Sameiginleg doktorsgráða í jarðfræði frá Háskóla Íslands og Université Blaise Pascal í Frakklandi
Þriðjudaginn 25. ágúst mun Dr. Bergrún Arna Óladóttir, jarðfræðingur, kynna doktorsritgerð sína: „Holocene eruption history and magmatic evolution of the subglacial Vatnajökull volcanoes, Grímsvötn, Bárdarbunga and Kverkfjöll, Iceland" (Gossaga og kvikuþróun á nútíma í eldstöðvum undir Vatnajökli - Grímsvötn, Bárðarbunga og Kverkfjöll).
Dr. Bergrún stundaði doktorsnám samhliða við Université Blaise Pascal í Clermont-Ferrand, Frakklandi, og Háskóla Íslands. Um er að ræða sameiginlega gráðu háskólanna beggja. Dr. Bergrún varði doktorsritgerð sína við háskólann í Clermont-Ferrand, 30. júní síðastliðinn.
Leiðbeinendur Dr. Bergrúnar voru Olgeir Sigmarsson, við Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands og við CNRS-Université Blaise Pascal og Guðrún Larsen, við Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands. Sigurður Steinþórss on var umsjónarmaður fyrir hönd Jarðvísindadeildar Háskóla Íslands með doktorsverkefninu.
Fyrirlesturinn verður haldinn kl. 15 í sal N-132 í Öskju, Náttúrufræðahúsi Háskóla Íslands og fer fram á ensku.
Um efni ritgerðar
Gjósku var safnað úr jarðvegssniðum umhverfis Vatnajökul og aðalefni hennar greind. Uppruni gjóskunnar var metinn með samanburði við áður birtar greiningar á gosefnum frá viðkomandi eldstöðvakerfum. Hinar nýju aðalefnagreiningar mynda þrjá hópa sem auðvelda upprunagreiningu gjósku frá Grímsvötnum, Bárðarbungu og Kverkfjöllum en enn er þó skörun á efnasamsetningu þeirra. Snefilefnagreiningar voru framkvæmdar með LA-ICP-MS til að skera úr um uppruna þeirra sýna sem skarast við aðalefnagreiningu. Samnýting aðal- og snefilefna við upprunagreiningu gjósku hefur bætt nútímagjóskutímatal umhverfis Vatnajökul umtalsvert.
Eftir upprunagreiningu gjósku og tengingu hennar milli jarðvegssniða var gostíðni viðkomandi eldstöðvakerfa metin. Leiðarlög voru notuð við tengingu jarðvegssniða umhverfis jökulinn auk upphleðsluraðar og efnasamsetningar basíska gjóskulaga. Grímsvötn eru virkust bæði á sögulegum og forsögulegum tíma, næst kemur Bárðarbunga en Kverkfjöll reka lestina, en virkni þeirra einkennist af löngum goshléum. Öll eldstöðvakerfin höfðu hægt um sig frá því fyrir 5000 til 2000 árum síðan sem rekið er til djúpstæðra ferla í jarðskorpunni fremur en breytilegra umhverfisaðstæðna, s.s. breytinga á jökulfargi og ísþekju. Á forsögulegum tíma sést 1-3 þúsund ára munur á virknitoppum eldstöðva yfir íslenska möttulstróknum og á eldstöðvum á SV-hluta Eystra gosbeltisins þar sem áhrif flekareks gætir ekki. Síðasti virknitoppur yfir möttulstróknum varð fyrir 2-1 þúsund árum sem bendir til þess að aukinnar eldvirkni geti farið að gæta á SV-hluta Eystra gosbeltisins.
Kvikuþróun eldstöðvakerfanna þriggja stjórnast af hlutkristöllun og skorpumengun. Kerfisferli snefilefna benda til svipaðrar steindasamsetningar djúpstæðrar „kvikuuppsprettu" undir öllum eldstöðvakerfunum sem leiðir af sér að hægt er að meta hlutfall kvikubráðar úr henni. Bárðarbunga, staðsett yfir miðju möttulstróksins, myndar basalt sem einkennist af mestu hlutfalli bráðar en Kverkfjallabasalt, myndað mun fjær frá áætlaðri miðju möttulstróksins, einkennist af mun minni bráðnun. Efnasamsetning basalts frá Grímsvötnum og Bárðarbungu bendir til þess að í dag sé virkt kvikuhólf í aðfærslukerfi beggja eldstöðvanna.
Almennar upplýsingar
Dr. Bergrún Arna Óladóttir er fædd 31. október árið 1978 og uppalin á Kirkjubæjarklaustri. Hún lauk stúdentsprófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík vorið 1998, BS prófi í jarðfræði frá Háskóla Íslands vorið 2003, Mastersprófi í eldfjallafræðum frá Université Blaise Pascal vorið 2004 og varði doktorsritgerð sína 30. júní 2009. Foreldrar Bergrúnar eru Guðmundur Óli Sigurgeirsson og Ester Anna Ingólfsdóttir. Sambýlismaður hennar er Gustav Pétursson.
21.8.2009 15:15
