Lífsnauðsyn að halda fast við stefnu um afburðaárangur í menntun, vísindum og nýsköpun

Háskóli Íslands brautskráði í dag 448 kandídata og lýsti kjöri þriggja heiðursdoktora.  Jafnframt var þremur starfsmönnum veitt viðurkenning fyrir árangur í starfi. 

Kristín Ingólfsdóttir, rektor Háskóla Íslands, lagði mikinn þunga á mikilvægi rannsókna og nýsköpunar í ræðu sinni í dag  og sagði  brýnt að Háskóli Íslands héldi fast við stefnu um afburðaárangur í menntun, vísindum og nýsköpun. Þannig gætu Íslendingar knúið samfélagið upp úr öldudal til nýrrar framfarasóknar.  "Þegar þessi stefna var mótuð töldum við hana skipta miklu til að auka áfram velferð samfélagsins.  Nú teljum við að hún sé lífsnauðsynleg,"   sagði rektor Háskóla Íslands.

Í ræðu sinni við brautskráninguna í dag sagði rektor Háskóla Íslands, að nú myndi Háskólinn leggja meiri þunga en nokkru sinni á nýsköpunarverkefni á öllum sviðum vísinda og fræða, þar yrðu hugvísindin ekki undan skilin. Kreppa í efnahagslífinu mætti ekki valda einangrun í þjóðarsálinni: "Við göngum sterkust til leiks á alþjóðlegum vettvangi ef okkar eigin menning er í senn sterk og opin,"  sagði Kristín. Hún sagði að fjölþætt menntun á sviði hugvísinda treysti stolt okkar og sjálfsöryggi vegna eigin menningar og þannig gætu hugvísindin stuðlað að skilningi á stöðu okkar í sambandi við aðrar þjóðir.

Kristín sagði það hlutverk Háskóla Íslands að leggja á ráðin um uppbyggingu til framtíðar og að markmið Háskólans væri sem aldrei fyrr að unga út hugmyndum, verkefnum og sprotafyrirtækjum sem verði ný aflstöð í atvinnulífinu. "Til að þetta gerist munum við styrkja enn umgjörð nýsköpunarverkefna til að hraða þróun þeirra og auka líkur á að þau verði að fullburða fyrirtækjum og láti kveða að sér í atvinnu- og verðmætaskapandi starfsemi."

Í ræðu Kristínar kom fram að sprotafyrirtækjum, sem hafa verið stofnuð innan Háskóla Íslands, hafi fjölgað talsvert á undanförnum árum.  Í því sambandi nefndi hún Oxymap sem var stofnað af vísindamönnum í læknisfræði og verkfræði við Háskólann til að þróa tækjabúnað sem metur blóðþurrðarsjúkdóma í augnbotnum með stafrænni myndvinnslu.  Tæknin nýtist við meðhöndlun á sykursýki, bláæðastíflum í sjónhimnu og gláku og metur einnig áhrif lyfja og leysi-meðferðar.  Þá var sprotafyrirtækið BP lífefni ehf. stofnað af vísindamönnum Háskóla Íslands í sameindalíffræði.  Fyrirtækið vinnur að þróun lyfja sem drepa bakteríur með því að örva framleiðslu bakteríudrepandi peptíða í líkamanum.  Kristín sagði að frumkvöðlarnir, sem standa að þessum sprotafyrirtækjum innan Háskólans, hafi aflað innlendra og erlendra styrkja til rannsókna.

Kristín benti á að fyrir röskum 15 árum hefðu frændur okkar Finnar verið í svipuðum sporum og við nú þegar stoðir efnahagslífsins riðuðu til falls eftir mikla hagsæld. "En Finnar sáu tækifæri til að byggja upp efnahagslíf á nýjum grunni bættrar menntunar, rannsókna og tækniframfara. Innan tíu ára frá hruninu voru útgjöld þeirra til rannsókna og þróunar orðin með því hæsta sem þekktist í heiminum. Aðsókn í háskóla var meiri en í flestum ríkjum OECD.  Hvergi lögðu hlutfallslega fleiri stund á rannsóknir og vísindi.  Ný og öflug fyrirtæki urðu til á sviði upplýsinga- og fjarskiptatækni og Finnar sköruðu brátt fram úr á þessu sviði. Það má til dæmis ætla að hér í salnum sé þriðji hver maður með ónefnda tegund finnskra farsíma."   

Kristín sagði að stefna Háskóla Íslands um hraða uppbyggingu á vísindastarfi og rannsóknatengdu framhaldsnámi, örvun nýsköpunar í vísindum, stuðning við sprotafyrirtæki vísindamanna og nemenda væri í fullkomnum takti við finnsku leiðina.  Íslensk stjórnvöld  hafi stutt þessa stefnu og gert samning við Háskólann um aukin fjárframlög háð árangri skólans.  Kristín sagði að þessi stefnumörkun Háskólans væri fyllilega raunhæf.  Í næsta nágrenni okkar væri gott dæmi um hvað hægt væri að gera með skýrum markmiðum og kraftmikilli vinnu. 

Háskólinn í Árósum í Danmörku komst í haust inn á lista 100 bestu háskóla heims.  "Það er brýnt að Háskóli Íslands haldi fast við stefnu um afburðaárangur í menntun, vísindum og nýsköpun.  Þegar þessi stefna var mótuð töldum við hana skipta miklu til að auka áfram velferð samfélagsins.  Við þær kringumstæður sem nú ríkja  teljum við að hún sé lífsnauðsynleg,"   sagði rektor Háskóla Íslands í ræðu sinni.