Sunnudaginn 29. nóvember 2009 veitir Sagnfræði- og heimspekideild á Hugvísindasviði Háskóla Íslands Ólafíu Einarsdóttur, dósent emeritus við Háskólann í Kaupmannahöfn, doktorsnafnbót í heiðursskyni.
Athöfnin verður í Hátíðarsal Háskóla Íslands, í Aðalbyggingu, og hefst kl. 13:30.
Dagskrá:
Eggert Þór Bernharðsson, forseti Sagnfræði- og heimspekideildar: Ávarp.
Steinunn J. Kristjánsdóttir, dósent: Fornleifafræðingurinn Ólafía Einarsdóttir.
Sveinbjörn Rafnsson, prófessor: Tíminn og forn íslensk sagnaritun.
Gunnar Karlsson, prófessor emeritus: Viðbrögð Íslendinga við Studier i kronologisk metode.
Helgi Þorláksson, prófessor: Ólafía Einarsdóttir og norsk miðaldasagnfræði.
Veiting doktorsnafnbótar í heiðursskyni.
Ólafía Einarsdóttir, dósent emeritus: Ávarp.
Athöfninni stjórnar Eggert Þór Bernharðsson, forseti Sagnfræði- og heimspekideildar.
Um Ólafíu:
Ólafía Einarsdóttir fæddist árið 1924. Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1944 og síðan prófi í forspjallsvísindum við Háskóla Íslands. Um áramótin 1949–1950 lauk Ólafía BA-prófi í fornleifafræði frá The Institute of Archaeology, University College, London og félagslegri mannfræði sem aukagrein frá The London School of Economics and Political Science. Ólafia varð fyrst Íslendinga til að ljúka háskólaprófi í fornleifafræði og mun hafa verið fyrst íslenskra kvenna til að hljóta háskólagráðu í mannfræði. Að loknu prófi í London nam Ólafía fornleifafræði víkingatímabilsins og sagnfræði við Lundarháskóla í Svíþjóð og lauk meistaraprófi þar (fil.mag.-prófi) árið 1951. Að svo búnu starfaði Ólafía hérlendis um skeið en hvarf aftur til náms og lauk fil.lic.-prófi við háskólann í Lundi 1958 og fjallaði lokaritgerð hennar um íslenska annála frá 1100 og fram undir miðbik 14. aldar. Hinn 21. maí 1964 varði Ólafía doktorsrit sitt Studier i kronologisk metode i tidlig islandsk historieskrivning við Lundarháskóla en bókin fjallar um aðferðir í tímatalsfræðum og er afar rækileg rannsókn á forsendum tímatals. Ólafía Einarsdóttir varð fyrst íslenskra kvenna til að hljóta doktorsgráðu í sagnfræði.
Haustið 1963 varð Ólafía lektor í miðaldasögu við Kaupmannahafnarháskóla. Hún varð jafnframt dósent í norrænni miðaldasögu við háskólann í Lundi, frá hausti 1965, en því starfi gegndi hún til ársins 1967 þegar hún sneri alfarið til Kaupmannahafnar og við Hafnarháskóla var Ólafía lektor og síðan dósent til ársins 1987, en þá lét hún af föstu starfi.
Í doktorsriti sínu Studier i kronologisk metode i tidlig islandsk historieskrivning leitast Ólafía meðal annars við að svara því hvernig Íslendingar, eins og Ari fróði og Sæmundur fróði, fóru að við að reikna út tímatal, við hvaða erlend fræði þeir studdust, hvernig þeir nýttu þau og hvaða viðmið þeir höfðu. Rök Ólafíu eru traust og hún sýnir að undirstöður þessara fræða í íslenskri og norrænni sögu eru frá þeim komnar. Rit hennar er grundvallarrit á fræðasviðinu og það opnaði nýja sýn, varð tilefni endurskoðunar á tímatali, og niðurstöðurnar leiddu til nýrra og traustra tímasetninga. Ólafía Einarsdóttir hefur birt ýmsar greinar um tímatalsfræði. Helsta viðfangsefni hennar hefur annars verið norsk miðaldasaga, heimildir um hana og saga norskra ráðamanna, biskupa, konunga og jarla, lífshlaup þeirra og stjórnmálastefna. Í því sambandi er vert að geta að þessar heimildir eru að mestu leyti íslenskar, samdar af Íslendingum eða frá þeim komnar. Þá hefur Ólafía fengist allmikið við sögu íslenskra og annarra norrænna kvenna á miðöldum, út frá Íslendingasögum og konungasögum. Nú er verið að gefa út safn rita hennar í Noregi og sjálf er hún að skrifa bók um víkingaöldina.
