Nám í almennum málvísindum
Umfjöllunin tekur til hinna almennu og sértæku einkenna tungumála. Því er töluverð samvinna milli almennra málvísinda og íslenskrar málfræði, en einnig er auðvelt að tengja nám í almennum málvísindum við nám í hvaða tungumáli sem er. Þekking á almennum málvísindum getur nýst mjög vel í ýmsu öðru háskólanámi, bæði grunnnámi og framhaldsnámi, og hún getur komið sér vel í margs konar störfum þar sem fengist er við tungumálið.

Almenn málvísindi greinast í ýmis svið eftir viðfangsefnum og eru þessi helst: hljóðfræði og hljóðkerfisfræði, beygingar- og orðmyndunarfræði, setningafræði og merkingarfræði. Nöfnin gefa til kynna hver eru helstu viðfangsefni hverrar greinar.

Almenn málvísindi skiptast síðan í fjölmargar undirgreinar, svo sem söguleg málvísindi, samanburðarmálfræði, félagsleg málvísindi, sálfræðileg málvísindi, málnotkunarfræði, málgerðafræði og þannig mætti lengi telja.

Markmið
Markmið kennslu í almennum málvísindum er að veita nemendum góða undirstöðumenntun í greininni. Nemendur í málvísindum við Háskóla Íslands eiga að öðlast:

• almenna þekkingu á sögu málvísindarannsókna;
• góða innsýn í megingreinar almennra málvísinda; 
• góðan skilning á einstökum undirgreinum, stefnum eða viðfangsefnum, sögulegum eða samtímalegum; 
• þjálfun í málvísindalegri hugsun og greiningu, ásamt því að geta fjallað um málvísindi í ræðu og riti af skynsamlegu viti.

Kennsluhættir
Kennsluform í almennum málvísindum er nokkuð mismunandi eftir eðli námskeiðanna. Venjulega er þó um að ræða blöndu af fyrirlestrum, umræðutímum og verkefnavinnu af einhverju tagi (heimaverkefni, tímafyrirlestrar, ritgerðir). 

Húsnæði
Kennsla í almennum málvísindum fer einkum fram í Aðalbyggingu og Árnagarði.

Félagslíf
Nemendafélag málvísindanema heitir Málvísundur.

Hagnýtt gildi
Nám í almennum málvísindum er æskileg undirstaða fyrir þá sem vilja leggja fyrir sig rannsóknir og fræðastörf á sviði málvísinda, t.d. við háskólastofnanir, og gildir þá einu hvort þeir hafa áhuga á samtímalegum, sögulegum, heimspekilegum, félagslegum eða sálfræðilegum þáttum máls.

Málvísindanám er góð undirstaða fyrir þá sem leggja stund á tungumálanám og vilja fremur sérhæfa sig í málinu sjálfu en bókmenntum eða bókmenntafræði.

Málvísindanám nýtist vel fyrir þá sem vilja leggja fyrir sig talmeinafræði og táknmálsfræði, eða þá félagsfræði, heimspeki, mannfræði og sálfræði með áherslu á þætti sem varða málið.

Undirstöðuþekking í almennum málvísindum getur nýst vel í ýmsum störfum á sviði tölvutækni og margmiðlunar og verið góður undirbúningur undir frekara nám á sviði tungutækni.

Kennsla og námsmat
Kennsluform í almennum málvísindum er nokkuð mismunandi eftir eðli námskeiðanna. Venjulega er þó um að ræða blöndu af fyrirlestrum, umræðutímum og verkefnavinnu af einhverju tagi (heimaverkefni, tímafyrirlestrar …)

Vegna þess að kennslan er að hluta til byggð á þverfaglegri samvinnu kennara úr ýmsum greinum getur hún farið fram á ýmsum stöðum, svo sem í Aðalbyggingu Háskólans, Árnagarði, Lögbergi, Nýja-Garði og Odda. Nemendum er bent á að skoða stundaskrár viðkomandi kennslugreina.

Fyrirkomulag prófa og námsmat getur verið með ýmsum hætti. Í sumum námskeiðum eru haldin skrifleg próf, í öðrum er námsmatið einkum byggt á verkefnum og stundum er vinna við heimaverkefni metin til einkunnar á móti prófum. Venjulega er gerð grein fyrir fyrirkomulagi námsmats í upphafi námskeiðs.

Tengsl við aðrar greinar
Hægt er að stunda nám í almennum málvísindum sem fræðilegri undirstöðugrein til BA-prófs (180 eininga aðalgrein án aukagreinar, 120 eininga aðalgrein með aukagrein) eða sem stuðningsgrein (60 eininga aukagrein, eða þá einstök námskeið) með ýmsum öðrum greinum, svo sem íslensku eða öðrum tungumálum, heimspeki, sálfræði, félagsfræði, mannfræði o.fl. Í þverfaglegu samstarfi kennara úr ýmsum greinum er boðið upp á ólíkar námsleiðir til 60, 120 eða 180 eininga og er gerð grein fyrir þessum námsleiðum hér á eftir, auk þess sem bent er á einstök námskeið sem geta hentað nemendum í ólíkum greinum. Þessi námskeið eru ýmist kennd í menningarskor innan Hugvísindasviðs eða á vegum annarra greina eða brauta á Hugvísindasviði eða Félagsvísindasviði.

Hafðu samband
Skrifstofa Hugvísindasviðs
Aðalbygging, 3. hæð v/ Suðurgötu
101 Reykjavík
hug@hi.i
Sími 525 4400

Verkefnastjóri deildar: Jóhanna María Vilhelmsdóttir, jovil@hi.is

Verkefnastjóri alþjóðamála: Guðrún Birgisdóttir, gb@hi.is

Síða uppfærð / breytt 15. mars 2011