl Íslands og umheimsins á hröðu þróunarskeiði Vesturlanda.
Vefefni er notað og upplýsingatækni enda fjölmargar kvikmyndir og annað myndefni nátengt stórvirkjum bókmenntasögunnar. Kennsla er í formi fyrirlestra, æfingaverkefna og sköpunarvinnu.

X

Málið og máltakan (ÍET009G)

Máltakan varpar ljósi á eðli og uppbyggingu tungumálsins, þ.e. þeirrar málfræði sem býr innra með okkur. Í þessu námskeiði mun athyglin beinast að undirstöðuþáttum þessarar innri málfræði, allt frá smæstu einingum hennar til hinna stærri, í gegnum máltöku barna.

Áhersla verður lögð á að kynna byggingu málkerfisins og helstu hugtök sem nauðsynleg eru til þess að vera fær um að tala um málkerfið og gera grein fyrir eiginleikum þess. Kenningar um hvernig máltökuferlinu er háttað verða kynntar og ræddar með það að leiðarljósi að nemendur geti áttað sig á hvað felst í að kunna tungumál og að hafa tilfinningu fyrir því. Einnig verður fjallað um áhrif ólíks ílags í málumhverfinu á þá málfræði sem við tileinkum okkur, hvort sem það tengist magni ílagsins eða eðli þess, t.d. raddmál og táknmál eða íslenska sem fyrsta og annað mál.

Þau grunnhugtök sem fjallað verður um í námskeiðinu verða mátuð við nýlegar rannsóknir, kennsluefni og kennslufræðileg markmið í málfræðikennslu. Máltakan og undur hennar verða í brennidepli sem ný nálgun í málfræðikennslu og verkefnavinnu í tengslum við hana.

X

Barna- og unglingabókmenntir (ÍET301G)

Viðfangsefni:
Barnabókmenntir sem bókmenntagrein.
Menningarlegt og listrænt mat á fjölbreyttum barnabókum með sérstakri áherslu á nýlegar bækur og valin þemu.
Barnabækur sem grundvöllur upplifunar, orðlistar, sköpunar, tjáningar og miðlunar.
Gildi barnabókmennta í uppeldi og menntun barna með áherslu á menningu og samfélag, yndislestur, læsi og lífsleikni.
Tengsl barnabókmennta við aðrar tegundir bókmennta og listgreina.

Vinnulag:
Fyrirlestrar og verkefnavinna þar sem lögð er áhersla á skapandi vinnu með barnabókmenntir, meðal annars í tengslum við upplýsingatækni. Gert er ráð fyrir mikilli virkni nemenda í námskeiðinu.

X

Þroska- og námssálarfræði (KME301G)

Tilgangur þessa námskeiðs er að nemendur öðlist heildarsýn á þroska barna frá fæðingu og fram á unglingsár.

Inntak/viðfangsefni:
Fjallað verður um þær breytingar sem verða á þroska barna á mismunandi sviðum og aldursskeiðum og helstu kenningar sem notaðar hafa verið til að varpa ljósi á þessar breytingar. Fjallað verður um vitsmunaþroska, tilfinningaþroska og þróun tilfinningalegra tengsla, félagsþroska, þróun sjálfsmyndar og siðferðisvitundar. Námskenningum og vistfræðilegum kenningum (ecological approach) verður einnig gerð skil. Rætt verður um orsakir og eðli einstaklingsmunar, samfellu í þroska og sveigjanleika þroskaferlisins. Tengsl náms og þroska, áhugahvöt og áhrif uppeldis, menningar og félagslegra aðstæðna á þroska barna verða einnig til umfjöllunar. Áhersla verður lögð á gildi þroskasálfræðinnar í uppeldis- og skólastarfi.

Vinnulag:
Kennsla fer fram í fyrirlestrum og umræðu/verkefnatímum. Í umræðu/verkefnatímum fá nemendur þjálfun í að ræða námsefnið á gagnrýninn hátt.

X

Hönnun sem uppspretta sköpunar (LVG104G)

Námskeiðið er kynning á kennslu og gildi uppeldismiðaðra hönnunar- og handverksgreina: Hönnun og smíði, Textíll og hönnun og Heilsuefling og heimilisfræði. Verkefnahugmyndir eru lagaðar að ólíkum faggreinum námskeiðsins. Áhersla er lögð á þekkingar- og færniþætti frá hugmynd að fullvinnslu í öllum verkþáttum námskeiðsins. Nemendur vinna viðfangsefni sem henta vel í skólastarfi og skrá vinnuferli í ljósmyndum, teikningum og í textaformi.

X

Danska sem erlent mál (ÍET201G)

Meginmarkmið námskeiðsins er að kennaranemar öðlist þekkingu og skilning á þeim straumum og stefnum sem nú eru efstar á baugi á sviði tungumála- og dönskukennslu.

X

Upplýsingatækni í námi og kennslu (SNU104G)

Hvað er eiginlega upplýsinga- og tæknimennt og til hvers er vísað þegar rætt er um upplýsinga- og þekkingarsamfélag, upplýsinga- og tæknilæsi, stafræna efnisgerð og margmiðlun, miðlalæsi eða fjölhátta læsi, stafræn samskipti og námssamfélög; stafræna þátttöku í lýðræðissamfélagi, leikjamenningu og leikheima, forritunarhugsun og forritun við hæfi barna og unglinga, smiðjuvinnu sem hverfist um tækni og sköpunarsmiðjur?

Hvenær komu tölvur fyrst inn í íslenska grunnskóla, hvaða hindranir komu þar við sögu, hvaða tækifæri fylgja tæknivæðingu í skólastarfi og hvernig er „stafræna landslaginu“ nú háttað í skólakerfinu? Hver er þáttur upplýsingatækni og miðlunar í stefnumótun og námskrá og hvernig er tengslum háttað við önnur námssvið, lykilhæfni og grunnþætti menntunar?

Við skoðum þessi viðfangsefni í innlendu og alþjóðlegu samhengi en leggjum á það mesta áherslu að nemar fái tækifæri til að fást við hagnýt og skapandi verkefni af margvíslegu tagi, prófa tæknilega möguleika og stafræn verkfæri sem bjóða upp á áhugaverð tækifæri í námi og kennslu.

Nemar efla færni sína á þessu sviði og horfa til hagnýtra möguleika á vettvangi og þeirra tækifæra sem felast í nýrri tækni til starfsþróunar. Áhersla er lögð á myndun öflugs námssamfélags sem tekur virkan þátt á námskeiðinu og deilir hugmyndum og reynslu á neti og í menntabúðum. Nemar leita svara við spurningum sem vakna og skoða í sameiningu ýmsar áskoranir og tækifæri sem felast í nýtingu upplýsingatækni í skólastarfi.

X

Náttúruvísindanám og -kennsla í nærumhverfinu (SNU103G)

Meginviðfangsefni námskeiðsins er að nemendur kynnist fjölbreyttum leiðum í náttúrufræðikennslu í grunnskólum og öðlist færni í að skipuleggja slíka kennslu og átti sig á mikilvægi hennar. Áhersla er á náttúrufræði sem tengist daglegum reynsluheimi nemenda. Sjónum verður beint að verklegum viðfangsefnum úti og inni og möguleikum í nærumhverfi skóla. Ýmsar leiðir til að rannsaka náttúruna verða kynntar svo sem skoðun á jarðfræðilegum fyrirbærum, plöntuskoðun svo og aðferðir við að safna smádýrum og greiningar á lífverum æfðar. Nemendur fá líka reynslu af að skipuleggja útikennslu. Fjallað verður um hugtök og kenningar á sviði efnafræði sem kennd eru í grunnskólum og leiðir til að kenna þessa þætti til skilnings með mikla áherslu á verklegar tilraunir og athuganir. Þá verður nemendum kynnt tækifæri sem notkun upplýsingatækni veitir til að efla áhuga og forvitni um náttúruna.  Verklag mun taka mið af því að kennaranemar kynnist fjölbreyttum kennsluaðferðum sem reynst hafa árangursríkar í náttúrufræðikennslu. Námskrá og námsefni grunnskóla sem tengist viðfangsefni námskeiðsins verður einnig skoðað.

Á námskeiðinu verður fjallað um uppbyggingu efna, efnabreytingar, frumeindakenninguna og lotukerfið. Einnig fjallað um lifandi og dauða náttúru Íslands. Á dagskrá verða plöntur, fuglar, smádýr, ferskvatns- og fjörulífverur með áherslu á búsvæði þeirra og aðlögun að íslensku umhverfi. Fjallað verður um hafið umhverfis Ísland og þá þætti sem móta lífríkið á Íslandsmiðum. Jafnframt verða kynnt þau innri (eldvirkni) og ytri öfl (veðurfar og vatn) sem móta umhverfi landsins.

 

X

Inngangur að enskukennslu (ÍET202G)

Farið verður yfir þróun tungumálakennslu undanfarinna áratuga og sjónum einkum beint að þekkingu og skilningi á þeim straumum og stefnum sem nú eru efst á baugi. Fjallað verður um hugtök, kenningar, aðferðir og þá þætti sem stuðla að fagmennsku tungumálakennarans og nemendur öðlast reynslu í að ígrunda eigin afstöðu og hugmyndir. Kynntar verða rannsóknir á tungumálanámi og kennslu og fjallað sérstaklega um nemendamiðaða kennslu.

Námskrá í ensku verður yfirfarin og greind.Kennaranemar fá tækifæri til að skoða og meta kennslu á myndböndum og þjálfast í að ígrunda eigin hugmyndir um kennslu og eigin reynslu af tungumálanámi.

Vinnulag:
Vinna í námskeiðinu krefst virkrar þátttöku og mikið verður lagt upp úr lestri nemenda og úrvinnslu úr lesefni, umræðum, hópa- og einstaklingsvinnu og dæmakennslu.

X

Algebra og rúmfræði (SNU102G)

Viðfangsefni eru valin atriði úr sígildri rúmfræði, hnitarúmfræði og algebru ásamt kynningu á hugbúnaði sem nýtist við rúmfræði- og algebrunám og kennslu.

Fjallað verður um grunnatriði Evklíðskrar rúmfræði;  hugtök, frumforsendur og setningar um samsíða línur, marghyrninga og hringi. Fengist er við einfaldar teikningar með hringfara og reglustiku. Einnig verður farið í atriði úr hnitarúmfræði, t.d. jöfnu hrings og kynntar lausnaraðferðir fyrir línulegar jöfnur og jöfnuhneppi, annars stigs jöfnur, tölugildisjöfnur og ójöfnur.

Kennt verður á hugbúnaðinn GeoGebru og hann nýttur við myndræna túlkun, tilgátusmíð og teikningar.

X

Samþætting og skapandi starf (GKY102G)

Á námskeiðinu er megináhersla á samþættingu námsgreina með því að nota Söguaðferðina (Storyline) sem meginþráð í náminu. Valin eru viðfangsefni tengd náttúru og samfélagi og unnið með þau á fjölbreyttan og skapandi hátt. Áhersla verður á að nemendur skynji námið sem heild. Hugað verður að námsmati og hvernig námsmatsaðferðir henta.
Lögð verður áhersla á ólíka reynslu og forsendur nemenda, út frá einstaklingmiðuðu námi og menntun fyrir alla í fjölmenningarsamfélagi þar sem gagnrýnin og skapandi hugsun er sem rauður þráður í gegnum námið.

X

Inngangur að kennslu samfélagsgreina (SFG101G)

Viðfangsefni: Námskeiðið er inngangur að kennslu samfélagsgreina með áherslu á þjálfun í rökræðum, gagnrýna hugsun og hæfni í að skoða mismunandi sjónarhorn. Á námskeiðinu er samtímis veitt innsýn í ýmis viðfangsefni sem fjallað er um í samfélagsgreinum (sbr. aðalnámskrá).

Vinnulag: Fyrirlestrar og umræður verða í flestum vikum. Fyrirlestrar verða að jafnaði teknir upp fyrirfram og settir á Canvas-vef námskeiðsins. Gert er ráð fyrir að nemendur kynni sér þá og taki svo þátt í umræðum á Zoom. Pælingaverkefni eru unnin í tengslum við efni fyrirlestranna. Auk þessa verða rökræðutímar í hverri viku. Nemendum er skipt í hópa og mæta með sínum hópi allt misserið.  Skyldumæting er í rökræðutímana (80%). Hægt verður að velja á milli rökræðutíma á staðnum í Stakkahlíð eða í rauntíma á Zoom. Hvorki umræðutímar né rökræðutímar verða teknir upp.

X

Listir I: Leiklist, myndlist, tónlist (LVG105G)

Viðfangsefni:  Nemendur kynnast þýðingu lista í námi barna og unglinga. Umfjöllun um leiklist, tónlist og myndlist í skólastarfi. Verkleg viðfangsefni eru þróuð út frá hugmyndum nemenda.

Vinnulag: Fjölbreyttar smiðjur sem byggja á mismunandi kveikjum og margvíslegri úrvinnslu.

X

Mál og miðlun (ÍET004G)

Á námskeiðinu verður sjónum einkum beint að tungumálinu og miðlun þess í rit- og myndmáli, m.a. í skrifum ýmiss konar texta, skapandi lestri og óvæntum miðlunarleiðum. Verkefnin miða að því að nemendur geti síðar meir notað hugmyndirnar í eigin íslenskukennslu og byggt ofan á þær. Kennslan fer einkum fram í gegnum æfinga- og verkefnavinnu og umræður í tímum. Í námskeiðinu er hugtakið „sköpun“ rætt og skilgreint og þær þrjár hliðar þess sem skipta máli í kennslu; skapandi kennari, sköpun í verkefnagerð og virkjun á sköpunarkrafti nemenda. Ennfremur verður hugað að hlustun og áhorfi sem námsþáttum í íslensku.

X

Bókmenntir og sjálfsmynd(ir) (ÍET006G)

Í námskeiðinu verður fjallað um íslenskar bókmenntir frá aldamótunum 1900 til samtímans með áherslu á tengsl bókmennta, sögu og samfélags.

Fjallað verður um þátt bókmennta og menningar í uppbyggingu sjálfsmynda á Íslandi á tuttugustu öld allt frá upphafi aldarinnar þegar íslenskar bókmenntir komust í sterkari tengsl við aðra menningarheima til fjölmenningar og margbreytileika samtímans.

Íslenskar nútímabókmenntir eru samofnar bókmenntum annarra þjóða og í námskeiðinu verður lögð áhersla á að setja þær í samhengi við alþjóðlega strauma og stefnur.

Bókmenntir og túlkun þeirra gegndu lykilhlutverki í mótun hugmynda um íslenskt þjóðerni á tímabilinu. Skólakerfið og bókmenntakennsla innan þess voru mikilvægur þáttur þessarar sjálfsmyndarmótunar og verður sú hlið bókmenntasögunnar skoðuð sérstaklega.

Í fyrirlestrum kennara og verkefnum nemenda verða helstu þemu íslenskrar bókmenntasögu á tímabilinu könnuð. Meðal viðfangsefna verða pólitískar bókmenntir og stéttabarátta, spennan milli sveitar og borgar og aukinn margbreytileiki og sýnileiki ólíkra hópa í bókmenntum og samfélagi á síðustu áratugum.

Sérstaklega verður hugað að aukinni fjölbreytni í bókmenntalífi, nýjum bókmenntagreinum, barnabókmenntum, nýjum og gömlum hefðum í ljóðagerð og tengslum bókmennta við aðrar listgreinar. Í verkefnavinnu verður lögð áhersla á að nemendur kynni sér leiðir til að miðla þekkingu sinni til ólíkra aldurshópa og tengja veruleika þeirra í samtímanum við bókmenntir og bókmenntasögu.

Áhersla verður lögð á notkun vefefnis, upplýsingatækni og kvikmynda enda einkennist tímabilið af nýjum miðlum sem hafa haft margþætt áhrif á bókmenntir og menningu.

Kennsla verður í formi fyrirlestra, hópverkefna nemenda og einstaklingsverkefna.

X

Vettvangsnám í íslensku I (ÍET003G)

Námskeiðið er vettvangsnámskeið og meginmarkmið þess er að stúdent auki þekkingu sína á námsgreininni íslensku í grunnskóla og kennslufræði hennar, auk þess sem hann eflist í að beita íslensku máli sem kennari og fyrirmynd nemenda.

Inntak / viðfangsefni

  • Lesnir verða fjölbreyttir textar um mál og bókmenntir.
  • Fjallað um kennslugreinina íslensku í tengslum við Aðalnámskrá grunnskóla.
  • Fjallað um námsefni og kennsluaðferðir í kennslugreininni íslensku í grunnskóla.
  • Í vettvangsnáminu er lögð áhersla á að stúdent fái góða innsýn í kennslugreinina íslensku á mið- og unglingastigi og spreyti sig í kennslu.

Vinnulag
Fyrirlestrar og verkefnavinna. Mikil áhersla er lögð á að stúdent stundi nám sitt með opnum og virkum huga.

X

Námskrá og námsmat (KME402G)

Námskeiðið miðar að því að nemendur öðlist þekkingu, leikni og hæfni sem snýr að námskrárfræðum og námsmati og geti beitt þekkingu sinni á því í skólastarfi. 

Nemendur kynnast lykilhugtökum námsmats- og námskrárfræða. Fjallað er um áherslur og hugmyndastefnur sem greina má í opinberum námskrám, lögum, reglugerðum og öðrum stefnuritum. Þætti sérfræðinga (kennara, stjórnenda og fleiri) í námskrárgerð og þróun skólanámskrár eru gerð skil og þar með einnig við gerð námsáætlana fyrir námshópa, bekki eða einstaka nemendur.

Fjallað er um forsendur, tilgang og aðferðir við mat á námi og námsárangri (sbr. leiðsagnarmat, lokamat, gerð prófa og annarra matstækja og notkun einkunna og vitnisburða). Lögð er áhersla á að nemendur kynnist helstu hugtökum og aðferðum í námsmatsfræðum.

Nemendur lesa og ræða einnig um álitamál og ólíka hugmyndafræðilega strauma sem tengjast grundvallarspurningum um tilgang og markmið skyldunáms.

Vinnulag á námskeiðinu felst í lestri greina og bókakafla, fyrirlestrum, kynningum, umræðum í málstofum og hópverkefnum.

X

Vettvangsnám í íslensku II (ÍET007G)

Námskeiðið er vettvangsnámskeið og meginmarkmið þess er að stúdent efli enn frekar þekkingu sína á námsgreininni íslensku í grunnskóla og kennslufræði hennar og öðlist haldgóða kennslureynslu.
Inntak / viðfangsefni
• Lesnir verða fjölbreyttir textar um mál og bókmenntir.
• Fjallað um kennslugreinina íslensku í tengslum við lög og reglugerðir er varða íslenskukennslu í grunnskóla, skólanámskrá og bekkjarnámskrá.
• Fjallað um fjölbreyttar kennsluaðferðir, námsefni og námsmat í kennslugreininni íslensku í grunnskóla.
• Í vettvangsnáminu er lögð áhersla á að stúdent fái haldgóða reynslu af því undirbúa og útfæra kennslu á mið- og unglingastigi í málfræði og bókmenntum og beri ábyrgð á kennslunni.

Vinnulag
Fyrirlestrar og verkefnavinna. Mikil áhersla er lögð á að stúdentar séu virkur og nálgist viðfangsefni sín með gagnrýnum og skapandi huga. Enn fremur skulu stúdentar fylgjast með og tileinka sér fræðileg nýmæli með því að skoða nýjar bækur, tímarit og efni á vef.

X

Daglegt mál og tjáning á dönsku (ÍET501G)

Meginmarkmið námskeiðsins er að kennaranemar öðlist þekkingu og skilning á þeim reglum sem lúta að munnlegri tjáningu og færni í að beita töluðu máli rétt og eðlilega við ýmsar aðstæður.

Kennaranemar verða þjálfaðir í að beita málinu við ýmsar aðstæður. Áhersla er lögð á að þjálfa þá í að taka þátt í umræðum, lesa upp, segja frá og segja sögur. Fjallað verður um ýmsa þætti í töluðu máli, svo sem framburð einstakra hljóða, áherslur, ítónun og sérstaklega þau atriði sem Íslendingar eiga erfitt með að ná. Fjallað verður um muninn milli ritmáls og talmáls. Sérstaklega verður fjallað um nemendamiðaða kennslu og nemendur verða þjálfaðir í að útbúa munnleg verkefni handa nemendum. Kennaranemar kynna sér námsefni og ítarefni, bæði í rituðu máli og á vef. Ígrundun er snar þáttur í náminu og liður í að þróa starfskenningu þeirra.

X

Tækni og nýsköpun í kennslustofu nýrra tíma (SNU206G)

Á námskeiðinu beinum við sjónum að því hvernig nýta má stafræna tækni, sveigjanlegt námsumhverfi og eflandi kennslufræði til að ýta undir atbeina nemenda og sköpunarkraft. Fjallað er um nýsköpunarmennt og þá kennslufræði sem henni tengist, áherslu á atbeina og framtak nemenda og kennara, samvinnu og teymiskennslu, innsæi og sköpun, gagnrýna nálgun og ígrunduð vinnubrögð í hvetjandi umhverfi. Dregið er fram hvernig tæknin sem verkfæri og viðfang geta leitt fram og stutt skólastarf þar sem áhrif nemenda, framlag og sýn fá að njóta sín. Við beinum sjónum að umhverfi náms og kennslu á neti og fæti, nýjum skólabyggingum, skólalóðum, vettvangsferðum og útikennslu, opnum og sveigjanlegum kennslurýmum í sögulegu ljósi, húsbúnaði og húsakynnum náms og kennslu, alltaf með þátt tækninnar og tækifæri henni tengd í huga. Sérstakri athygli verður beint að þætti list- og verkgreina þegar kemur að nýsköpun og samþættingu námsgreina um skapandi verkefni en einnig stöðu og hlutverki bókasafna, upplýsingavera og smiðjuvinnu í skóla- og frístundastarfi á nýjum tímum. Í vettvangsnáminu er lagt kapp á að nemar kynni sér þessa þætti sem best, gaumgæfi umhverfi náms og kennslu frá öllum hliðum, velti fyrir sér athafnakostum og þróunarmöguleikum tengdum stafrænni tækni og stafrænu námsumhverfi í samspili við önnur gögn og verkfæri en einnig húsbúnað, húsakynni og ytra umhverfi skóla. Lögð er rík áhersla á að nemar deili hugmyndum sínum og kynnum af skólastarfi með félögum sínum á námskeiðinu með ýmsu móti.

X

Skapandi stærðfræðinám (GKY202G)

Á námskeiðinu kynnast kennaranemar hve skapandi stærðfræði er sem fræðigrein og hvernig ýta má undir leiðir til þess að byggja upp skapandi stærðfræðinám. Fjallað er um uppbyggingu stærðfræðihugmynda ungra barna, lausnaleit þeirra, námsmat og aðra þætti stærðfræðináms. Kennaranemar vinna verklega og taka þátt í umræðum um stærðfræðinám. Þeir ígrunda eigið stærðfræðinám og nýta vettvangsnám til þess að æfa það sem þeir læra á námskeiðinu og ígrunda eigin kennslu.

Sérstaklega verður hugað að því að kennaranemi styrki tök sín á inntaksþáttum og vinnubrögðum stærðfræðinnar til þess að hafa forsendur til að geta greint nám nemenda sinna. Sjónum verður beint að skilningi á helstu inntaksþáttum í stærðfræðinámi á yngsta stigi. Einnig verður fjallað um þátt tungumáls og röksemdafærslu í stærðfræðinámi.

Leiðir við kennslu og uppbygging námsumhverfis fá gott rými. Skoðað verður hvernig nálgast má viðfangsefni með rannsóknum, hlutbundinni vinnu, rafrænni leit, umræðum og uppsprettum úr daglegu lífi og umhverfi nemenda. Námsefni og námsgögn í stærðfræði verða greind og fjallað um náms- og kennsluumhverfi sem mætir ólíkum þörfum barna við stærðfræðinám. Hugað verður sérstaklega að stafrænum námsgögnum fyrir börn og leiðum til að meta slíkt efni. Fjallað verður um námsmat í stærðfræði og hvernig kennari getur nýtt sér mat á skilningi og færni nemenda til að byggja á við skipulag kennslu.

Kennaranemar kynnast fræðasviðinu stærðfræðimenntum og leiðum til að fylgjast með rannsóknum og þróun kennsluhátta til að þeir geti sótt sér hugmyndir og hvatningu til að þróa markvisst stærðfræðikennslu sína.

Vinnulag
Haldnir verða fyrirlestrar og nemendur taka þátt í umræðum og verklegri vinnu. Nemendur lesa sér til um rannsóknir og glíma sjálfir við stærðfræðileg viðfangsefni. Þeir skipuleggja kennslu og kenna eftir skipulagi sínu.

Nemar halda dagbók um nám sitt og ígrundun á því frá upphafi námskeiðs og byggja á henni við skrif lokaverkefnis námskeiðsins. 

X

Kennslufræði hönnunar og handverks (LVG206G)

Markmiðið er að undirbúa kennaranema fyrir vettvangsnám í hönnunar- og handverksgreinum með áherslu á kennslufræðilega þætti. Í verkefnavali taka nemendur mið af grunnþáttum menntunar og hæfniviðmiðum faggreinanna í Aðalnámskrá grunnskóla. Í úrvinnslu verkefna er lögð er áhersla á skapandi og fagleg vinnubrögð. Nemendur fá þjálfun í gerð kennsluáætlana, kynnast fjölbreyttum kennsluaðferðum og bera saman ólíkar námsmatsleiðir í faggrein. Nemendur halda leiðarbók og kynna reynslu sína af vettvangi.

X

Náttúruvísindanám og –kennsla á vettvangi (SNU205G)

Markmið námskeiðsins er að nemendur efli kunnáttu sína á kennslufræði náttúrufræðigreina og er vettvangsnám hluti þess. Rýnt verður í hlutverk kennara í kennslu náttúrufræða og sjónum er sérstaklega beint að verklegri kennslu og hversdagshugmyndum nemenda. Þá verður sjónum meðal annars beint að möguleikum sem felast í útinámi, sýndartilraunum og notkun tækja í verklegri kennslu.

Náttúruvísindaleg viðfangsefni sem fjallað er um á námskeiðinu eru varmaorka og hitastig, varmaflutningur, nýting varmaorku og orkuferli sem tengjast efnabreytingum. Fjallað verður um veðurfar og leiðir til veðurathugunar með grunnskólanemum. Jafnframt verða skoðaðar leiðir til umhverfisvöktunar. Fræðst verður um einkenni bergtegunda á Íslandi og leiðir til greininga á þeim. Fjallað verður um samband lífvera í náttúrunni og mikilvægi lífbreytileikans í því samhengi. Skoðaðar verða sérstaklega hringrásir efna í tengslum við loftskipti lífvera. Rætt verður um íslensk spendýr og aðlögun þeirra að íslenskri náttúru. Jafnframt skoðum við aðlögun plantna og dýra að vetri og áhrif vorkomunnar á lífríkið.

X

Enskukennsla fyrir unga byrjendur (ÍET402G)

Viðfangsefni:

Fjallað verður um markmið, leiðir og aðferðir, einkum þær sem tengjast hlustun, töluðu máli, leikjum, söngvum og leikrænni tjáningu. Einnig verður fjallað um lestur, orðaforða, ritun og námsmat að því marki sem hæfir ungum byrjendum. Lögð verður áhersla á að viðfangsefni barna í tungumálanámi þurfi að vera í samræmi við þroska þeirra. Námskrá og námsefni verður skoðað og nemar fá þjálfun í skipulagningu kennslustunda og þemavinnu. Hugað verður að leiðum til að samþætta enskukennslu öðrum námsgreinum. Hluti þessa námskeiðs fer fram á vettvangi yngri bekkja grunnskólans. Í vettvangsnáminu fá kennaranemar þjálfun í gerð kennsluáætlana og þjálfun í að leggja fyrir verkefni af ýmsum toga sem taka mið af þörfum byrjenda. Nemar sem eru undanskildir vettvangsnámi (t.d. BA nemar) vinna önnur verkefni í stað æfingakennslu. Ígrundun er snar þáttur í náminu og liður í að þróa starfskenningu kennaranema.

Vinnulag:
Vinna í námskeiðinu krefst virkrar þátttöku og mikið verður lagt upp úr lestri og úrvinnslu úr lesefni, umræðum, hópa- og einstaklingsvinnu og dæmakennslu.

X

Stærðfræðinám og –kennsla í efri bekkjum grunnskóla (SNU302G)

Fjallað verður um markmið með stærðfræðikennslu í grunnskóla, stærðfræðilega hæfni og uppbyggingu stærðfræðikennslu á unglingastigi. Inntaksþættirnir algebra, hlutföll, tölfræði og líkindi verða skoðaðir sérstaklega og hvernig unglingar tileinka sér meginhugmyndir á þessum sviðum. Hugað verður að því hvernig nemendur öðlast hæfni í að tjá sig um og beita stærðfræði á mismunandi sviðum hennar. Sjónum verður beint að mikilvægi þess að byggja upp samfellu í námi nemenda þar sem meginhugmyndir hvers inntaksþáttar eru sífellt að verða skýrari og víðtækari. Kennaranemar læri að skipuleggja stærðfræðikennslu í grunnskóla sem tekur mið af þörfum allra nemenda. Fjallað verður um leiðir við námsmat sem gefa kennurum og nemendum færi á að meta hæfni og framfarir Nemendur prófa mismunandi leiðir við kennslu og er sérstök áhersla lögð á notkun fjölbreyttra miðla og námsgagna. Nemendur eiga á grundvelli reynslu sinnar á vettvangi að ígrunda kennslu sína, val á viðfangsefnum, hlutverk kennarans og samskipti við nemendur og samskipti milli nemenda. Áhersla verður lögð á fjölbreytt námsumhverfi og kennsluhætti sem byggja á rannsóknum á stærðfræðinámi og -kennslu.

Vinnulag
Í kennslustundum verður fjallað um viðfangsefni námskeiðsins og nemendur taka þátt í umræðum og leysa verkefni einir og í hópum. Þeir kynna sér námskrá, lesa sér til um inntak náms og kennsluhætti, kynna sér námsefni og námsgögn, reyna hugmyndir í kennslu, fylgjast með kennslu á vettvangi og vinna verkefni um algebru- og tölfræðikennslu. Hluti námskeiðsins er vettvangsnám og undirbúanemar kennslu þar sem þeir kenna meðal annars um það efni sem þeir hafa kynnt sér á námskeiðinu. Að vettvangsnámi loknu ígrunda þeir kennslu sína á vettvangi og vinna úr henni.

X

Lífsskoðanir og menntun (SFG201G)

Viðfangsefni: Markmiðið er að þátttakendur verði meðvitaðir um ýmsa þætti sem hafa áhrif á lífsskoðun fólks og verði betur í stakk búnir að kenna samfélagsgreinar. Þrjú sjónarhorn verða til umfjöllunar. Fyrst hið persónulega og einstaklingsbundna, svo hið almenna, samfélagslega og formgerða. Síðan verða ræddir tengifletir hins persónulega og hins almenna við alþjóðlegar samþykktir eins og heimsmarkmið SÞ. Í lokin verður spurt hvernig ofangreind viðfangsefni birtast í uppbyggingu og inntaki skólastarfs, t.d. með hliðsjón af aðalnámskrá.

Í námskeiðsinu verður unnið með meginþætti lífsskoðana sem birtast meðal annars í spurningum um siðferði, trú, samfélagssýn og stjórnarfar, fjölskyldur og persónulegt nærumhverfi fólks, og hvernig réttindi og skyldur móta framtíðarsýn einstaklinga.

Vinnulag: Námskeiðinu er að mestu skipt í tveggja vikna lotur þar sem fengist er við eitt þema í hverri lotu. Fyrirlestrar verða á neti og lesefni verður aðgengilegt á Canvas í skjölum eða á nettenglum. Lokapróf gildir 40%, en verkefni og hlutapróf 60%. Námskeiðið er kennt í vikulegum kennslustundum á neti. 

X

Listir II: Leiklist, myndlist, tónlist (LVG207G)

Viðfangsefni:  Nemendur halda áfram að kynnast þýðingu lista í námi barna og unglinga. Umfjöllun um leiklist, tónlist og myndlist í skólastarfi á vettvangi. Fjallað verður um samþættingu listgreinanna og hvernig hægt er að vinna með myndir, hljóð, texta og sviðsetningu í skólastarfi

Vinnulag: Fjölbreyttar smiðjur sem byggja á mismunandi kveikjum og margvíslegri úrvinnslu.

X

Mál, skóli og samfélag (ÍET001G)

Meginmarkmið námskeiðsins er að kennaranemar öðlist skilning á mismunandi málnotkun og málbeitingu við ólíkar aðstæður og innan ólíkra hópa og hvernig megi setja það í samhengi við kennslu. 

 Lögð verður áhersla á uppbyggingu orðaforðans og unnið með öll þrjú stig hans, setningaskipan og önnur einkenni sem skilja að ólík málsnið tungumálsins og ráðast af ólíkum aðstæðum, hvort sem um er að ræða talað mál eða ritað. Kennaranemar fá sérstaka þjálfun í að greina ólíka texta málfræðilega og hvernig hægt er að vinna með ólíkar textategundir í kennslu.  

 Farið verður inn á svið félagsmálvísinda og meðal annars fjallað um félagslegar mállýskur sem taka til málnotkunar ólíkra hópa. Sérstök áhersla verður lögð á umfjöllun um unglingamál og einkenni þess og hvernig hægt er að nýta það til að varpa ljósi á eiginleika tungumálsins í kennslu. 

 Fjallað er um ýmsar aðferðir og nálganir í íslenskukennslu og veitt þjálfun í kennslu afmarkaðra viðfangsefna. Velt verður upp ýmsum spurningum og fræðilegum vandamálum sem sífellt skjóta upp kollinum í sambandi við umræðu um mál og málnotkun og þær áskoranir sem fylgja því að kenna íslensku í fjölmenningarsamfélagi nútímans

X

Málið og máltakan (ÍET009G)

Máltakan varpar ljósi á eðli og uppbyggingu tungumálsins, þ.e. þeirrar málfræði sem býr innra með okkur. Í þessu námskeiði mun athyglin beinast að undirstöðuþáttum þessarar innri málfræði, allt frá smæstu einingum hennar til hinna stærri, í gegnum máltöku barna.

Áhersla verður lögð á að kynna byggingu málkerfisins og helstu hugtök sem nauðsynleg eru til þess að vera fær um að tala um málkerfið og gera grein fyrir eiginleikum þess. Kenningar um hvernig máltökuferlinu er háttað verða kynntar og ræddar með það að leiðarljósi að nemendur geti áttað sig á hvað felst í að kunna tungumál og að hafa tilfinningu fyrir því. Einnig verður fjallað um áhrif ólíks ílags í málumhverfinu á þá málfræði sem við tileinkum okkur, hvort sem það tengist magni ílagsins eða eðli þess, t.d. raddmál og táknmál eða íslenska sem fyrsta og annað mál.

Þau grunnhugtök sem fjallað verður um í námskeiðinu verða mátuð við nýlegar rannsóknir, kennsluefni og kennslufræðileg markmið í málfræðikennslu. Máltakan og undur hennar verða í brennidepli sem ný nálgun í málfræðikennslu og verkefnavinnu í tengslum við hana.

X

Barna- og unglingabókmenntir (ÍET301G)

Viðfangsefni:
Barnabókmenntir sem bókmenntagrein.
Menningarlegt og listrænt mat á fjölbreyttum barnabókum með sérstakri áherslu á nýlegar bækur og valin þemu.
Barnabækur sem grundvöllur upplifunar, orðlistar, sköpunar, tjáningar og miðlunar.
Gildi barnabókmennta í uppeldi og menntun barna með áherslu á menningu og samfélag, yndislestur, læsi og lífsleikni.
Tengsl barnabókmennta við aðrar tegundir bókmennta og listgreina.

Vinnulag:
Fyrirlestrar og verkefnavinna þar sem lögð er áhersla á skapandi vinnu með barnabókmenntir, meðal annars í tengslum við upplýsingatækni. Gert er ráð fyrir mikilli virkni nemenda í námskeiðinu.

X

Bókmenntir, þjóðerni og menning (ÍET002G)

Í námskeiðinu er fjallað um vel valdar íslenskar bókmenntir frá upphafi Íslands byggðar og fram undir lok 19. aldar og íhugað hvernig þessar bókmenntir nýtist best til kennslu á mismunandi skólastigum. Stúdentar kynna sér helstu skólaútgáfur og námsefni um miðaldabókmenntir en einnig heildarmynd bókmenntagreinarinnar.
Einnig er fjallað um það hvernig bókmenntir urðu hornsteinn í sjálfsmynd íslenskrar þjóðar á 19. öld. Stúdentar íhuga hugmyndafræði 19. aldar bókmennta, náttúrusýn þeirra, söguskilning og sterk tengsl við nútímann. Í námskeiðinu verður fjallað um íslensk þjóðskáld og stöðu þeirra í þjóðarvitundinni.
Vikið verður sérstaklega að sterkum tengslum bókmennta við þjóðmenningu. Íslensk menning er hliðstæð menningu annarra þjóðríkja í Evrópu og rætt verður um tengsl Íslands og umheimsins á hröðu þróunarskeiði Vesturlanda.
Vefefni er notað og upplýsingatækni enda fjölmargar kvikmyndir og annað myndefni nátengt stórvirkjum bókmenntasögunnar. Kennsla er í formi fyrirlestra, æfingaverkefna og sköpunarvinnu.

X

Aðferðafræði og menntarannsóknir (KME501G)

Viðfangsefni námskeiðsins fela í sér tvennt. Annars vegar er um að ræða þjálfun í rannsóknaraðferðum, meðferð gagna og úrvinnslu þeirra og hins vegar læsi á menntarannsóknir, sem aðrir hafa framkvæmt og niðurstöður þeirra. Í öllum þáttum námskeiðsins er lögð áhersla á þekkingu og skilning á helstu hugtökum og hugmyndum úr aðferðafræði menntarannsókna. Gert er ráð fyrir að nemendur kynni sér þessi hugtök í lesefninu og beiti þeim í verkefnum er tengjast megindlegum, eigindlegum og blönduðum aðferðum, einnig aðferðum við starfendarannsóknir. 

Vinnulag á námskeiðinu felst í fyrirlestrum, kynningum og vettvangstengdum viðfangsefnum. Reynt er að samhæfa viðfangsefni þeirra sem sækja tíma reglulega og þeirra sem stunda námið að mestu sem fjarnemar.

X

Ritlist og bókmenntir (ÍET004M)

Inntak og viðfangsefni:
Fjallað verður um ýmsar bókmenntategundir og einkenni þeirra. Nemendur nálgast bókmenntir með því að skapa þær. Lesnar verða fræðigreinar um ritun og skapandi starfi fylgt eftir með fræðilegum tilvísunum og upplýsingum um hvernig nýta má þekkingu á ritlist í kennslu.

Markmið:
Nemendur læra um bókmenntir með því að búa þær til sjálfir.  Fræðileg umfjöllun snýst um einkenni bókmennta og það hvernig beita má ritun sem aðferð við kennslu. Tekið er samhliða á kenningum um bókmenntir og því handverki sem einkennir allar bókmenntir.

Nemandi:

  • les og greinir mismunandi gerðir bókmennta og kynnist einkennum þeirra.
  • metur gildi þeirra fyrir nemendur grunnskóla.
  • lærir um bókmenntir með því að skapa texta.
  • les sér til í fræðiritum um ritun sem kennsluaðferð.

Vinnulag:
Nemendur skrifa heima í fjarsambandi við kennara. Í þremur staðlotum verða fræðilegir fyrirlestrar um ritlist og jafningjamat þar sem nemendur greina hver annars verk á sameiginlegum fundi.

X

Málrækt og málfræðikennsla (ÍET101M)

Markmið námskeiðsins er að kennaranemar öðlist almennan skilning á nýjustu þekkingu, kenningum, hugmyndafræði, hugtökum og aðferðum á sviði málræktar og kennslu í málfræði með sérstaka áherslu á aðstæður á Íslandi.

Unnið er með hugtök á borð við málstefnu, málstýringu, málstaðal og málvenju og viðteknar hugmyndir um rétt mál og rangt teknar til endurskoðunar. Auk þess verður fjallað um ólík viðhorf til kynhlutlauss máls og skiptar skoðanir um afskipti yfirvalda af nafngjöfum. Tiltækt kennsluefni verður skoðað í ljósi slíkra hugmynda.

Megináhersla er lögð á hvernig hægt sé að vekja ungmenni til umhugsunar um ábyrgð sína þegar kemur að tungumálinu og viðgangi þess um leið og hvatt er til umburðarlyndis í málfarsefnum. Þá fá kennaranemar þjálfun í að leiða umræður um málpólitísk álitamál.

Sérstök áhersla verður lögð á umfjöllun um þann þátt málræktar sem bregst við erlendum áhrifum með nýyrðasmíð og kennaranemar undirbúnir undir að stýra slíkri vinnu í kennslu nemenda sinna.

X

Sígildar sögur (ÍET102M)

Námskeiðið er helgað þjóðsögum og miðaldabókmenntum og miðlun slíkra texta kennslu. Rýnt verður í valdar þjóðsögur og fjölbreytta bókmenntatexta frá miðöldum, svo sem goðsögur, valin eddukvæði og tilteknar Íslendinga sögur. Fjallað verður um þennan sagnasjóð í alþjóðlegu samhengi. Einnig verða lesnar ýmiss konar bókmenntir þar sem sóttar hafa verið fyrirmyndir til fornra frásagna og hugað að tengslum við menningu og listir á líðandi stund.

X

Vettvangsnám í íslensku II (ÍET007G)

Námskeiðið er vettvangsnámskeið og meginmarkmið þess er að stúdent efli enn frekar þekkingu sína á námsgreininni íslensku í grunnskóla og kennslufræði hennar og öðlist haldgóða kennslureynslu.
Inntak / viðfangsefni
• Lesnir verða fjölbreyttir textar um mál og bókmenntir.
• Fjallað um kennslugreinina íslensku í tengslum við lög og reglugerðir er varða íslenskukennslu í grunnskóla, skólanámskrá og bekkjarnámskrá.
• Fjallað um fjölbreyttar kennsluaðferðir, námsefni og námsmat í kennslugreininni íslensku í grunnskóla.
• Í vettvangsnáminu er lögð áhersla á að stúdent fái haldgóða reynslu af því undirbúa og útfæra kennslu á mið- og unglingastigi í málfræði og bókmenntum og beri ábyrgð á kennslunni.

Vinnulag
Fyrirlestrar og verkefnavinna. Mikil áhersla er lögð á að stúdentar séu virkur og nálgist viðfangsefni sín með gagnrýnum og skapandi huga. Enn fremur skulu stúdentar fylgjast með og tileinka sér fræðileg nýmæli með því að skoða nýjar bækur, tímarit og efni á vef.

X

Mál og miðlun (ÍET004G)

Á námskeiðinu verður sjónum einkum beint að tungumálinu og miðlun þess í rit- og myndmáli, m.a. í skrifum ýmiss konar texta, skapandi lestri og óvæntum miðlunarleiðum. Verkefnin miða að því að nemendur geti síðar meir notað hugmyndirnar í eigin íslenskukennslu og byggt ofan á þær. Kennslan fer einkum fram í gegnum æfinga- og verkefnavinnu og umræður í tímum. Í námskeiðinu er hugtakið „sköpun“ rætt og skilgreint og þær þrjár hliðar þess sem skipta máli í kennslu; skapandi kennari, sköpun í verkefnagerð og virkjun á sköpunarkrafti nemenda. Ennfremur verður hugað að hlustun og áhorfi sem námsþáttum í íslensku.

X

Vettvangsnám í íslensku I (ÍET003G)

Námskeiðið er vettvangsnámskeið og meginmarkmið þess er að stúdent auki þekkingu sína á námsgreininni íslensku í grunnskóla og kennslufræði hennar, auk þess sem hann eflist í að beita íslensku máli sem kennari og fyrirmynd nemenda.

Inntak / viðfangsefni

  • Lesnir verða fjölbreyttir textar um mál og bókmenntir.
  • Fjallað um kennslugreinina íslensku í tengslum við Aðalnámskrá grunnskóla.
  • Fjallað um námsefni og kennsluaðferðir í kennslugreininni íslensku í grunnskóla.
  • Í vettvangsnáminu er lögð áhersla á að stúdent fái góða innsýn í kennslugreinina íslensku á mið- og unglingastigi og spreyti sig í kennslu.

Vinnulag
Fyrirlestrar og verkefnavinna. Mikil áhersla er lögð á að stúdent stundi nám sitt með opnum og virkum huga.

X

Bókmenntir og sjálfsmynd(ir) (ÍET006G)

Í námskeiðinu verður fjallað um íslenskar bókmenntir frá aldamótunum 1900 til samtímans með áherslu á tengsl bókmennta, sögu og samfélags.

Fjallað verður um þátt bókmennta og menningar í uppbyggingu sjálfsmynda á Íslandi á tuttugustu öld allt frá upphafi aldarinnar þegar íslenskar bókmenntir komust í sterkari tengsl við aðra menningarheima til fjölmenningar og margbreytileika samtímans.

Íslenskar nútímabókmenntir eru samofnar bókmenntum annarra þjóða og í námskeiðinu verður lögð áhersla á að setja þær í samhengi við alþjóðlega strauma og stefnur.

Bókmenntir og túlkun þeirra gegndu lykilhlutverki í mótun hugmynda um íslenskt þjóðerni á tímabilinu. Skólakerfið og bókmenntakennsla innan þess voru mikilvægur þáttur þessarar sjálfsmyndarmótunar og verður sú hlið bókmenntasögunnar skoðuð sérstaklega.

Í fyrirlestrum kennara og verkefnum nemenda verða helstu þemu íslenskrar bókmenntasögu á tímabilinu könnuð. Meðal viðfangsefna verða pólitískar bókmenntir og stéttabarátta, spennan milli sveitar og borgar og aukinn margbreytileiki og sýnileiki ólíkra hópa í bókmenntum og samfélagi á síðustu áratugum.

Sérstaklega verður hugað að aukinni fjölbreytni í bókmenntalífi, nýjum bókmenntagreinum, barnabókmenntum, nýjum og gömlum hefðum í ljóðagerð og tengslum bókmennta við aðrar listgreinar. Í verkefnavinnu verður lögð áhersla á að nemendur kynni sér leiðir til að miðla þekkingu sinni til ólíkra aldurshópa og tengja veruleika þeirra í samtímanum við bókmenntir og bókmenntasögu.

Áhersla verður lögð á notkun vefefnis, upplýsingatækni og kvikmynda enda einkennist tímabilið af nýjum miðlum sem hafa haft margþætt áhrif á bókmenntir og menningu.

Kennsla verður í formi fyrirlestra, hópverkefna nemenda og einstaklingsverkefna.

X

Lokaverkefni (ÍET601L)

Undir lok grunnnámsins vinna nemendur B.Ed.-verkefni sem skal vera á sviði aðalsérhæfingar og hafa gildi á sviði faggreinakennslu, sjá nánar í handbók.

Nemendur skrá óskir um efni og leiðbeinanda í form á Canvas vef. Umsjónarmenn námsleiða vinna úr óskunum og úthluta nemendum leiðbeinanda.  Nemendur vinna sjálfstætt að lokaverkefni sínu með ráðgjöf frá leiðsögukennara.

Lokaverkefni vinna nemendur einir eða tveir saman. Nánari leiðbeiningar um tilhögun,vinnulag og frágang við lokaverkefni er að finna á vef lokaverkefna í grunnnámi í Uglu undir Fræðasvið - Menntavísindasvið - Fyrir nemendur.

X

Lestur og ritun í grunnskóla (ÍET007M)

Markmið þessa námskeiðs eru að stúdent þekki mikilvægi lestrar og ritunar í öllu námi og starfi á lífsleiðinni, geti þjálfað lestur og ritun á mið- og unglingastigi, eflt lestur og lesskilning í öllu skólastarfi og beitt ritun markvisst sem aðferð til að auka skilning og skapandi hugsun í öllum námsgreinum.

Inntak / viðfangsefni:
Lagt verður kapp á að samþætta fræðilega umfjöllun, tengingu við rannsóknir, hagnýt viðfangsefni og aðferðir við kennslu og námsmat. Nemendur fá tækifæri til að gera eigin athuganir og máta við kenningar.

Sérkennum ritmálsins verður gefinn sérstakur gaumur og sjónum beint að lestrar- og stafsetningarörðugleikum og úrræðum á því sviði. Fengist verður við lestur og ritun margvíslegra texta, jafnt á prenti og rafrænu formi s.s. bókmenntatexta, nytjatexta af öllu tagi og persónulegra texta.

Námskeiðið getur tengst undirbúningi fyrir vettvangsnám.

Skyldumæting er í staðlotur.

X

Bókmenntakennsla (ÍET006M)

Markmið námskeiðsins er tvíþætt. Annars vegar er fjallað um aðferðir við bókmenntakennslu og lögð áhersla á fjölbreytni bókmennta og margvíslega möguleika á að tengja þær við ólík viðfangsefni. Fjallað verður um hvernig nýta má aðferðir bókmenntafræðinnar við bókmenntagreiningu- og túlkun til að ljúka upp bókmenntatextum fyrir nemendum og setja þá í semhengi við daglegan veruleika. Gegnum bókmenntir og bókmenntafræði er hægt að nálgast mismunandi tímabil, menningu, þjóðerni, tungumál og persónuleika. 

Hins vegar verður fjallað um bókmenntakennslu í íslenskum grunnskólum, markmið aðalnámsskrár, tilgang bókmenntakennslu og þátt hennar í samfélagsmótun og almennri menntun. Ítarlega verður rættum val þeirra bókmennta sem kenndar eru í skólakerfinu. Forsendur þessa vals verða ígrundaðar og kannaðar meðal annars með samanburði við slíkt val í öðrum löndum. 

Vinnulag:
Námið er fjarnám. Kennarar og nemendur halda fyrirlestra í staðlotum en nemendur vinna verkefni utan þeirra. 

Námsmat:
Hóp- og einstaklingsverkefni (60%), lokapróf (40%)

Öll fög eru skyldufög nemaVValfagBBundið val er háð skilyrðum ENámskeiðið er ekki kennt á misserinuNámsleiðin í Kennsluskrá

Hvað segja nemendur?

Andri Rafn Ottesen
Dóra Björk Ólafsdóttir
Guðjón Ingimundarson
Andri Rafn Ottesen
Kennsla samfélagsgreina

Besta ákvörðun sem ég hef tekið var að fara í kennaranám og meistaranámið er þar engin undantekning. Námið er bæði gagnlegt og skemmtilegt og hefur gert mig að betri námsmanni og persónu. Meistaranámið gefur aukinn og dýpri skilning í eitt mest gefandi starf sem fyrirfinnst.

Dóra Björk Ólafsdóttir
Grunnskólakennsla með áherslu á náttúrugreinar

Ég hef alltaf haft mikinn áhuga á náttúruvísindum og þótti því tilvalið að miðla mínum áhuga til komandi kynslóða. Námið býður upp góða starfsmöguleika og starfið er spennandi. Boðið er upp á fjölbreytta og skemmtilega áfanga og eru þeir góður grunnur fyrir kennarastarfið.

Guðjón Ingimundarson
Grunnskólakennsla með áherslu á íslensku

Að mennta sig sjálfan eða einhvern annan, er styrking í svo marga staði. Það er ákaflega gefandi að sjá unga fólkið bæta sig meir og meir, sama hvort það sé bóklega, verklega eða andlega. Að móta komandi kynslóðir fyrir okkar samfélag eru forréttindi. Sama hversu stór partur maður er af ferlinu. Námið opnar svo margar hurðir og eru kennarar við Háskóla Íslands alltaf reiðubúnir að sýna þér hvað liggur á bakvið þær.

Hafðu samband

Kennsluskrifstofa
1. hæð, Stakkahlíð – Enni
Opið kl. 8.15 – 15.00 alla virka daga
Sími 525 5950
mvs@hi.is

""

Hjálplegt efni

Ertu með fleiri spurningar? Hér finnurðu svör við ýmsum þeirra og upplýsingar um ýmislegt annað sem gott er að hafa í huga þegar þú velur nám.