Kennarar og sérfræðingar við deildina stunda rannsóknir á nokkrum megin fræðasviðum; sameindalíffræði, örverufræði, fiski og sjávarlíffræði, vist- og þróunarfræði, náttúrulandfræði, mannvistarlandfræði, ferðamálafræði og umhverfisfræði.

• Hver hópur sinnir rannsóknum sem oftast falla undir eitt eða fleiri fræðasvið og eru einnig í fjölþættu samstarfi, bæði við erlenda og innlenda aðila.

• Líf og umhverfisvísindastofnun er aðal vettvangur rannsókna kennara og sérfræðinga í líf- og umhverfisvísindadeild (vefsíða stofnunar er í vinnslu).

• Hér má nálgast frekari upplýsingar um kennara og sérfræðinga og fagsvið þeirra.

Rannsóknir líffræðinga innan deildarinnar eru kynntar m.a. með föstudagsfyrirlestrum Líffræðinnar.

Sameindalíffræði

Undanfarna hálfa öld hefur sameindalíffræði blómstrað sem sjálfstætt fag, auk þess sem aðferðir sameindalíffræði og lífefnafræði hafa reynst vel við rannsóknir í líf- og umhverfisvísindum. Innan deildarinnar eru hópar sem leitast við að svara lykilspurningum í sameindalíffræði, t.d. um eðli erfðatáknmálsins, prótín sem sinna eftirmyndun og viðhaldi DNA og tjáningu bakteríudrepandi peptíða (nánari l‎ýsing og listi yfir rannsóknarhópa).

Örverufræði

Veröld hins smáa opnaðist með framförum í smásjártækni og ræktunaraðferðum. Líftæknibyltingin hófst með rannsóknum á örverum og núna nýtist erfðatæknin við að einangra óræktanlegar örverur, skilgreina náttúrulega bakteríuflóru í umhverfinu og sýkjandi afbrigði sem skaða bæði menn og dýr. Meðal annara viðfangsefna örverufræðinga í deildinni eru notkun fituefna sem varna gegn veirum og bakteríum og fjölbreytileiki í háhitahverum (nánari l‎ýsing og listi yfir rannsóknarhópa).

Fiski- og sjávarlíffræði

Hafið er ein mikilvægasta auðlind okkar íslendinga og er það lífsspursmál fyrir afkomu þjóðarinnar að þeirri auðlind sé skynsamlega stjórnað. Rannsakaðir eru flestir þættir er snúa að afrakstri og skynsamlegri nýtingu auðlindarinnar. Leitað er svara við grundvallarspurningum um strauma og flæði sjávar í kringum landið, eðli samfélaga á botni djúphafsins, stofngerð og fjölbreytileika nytjastofna, svörun þeirra við veiðum sem og þætti er hafa áhrif á nýliðun, hrygningu og klak. Vísindamenn við deildina rannsaka einnig þætti er tengjast ástandi fiskistofna og sem geta stuðlað að auknum verðumætum sjávarafurða (sjá www.marice.is, nánari l‎ýsingu og lista yfir rannsóknarhópa).

Vist- og þróunarfræði

Þróun lífvera gerist í vistfræðilegu samhengi, stundum mjög hratt en oftast á lengri tímaskala. Rannsóknarhópar innan deildarinnar eiga við spurningar sem spanna allt þetta svið. Sumir rannsaka eiginleika vistkerfa, t.d. hinar mikilfenglegu sveiflur í lífríki Mývatns, landnám birkis á Breiðamerkursandi, og óðalsatferli refsins á Hornströndum. Dæmi um þróunarlegar rannsóknir eru leit að genum sem tengjast aðlögun þorsks að dýpi, skilgreining á krabbadýrum sem lifðu ísöld af undir jöklum, kynblöndun birkis og fjalldrapa og rannsóknir á þróun stýrilraða (nánari l‎ýsing og listi yfir rannsóknarhópa).

Náttúrulandfræði

Hin ytri ásýnd landsins og þau ferli sem móta hana eru helstu viðfangsefni náttúrulandfræðinga. Landfræðileg upplýsingakerfi og fjarkönnunartækni eru mikilvægar stoðir rannsókna. Við deildina eru meðal annars stundaðar rannsóknir á samspili loftslags, landnýtingar, landbreytinga, jarðvegs,
gróðurs og byggðar. Kolefnisbúskapur í jarðvegi og samhengi hans við hringrásir vistkerfisins er einnig meðal rannsóknarefna. Loks má nefna náttúruvá, svo sem flóð eða eldgos, og hvernig bregðast má við slíkum atburðum í stofnunum samfélagsins og skipulagi (nánari l‎ýsing og listi yfir rannsóknarhópa).

Mannvistarlandfræði

Búseta fólks, nýting auðlinda, samspil menningar og rýmis - allt eru þetta gamalgróin rannsóknarefni, sem hafa fengið enn aukna þýðingu í seinni tíð. Í deildinni er unnið að ýmsum rannsóknum á þróun byggðamynsturs og atvinnulífs á Íslandi, sem og mótun íslensks borgarrýmis. Af menningarlandfræðilegum toga eru rannsóknir á þýðingu landslags í íslensku samhengi. Nefna ber einnig rannsóknir er tengjast þróunarmálum og þróunarsamvinnu, sem beinast að fátækari hlutum heimsins (nánari l‎ýsing og listi yfir rannsóknarhópa).

Ferðamálafræði: Umhverfi og skipulag

Ferðamennska hefur vaxið mjög að umfangi á seinni árum, ekki síst hér á landi, og náttúran er sá segull sem dregur flesta til ferðalaga um Ísland. Innan deildarinnar eru stundaðar umtalsverðar rannsóknir á íslenskri náttúruferðamennsku og umhverfisáhrifum hennar. Dreifing ferðamanna og ferðahegðun þeirra er kortlögð.Þolmörk ýmissa ferðamannastaða hafa verið könnuð. Þannig fæst vitneskja sem nýtist til að bæta skipulag staðanna.

Ferðamálafræði: Efnahagslíf og menning

Í mörgum byggðarlögum er ferðaþjónusta mikilvæg stoð efnahagslífs og búsetu. Hluti rannsókna í ferðamálafræði í deildinni beinist að þessu. Koma skemmtiferðaskipa og sú þjónusta sem í kringum þau skapast er dæmi um verkefni. Nýsköpun tengd menningararfleifð sjávarbyggða er annað. Mörg spennandi viðfangsefni bíða frekari rannsókna, sem geta aukið verðmætasköpun í greininni og tryggt að samfélagsleg sátt ríki um framþróun hennar.

Umhverfisfræði

Samspil manns og náttúru er eitt af megin viðfangsefnum umhverfisfræðinnar. Rannsóknir í umhverfisfræði spanna eðlilega vítt svið, á mörkum vistfræði, jarðfræði, landafræði og ferðamálafræði. Lykilspurningin snýr að verndun og nýting náttúruauðlinda. Til að mynda að meta áhrif ferðamanna og upplifun þeirra í náttúru Íslands, kanna áhrif framkvæmda á vistkerfi, fjölbreytileika og ásýnd lands og lagar, rannsaka áhrif mannsins á sögulegar breytingar á landi og lífríki.

Nánari upplýsingar um rannsóknir í land- og ferðamálafræði