Í náminu öðlast nemendur víðtæka þekkingu á íslenskum bókmenntum og bókmenntafræði, máli og málvísindum. Námið hentar öllum sem hafa áhuga á að starfa á sviði menningar, miðlunar og íslenskra fræða í víðum skilningi.  

Námsskipan
Íslensku er hægt að taka sem aðalgrein til 180 eininga, aðalgrein til 120 eininga og aukagrein til 60 eininga. Námið skiptist í kjarna og val.

Þeir sem taka íslensku sem aðalgrein (til 180 eða 120 eininga) þurfa að ljúka öllum kjarnanámskeiðum. Helmingur þeirra lýtur að málfræði og helmingur að bókmenntum, auk þess sem eitt námskeiðanna fjallar um aðferðafræði við  rannsóknir, ritgerðasmíð og heimildanotkun. Kjarnanámskeiðin veita gott yfirlit yfir rannsóknarsvið íslenskra fræða. Þau eru eftirtalin:

1. ár:
ÍSL109G Aðferðir og vinnubrögð (10e, haust)
ÍSL110G Inngangur að málfræði (10e, haust)
ÍSL111G Bókmenntafræði (10e, haust)
ÍSL203G Íslensk hljóðfræði og hljóðkerfisfræði (5e, vor)
ÍSL204G Íslensk beygingar- og orðmyndunarfræði (5e, vor)
ÍSL205G Íslensk bókmenntasaga (10e, vor)
ÍSL206G Miðaldabókmenntir (10e, vor)

2. ár:
ÍSL301G Straumar og stefnur í bókmenntafræði (10e, haust)
ÍSL308G Íslenskt mál að fornu I (10e, haust)
ÍSL309G Íslensk setningafræði og merkingarfræði (5e, haust)
ÍSL443G Íslenskt mál að fornu II (5e, vor)
ABF210G Bókmenntasaga (10e, vor) (aðeins skylda í 180 eininga íslenskunámi)

Auk þess þurfa nemendur í 180 eininga íslenskunámi að taka eitt fræðilegt málfræðinámskeið (bundið val, haust eða vor; misjafnt eftir árum hvaða námskeið eru í boði).

Valnámskeiðum er ætlað að breikka og styrkja þann grunn sem lagður er með kjarnanámskeiðum. Valnámskeiðin eru mjög fjölbreytt og framboð þeirra breytilegt milli ára; t.d. má nefna námskeið um barnabókmenntir, samanburðarmálfræði, handritalestur, glæpasögur, máltöku barna, fornaldarsögur, nútímamálvísindi, dægurlagatexta, máltækni o.fl., auk margvíslegra námskeiða úr öðrum greinum, einkum almennri bókmenntafræði, almennum málvísindum og þjóðfræði. Í námslok skrifa nemendur 10 eða 20 eininga B.A.-ritgerð sem reynir á hæfni þeirra til sjálfstæðra vinnubragða og rannsókna.

Í íslensku sem aukagrein til 60 eininga er val milli þriggja leiða. Hægt er að taka eingöngu málfræði, og er þá skylt að taka námskeiðið ÍSL110G Inngangur að málfræði (nema sambærilegu námskeiði hafi verið lokið í aðalgrein) en val námskeiða er að öðru leyti frjálst. Einnig er hægt að taka eingöngu bókmenntir, og er þá skylt að taka námskeiðið ÍSL111G Bókmenntafræði (nema sambærilegu námskeiði hafi verið lokið í aðalgrein) en val námskeiða er að öðru leyti frjálst. Loks er hægt að blanda saman málfræði og bókmenntum og þarf þá að taka a.m.k. 20 einingar í hvoru. Þá er skylt að taka bæði námskeiðið ÍSL110G Inngangur að málfræði og ÍSL111G Bókmenntafræði (nema öðru hvoru eða báðum hafi verið lokið í aðalgrein) en val námskeiða er að öðru leyti frjálst.

Markmið Markmið íslenskunámsins eru m.a. að nemendur:

• tileinki sér gagnrýnið sjónarhorn og átti sig á stöðu og gildi íslenskra bókmennta og íslensks máls í nútímasamfélagi;
• fái skýra yfirsýn yfir íslenska bókmenntasögu frá upphafi til nútímans, þekkir helstu bókmenntagreinar og öðlist víðtæka þekkingu og skilning á völdum sviðum bókmenntanna;
• fái góða yfirsýn yfir íslenskt málkerfi bæði að fornu og nýju, átti sig á helstu málbreytingum sem orðið hafa og eru í gangi, og öðlist víðtæka þekkingu og skilning á völdum sviðum málsins;
• öðlist þekkingu og gagnrýninn skilning á ólíkum sjónarmiðum og kenningum sem nýtast við rannsóknir á íslensku máli og bókmenntum;
• þekki fjölbreyttar rannsóknaraðferðir í bókmenntum og málvísindum og geti beitt þeim á sjálfstæðan hátt.

Kröfur
Inntökuskilyrði í íslensku eru stúdentspróf af bóknámsbraut. Nauðsynlegt er að nemendur hafi gott vald á íslensku, bæði töluðu máli og rituðu. Mikilvægt er að þeir séu vel læsir á ensku og Norðurlandamál, en einnig er mjög æskilegt að geta lesið texta á þýsku og/eða frönsku. Kunnátta í latínu getur komið sér vel, einkum við rannsóknir á fornu máli og bókmenntum.

Kennsluhættir og námstilhögun
Kennsla í íslensku fer fram í fyrirlestrum og umræðutímum. Einnig eru heimaverkefni og ritgerðir mikilvægur þáttur kennslunnar í flestum námskeiðum. Tímasókn er ekki ýkja mikil en nemendur verða að gera ráð fyrir mikilli heimavinnu og því eru sjálfstæð og öguð vinnubrögð forsenda góðs gengis í náminu. Námsmat er fjölbreytt og getur falist í skriflegum og munnlegum prófum,  framsögu í tímum, ritgerðum, heimaverkefnum o.fl.

Samval með öðrum greinum
Hverjum nemanda gefst kostur á að haga náminu að nokkru leyti eftir áhugasviði sínu og framtíðaráætlunum. Samvinna við aðrar kennslugreinar gerir það að verkum að nemendum standa til boða valnámskeið í almennri bókmenntafræði, almennum málvísindum, sagnfræði, þjóðfræði og fleiri greinum. Með aðalgreininni íslensku er enn fremur hægt að velja sem aukagrein aðra kennslugrein á Hugvísindasviði eða jafnvel grein af öðrum sviðum Háskólans. Þannig getur hver nemandi lagað námið að áhugamálum sínum.

Hagnýtt gildi
Grunnnám í íslensku veitir haldgóða almenna menntun og býr nemendur undir margs konar störf. Fólk með háskólamenntun í íslensku fæst við kennslu á öllum skólastigum og við fræðistörf, m.a. á rannsóknastofnunum á sviði íslenskra fræða. Margir leggja fyrir sig ritstörf eða önnur störf á sviði menningar og lista, fjölmiðlun af ýmsu tagi og útgáfustörf (sem fréttamenn, blaðamenn, ritstjórar, málfarsráðgjafar, bókmenntarýnar o.s.frv.). Menntunin kemur að góðum notum í öllum þeim störfum þar sem gott vald á íslensku máli og þekking á íslenskum bókmenntum og menningu er nauðsynleg.

Félagslíf
Félag íslenskunema, Mímir, stendur fyrir umfangsmiklu starfi á sviði fræða og skemmtanalífs. Félagið heldur árlegt Mímisþing þar sem nemendur flytja fræðileg erindi. Það gengst einnig fyrir bókmenntakynningum og annarri menningarstarfsemi. Auk þess heldur Mímir árshátíð, stendur fyrir haust- og vorferð, vísindaferðum í stofnanir og fyrirtæki, heldur árshátíð og árlegt kraptakvöld, og fleira mætti nefna.

Húsnæði
Kennsla í íslensku fer aðallega fram í Árnagarði og þar eru skrifstofur allra fastra kennara greinarinnar. Þar rekur Félagsstofnun stúdenta kaffistofu sem er mikilvægur samkomustaður. Mímir hefur einnig aðstöðu í húsinu. Lesaðstaða er í  Gimli og Þjóðarbókhlöðu, auk þess sem framhaldsnemar hafa lesaðstöðu í Árnagarði.

Hafðu samband
Skrifstofa Hugvísindasviðs
Aðalbygging, 3. hæð v/ Suðurgötu
101 Reykjavík
hug@hi.i
Sími 525 4400

Verkefnastjóri deildar: Jóhanna María Vilhelmsdóttir, jovil@hi.is

Verkefnastjóri alþjóðamála: Guðrún Birgisdóttir, gb@hi.is

Síða uppfærð / breytt 24. nóvember 2010