HÁDEGISFUNDUR SAGNFRÆÐINGAFÉLAGS ÍSLANDS - HVAÐ ERU LÖG?
Þriðjudaginn 28. september í Þjóðminjasafni Íslands frá 12:05 til 13:00 - aðgangur ókeypis
Ágúst Þór Árnason: STJÓRNARSKRÁ EÐA STEFNUSKRÁ?
Stjórnarskrár eins og við þekkjum þær í dag eru rétt rúmlega tvöhundruð ára gamalt fyrirbæri kennt við nútímann. Á þeim tíma sem liðinn er frá því að Bandaríkjamenn og Frakkar sömdu og samþykktu sögufræg gögn um mannréttindi og stjórnskipan undir lok átjándu aldar hefur margt verið rætt og ritað um eðli og innihald stjórnarskrár nútímans. Í kjölfar þessa frumkvæðis Bandaríkjamanna og Frakka hófst uppgangstímabil stjórnarskrárfestunnar (constitutionalism) sem varði fram yfir miðja 19. öld. Eftir veikburða tilraunir til að endurlífga og endurbæta þær hugmyndir sem lágu stjórnarskrárfestunni til grundvallar að lokinni heimstyrjöldinni fyrri lifði hún sitt versta niðurlægingatímabil með uppgangi alræðishyggju af ýmsum toga. Endurreisnartímabil stjórnarskrárfestunnar er oftast talið hefjast með samþykkt stjórnarskrár Sambandslýðveldisins Þýskalands í maí 1949 (das Grundgesetz) og líta má á samþykkt Mannréttindakafla Sameinuðu þjóðanna, 10. desember 1948, sem forleik þess sem á eftir kom.
Umræður og skrif um hugmyndafræði stjórnarskrárfestunnar hafa aldrei verið fyrirferðamikil á Íslandi og líklegt má telja að veigamesta ástæða þess hafi verið sú að krafan um stjórnarskrá og síðar stjórnarskráin sjálf var nýtt sem tæki í fullveldis- og sjálfstæðisbaráttu Íslendinga. Í erindi sínu leitar Ágúst Þór Árnason svara við þeirri spurningu hvort þessi staðreynd hafi orðið til trafala við mótun eigin hugmynda um stjórnarskrá og stjórnskipun lýðveldisins Íslands. Ágúst veltir því einnig fyrir sér hver staðan sé í þessum málum á Íslandi í ljósi helst kenninga um hlutverk nútíma stjórnarskráa.
Ágúst Þór Árnason er brautarstjóri grunnnáms við lagadeild Háskólans á Akureyri og forstöðumaður Heimskautaréttarstofnunarinnar. Ágúst hefur starfað við Háskólann á Akureyri frá 2002 og vann m.a. að undirbúningi stofnunar félagsvísinda- og lagadeildar Háskólans. Ágúst stundaði grunn- og meistaranám í heimspeki, lögfræði og stjórnmálafræði við Freie Universität í Berlín 1984-1990 með áherslu á mannréttindi og stjórnskipun. Hann var við doktorsnám við Goethe Universität í Frankfurt am Main 1998-2001, starfaði sem fréttaritari Bylgjunnar í Berlín 1986-1989 og fréttaritari RÚV í Berlín 1989-1991. Frá 1991-1993 var hann fréttamaður á RÚV. Ágúst vann að undirbúningi stofnunar Mannréttindaskrifstofu Íslands 1993-1994 og var fyrsti framkvæmdastjóri hennar 1994-1998. Hann átti frumkvæði að stofnun Reykjavíkur Akademíunnar og var fyrsti formaður stjórnar RA 1997-1998. Á árunum 2001-2002 var Ágúst þátttakandi í rannsóknarverkefni í stjórnskipunarrétti við Öndvegissetur norsku vísindaakademíunnar "The Centre for Advanced Study (CAS) at the Norwegian Academy of Science and Letters".
